لەلایەن Cocer Peptides 
1 مانگ پێش ئێستا
هەموو ئەو بابەت و زانیارییە بەرهەمانەی کە لەم ماڵپەڕەدا پێشکەش دەکرێن تەنیا بۆ بڵاوکردنەوەی زانیاری و مەبەستی پەروەردەییە.
ئەو بەرهەمانەی لەم ماڵپەڕەدا دابینکراون تەنها بۆ لێکۆڵینەوە لە ناو ئامێری پشکنیندا دانراون. توێژینەوەکانی ناو ئامێری پشکنینی دەرەکی (بە لاتینی: *لە شووشەدا*، واتە لە کەلوپەلی شووشەدا) لە دەرەوەی جەستەی مرۆڤ ئەنجام دەدرێت. ئەم بەرهەمانە دەرمان نین، لەلایەن ئیدارەی خۆراک و دەرمانی ئەمریکا (FDA) پەسەند نەکراون و نابێت بۆ ڕێگریکردن، چارەسەرکردن، یان چارەسەرکردنی هیچ حاڵەتێکی پزیشکی، نەخۆشی، یان نەخۆشییەک بەکاربهێنرێن. بە پێی یاسا بە توندی قەدەغەیە کە ئەم بەرهەمانە بە هەر شێوەیەک بێت بخرێتە ناو جەستەی مرۆڤ یان ئاژەڵەوە.
سستبوونی دڵ (HF) دەرکەوتنێکی کۆتایی نەخۆشییە جۆراوجۆرەکانی دڵ و خوێنبەرەکانە و بووەتە نەخۆشییەکی باو و ڕێژەی تووشبوون و مردنی بەرزە لە سەرانسەری جیهاندا. HF کە بەهۆی هۆکارە جیاوازەکانەوە دروست دەبێت میکانیزمی فیزیۆلۆژی نەخۆشی جیاواز نیشان دەدات، و ڕێکخستنی میتابۆلیزمی وزەی ماسولکەکانی دڵ زۆر گرنگە بۆ پاراستنی کارکردنی دڵ لە نەخۆشانی HF. وەک مادەیەک کە ڕەنگە کاریگەری لەسەر میتابۆلیزمی وزەی ماسولکەکانی دڵ هەبێت، کاریگەرییە جیاوازەکانی کۆرگاتن لەسەر پاراستنی کارکردنی دڵ لە نەخۆشانی HF کە هۆکاری جیاوازیان هەیە، پێویستی بە لێکۆڵینەوەی زیاتر هەیە.
وێنە 1. زیادەڕۆیی لە خۆراکدا هەوکردنی گۆڕانکارییەکان دەباتە پێشەوە و دۆخێکی هەوکردنی پلە نزم لە دڵدا بەرەوپێش دەبات.
تایبەتمەندیەکانی سستبوونی دڵ کە بەهۆی هۆکارە جیاوازەکانەوە دروست دەبێت
نەخۆشی ماسولکەکانی دڵی فراوان (DCM) و نەخۆشی ماسولکەکانی دڵ لە دەوروبەری منداڵبوون (PPCM): تێکچوونی میتابۆلیزمی وزەی ماسولکەکانی دڵ لەوانەیە یەکێک بێت لە هۆکارە هۆکارەکانی DCM و PPCM. لەم حاڵەتانەدا، میتابۆلیزمی نائاسایی وزەی ماسولکەکانی دڵ ڕێگری دەکات لە بەدەستهێنانی وزەی پێویست بۆ دڵ، بەمەش گرژبوونی ئاسایی دڵ و ئەرکەکانی شلبوونەوەی دڵ تێکدەدات، لە کۆتاییدا دەبێتە هۆی دەستپێکردنی سستبوونی دڵ.
نەخۆشی ماسولکەکانی دڵ زیادەڕۆیی (HCM): لە پێشکەوتنی HCM، وەڵامەکانی بەرگری زووتر ڕوودەدەن. وەڵامەکانی هەوکردن لەوانەیە لە ڕێگەی سیستەمی تەواوکەرەوە بێت. لەم ژینگە نەخۆشییەدا کە هەوکردن و وەڵامەکانی بەرگری لەیەکتردا تێکەڵ دەبن، ڕۆڵی ڕێکخستنی کۆرگاتن لە میتابۆلیزمی وزەی ماسولکەکانی دڵدا ڕەنگە کاریگەری ئەم هۆکارانە هەبێت، بەمەش کاریگەری لەسەر کاریگەرییەکانی پاراستنی دڵ دەبێت.
نەخۆشی ماسولکەکانی دڵی ئیسکیمیک (ICM): وەڵامی هەوکردن لە ICM لەوانەیە بەهۆی سایتاکینەکانەوە بێت. بەهۆی ئیسکیمیا، ڕێڕەوی میتابۆلیزمی وزە لە ماسولکەکانی دڵدا بە ناچاری تێکدەچێت. ڕێکخستنی کۆرگاتن بۆ میتابۆلیزمی وزەی ماسولکەکانی دڵ ڕۆڵی هەیە لە باشترکردنی تێکچوونەکانی میتابۆلیزمی وزە کە بەهۆی ئیسکیمیا دروست دەبن، بەڵام کاریگەرییەکانی جیاوازن لەوانەی لە HF کە بەهۆی هۆکارەکانی ترەوە دروست دەبن بەهۆی هۆکارەکانی وەک وەڵامەکانی هەوکردن بە ناوەندگیری سایتاکین.
میکانیزمی ڕێکخستنی کۆرگاتن بۆ میتابۆلیزمی وزەی ماسولکەکانی دڵ
پەرەپێدانی بەرهەمهێنانی وزە: ڕەنگە کۆرگاتن یارمەتی وەرگرتنی گلوکۆز، گلایکۆلیسیس و ئۆکساندنی گلوکۆز بدات بە ڕێکخستنی چالاکیی ئەنزیمە گۆڕانکارییە پەیوەندیدارەکان، بەمەش بەرهەمهێنانی ئەدینۆسین ترای فۆسفات (ATP) لە خانەکانی ماسولکەکانی دڵدا زیاد دەکات. توێژینەوە هاوشێوەکان دەریانخستووە کە هەندێک دەرمان دەتوانن بەرهەمهێنانی ATP بەرەوپێش ببەن و کارکردنی دڵ باشتر بکەن بە بەرزکردنەوەی فاکتەری هاندەری کەمی ئۆکسجین-1α (HIF-1α) و زنجیرەیەک ئەنزیمەکانی پەیوەست بە گلایکۆلیسیس. ڕەنگە کۆرگاتن میکانیزمێکی هاوشێوەی هەبێت.
ڕێکخستنی بەکارهێنانی ژێرخانەکان: بەکارهێنانی ژێرخانە وزەییەکان لەلایەن دڵەوە جیاوازە لە نێوان حاڵەتە ئاسایی و نەخۆشەکاندا. ڕەنگە کۆرگاتن ڕێژەی وەرگرتن و بەکارهێنانی ژێرخانەکان لەلایەن خانەکانی ماسولکەکانی دڵەوە ڕێکبخات، وەک گلوکۆز و ترشە چەورییە ئازادەکان (FFAs)، ئەمەش ڕێگە بە ماسولکەکانی دڵ دەدات ژێرخانە گونجاوترەکان هەڵبژێرێت لە کاتی میتابۆلیزمی وزەدا بۆ دابینکردنی داواکارییەکانی وزەی دڵ. لە ژێر بارودۆخی ئاساییدا، ماسولکەکانی دڵ بە شێوەیەکی سەرەکی ترشە چەورییەکان بۆ وزە بەکاردەهێنن، بەڵام لە سستبوونی دڵدا، بەکارهێنانی گلوکۆز زیاد دەکات و ڕەنگە کۆرگاتن ڕۆڵێکی ڕێکخستنی بگێڕێت لەم گواستنەوەیەدا.
جیاوازی لە کاریگەرییە پارێزەرەکانی کۆرگاتن لەسەر کارکردنی دڵ لە سستبوونی دڵ بەهۆی هۆکارە جیاوازەکانەوە
بۆ نەخۆشانی DCM و PPCM: بە سەرنجدان بەوەی کە تێکچوونی میتابۆلیزمی وزەی ماسولکەکانی دڵ هۆکاری نەخۆشی گرنگن لەم دوو نەخۆشییەدا، ئەگەر کۆرگاتن بتوانێت بە شێوەیەکی کاریگەر میتابۆلیزمی وزە ڕێکبخات و دابینکردنی وزەی ماسولکەکانی دڵ بگەڕێنێتەوە، لەوانەیە کاریگەری پارێزەری بەرچاوتری هەبێت لەسەر کارکردنی دڵ لەم دوو گروپە نەخۆشەدا. بە باشترکردنی میتابۆلیزمی وزە، لەوانەیە سووڕی خراپەی دووبارە داڕشتنەوەی ژێرپەنجەی چەپ کەم بکاتەوە کە بەهۆی کەمی وزەوە دروست دەبێت، کارکردنی سیستۆلیکی دڵ و دیاستۆلیکی دڵ باشتر بکات، و پۆلێنکردنی کارکردنی دڵی نەخۆشەکان بەرز بکاتەوە.
بۆ نەخۆشانی HCM: بەهۆی ڕۆڵی ناوازەی وەڵامەکانی بەرگری و هەوکردن لە پێشکەوتنی نەخۆشیدا، کاریگەرییە پارێزەرەکانی کۆرگاتن لەسەر کارکردنی دڵ ڕەنگە تا ڕادەیەک سنووردار بن. توانای ڕێکخستنی میتابۆلیزمی وزە ڕەنگە بەشێکی کارکردنی دڵ باشتر بکات؛ بەڵام، وەڵامەکانی بەرگری و هەوکردن لەوانەیە دەستوەردان بکەن لە میکانیزمی کارکردنی کۆرگاتن، کە لە ئەنجامدا کاریگەری پارێزەری کەمتر بەرچاو دەبێت بە بەراورد لەگەڵ نەخۆشانی تووشبوو بە HF کە تەنها بەهۆی تێکچوونی میتابۆلیزمی وزەوە دروست دەبێت. ناوبژیوانانی هەوکردن لەوانەیە کاریگەرییان هەبێت لەسەر بەستنەوەی کۆرگاتن بە ئامانجە پەیوەندیدارەکان لەسەر خانەکانی ماسولکەکانی دڵ، بەمەش توانای ڕێکخستنی میتابۆلیزمی وزە لاواز دەکات.
بۆ نەخۆشانی ICM: ئیسکیمیا ماسولکەکانی دڵ لە نەخۆشانی ICM دەبێتە هۆی تێکچوونی میتابۆلیزمی وزە. لە کاتێکدا کە ڕێکخستنی میتابۆلیزمی وزە لەلایەن کۆرگاتنەوە ڕەنگە تا ڕادەیەک دابینکردنی وزەی ماسولکەکانی دڵ باشتر بکات، کاریگەرییە پارێزەرەکانی کارکردنی دڵیش ڕەنگە سنووردار بن بەهۆی بوونی بەردەوامی ئیسکیمیا. بە بەراورد لەگەڵ HF کە بەهۆی هۆکارەکانی ترەوە دروست دەبێت، ڕەنگە کۆرگاتن پێویستی بە باشترکردنی دابینکردنی خوێنی ماسولکەکانی دڵ هەبێت وەک پێشمەرجێک بۆ ئەوەی کاریگەرییە پارێزەرەکانی باشتر لەسەر کارکردنی دڵ بەکاربهێنێت.
ئەنجام
بەگشتی، کاریگەرییە پارێزەرەکانی کۆرگاتن لەسەر کارکردنی دڵ لە نێوان ئەو نەخۆشانەی کە سستبوونی دڵیان هەیە کە بەهۆی هۆکارە جیاوازەکانەوە دروست دەبێت، جیاوازە.
سەرچاوەکان
[1] سون هـ، لی ئێکس، یوان هـ، و هاوکارانی. لێکۆڵینەوەی بەراوردکاری پێشکەوتنی نەخۆشی بۆ سستبوونی دڵ لەگەڵ هۆکارە جیاوازەکان لە ڕێگەی شیکاری تۆڕی ڕێکخراو بە کاتەوە [J]. گۆڤاری ئەمریکی بۆ توێژینەوەی وەرگێڕان، 2022،14(9):6604-6617.
[2] وێنزل ئێف ئەی، ئەمبڕۆسینی س، محەمەد ئێس ئەی، و هاوکارانی. هەوکردن لە نەخۆشی ماسولکەکانی دڵی میتابۆلیک[J]. سنوورەکان لە پزیشکی دڵ و خوێنبەرەکان، 2021، بەرگی 8.DOI:10.3389/fcvm.2021.742178.
[3] وانگ ی، فو م، وانگ ج، و هاوکارانی. Qiliqiangxin کارکردنی دڵ باشتر دەکات لە ڕێگەی ڕێکخستنی میتابۆلیزمی وزە لە ڕێگەی میکانیزمە وابەستە و سەربەخۆکانی HIF-1α لە مشکەکانی سستبوونی دڵدا دوای سکچوونی توندی ماسولکەکانی دڵ [J]. توێژینەوەی نێودەوڵەتی بایۆمێد، 2020،2020:1276195.DOI:10.1155/2020/1276195.
