▎ डरमॉर्फिन संशोधन
डरमोर्फिनाची संशोधन फाटभूंय कितें?
जैव सक्रिय पदार्थांचो सोद: १९७० च्या दशकासावन शास्त्रज्ञ जिव्या जीवांतल्यान खाशेलीं शारिरीक क्रियाशीलताय आशिल्ले पदार्थ सोदून काडपाक समर्पीत आसात. उत्क्रांतीच्या लांब प्रक्रियेंत जनावरां पर्यावरणाक अनुकूल जावपाखातीर आनी जिणेची क्रिया तिगोवन दवरपाखातीर वेगवेगळे खाशेले जैव अणुकेंद्र तयार करतले आनी ह्या रेणूंक म्हत्वाचीं वखदी मोलां आसूं येतात हें लोकांक ल्हव ल्हव कळ्ळां.
उभयचरांच्या कातीची खाशेलपण: उभयचर प्राण्यांच्या कातींत श्वसन, संरक्षण आनी स्राव अशीं जायतीं कामां आसतात. उभयचर प्राण्यांच्या कातीच्या ग्रंथींतल्यान व्हड प्रमाणांत जैव सक्रिय पदार्थ स्रावीत जावंक शकतात, जे सैमीक दुस्मानाआड राखण करपाक आनी पर्यावरणाक अनुकूल जावपाक म्हत्वाची भुमिका करतात. जायत्या उदकांतल्या प्राण्यांच्या कातीच्या स्रावांत भरपूर पॅप्टायड पदार्थ आसतात, तांची रचणूक वेगवेगळी आनी वेगवेगळीं जैविक क्रियाशीलताय आशिल्ल्यान जायत्या शास्त्रज्ञांचें लक्ष ओडून घेता.
डर्मोर्फिनाचो सोद: १९८१ वर्सा इटालियन शास्त्रज्ञांनी पयलेच खेपे दक्षिण अमेरिकेंतल्या झाडाच्या बेब्याच्या (Phyllomedusa sauvagii) कातीच्या स्रावापसून डर्मोर्फिन वेगळें केलें. झाडाच्या बेब्याच्या कातीच्या स्रावाच्या घटकांचें विश्लेशण करून आनी जैविक क्रियाशीलताय सोदून काडून तातूंत आशिल्ल्या डरमॉर्फिनाचो वेदनाशामक परिणाम बळिश्ट आनी ओपिओइड ग्राहीकडेन चड संबंद आशिल्ल्याचें दिसून आयलें. ह्या सोदाक लागून वेदना उपचाराच्या मळार संशोधनाची नवी दिका उक्ती जाली.
डरमोर्फिनाची क्रियेची यंत्रणा कितें?
1. ओपिओइड रिसेप्टरांकडेन बंधन
डरमोर्फिन हें एक बळिश्ट ऑपिओइडसारकें पॅप्टायड आसून तें μ-ओपिओइड रिसेप्टरांकडेन निवडून बंधन जावंक शकता. हें बंधन ग्राही सक्रिय करता, जाका लागून शारिरीक परिणामांची माळ जाता [1, 2] . देखीक- जनावरांच्या प्रयोगांत ताणें एक बळिश्ट वेदनाशामक परिणाम दाखयला [1, 2] . वेदना संकेतांचें संप्रेषण आडावून ताचो वेदनाशामक परिणाम मेळूं येता. जेन्ना वेदना संकेत तंत्रिका कोशिकांक प्रसारीत जातात तेन्ना ताका लागून तंत्रिका कोशिकांची उत्तेजन आनी फायरिंग जातली. डरमोर्फिन μ-ओपिओइड रिसेप्टराकडेन बंधन जाले उपरांत ताका लागून तंत्रिका कोशिकांच्या उत्तेजनाक आडमेळीं येतात, जाका लागून वेदना संकेतांचें संप्रेषण उणें जाता.
2. तंत्रिका तंत्राचेर जावपी परिणाम
मेरुरज्जू पातळेचेर परिणाम
मनशाच्या अभ्यासांत, भलायकेन बऱ्या आशिल्ल्या स्वयंसेवकांतल्या नोसिसेप्टिव्ह फ्लेक्सर रिफ्लेक्स थ्रेशोल्डांत डर्मोर्फिन शिरेंतल्यान ओतप हाका लागून म्हत्वाची आनी खर वाड जावंक शकता अशें दिसून आयलां [2] . हाचेवयल्यान डरमॉर्फिन मेरुरज्जूच्या पातळेचेर वेदनाग्राही संकेतांचें संप्रेषण आडावंक शकता अशें दिसून येता. मेरुरज्जूची पुराय चिरकालीन जखम आशिल्ल्या विशयांचेरूय हो परिणाम स्पश्ट दिसता, ताका लागून मेरुरज्जू पातळेचेर वेदनाग्राही संक्रमणाक आळाबंदा हाडपाक डरमॉर्फिन मुखेलपणान भुमिका करता हाची आनीक पुष्टी जाता.
नॅलोक्सॉन हें वखद मेरुरज्जूच्या वेदनाग्रस्त रिफ्लेक्साचेर जावपी डरमोर्फिनाचो प्रतिबंधात्मक परिणाम अंशतः (सुमार 50%) उलटोवंक शकता. हाचो अर्थ असो जावं येता की डरमॉर्फिन मेरुरज्जूंतल्या ओपिओइड रिसेप्टर्साच्या वेगवेगळ्या लोकसंख्येकडेन संपर्क सादून वेदनाशामक परिणाम तयार जाता [2] ..
केंद्रीय तंत्रिका तंत्राचेर परिणाम
डीएमचें मस्तिष्क निलयांतल्यान दिल्यार दीर्घकाळ तिगून उरपी अँटीनोसिसेप्टीव्ह क्रिया जाता [1] . हाचेवयल्यान डरमॉर्फिन केंद्रीय तंत्रिका तंत्राचेर परिणाम करून वेदनाशामक परिणाम करपाक शकता अशें दिसून येता. पूण केंद्रीय तंत्रिका तंत्रांतल्या डरमॉर्फिनाची विशिश्ट क्रिया यंत्रणा अजून पुरायपणान समजूंक ना.
कांसवाच्या प्रयोगांत डरमोर्फिनाची शिरेंतल्यान इंजेक्शन दिल्या उपरांत कांसवांच्या वागणुकेंतल्यान शांत आनी स्थिर रावपाच्या वेळार म्हत्वाची वाड दिसून आयली आनी स्वयंसेवी कार्यांत उणाव दिसून आयलो, पूण ताचो हिप्पोकॅम्पस इलॅक्ट्रोएन्सेफॅलोग्रामाच्या नमुन्याचेर आनी वारंवारतेचेर कसलोच परिणाम जालो ना [3] . हाचेवयल्यान डरमॉर्फिनाचो परिणाम तंत्रिका तंत्राच्या कांय विशिश्ट वर्तनांचेर आनी वाठारांचेर जावं येता अशें दिसून येता.
3. जठरान्तरमार्गाचेर जावपी परिणाम
उदकांतल्या आंतकड्यांच्या प्रणोदनाचेर डरमॉर्फिनाचो परिणाम जाता. मॉर्फिनाचे तुळेंत डरमॉर्फिनाची मस्तिष्क निलयांतल्यान इंजेक्शन दिल्यार मॉर्फिनाभशेन आंतकड्यांच्या प्रणोदनाक आळाबंदा हाडटा आनी ताची क्रियाशीलता मॉर्फिनापरस १४३ पटींनी आसता [4] . डर्मॉर्फिनाचेर नॅलोक्सॉनाचो प्रतिकारक परिणाम मॉर्फिनाचेर जावपी प्रतिकारक परिणामापरस उणो आसता. चतुर्धातुक नॅलोक्सॉन मस्तिष्क निलयांतल्यान दिल्यार मस्तिष्क निलयांतल्यान डरमॉर्फिनाच्या आंतकड्यांचेर जावपी परिणामाक विरोध जावंक शकता, जाल्यार पेरिटोनियल इंजेक्शन फकत ८ मिग्रॅ/किग्रॅ ह्या प्रमाणांत प्रभावी आसता. पेरिटोनियलांतल्यान दिल्लें डरमॉर्फिन चडांत चड प्रभावी प्रमाणांत (दर उंदीराक ०.५६ मायक्रोग्राम) पुरायपणान निष्प्रभावी आसता. डरमॉर्फिनाची पेरिटोनियल इंजेक्शनाचो डोस वाडयल्यार (दर किलोग्रामाक १२ ते ६४०० मायक्रोग्राम) आंतकड्यांच्या प्रणोदनाचेर प्रतिबंधात्मक परिणाम जाता जो डोसापसून स्वतंत्र आसता, पूण केन्नाच ५०% परस चड जायना. फकत नॅलोक्सॉनाचो चड प्रमाणांत (30mg/kg, इंट्रापेरिटोनियल इंजेक्शन) ह्या इंट्रापेरिटोनियल इंजेक्शनाच्या परिणामाक विरोध करपाक शकता. हाचेवयल्यान आंतकड्यांचेर डरमॉर्फिनाचो परिणाम केंद्रीय आनी परिधीय अशे दोनूय घटक आसूं येतात अशें दिसून येता.
4. स्नायूंचेर जावपी परिणाम
बेब्याच्या पोटाच्या स्नायूंच्या क्रॉस-सेक्शन पट्टेचेर यंत्रीक रेकॉर्डर वरवीं डरमॉर्फिन क्रियेचो अभ्यास केलो [5] . संशोधनाच्या निकालांतल्यान दिसून येता की डरमॉर्फिन (10 (-5)-10 (-8) एम) एसिटाइलकोलीनाची क्रिया, आपशींच जावपी क्रिया आनी प्रत्यक्ष विद्युत् उत्तेजनाक लागून जावपी स्नायूंचें आकुंचन आडावंक शकता. हे सगळे परिणाम उलटप कठीण. स्नायूच्या के (+) विध्रुवीयकरणाच्या (KCl - 100mM) वेळार उब्या माध्यमांत डरमॉर्फिनाची इंजेक्शन दिल्यार ताका लागून आपशींच जावपी आनी प्रेरीत जावपी क्रिया आडावंक मेळना. देखून डरमॉर्फिनाचो विद्युत्दाबाचेर आदारीत परिणाम आसता आनी तो स्नायू कोशिका पड्ड्याच्या विद्युत्दाबाचेर आदारीत Ca (2+) वाहिनींचेर कार्य करपाक शकता.
5. आणवीय संरचना आनी क्रियेची यंत्रणा हांचेमदलो संबंद
डरमॉर्फिनाचेर आणवीय यांत्रिक अनुकरणां केल्यांत (Pattabiraman N, 1986). ह्या संशोधनांतल्यान N-अंतराचेर आशिल्लो D-Ala2 आनी डरमॉर्फिन क्रमांतलो C-अंतराचेर आशिल्लो L-Pro6 अवशेश β-टर्नाचें संभाव्य अस्तित्व सुचयता अशें दिसून येता. रूढ रसायनीक नदरेन पॅप्टायडाच्या N-अंतराचेर तीन प्रकार (II’, III’, आनी V’) आनी C-अंतराचेर दोन प्रकार (I आनी III) β-टर्न आसूं येतात. रेणू यंत्रणेच्या गणनेंत डर्मोर्फिनाची सापेक्ष स्थिरताय मोलावपाखातीर स गुठलायल्लीं संरचनां आनी एक विस्तारीत संरचना विचारांत घेतलीं. तातूंत तीन गुठलायल्ल्या संरचनेची ऊर्जा उणी आसता आनी तांचीं सामान्य खाशेलपणां अशीं आसतात: सारकी ऊर्जा, तीन हायड्रोजन बंध, अर्दकठीण β-पत्रक कुडको आनी अनुकूल Tyr1-Tyr5 परस्परक्रिया. डरमोर्फिन आनी μ-ग्राहक हांचेमदल्या निवडक परस्पर क्रियांत β-पत्रक संरचनेचें अस्तित्व आसूं येता.
डरमॉर्फिनाचे उपेग कितें?
शस्त्रक्रिया उपरांतच्या वेदना वेवस्थापनाक वापरतात: १९८५ वर्सा केल्ल्या यादीक, प्लेसीबो नियंत्रीत अभ्यासांत शस्त्रक्रिया उपरांतच्या वेदना वेवस्थापनांत प्लेसीबो आनी संदर्भ संयुग मॉर्फिन हांचेपरस इंट्राथेकल मार्गांतल्यान दिल्लें डरमॉर्फिन खूब प्रभावी आशिल्ल्याचें दिसून आयलें [6, 7] . हाचेवयल्यान शस्त्रक्रिया उपरांतची वेदना सोंपपाची डर्मॉर्फिनाची व्हड क्षमता आसूं येता अशें दिसून येता. शस्त्रक्रिया उपरांतच्या दुयेंती खातीर प्रभावी वेदना वेवस्थापनाक लागून दुयेंतींची सोय सुदारताच पूण दुयेंती बरे जावपाक आनी सामान्य जिणेंत परत येवपाकय मदत जाता.
उपशामक काळजींत उपेग: ताचो उत्कृश्ट वेदनाशामक परिणाम मतींत घेवन, डरमॉर्फिन प्रगत दुयेंतीच्या उपशामक काळजींतय वापरपाची सुचोवणी केल्या [6, 7] . उपशामक काळजींत दुयेंतींची वेदना सोंपवप हें एक म्हत्वाचें ध्येय आसता आनी डर्मॉर्फिन हो ताचो बळिश्ट वेदनाशामक परिणाम आनी दुश्परिणामांचो तुळेन उणो धोको आशिल्ल्यान प्रगत दुयेंतींची वेदना सोंपवपाचो संभाव्य पर्याय दिता.
मेरुरज्जूंतल्या दुखण्याचेर प्रतिबंधात्मक परिणाम: डर्मॉर्फिन मेरुरज्जूंतल्या नोसिसेप्शनाचें संक्रमण आडावंक शकता अशें अभ्यासांतल्यान दिसून आयलां. भलायकेन बऱ्या आशिल्ल्या स्वयंसेवकांत ०.१६मिग्रॅ/किग्रॅ डरमॉर्फिन शिरेंतल्यान दिल्यार नोसिसेप्टिव्ह फ्लेक्सर रिफ्लेक्साची कूंड म्हत्वाची आनी खरपणान वाडूंक शकता [8] . मेरुरज्जूंची पुराय दीर्घकाळ जखम जाल्ल्या विशयांचेरूय अशेच तरेचे परिणाम दिसून आयले, ताचेवयल्यान डरमॉर्फिन मुखेलपणान मेरुरज्जूच्या पातळेचेर वेदनेचें संक्रमण आडावपाखातीर काम करता अशें दिसून येता. मेरुरज्जूच्या दुखण्याचेर हो प्रतिबंधात्मक परिणाम मेरुरज्जू संबंदीत वेदना दुयेंसां आशिल्ल्या दुयेंतींचेर उपचार करपाक नवी आस्त निर्माण करता.
निमाणें डर्मॉर्फिन हें एक बळिश्ट ऑपिओइडसारकें पॅप्टायड आसून तें μ-ओपिओइड रिसेप्टरांकडेन बंधन जावन ताचो म्हत्वाचो वेदनाशामक परिणाम दिसून येता आनी मेरुरज्जूंतल्या वेदनाग्राही संकेतांचें संप्रेषण आडावंक शकता. शस्त्रक्रिया उपरांत वेदना वेवस्थापन, उपशामक काळजी आदी हातूंत ताचो संभाव्य उपेग आसून, वेदना उपचारा खातीर नवे कल्पना हाडटात.
लेखका विशीं
वयर सांगिल्लीं सगळीं साहित्यां कोसर पॅप्टायड्स कंपनीन संशोधन, संपादन आनी संकलन केल्लीं आसात.
शास्त्रीय जर्नल लेखक
जियुलियानो फोंटानी हो इटलींतल्या सिएना विद्यापिठाकडेन संबंदीत आशिल्लो संशोधक आसून ताणें तंत्रिका शास्त्र आनी शरीरक्रियाविज्ञान हांचेर भर दिला. सैमीक रितीन मेळपी डर्मॉर्फिन ह्या पॅप्टायडाचो कांसवाच्या वागणुकेचेर आनी हिप्पोकॅम्पस विद्युत् क्रियाशीलतेचेर जावपी परिणामांचो ताणें अभ्यास केला आनी ताका लागून ओपिओइड रिसेप्टर कार्याची समजूत मेळोवपाक योगदान मेळ्ळां. तशेंच ताच्या वावरांत मेंदवाची क्रियाशीलता आनी वागणूक हांचेमदलो संबंद सोदून काडला, सारक्या नेमाळ्यांनी प्रकाशनां केल्यांत . लायफ सायन्सेस जियुलियानो फोंटानी हांचो उल्लेख उल्लेखाच्या संदर्भांत केला [3].
