Cocer Peptides fɛ
a bɛ kalo 1 bɔ
BƐƐRƐ KUNNAFONIW NI FƐRƐW KUNNAFONIW BƐƐ MIN BƐ NI WEBSITE KAN NA, U BƐ KUNNAFONIW FƆLƆ DƆRƆN NI KALANSENW YE.
Fɛn minnu bɛ di nin siti in kan, olu dabɔra ɲininiw dɔrɔn kama in vitro. Sɛgɛsɛgɛli in vitro (latinkan na: *glasi kɔnɔ*, o kɔrɔ ye gilasi kɔnɔ) bɛ kɛ hadamaden farikolo kɔkan. Nin fura ninnu tɛ furaw ye, Ameriki ka dumuniko ni furako ɲɛmɔgɔso (FDA) ma sɔn u ma, wa u man kan ka kɛ ka furakɛli bana, bana walima bana si bali, k’a furakɛ, walima k’a furakɛ. A dagalen don kosɛbɛ sariya fɛ ka nin fɛn ninnu don hadamaden walima bagan farikolo la cogo o cogo.
Kuma bɛɛ lajɛlen
(1) Sɔgɔsɔgɔninjɛ ni sɔgɔsɔgɔninjɛ basigilen cogoya ni a faratiw sisan
Sɔgɔsɔgɔninjɛ ye fiɲɛbɔyɔrɔ funubana basigilen ye min ka ca diɲɛ kɔnɔ. A jogo fɔlɔw ye fiɲɛbɔyɔrɔw funu basigilen ye, fiɲɛbɔyɔrɔw jaabi kojugu, ani fiɲɛbɔyɔrɔw dantigɛli min bɛ se ka segin kɔ. Banabagatɔw ka teli ka taamasiɲɛw sɔrɔ i n’a fɔ sɔgɔsɔgɔninjɛ, ninakilidegun, disi gɛlɛya, ani sɔgɔsɔgɔ, o bɛ ɲɛnamaya kɛcogo tiɲɛ kosɛbɛ, wa u bɛ se ka u ka ɲɛnamaya yɛrɛ bila farati la. Fogonfogonlabana basigilen bɛ sɔrɔ fɔlɔ ni fogonfogon funu basigilen ye min tɛ kɛrɛnkɛrɛnnen ye, ni sɔgɔsɔgɔ ni sɔgɔsɔgɔninjɛ bɔli ye kɛnɛyaso taamasiɲɛ fɔlɔw ye. O bana bɛ to sen na kalo saba la san o san fo san fila tugu-tugu ɲɔgɔn na walima ka tɛmɛ o kan.
(2) Fiɲɛ bilali jɔyɔrɔ cɛmancɛ la sɔgɔsɔgɔninjɛ ni sɔgɔsɔgɔninjɛ basigilen na
Fiɲɛbɔyɔrɔ funu sɔgɔsɔgɔninjɛ la
Sɔgɔsɔgɔninjɛ yiriwali waati, funubanakisɛ suguya caman i n’a fɔ eosinophiles, mast cellules ani T lymphocytes bɛ ta ka don fiɲɛbɔyɔrɔw la, ka funu cɛmancɛfɛnw ni sitokiniw caman bɔ, i n’a fɔ interleukin-4 (IL-4), interleukin-5 (IL-5), ani interleukin-13 (IL-13), olu bɛ fiɲɛbɔyɔrɔw funu bila mɔgɔ la. O funu jaabiw bɛ na ni fiɲɛbɔyɔrɔw tiɲɛni ye, ka nɔgɔ bɔli caya, ka fiɲɛbɔyɔrɔw farikolo nɔgɔlenw sɔgɔsɔgɔ ani ka u labɛn kokura, o bɛ na ni fiɲɛbɔyɔrɔw jaabi kojugu ye ani ka fiɲɛbɔyɔrɔw dan.

Jaa 1 Fiɲɛbɔyɔrɔ bɛ kɛ sigida ni fogonfogon cɛsira fɔlɔ ye.
Fiɲɛbɔyɔrɔw fununi fiɲɛbana basigilen na
Fiɲɛbɔyɔrɔ funu min bɛ sɔrɔ fogonfogonlabana basigilen na, o bɛ sɔrɔ fɔlɔ ni neutrophils, macrophages ani cellules wɛrɛw ye. Protéases, oksizɛni suguya minnu bɛ se ka baara kɛ, ani fɛn wɛrɛ minnu bɛ bɔ funu kɛcogo la, olu bɛ fiɲɛbɔyɔrɔw jɔcogo n’u baara tiɲɛ, o bɛ na ni fiɲɛbɔyɔrɔw kogow bonya ye ani ka lumen dɔgɔya, o bɛ gazi ɲɔgɔn falen-falen tiɲɛ. Funu bilali kuntaalajan kɔnɔ, o fana bɛ se ka bana ka taa ɲɛ ani ka dɔ fara gɛlɛyaw kan i n’a fɔ fogonfogon baarakɛbaliya ani dusukunnabana.
(4) Sɛgɛsɛgɛli kɛcogo Bronchogène kan i n’a fɔ furakɛlifɛn min bɛ se ka kɛ
Ni an y’a jateminɛ ko fiɲɛbɔyɔrɔw fununi furakɛli cogoya bɛ yen sisan sɔgɔsɔgɔninjɛ ni sɔgɔsɔgɔninjɛ basigilen na, furakɛli fɛɛrɛ kuraw, minnu tɛ mɔgɔ tɔɔrɔ, ani minnu bɛ se ka kɛ, olu dɔnni nafa ka bon kosɛbɛ kɛnɛyaso la. Bronchogène bɛ se ka funu jaabiw sɛmɛntiya sira caman fɛ, o bɛ se ka fiɲɛbɔyɔrɔw funu bali banabagatɔw la minnu bɛ ni sɔgɔsɔgɔninjɛ ni sɔgɔsɔgɔninjɛ basigilen ye, o la, a bɛ dɛmɛ don nin bana ninnu furakɛli la.
Bronchogène ka balili nɔ min bɛ fiɲɛbɔyɔrɔw funu na sɔgɔsɔgɔninjɛ banabagatɔw la
(1) Labɛnni nɔ minnu bɛ funubanakisɛw kan
Eosinofiliw (Eosinophiles) (Eosinophiles).
Eosinophiles jɔyɔrɔ ka bon fiɲɛbɔyɔrɔw fununi na sɔgɔsɔgɔninjɛ la. U bɛ fɛn toxic minnu bɔ, i n’a fɔ eosinophil cationic protein, olu bɛ se ka fiɲɛbɔyɔrɔw tiɲɛ ani ka funu jaabiw juguya. Bronchogène bɛ se ka eosinophiles ka chimiotaxie ni u ka baara bali, ka dɔ bɔ u doncogo la fiɲɛbɔyɔrɔw la. Ni a bɛ kemokini minɛbagaw jiracogo ɲɛnabɔ, kɛrɛnkɛrɛnnenya la CC kemikini minɛbaga 3 (CCR3), a bɛ nɔrɔli bali eosinofiliw ni fiɲɛbɔyɔrɔw la ani endoteliyali selilɛriw fana, o la, a bɛ dɔ bɔ u dalajɛli la fiɲɛbɔyɔrɔw la.
T lanposotiw (T lymphocytes).
Th2 seliluw ye farikolo tangalan nafamaw ye sɔgɔsɔgɔninjɛ funu na, u bɛ sitokiniw bɔ i n’a fɔ IL-4, IL-5, ani IL-13, ka eosinophiles baarakɛli ni fiɲɛbɔyɔrɔw jaabi kojugu sabati. Bronchogène bɛ Th2 selilɛriw ka danfara ni u baara bali, o bɛ dɔ bɔ o sitokiniw dilanni na. Bronchogène fana bɛ T-cell regulateurs (Tregs) hakɛ n’u baara ɲɛnabɔ, ka Tregs ka balili fanga bonya Th2 selilɛriw kan, ka farikolo tangacogo balansi mara, ani ka fiɲɛbɔyɔrɔw funu nɔgɔya.
Mast-cell (maste cellules) minnu bɛ yen
Mast cellules bɛ funu cɛmancɛfɛnw bɔ joona i n’a fɔ histamine ni leukotriènes sɔgɔsɔgɔninjɛ waati, o bɛ fiɲɛbɔyɔrɔw farikolo nɔgɔlenw sɔgɔsɔgɔli daminɛ ani ka joli siraw doncogo caya. Bronchogène bɛ mastcell membranes sabati, ka degranulation bali, ka dɔ bɔ funu cɛmancɛfɛnw bɔli la, o la, a bɛ fiɲɛbɔyɔrɔ funu jugumanw nɔgɔya.
(2) A bɛ nɔ minnu bila funu cɛmancɛlafɛnw ni sitokiniw na
Ka dɔ bɔ funu cɛmancɛfɛnw bɔli la
Ka fara histamine ni leukotriènes bɔli bali kan ka bɔ masɔrɔsiraw la, Bronchogen bɛ dɔ bɔ fana funu furakɛli fɛɛrɛ wɛrɛw hakɛ la, i n’a fɔ porositaglandini D2 (PGD2) ani tromboxane A2 (TXA2). Nin funu cɛsirilanw bɛ se ka kɛ sababu ye ka fogonfogon la farikolojidɛsɛbanakisɛw sɔgɔsɔgɔ, ka nɔgɔ bɔli caya, ani ka joli siraw bonya, ka fogonfogon funu juguya. Ni a bɛ anzimuw ka baara bali i n’a fɔ sikɔlɔokisizɛni (COX), Bronchogen bɛ dɔ bɔ PGD2 ni TXA2 sɔrɔli la, o bɛ fogonfogon funu jaabiw nɔgɔya.
Sitokiniw ka Réseau ka ɲɛnabɔli
I n’a fɔ a fɔra cogo min na ka tɛmɛ, sɔgɔsɔgɔninjɛbanatɔw bɛ balanbaliya jira sitokini suguya caman na fiɲɛbɔyɔrɔw kɔnɔ, ni Th2 suguya sitokiniw hakɛ bɛ caya i n’a fɔ IL-4, IL-5, ani IL-13, ka sɔrɔ sitokini minnu bɛ funu kɛlɛ i n’a fɔ IL-10, olu bɛ dɔgɔya. Bronchogène bɛ se ka funu kɛlɛli sitokiniw jirali wuli ka taa sanfɛ i n’a fɔ IL-10, ka sɔrɔ ka banakisɛfagalanw bɔli bali i n’a fɔ IL-4, IL-5 ani IL-13, o la a bɛ sitokiniw ka rezo balanbaliya latilen ani ka fiɲɛbɔyɔrɔw funu dɔgɔya. Bronchogène fana bɛ sitokiniw ka baara bali i n’a fɔ tumor necrosis factor-α (TNF-α) ani interferon-γ (IFN-γ), olu fana jɔyɔrɔ ka bon sɔgɔsɔgɔninjɛ fiɲɛbɔyɔrɔw fununi na ani fiɲɛbɔyɔrɔw labɛncogo kura la.

Jaa 2 Sɔgɔsɔgɔninjɛ, n’o ye fiɲɛbɔyɔrɔ funubana basigilen ye, o bɛ sɔrɔ eosinophilic funu fɛ, nɔgɔ bɔli kojugu, goblet cell hyperplasia, fiɲɛbɔyɔrɔw jaabi kojugu, ani ninakilidegun.
(3) Lakanali nɔ minnu bɛ sɔrɔ fiɲɛbɔyɔrɔw la
Ka dɔ bɔ epiteliyali selilɛri tiɲɛni na
Sɔgɔsɔgɔninjɛ fiɲɛbɔyɔrɔw fununi bɛ se ka kɛ sababu ye ka fiɲɛbɔyɔrɔw tiɲɛ, ka fiɲɛbɔyɔrɔw bali ka baara tiɲɛ. Bronchogène bɛ fiɲɛbɔyɔrɔw dilancogo n’u lasegincogo sabati, ka u barika baara bonya. Bronchogène bɛ ɲɔgɔndan sirilenw jiracogo kɔrɔta i n’a fɔ ocludin ni tight junction protein-1 (ZO-1), ka jɛɲɔgɔnya sirilenw mara epiteliyali selilɛriw ni ɲɔgɔn cɛ ani ka dɔ bɔ funu cɛmancɛfɛnw ni faritanabana furaw nali la.
Nɔgɔ bɔli kojugu balili
Nɔgɔ bɔli kojugu fiɲɛbɔyɔrɔw la, o ye sɔgɔsɔgɔninjɛ bana taamasiɲɛ jɔnjɔn dɔ ye. Nɔgɔ caya kojugu bɛ se ka fiɲɛbɔyɔrɔw bali ani ka fiɲɛbɔli dantɛmɛni juguya. Bronchogène bɛ dɔ bɔ nɔgɔ bɔli ni a bɔli la ni a bɛ mucin (MUC) jamu jirali bali fiɲɛbɔyɔrɔw la. Ka fara o kan, a bɛ ɲɛgɛnɛsira bɔli baara ɲɛnabɔ, ka nɔgɔ bɔli sabati fiɲɛbɔyɔrɔw la ani ka fiɲɛbɔyɔrɔw dabɔli sabati.
(4) A bɛ nɔ minnu bila fiɲɛbɔyɔrɔw labɛncogo kura la
Farikolo nɔgɔlenw ka caya ni u ka jiginni balili
Fiɲɛbɔyɔrɔw labɛncogo kura ye bana caman yeli ye sɔgɔsɔgɔninjɛ la, i n’a fɔ fiɲɛbɔyɔrɔw farikolo nɔgɔlenw falenni ani farikolo kɔkanna matirili bilali. Bronchogène bɛ fiɲɛbɔyɔrɔw farikolo yɔrɔw caya ni u jiginni bali, o bɛ dɔ bɔ u hakɛ ni u bonya la. Ni a bɛ farikolojɔli dumuniw, siklini-dependant kinases (CDK) ani sikliniw jiracogo ɲɛnabɔ, Bronchogen bɛ kɛ sababu ye ka fiɲɛbɔyɔrɔw farikolo yɔrɔ nɔgɔlenw minɛ selilu sɛrɛkili taabolo kɛrɛnkɛrɛnnenw na, o la, a bɛ u caya bali.
Ka dɔ bɔ selilu kɔkan matirili bilali la
Sɔgɔsɔgɔninjɛ fiɲɛbɔyɔrɔw labɛncogo kura waati, fiɲɛbanakisɛw bɛ farikolo yɔrɔw kɔkanfɛnw camanba labɛn ani k’u bɔ i n’a fɔ kolajɛ ni fibɔrɔnɛkitini, o bɛ na ni fiɲɛbɔyɔrɔw kogow bonya ye. Bronchogène bɛ se ka fibroblaste (fibroblaste) baarakɛli ni u caya bali, ka dɔ bɔ selilu kɔkan matiriyali yɔrɔw labɛnni ni u bilali la. A bɛ se fana ka balansi labɛn matiriyali metalloprotéinases (MMPs) ni u tissu inhibiteurs (TIMPs) cɛ, ka matiriyali kɔkanna tiɲɛni sabati ani ka fiɲɛbɔyɔrɔw labɛncogo kura hakɛ nɔgɔya.
Bronchogène ka nɔ min bɛ fiɲɛbɔyɔrɔw funu bali banabagatɔw la minnu bɛ ni fiɲɛbɔ basigilen ye
(1) Funubanakisɛw sɔrɔli ni u baaracogo ɲɛnabɔli
Neutrophils (banakisɛfagalanw).
Neutrophiles de bɛ fiɲɛbɔyɔrɔw funu fanga la fogonfogonlabana basigilen na, wa u bɛ protease minnu bɔ, i n’a fɔ elastase, olu bɛ se ka fiɲɛbɔyɔrɔw jɔcogo tiɲɛ. Bronchogène bɛ se ka neutrophils chemotaxis ni activation bali, ka dɔ bɔ u dalajɛli la fiɲɛbɔyɔrɔw la. Ni a bɛ integrines (intégrines) jirali bali neutrophils (banakisɛfagalanw) sanfɛ, i n’a fɔ β2 integrin, a bɛ neutrophiles (banakisɛfagalanw) nɔrɔli dɔgɔya endothéliale (banakisɛfagalanw) la, o la, a bɛ dɔ bɔ u ka jiginni na fiɲɛbɔyɔrɔw la.
Makrofagaw (Macrophages).
Makɔrɔfagaw tɛ u sen don banakisɛw bɔli la dɔrɔn fogonfogonlabana basigilen funu waati la, nka u bɛ funu cɛmancɛ suguya caman fana bɔ. Bronchogène bɛ se ka makɔrɔfagaw ka polarize cogoya labɛn, ka u jiginni sabati ka kɛ makɔrɔfagaw ye minnu bɛ banakisɛw kɛlɛ (M2 suguya), o la, a bɛ dɔ bɔ banakisɛfagalanw bɔli la i n’a fɔ IL-1β ani TNF-α ka sɔrɔ ka dɔ fara banakisɛfagalanw bɔli kan i n’a fɔ IL-10, o bɛ fiɲɛbɔyɔrɔw funu nɔgɔya.
(2) A nɔ minnu bɛ sɔrɔ funu cɛmancɛlafɛnw ni farikolojɔlifɛnw na
Ka dɔ bɔ funu cɛmancɛla hakɛw la
Banabagatɔ minnu bɛ ni fogonfogonlabana basigilen ye, funu cɛmancɛ suguya caman bɛ wuli fiɲɛbɔyɔrɔw la, i n’a fɔ IL-8 ani leukotriène B4 (LTB4). O funu cɛsirilanw bɛ neutrophils ni funubanakisɛ wɛrɛw sama, ka funu jaabi juguya. Bronchogène bɛ se ka nin funu cɛsirilanw dilanni n’u bɔli bali ni a bɛ funu taamasiɲɛw siraw baarakɛli bali i n’a fɔ nukilila facteur-κB (NF-κB), o la, a bɛ dɔ bɔ jeninida sɛbɛnni ni funu cɛmancɛlafɛnw dilanni na.
Protéase baara balili
Protéases minnu bɛ bɔ neutrophils fɛ, i n’a fɔ elastase ani cathepsin, olu bɛ se ka fibre elastiques ni collagène tiɲɛ fiɲɛbɔyɔrɔw la, o bɛ na ni tiɲɛni ye fiɲɛbɔyɔrɔw kogow la. Bronchogène bɛ ni poroteyizi bali baara ye, a bɛ o poroteyizi ninnu baara bali k’a ɲɛsin u ma ani ka dɔ bɔ fiɲɛbɔyɔrɔw tiɲɛni na. A bɛ se fana ka balansi labɛn poroteyiziw ni u balilanw cɛ, ka dɔ fara poroteyizi balilanw hakɛ kan i n’a fɔ α1-antitrypsin, ka fiɲɛbɔyɔrɔw tiɲɛni nɔgɔya ka taa a fɛ poroteyizi fɛ.
(3) Fiɲɛbɔyɔrɔ nɔgɔ bɔli kojugu ani cili baara ɲɛnabɔli
Nɔgɔ bɔli dɔgɔyali
Fogonfogonlabana basigilen bɛ banabagatɔ minnu na, a ka ca a la, nɔgɔ bɔli bɛ caya fiɲɛbɔyɔrɔw la, o bɛ sɔgɔsɔgɔ ni sɔgɔsɔgɔninjɛ juguya. Bronchogène bɛ se ka dɔ bɔ nɔgɔ bɔli ni a bɔli la ni a bɛ MUC jamu jirali bali fiɲɛbɔyɔrɔw la. A bɛ se fana ka fiɲɛbɔyɔrɔw nɔgɔ farikolo-ɲɛnajɛw labɛn, ka dɔ bɔ a sɔgɔli la ani ka a bɔli nɔgɔya.
Ciliary baarakɛcogo sabatili
Siliw lamagacogo ɲuman fiɲɛbɔyɔrɔw la, o ye fɛɛrɛ jɔnjɔn ye min bɛ fiɲɛbɔyɔrɔw bɔlenw jɛya. Banabagatɔ minnu bɛ ni fogonfogonlabana basigilen ye, ɲɛgɛnɛsiralabanaw ka baara dɔgɔyali bɛ na ni nɔgɔ bɔli ye. Bronchogène bɛ fiɲɛbɔyɔrɔw ciliated cellules dilancogo ni u lasegincogo sabati, ka ciliary bugɔli caya ni u bonya bonya, o la, mucociliaire clearance baara bɛ ɲɛ. O bɛ dɛmɛ don ka fɛnɲɛnamafagalanw ni banakisɛw gɛn ka bɔ fiɲɛbɔyɔrɔw la, ka fiɲɛbɔyɔrɔw funu nɔgɔya.
(4) Fiɲɛbɔyɔrɔw jɔcogo n’u baarakɛcogo lakanani
Fiɲɛbɔyɔrɔ kogow falenni dɔgɔyali
Fiɲɛbɔyɔrɔ funu basigilen bɛ se ka kɛ sababu ye ka fiɲɛbɔyɔrɔw kogow bonya ani ka ɲɛgɛnɛsiralabanaw dɔgɔya banabagatɔw la minnu bɛ ni fiɲɛbana basigilen ye. Bronchogène bɛ fiɲɛbɔyɔrɔw kogo bonya hakɛ dɔgɔya ni a bɛ funubanakisɛw doncogo bali, ka dɔ bɔ funu cɛmancɛlafɛnw ni poroteyiziw ka tiɲɛni na, ani ka farikolokisɛ kɔkanna matiriyali farikoloɲɛnajɛ labɛn, o la, a bɛ fiɲɛbɔyɔrɔw jɔcogo ni u dacogo ɲuman sabati.
Fogonfogon baarakɛcogo ɲɛnabɔli
Ni a bɛ fiɲɛbɔyɔrɔw funu dɔgɔya, ka nɔgɔ bɔli dɔgɔya, ka ɲɛgɛnɛsira baara ɲɛ, ani ka fiɲɛbɔyɔrɔw jɔcogo lakana, Bronchogen bɛ dɛmɛ ka fogonfogon baara ɲɛ banabagatɔw la minnu bɛ ni fogonfogonlabana basigilen ye. Kɔlɔsiliw y’a jira ko furakɛli kɔfɛ ni Bronchogen ye, banabagatɔw fogonfogon baarakɛcogo taamasiɲɛw i n’a fɔ ninakilidegun fangama segin kelen kɔnɔ (FEV1) ani ɲɛnamaya seko fangama (FVC) bɛ ɲɛ kosɛbɛ, wa taamasiɲɛw i n’a fɔ ninakilidegun, olu nɔgɔyara kosɛbɛ.
Kuncɛli
Kuma surun na, Bronchogen, n’o ye fura ye min bɛ se ka kɛ ka fiɲɛbɔyɔrɔw funu furakɛ sɔgɔsɔgɔninjɛ ni sɔgɔsɔgɔninjɛ basigilen na, a bɛ ni funu kɛlɛli fɛɛrɛ ye min ɲɛsinnen bɛ fɛn caman ma, sira caman bɛ min na. Ni a bɛ funubanakisɛw, funu cɛmancɛlafɛnw, fiɲɛbɔlanw, ani fiɲɛbɔyɔrɔw labɛncogo kura labɛn, Bronchogen bɛ fiɲɛbɔyɔrɔw funu bali ka ɲɛ sɔgɔsɔgɔninjɛ ni sɔgɔsɔgɔninjɛ basigilen banabagatɔw la, ka fiɲɛbɔyɔrɔw jɔcogo ni u baaracogo ɲɛ, ani ka banabagatɔw ka ɲɛnamaya kɛcogo ɲɛ.
Sosow (Sɔrɔyɔrɔw).
[1] Son JW, Lim S. Glucagon-like peptide-1 Based Therapies: Horizon kura fasa kunbɛnni na[J]. Endocrinologie ani metabolisme, 2024,39(2):206-221.DOI:10.3803/EnM.2024.1940.
[2] Hough K. P., Curtiss M. L., Blain T. J., ani mɔgɔ wɛrɛw. Fiɲɛbɔyɔrɔw labɛncogo kura sɔgɔsɔgɔninjɛ la[J]. Dancɛw furakɛli la, 2020,Volume 7.DOI:org/10.3389/fmed.2020.00191.
[3] Athari S S. Ka selilɛri taamasiɲɛw laɲini sɔgɔsɔgɔninjɛ faritanabana na[J]. Siginidenw jiginni ani furakɛli laɲinitaw, 2019,4(1):45.DOI:10.1038/s41392-019-0079-0.
Fɛn min bɛ sɔrɔ ɲininiw dɔrɔn kama:
