لەلایەن Cocer Peptides 
1 مانگ پێش ئێستا
هەموو ئەو بابەت و زانیارییە بەرهەمانەی کە لەم ماڵپەڕەدا پێشکەش دەکرێن تەنیا بۆ بڵاوکردنەوەی زانیاری و مەبەستی پەروەردەییە.
ئەو بەرهەمانەی لەم ماڵپەڕەدا دابینکراون تەنها بۆ لێکۆڵینەوە لە ناو ئامێری پشکنیندا دانراون. توێژینەوەکانی ناو ئامێری پشکنینی دەرەکی (بە لاتینی: *لە شووشەدا*، واتە لە کەلوپەلی شووشەدا) لە دەرەوەی جەستەی مرۆڤ ئەنجام دەدرێت. ئەم بەرهەمانە دەرمان نین، لەلایەن ئیدارەی خۆراک و دەرمانی ئەمریکا (FDA) پەسەند نەکراون و نابێت بۆ ڕێگریکردن، چارەسەرکردن، یان چارەسەرکردنی هیچ حاڵەتێکی پزیشکی، نەخۆشی، یان نەخۆشییەک بەکاربهێنرێن. بە پێی یاسا بە توندی قەدەغەیە کە ئەم بەرهەمانە بە هەر شێوەیەک بێت بخرێتە ناو جەستەی مرۆڤ یان ئاژەڵەوە.
پێشەکی
سیل 500 (پارچەی تایمۆسین بێتا-4 17-23) پارچەیەکی چالاکە زیندووەکانە کە لە نزیکەوە پەیوەندی بە چەندین پرۆسەی سەرەکییەوە هەیە لە فیزیۆلۆژیای مرۆڤدا، بەتایبەتی لە چاککردنەوەی شانەکان و کۆچی خانەکان.
وێنەی 1 پێکهاتەی کیمیایی پارچەی TB 500 (17-23).
زانیاری بنەڕەتی دەربارەی پارچەی TB 500 (17–23)
پارچەی TB 500 (17-23) پارچەی 17-23 ئەسیتولکراوی N-کۆتایی تایمۆسین بێتا-4ی مرۆڤە (تایمۆسین بێتا-4). ئەسیتولاسیۆنی N-کۆتایی ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕێت لە ڕێکخستنی کارلێکەکانی پڕۆتین-پڕۆتین و شوێنی ناو خانەیی. بوونی گروپەکانی ئەسیتیل دەتوانێت دابەشبوونی بارگەی گەردیلەیی و کۆنفۆڕماسیۆنی فەزایی بگۆڕێت، بەمەش کاریگەری لەسەر توانای بەستنەوەی لەگەڵ بایۆمۆلیکیولەکانی تردا دەبێت. لە جەستەی مرۆڤدا، تایمۆسین β4 پێپتیدێکی بە شێوەیەکی بەرفراوان دابەشکراوە، و پارچەی TB 500 (17-23)، وەک پارچە تایبەتەکەی، دەتوانرێت لە ڕێگەی پرۆسەی پرۆتۆلیتیکی ناوخۆییەوە بەرهەم بهێنرێت.
میکانیزمی کارکردنی پارچەی سیل 500 (17–23)
(1) کۆچی خانەکان و کیمۆتاکسی
کاریگەرییەکان لەسەر خانەکانی ناوپۆشی: پارچەی TB 500 (17-23) کۆچی خانەکانی ناوپۆشی لەش بەرەوپێش دەبات، پرۆسەیەکی گرنگە بۆ دروستبوونی خوێنبەرەکان. لە کاتی چاکبوونەوەی برین یان چاککردنەوەی شانەکاندا، خانەکانی ناوپۆشی لەش دەبێت کۆچ بکەن بۆ شوێنە تێکچووەکان بۆ پێکهێنانی تۆڕی نوێی خوێنبەرەکان، بۆ دابینکردنی ئۆکسجین و ماددە خۆراکیەکان بۆ شانەکان. پارچەی TB 500 (17-23) دەتوانێت کۆچی خانەکانی ناوپۆشی لەش بەرز بکاتەوە بە چالاککردنی زنجیرەیەک ڕێڕەوی ئاماژەدانی ناو خانەیی، وەک ڕێڕەوی ئاماژەدانی PI3K-Akt، کە ڕێکخستنەوەی ئیسکەپەیکەری خانەیی ڕێکدەخات. چالاککردنی ڕێڕەوی ئاماژەدانی PI3K-Akt پەرە بە پۆلیمرکردن و پۆلیمر نەکردنی ئەکتین دەدات، کە خانەکان دەتوانن ساختەپۆدیا درێژ بکەنەوە و بەرەو پێشەوە بچن.
کاریگەری کیمیۆتاکتیک لەسەر خانەکانی بەرگری: ئەم پارچەیە کاریگەری کیمیۆتاکتیکیش لەسەر خانەکانی بەرگری نیشان دەدات، کە ماکرۆفاژەکان، نیوترۆفیلەکان و خانەکانی تری بەرگری بۆ شوێنەکانی هەوکردن یان برینداربوون ڕادەکێشێت. ماکرۆفاژەکان ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕن لە چاککردنەوەی شانەکاندا، چونکە دەتوانن شانە تێکچووەکان و ماددە نەخۆشخوازەکان پاکبکەنەوە لە هەمان کاتدا هۆکاری گەشەکردنی جۆراوجۆر و سایتاکینەکان دەردەکەن بۆ بەرەوپێشبردنی چاککردنەوە و دووبارە دروستبوونەوەی شانەکان. پارچەی TB 500 (17-23) بە وەرگرە تایبەتەکانەوە دەبەسترێتەوە لەسەر ڕووی خانەکانی بەرگری، ڕێڕەوی ئاماژەدانی ناو خانەیی چالاک دەکات بۆ ڕێنماییکردنی خانەکانی بەرگری بەرەو شوێنی برینداربوون.
(2) چاککردنەوە و دووبارە دروستکردنەوەی شانە
پێشخستنی زیادبوونی ڕیشاڵە گەورەکان و دروستکردنی کۆلاجین: ڕیشاڵە گەورەکان جۆری سەرەکی خانەن لە شانە بەستەرەکاندا و بەرپرسن لە دروستکردن و دەردانی پێکهاتەکانی ماتریکسی دەرەوەی خانەیی وەک کۆلاجین لە کاتی چاکبوونەوەی برینەکاندا. پارچەی TB 500 (17-23) دەتوانێت زیادبوونی ڕیشاڵە گەورەکان هان بدات، ژمارەی خانەکان زیاد بکات و بەم هۆیەوە دروستکردنی کۆلاجین خێراتر بکات. ئەم پارچەیە دەتوانێت دەربڕینی جینەکانی پەیوەست بە دروستکردنی کۆلاجین بەرز بکاتەوە، وەک COL1A1 و COL3A1، لە هەمان کاتدا گۆڕینی دوای وەرگێڕانی کۆلاجین لەناو ڕیشاڵە گەورەکاندا بەرەوپێش دەبات، بەمەش کوالیتی و سەقامگیری کۆلاجین باشتر دەکات. ئەم کاریگەریانە بەشدارن لە دروستبوونی ماتریکسی دەرەوەی خانەیی بەهێز، کە یارمەتی چاکبوونەوەی برین و چاککردنەوەی شانەکان دەدات.
چاککردنەوەی شانەکانی ماسولکە: لە چاککردنەوەی برینداربوونی ماسولکەدا، پارچەی سیل 500 (17-23) ڕۆڵێکی بەرچاویش دەگێڕێت. چالاکبوون و زۆربوونی خانەکانی مانگی دەستکرد بەرەوپێش دەبات، کە خانە بنەڕەتییە ماسولکییەکانن لە ماسولکەی ئێسکەپەیکەردا کە توانای خۆنوێکردنەوە و جیابوونەوەیان هەیە بۆ ڕیشاڵی ماسولکەیی. پارچەی TB 500 (17-23) ڕێڕەوی ئاماژەدانی MyoD-Myogenin لە ناو خانەکانی مانگی دەستکرددا ڕێکدەخات، جیاکردنەوەیان بەرەوپێش دەبات بۆ ناو بۆری ماسولکەیی، کە دواتر یەکدەگرنەوە بۆ پێکهێنانی ڕیشاڵی ماسولکەیی نوێ، بەمەش چاککردنەوە و دووبارە دروستبوونەوەی شانەکانی ماسولکەیی بەدەستدەهێنن. هەروەها ئەم پارچەیە دەتوانێت وەڵامەکانی هەوکردن کەم بکاتەوە دوای برینداربوونی ماسولکەکان، ئەمەش زیانێکی زیاتر بە شانەکانی ماسولکەکان کەمدەکاتەوە کە بەهۆی هەوکردنەوە دروست دەبێت.
(3) کاریگەری دژە هەوکردن
ڕێگریکردن لە دەربڕینی هۆکاری هەوکردن: پارچەی TB 500 (17-23) دەتوانێت دەربڕینی هۆکارە هەوکردنە جیاوازەکان ڕێگری بکات، لەوانەش فاکتەری نەکرۆزی وەرەم-α (TNF-α) و ئینتەرلوکین-1β (IL-1β). ئەم هۆکارە هەوکردنانە ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕن لە وەڵامەکانی هەوکردندا، و دەربڕینی زیادەیان دەتوانێت ببێتە هۆی گەورەبوون و بەردەوامبوونی هەوکردن، کە دەبێتە هۆی تێکچوونی شانەکان. پارچەی TB 500 (17-23) دەتوانێت نووسینەوە و وەرگێڕانی هۆکارەکانی هەوکردن کەم بکاتەوە بە ڕێگریکردن لە چالاککردنی ڕێڕەوی ئاماژەدانی فاکتەری ناوکی-κB (NF-κB)، بەمەش وەڵامی هەوکردنەکە کەم دەکاتەوە. NF-κB فاکتەری گرنگی نووسینەوەیە لە ناوەکی گواستنەوەی سیگناڵی هەوکردن، و چالاککردنی دەتوانێت دەربڕینی چەندین جینی پەیوەست بە هەوکردن بەرز بکاتەوە.
ڕێکخستنی وەڵامی هەوکردنی خانەکانی بەرگری: جگە لە ڕێگریکردن لە دەربڕینی هۆکارەکانی هەوکردن، پارچەی 500ی سیل (17-23) دەتوانێت وەڵامی هەوکردنی خانەکانی بەرگریش ڕێکبخات. دەتوانێت جەمسەرگیری ماکرۆفاژەکان بەرەو جۆری لایەنگری هەوکردن (جۆری M1) ڕابگرێت و جەمسەرگیرییان بەرەو جۆری دژە هەوکردن (جۆری M2) بەرەوپێش ببات. ماکرۆفاژەکانی جۆری M1 بە شێوەیەکی سەرەکی هۆکارەکانی لایەنگری هەوکردن دەردەکەن، بەشداری لە دەستپێکردن و گەورەکردنی هەوکردندا دەکەن؛ لە کاتێکدا ماکرۆفاژەکانی جۆری M2 هۆکارەکانی دژە هەوکردن دەردەکەن، کە چاککردنەوەی شانەکان و ڕێکخستنی بەرگری بەرەوپێش دەبەن. پارچەی TB 500 (17-23) دۆخی جەمسەرگیری ماکرۆفاژەکان ڕێکدەخات، وەڵامی هەوکردن بەرەو ئاراستەیەکی لەبار بۆ چاککردنەوەی شانەکان ئاراستە دەکات.
بەکارهێنانی پارچەی سیل 500 (17-23) لە بواری پزیشکیدا
(1) چاکبوونەوەی برین
برینەکانی پێست: لە چاکبوونەوەی برینەکانی پێستدا، پارچەی 500ی سیل (17-23) کاریگەرییە بەرچاوەکانی بەرەوپێشبردنی نیشان دەدات. توێژینەوەکانی پێش کلینیکی ئاماژە بەوە دەکەن کە بەکارهێنانی فۆرمولاسیۆنەکان کە پارچەی 500ی سیل (17-23)یان تێدایە، داخستنی برین خێراتر دەکات و کوالیتی چاکبوونەوە باشتر دەکات. ئەمەش بە شێوەیەکی سەرەکی بەهۆی کاریگەرییە ڕێکخستنی فرەلایەنەکانییەوەیە لەسەر خانەکانی ناوپۆشی لەش، ڕیشاڵە گەورەکان و خانەکانی بەرگری. خێراکردنی کۆچی خانەکانی ناوپۆشی لەش دەبێتە هۆی دروستبوونی خوێنبەرە نوێیەکان، کە خۆراکێکی گونجاو بۆ برینەکە دابین دەکات؛ زیادبوونی بڵاوبوونەوەی ڕیشاڵە گەورەکان و دروستکردنی کۆلاجین دەبێتە هۆی بەهێزبوونی شانە بەستراوەکان لە شوێنی برینەکەدا؛ و کاریگەرییە کیمیایی و دژە هەوکردنی خانەکانی بەرگری کاریگەری ڕێگریکەری وەڵامەکانی هەوکردن لەسەر چاکبوونەوەی برین کەم دەکەنەوە. لە چارەسەرکردنی هەندێک برینی درێژخایەن، وەک برینی پێی شەکرە، پارچەی 500ی سیل (17-23) بەهای چارەسەری ئەگەری نیشان دەدات. نەخۆشانی شەکرە تووشی دواکەوتنی چاکبوونەوەی برین و زیادبوونی مەترسی هەوکردن دەبن بەهۆی بەرزبوونەوەی ئاستی شەکر لە خوێندا. پارچەی سیل 500 (17-23) دەتوانێت ژینگەی بچووکی ناوخۆیی باشتر بکات، کۆچ و بڵاوبوونەوەی خانەکان بەرەوپێش ببات، و ئەگەری چاکبوونەوە لە برینە درێژخایەنەکاندا بەرز بکاتەوە.
برینەکانی ناوەوەی شانەکان: بۆ برینەکانی ناوەوەی شانەکان، وەک برینی گەدە و ڕیخۆڵە و تێکچوونی جگەر، پارچەی سیل 500 (17-23) کاریگەری چارەسەری ئەگەری هەیە. لە مۆدێلی برینی گەدە و ڕیخۆڵەدا، بەڕێوەبردنی پارچەی 500ی سیل (17-23) پەرە بە زیادبوون و چاککردنەوەی خانەکانی چڵکدار دەدات لە شوێنی برینی گەدە، کەمکردنەوەی ناوچەی برینی. میکانیزمی کارکردنی پەیوەندی بە پێشخستنی کۆچی خانەکانەوە هەیە، ڕێکخستنی وەڵامەکانی هەوکردن و زیادکردنی دروستکردنی ماتریکسی دەرەوەی خانەیی. لە مۆدێلی برینداربوونی جگەردا، پارچەی 500ی جگەر (17-23) دەتوانێت پەرە بە دووبارە دروستبوونەوەی خانەکانی جگەر بدات، زیانەکانی هەوکردن بۆ شانەکانی جگەر کەم بکاتەوە، و نیشاندەرەکانی کارکردنی جگەر باشتر بکات.
(2) چارەسەری نەخۆشییە ماسولکە و ئێسکەپەیکەرەکان
پەستان و برینداربوونی ماسولکەکان: لە پزیشکی وەرزشیدا، گرژبوون و برینداربوونی ماسولکەکان بابەتی باون. پارچەی TB 500 (17-23)، بەهۆی کاریگەرییە چاککەرەوەکانی لەسەر شانەکانی ماسولکە، وەک هۆکارێکی چارەسەری پۆتانسێل بۆ برینداربوونی ماسولکەکان سەریهەڵداوە. بەڕێوەبردنی پارچەی 500ی سیل (17-23) دوای پەستانی ماسولکە دەتوانێت چاکبوونەوەی هێزی ماسولکەکان خێراتر بکات و ڕوودانی ڕیشاڵی ماسولکە کەم بکاتەوە. ڕیشاڵی ماسولکەکان ئاڵۆزیەکی باو و ئاساییە دوای برینداربوونی ماسولکەکان، دەبێتە هۆی ڕەقبوونی شانەکانی ماسولکەکان و کەمبوونەوەی لاستیکی و تێکچوونی کارکردنی ماسولکەکان. پارچەی TB 500 (17-23) چالاکبوون و بڵاوبوونەوەی خانەکانی مانگی دەستکرد بەرەوپێش دەبات، وەڵامەکانی هەوکردن ناهێڵێت، و دروستبوونی ڕیشاڵی ماسولکە کەمدەکاتەوە، بەمەش چاککردنەوەی برینەکانی ماسولکەکان بەرز دەکاتەوە.
هەوکردنی ئێسک و جومگە: هەوکردنی ئێسک نەخۆشییەکی باوی تێکچوونی جومگەکانە کە بە تێکچوونی ئیسقانەکان و هەوکردنی جومگەکان و زیادبوونی ئێسک دەناسرێتەوە. هەروەها پارچەی سیل 500 (17-23) توانای لە چارەسەرکردنی هەوکردنی ئێسک و جومگەکاندا نیشانداوە. دەتوانێت پەرە بە پەرەسەندن و دروستکردنی ماتریکسی کۆندرۆسایتەکان بدات، ئەپۆپتۆزی کۆندرۆسایتی ڕێگری بکات، بەمەش تێکچوونی ئیسقانەکان خاو دەکاتەوە. کاریگەرییەکانی دژە هەوکردنی پارچەی 500ی سیل (17-23) دەتوانێت هەوکردنی جومگەکان کەم بکاتەوە، ئازاری جومگەکان کەم بکاتەوە و ئاوسانی کەم بکاتەوە. توێژینەوەکانی ئاژەڵان دەریانخستووە کە دەرزیی ناو جومگەکانی پارچەی 500ی سیل (17-23) دەتوانێت کارکردنی جومگەکان لە ئاژەڵە مۆدێلەکانی هەوکردنی ئێسک و جومگەکاندا باشتر بکات و زیانەکانی ئیسقانەکان کەم بکاتەوە.
(3) چارەسەری نەخۆشییەکانی دڵ و خوێنبەرەکان
سکچوونی ماسولکەکانی دڵ: سکچوونی ماسولکەکانی دڵ نەخۆشییەکی توندی دڵ و خوێنبەرەکانە کە بەهۆی ئیسکیمیا و نەکرۆزی ماسولکەکانی دڵەوە بەهۆی گیرانی خوێنهێنەری تاجی دڵەوە دروست دەبێت. پارچەی TB 500 (17-23) بەهای بەکارهێنانی پۆتانسێلی هەیە لە چارەسەرکردنی سڕبوونی ماسولکەکانی دڵ. دوای ئینفەکتی ماسولکەکانی دڵ، شانەکانی ماسولکەکانی دڵ وەڵامی هەوکردن و ئەپۆپتۆزی خانەکانیان بەسەردا دێت، کە دەبێتە هۆی تێکچوونی کارکردنی دڵ. پارچەی سیل 500 (17-23) دەتوانێت کارکردنی دڵ باشتر بکات دوای سڕبوونی ماسولکەکانی دڵ بە ڕێگریکردن لە وەڵامەکانی هەوکردن، کەمکردنەوەی ئەپۆپتۆزی خانەکانی ماسولکەکانی دڵ، و پێشخستنی دروستبوونی خوێنبەرەکان. توێژینەوەکان دەریانخستووە کە لە مۆدێلە ئاژەڵییەکانی سڕبوونی ماسولکەکانی دڵدا، بەکارهێنانی پارچەی 500ی سیل (17-23) دەتوانێت قەبارەی سڕبوون کەم بکاتەوە، بەشە دەردانی دڵ باشتر بکات، و ئەرکەکانی گرژبوونی دڵ و ئیسراحەت بەرز بکاتەوە.
چاککردنەوەی برینداربوونی خوێنبەرەکان: لە حاڵەتەکانی برینداربوونی ناوپۆشی خوێنبەرەکان، وەک تێکچوونی ناوپۆشی خوێنبەرەکان دوای دەستێوەردانی خوێنبەرەکان، پارچەی 500ی سیل (17-23) دەتوانێت کۆچ و بڵاوبوونەوەی خانەکانی ناوپۆشی لەش بەرەوپێش ببات، چاککردنەوەی ناوپۆشی خوێنبەرەکان خێراتر بکات، و مەترسی دروستبوونی ترۆمبۆس کەم بکاتەوە. دوای برینداربوونی ناوپۆشی خوێنبەرەکان، کۆلاجینی بەرکەوتوو لە ژێر ناوپۆشی خوێن دەتوانێت لکاندنی و کۆبوونەوەی پلاکتەکان دەستپێبکات، کە دەبێتە هۆی دروستبوونی ترۆمبۆس. پارچەی TB 500 (17-23) چاککردنەوەی خانەکانی ناوپۆشی خوێنبەرەکان بەرەوپێش دەبات، یەکپارچەیی ناوپۆشی خوێنبەرەکان دەگەڕێنێتەوە، بەمەش دروستبوونی ترۆمبۆس کەمدەکاتەوە و کارکردنی ئاسایی خوێنبەرەکان دەپارێزێت.
ئەنجام
پارچەی TB 500 (17-23)، وەک پارچەیەکی پێپتید کە چالاکیی بایۆلۆژی ناوازەی هەیە، کاریگەری لە چاککردنەوەی شانەکان، کۆچی خانەکان و بوارەکانی تردا نیشان دەدات.
سەرچاوەکان
[1] ئێسپۆزیتۆ س، دیڤێنتێر ک، گۆمان ج، و هاوکارانی. دروستکردن و تایبەتمەندکردنی پارچەی ئەسیتولکراوی N-کۆتایی 17-23ی تایمۆسین بێتا 4 کە لە TB-500دا دەستنیشانکراوە، بەرهەمێک کە گومان دەکرێت خاوەنی توانای دۆپینگ بێت [J]. تاقیکردنەوە و شیکاری دەرمان، 2012، 4(9):733-738.DOI:10.1002/dta.1402.
بەرهەمێک بەردەستە تەنها بۆ بەکارهێنانی توێژینەوە :
