ރެޓަޓްރޫޓިޑް 20އެމްޖީ

▎ ރެޓަޓްރޫޓިޑް ސްޓްރަކްޗަރ

މަސްދަރު: ޕަބްކެމް

ސިކުއެންސް: YA⊃1;QGTFTSDYSI-L⊃2;LDKK4AQA⊃1;AFIEYLLEGGPSSGAPPPS⊃3؛ މޮލިކިއުލަރ ފޯމިއުލާ: C 221H 342N 46O68 މޮލިކިއުލަރ ވެއިޓް: 4731 ގްރާމް/މޮލް ސީއޭއެސް ނަންބަރު: 2381089-83-2 ޕަބްކެމް ސީއައިޑީ: 171390338 ސިނޮނިމްސް:LY3437943

▎ ރެޓަޓްރޫޓިޑް ރިސާޗް

ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައިތޯ؟

ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ފަލަވުމާއި ހަކުރުބަލީގެ ދުނިޔޭގެ މައްސަލަތަކުގެ އިތުރުން މިހާރު ހުރި ފަރުވާގެ ބޭސްތަކުގެ ލިމިޓެޝަންތަކާ ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައިވާ ކަމެއް: ފަލަވުމާއި ހަކުރުބަލީގެ ސަބަބުން އާންމު ސިއްހަތަށް ބޮޑު ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެ އެވެ މިލިއަން ރުފިޔާގެ ހަރަދުތަކެއް ކުރިމަތިވެ، ހަކުރުބަލީގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ސިއްހީ ހިދުމަތަށް ބޮޑު ހަރަދެއް ކުރެވެ އެވެ. މަލްޓި ޓާގެޓް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ޕެޕްޓައިޑްސް އަކީ ފަލަވުން ހުއްޓުވުމާއި، ހަކުރުބައްޔަށް ފަރުވާކުރުމާއި، މިހާރު ބޭނުންކުރާ ބޭސްތަކުގެ ވިހަ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކުން ދުރުހެލިވެ، ފަލަވުމާއި ހަކުރުބަލީގެ ފަރުވާތައް އުފެއްދުމުގެ ޓްރެންޑަކަށް ވެފައިވެއެވެ.

ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

މަލްޓި ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޝަން މެދުވެރިކޮށް ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓް ކުރުން

ރެޓަޓްރޫޓިޑް އަކީ ގްލޫކޯޒް ޑިޕެންޑެންޓް އިންސިއުލިނޮޓްރޮޕިކް ޕޮލިޕެޕްޓައިޑް ރިސެޕްޓަރ (GIPR)، ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 ރިސެޕްޓަރ (GLP-1R) އަދި ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރ (GCGR) އަށް އަމާޒުކޮށްގެން އުފައްދާ ޓްރިޕްލް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެކެވެ. މިއީ އެއްފަހަރާ މި ތިން ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓްކޮށް، އެތައް މަގެއް މެދުވެރިކޮށް ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓް ކުރާ އެއްޗެކެވެ.

ޖީއައިޕީއާރު އެގޮނިސްޓް އެކްޝަން: 

ޖީއައިޕީ އަކީ ގޮހޮރުގެ ކޭ ސެލްތަކުން ނިކުންނަ އަދި ކެއުމަށްފަހު ދޫކުރާ ގޮހޮރުގެ އިންސިއުލިން ދޫކުރާ ހޯރމޯނެކެވެ. ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ޖީއައިޕީއާރު އެކްޓިވޭޓްކޮށް، އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް، އިންސިއުލިން ސެންސިޓިވިޓީ އިތުރުކޮށް، އަދި އެކަމުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގައި ގްލޫކޯޒް މާ ރަނގަޅަށް ޖަހައިގަނެ ބޭނުން ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދީ، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން ޖީއައިޕީ އިން އެޑިޕޮސައިޓްގެ މަސައްކަތް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ފެޓް ޖަމާވުން މަދުކޮށް، ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާފާނެއެވެ ^{[1] .}.

ޖީއެލްޕީ-1އާރ އެގޮނިސްޓް އެކްޓިވިޓީ: 

ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ ގޮހޮރުގެ އެލް ސެލްތަކުން ނިކުންނަ ޕެޕްޓައިޑް ހޯރމޯނެކެވެ. ޖީއެލްޕީ-1އާރ އެކްޓިވޭޓް ކުރުމަށްފަހު ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ތަފާތު ފައިދާހުރި އަސަރުތައް އުފައްދައެވެ. އެއީ ގްލޫކޯޒް ކޮންސެންޓްރޭޝަނަށް ބަރޯސާވާ ގޮތެއްގައި އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ސްޓިމިއުލޭޓްކޮށް، ލޭގައި ހަކުރުގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އެއީ ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްކޮށް، ފުރިހަމަކަން އިތުރުކޮށް، ކާނާ ކެއުން މަދުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ޖީއެލްޕީ-1އާރ އެގޮނިޒަމް ވެސް މަރުކަޒީ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމަށް އަމަލުކޮށް، ކާހިތްވުމާއި ހަކަތަ ބެލެންސް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ ^{[2] .}.

ޖީސީޖީއާރު އެގޮނިސްޓްގެ އަސަރުތައް: 

ގްލޫކަގަން އިން އާންމުކޮށް ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު އިތުރުކޮށްދޭ ނަމަވެސް ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ނުފޫޒުގެ ދަށުން ޖީސީޖީއާރު އެގޮނިޒަމް އިން ތަފާތު އަސަރުތައް ކުރެއެވެ. އެއީ ފުރަމޭގައި ގްލައިކޯޖެނޮލައިސިސް އާއި ގްލޫކޯނިއޯޖެނެސިސް ކުރިއަރުވާ އެއްޗެކެވެ. ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ޖުމްލަ އަސަރުތަކުގެ ދަށުން ހަށިގަނޑުގައި ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު އާދައިގެ އިތުރުވުމެއް ނުފެނުނު ނަމަވެސް އޭގެ ބަދަލުގައި ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކޮށް ފެޓް ބްރޭކްޑައުން އިތުރުކޮށް، އެކަމުގެ ސަބަބުން ބަރުދަން ލުއިވެ މެޓަބޮލިޒަމް ރަނގަޅުވެއެވެ. ޖީސީޖީއާރު އެގޮނިޒަމް އިން ވެސް ހެޕަޓިކް ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް އަށް އަސަރުކޮށް، ހެޕަޓިކް ފެޓް ޖަމާވުން މަދުކޮށްދެއެވެ ^{[3] .}.

މެޓަބޮލިޒަމް އާއި ގުޅުންހުރި ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ޕްރޮސެސްތަކަށް ކުރާ އަސަރުތައް

ކުރިން ދެންނެވި ތިން ރިސެޕްޓަރަށް އެއްފަހަރާ އަމަލުކޮށްގެން، ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން މެޓަބޮލިޒަމް އާއި ގުޅުންހުރި ގިނަ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ޕްރޮސެސްތަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައެވެ.

ލޭގައި ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޓް ކުރުން: 

އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓް ކުރުމަށް ޖީއައިޕީއާރު އަދި ޖީއެލްޕީ-1އާރު އެކްޓިވޭޓްކޮށް، އަދި ޖީސީޖީއާރު އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ލޭގެ ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދެ އެވެ. އޭގެ ހައިޕޮގްލައިސެމިކް އަސަރު ފެންނަނީ ލޭގައި ގްލޫކޯޒް މަތިވުމުން ކަމަށާއި، ލޭގެ ގްލޫކޯޒް އާދައިގެ ހާލަތެއްގައި ހައިޕޮގްލައިސެމިއާ ޖެހުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި، މިއީ ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންގެ ލޭގައި ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ފައިދާހުރި ކަމެކެވެ ^{[4] .}.

ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުން: 

ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމުގައި ބޮޑު ފައިދާއެއް ދައްކުވައިދެއެވެ. ޖީއެލްޕީ-1އާރ އެކްޓިވޭޓް ކުރުމުން، ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްކޮށް، ފުރިހަމަކަން އިތުރުކޮށް، ކާނާ ކެއުން މަދުކޮށްދެއެވެ؛ ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން، ފެޓް ބްރޭކްޑައުން އާއި ހަކަތަ ހޭދަކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، އެކަމުގެ ސަބަބުން ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ ފުރުސަތު ލިބެ އެވެ. ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ފަރުވާ ހޯދާ ފަލަ ނުވަތަ ބަރުދަން އިތުރުވާ ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން ވަކި މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ލުއިވެއެވެ ^[5،6]..

ލިޕިޑް ރެގިއުލޭޝަން: 

ރިޓަޓްރޫޓިޑް ފަރުވާ ދިނުމުން ބަލިމީހުންގެ ލިޕިޑް ޕްރޮފައިލް ރަނގަޅުވެއެވެ. އެއީ ޓްރައިގްލިސެރައިޑް (TG)، ލޯ ޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީން ކޮލެސްޓްރޯލް (LDL-C)، އަދި ވަރަށް ލޯ ޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީން ކޮލެސްޓްރޯލް (VLDL-C) ގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދޭއިރު، އެޕޮލިޕޯޕްރޮޓީން ބީ (apoB) އަދި އެޕޮލިޕޯޕްރޮޓީން ސީ -III (apoC-III) ގެ މިންވަރު ދަށްކޮށް، އެއާ ގުޅުންހުރި ލިޕޯޕްރޮޓީން ޕާރޓިކަލްސްގެ އަދަދު މަދުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ އެތެރޮސްކްލޮރޯސިސް އާއި އެކު އަދި ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ހެލްތު ކުރިއެރުވުން ^{[7] .}.

ހެޕަޓިކް ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް ރަނގަޅުވުން: 

މެޓަބޮލިކް ޑިސްފެންޝަން އާއި ގުޅިފައިވާ ނޮން އަލްކޮހޯލިކް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް (އެންއޭއެފްއެލްޑީ) ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ހެޕަޓިކް ފެޓް ކޮންޓެންޓް ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްކޮށްދެއެވެ. ކަމާބެހޭ ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ތަފާތު ޑޯޒްތަކުން ފަރުވާ ދިން ބަލިމީހުންގެ ކިބައިން ފުރަމޭގެ ސަރުބީގެ މިންވަރު ބެސްޓްލައިނާ އަޅާބަލާއިރު ނިސްބަތުން ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވާއިރު، މިކަމުން ދޭހަވަނީ ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ސަބަބުން ފުރަމޭގެ ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމްއަށް ހެޔޮ ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރުކުރާ ކަމަށާއި މިއީ ފުރަމޭގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކުރުމަށް ފައިދާހުރި ކަމެއް ކަމަށެވެ ^[3]..

ފޮޓޯ 1 ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ އަމަލުތަކުގެ އުސޫލުތައް ^{[8] .}.

ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ އެޕްލިކޭޝަންތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟

ފަލަވުމަށް ފަރުވާ: 

ފަލަވުމަކީ ދުނިޔޭގެ އާންމު ސިއްހަތުގެ ބޮޑު މައްސަލައަކަށް ވެފައިވާއިރު، މިއީ ދިގުމުއްދަތުގެ އެކި ބަލިތައް ފެށުމާއި ކުރިއެރުމާ ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައިވާ މައްސަލައެކެވެ. ފަލަ މީހުންނަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ފައިދާ ބޮޑުކަން ވަނީ ދައްކާފައެވެ. ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ފަރުވާ ދިން ފަލަ ބަލިމީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ގޮތުގައި ދަށްވެފައިވެ އެވެ. 48 ހަފްތާގެ ފޭސް 2 ފަލަވުމުގެ ދިރާސާއެއްގައި 8އެމްޖީ އަދި 12އެމްޖީ ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ފަރުވާ ދިން ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން %22.8 އަދި %24.2 ދަށްވެފައިވެއެވެ. އަނެއް ފޭސް 2 ޑަބަލް ބްލައިންޑް، ރެންޑަމް، ޕްލޭސިބޯ ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލްއެއްގައި ތަފާތު ޑޯޒް ގްރޫޕްތަކުގެ ބަލިމީހުންގެ 24 ހަފްތާއާއި 48 ހަފްތާގައި ތަފާތު މިންވަރަކަށް ބަރުދަން ލުއިވެފައިވެއެވެ. 12އެމްޖީ ގްރޫޕްގައި 48 ހަފްތާގައި %24.2 ގެ ބަރުދަން ލުއިވެފައިވާއިރު، ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕުން ފެނުނީ އެންމެ -2.1% ދަށްވުމެކެވެ. ރެޓަޓްރޫޓިޑް އަކީ ފަލަ ބަލިމީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ދަށްކޮށްދޭ އެއްޗަކަށް ވާއިރު، ފަލަވުމަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް އާ އަދި ވަރުގަދަ ވަސީލަތެއް ލިބިގެންދެއެވެ. ފަލަވުމަށް ރިޓަޓްރޫޓިޑް ތެރަޕީ ދިނުމުން ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ކުޑަކުރުމުގެ އިތުރުން ފަލަވުމާ ގުޅުންހުރި އެހެން ސިއްހީ މައްސަލަތައް ވެސް ރަނގަޅުވެދާނެ އެވެ. ބަރުދަން ކުޑަކުރުމަކީ ވެސް ސްލީޕް އެޕްނިއާ ފަދަ ފަލަވުމާ ގުޅުން ހުރި އުދަނގޫތައް ރަނގަޅު ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެ ކަމެކެވެ ^[3،6]..

ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ފަރުވާ: 

ޓައިޕް 2 ހަކުރުބައްޔަކީ އިންސިއުލިން ރެސިސްޓެންސް އާއި އެކަށީގެންވާ ވަރަށް އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ނުވުން ފަދަ އާންމު ކްރޮނިކް މެޓަބޮލިކް ޑިސްއޯޑަރެކެވެ. ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ފަރުވާގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑް އަކީ ޕޮޓެންޝަލް އެޕްލިކޭޝަން ވެލިއު އެއް ލިބިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. އެއީ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓްކޮށް އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ސްޓިމިއުލޭޓްކޮށް، އިންސިއުލިން ރެސިސްޓެންސް ރަނގަޅުކޮށް، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އަދި ފަލަވުމަކީ ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ މުހިންމު ރިސްކް ފެކްޓަރަކަށް ވާތީ، ބަރުދަން ލުއިވުމުން އިންސިއުލިން ސެންސިޓިވިޓީ އިތުރުވެ، ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް އިތުރަށް އެހީތެރިވެދޭތީ، ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންގެ ހާލަތު ރަނގަޅު ކުރުމަށް ވެސް އޭގެ ބަރުދަން ލުއިކޮށްދެއެވެ. ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުން ބައިވެރިކޮށްގެން ކުރި ދިރާސާތަކުގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ސަބަބުން ބަރުދަން ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެ، ހީމޯގްލޮބިން އޭ1ސީ (އެޗްބީއޭ1ސީ) ގެ މިންވަރު ފާހަގަކޮށްލެވޭ ދަށްވެ، ޕްލޭސިބޯއާ އަޅާބަލާއިރު އެޗްބީއޭ1ސީ %1.64 ދަށްވެފައިވެއެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ލޭގެ ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ކޮންޓްރޯލް ކުރުމެއް ނޫން ކަމަށާއި ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންގެ ޖުމްލަ ހާލަތު ރަނގަޅުކޮށްދެނީ ބަރުދަން ލުއިވުން ހިމެނޭ ގޮތަށް އެތައް މެކޭނިޒަމްތަކެއްގެ ތެރެއިން ކަމަށާއި، އެކަމުގެ ސަބަބުން އެމީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކޮށްދޭ ކަމަށެވެ ^{[6] .}.

ނޮން އަލްކޮހޯލިކް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް (އެންއޭއެފްއެލްޑީ) އަށް ފަރުވާ ދިނުން: 

އެންއޭއެފްއެލްޑީ އަކީ އިންސިއުލިން ރެސިސްޓެންސް އަދި ޖެނެޓިކް ސަސްސެކްޓިބިލިޓީއާ ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައިވާ މެޓަބޮލިކް ސްޓްރެސް އިންޑައުސްޑް ލިވަރ އިންޖަރީ އެއް ކަމަށާއި، މިއީ ނޮން އަލްކޮހޯލިކް ސިމްޕަލް ފެޓީ ލިވަރ، ނޮން އަލްކޮހޯލިކް ސްޓިއޭޓޯހެޕަޓައިޓިސް އަދި ގުޅުންހުރި ސިރޯސިސް ފަދަ ހާލަތްތަކުގެ ސްޕެކްޓްރަމް ހިމެނޭ ގޮތަށެވެ. ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން އެންއޭއެފްއެލްޑީ އަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި އުއްމީދީ ގާބިލްކަމެއް ދައްކަ އެވެ. މެޓަބޮލިކް ޑިސްފެންޝަން-އެސޯސިއޭޓެޑް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް އަދި ލިވަރ ފެޓް ކޮންޓެންޓް ≥10% ހުރި ބައިވެރިން ހިމެނޭ ރެންޑޮމައިޒްޑް، ޑަބަލް ބްލައިންޑް، ޕްލޭސިބޯ ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލްއެއްގައި، 24 ހަފްތާގައި، ބޭސްލައިން އިން ލިވަރ ފެޓް ކޮންޓެންޓަށް އައި މީން ރިލޭޓިވް ބަދަލު ރެޓަޓްރޫޓިޑް ޑޯޒް ގްރޫޕްތަކުގެ ތެރެއިން މާބޮޑު ތަފާތެއް ފެނިފައިވެއެވެ: 8އެމްޖީ ގްރޫޕްގައި -81.4%، 12 މިލިގްރާމްގައި -82.4% ގްރޫޕްގައި، އަދި ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގައި +0.3% އެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ފުރަމޭގައި ހުންނަ ސަރުބީގެ މިންވަރު ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި މަދުކޮށްދޭ ކަމަށާއި، މިއީ އެންއޭއެފްއެލްޑީ ބަލިމީހުންގެ ފުރަމޭގެ ޕެތޮލޮޖީ ރަނގަޅު ކުރުމަށް ވަރަށް މުހިންމު ކަމެއް ކަމަށެވެ. އެއީ އެންއޭއެފްއެލްޑީއަށް އާ ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައި ވައުދު ފުއްދައިދީ، ބަލި ކުރިއެރުން މަޑުޖެހި، ސިރޯސިސް ފަދަ ބޮޑެތި އުދަނގޫތަކުގެ ނުރައްކާ ކުޑަކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ ^{[3] .}.

ނިންމުން

ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން އެންއޭއެފްއެލްޑީ ބަލިމީހުންގެ ހެޕަޓިކް ޕެތޮލޮޖިކަލް ސްޓޭޓަސް ރަނގަޅުކުރުމުގައި އުއްމީދީ ގާބިލްކަމެއް ދައްކައި، ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކުރުމާއި، އިންސިއުލިން ރެސިސްޓެންސް ރަނގަޅުކުރުމާއި، އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ އިފެކްޓްސް ރަނގަޅުކުރުމާއި، ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް މޮޑިއުލޭޓްކުރުން ފަދަ އެތައް މެކޭނިޒަމްތަކެއްގެ ތެރެއިން އަމަލުކުރެއެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ

ރޮސެންސްޓޮކް، ޖޭ އަކީ ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ޓެކްސަސް ސައުތުވެސްޓަން މެޑިކަލް ސެންޓަރާއި ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ޓެކްސަސް ޑަލަސް އަދި ކެނެޑާގެ ވިގޯ ސެންޓަރ ފަދަ މަޝްހޫރު ބައެއް މުއައްސަސާތަކާ ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައިވާ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އިލްމުވެރިއެކެވެ. އޭނާގެ ދިރާސާތަކުގައި އެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ އެންޑް މެޓަބޮލިޒަމް، ޖެނެރަލް އެންޑް އިންޓަރނަލް މެޑިސިން، ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ސިސްޓަމް އެންޑް ކާޑިއޮލޮޖީ، ފާމަކޯލޮޖީ އެންޑް ފާމަސީ، އަދި ރިސާޗް އެންޑް އެކްސްޕެރިމެންޓަލް މެޑިސިން ފަދަ ގިނަ ދާއިރާތަކެއް ހިމެނެއެވެ. އެކަޑަމިކް މުޖުތަމަޢަށް އޭނާ ކޮށްދެއްވި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ޚިދުމަތްތަކުގެ ސަބަބުން އޭނާއަށް ފުޅާދާއިރާއެއްގައި ޝަރަފު ލިބިފައިވާއިރު، މިކަން ސާބިތުވަނީ 2017 އިން 2024 އަށް 'ކްލިނިކަލް މެޑިސިންގެ ދާއިރާއިން ހައިލީ ސައިޓެޑް ރިސާޗަރެއްގެ ގޮތުގައި ތަކުރާރުކޮށް ހޮވުމުންނެވެ. ރޮސެންސްޓޮކް ޖޭ ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރިފަރެންސް [4] ގައެވެ.

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] ބްރްޒޯޒޮވްސްކާ ޕީ، ފްރާންޗުކް އޭ، ނޮވިންސްކާ ބީ، އެޓް އަލް. ރެޓަޓްރޫޓިޑް - އިންގިލާބީ ދާދިފަހުން އުފެއްދި ޖީއެލްޕީ އެގޮނިސްޓް - ލިޓަރޭޗަރ ރިވިއު[ޖޭ]. ކޮލިޓީ އިން ސްޕޯޓް، 2024.ޑީއޯއައި:10.12775/ކިއުއެސް.2024.15.52125.

[2] ޑޮގްރެލް އެސް އޭ.ރެޓަޓްރޫޓިޑް ފަލަވުމުގައި (އަދި ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގައި) ވަޢުދު ދައްކާ[ޖޭ]. އެކްސްޕާޓް އޮޕިނިއަން އޮން އިންވެސްޓިގޭޝަނަލް ޑްރަގްސް، 2023،32(11):997-1001.DOI:10.1080/13543784.2023.2283020.

[3] ސަނިޔަލް އޭޖޭ، ކެޕްލަން އެލްއެމް، ފްރިއަސް ޖޭޕީ، އެޓް އަލް. ޓްރިޕްލް ހޯރމޯން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ރެޓަޓްރޫޓިޑް ފޯރ މެޓަބޮލިކް ޑިސްފެންޝަން-އެސޯސިއޭޓެޑް ސްޓިއޭޓޮޓިކް ލިވަރ ޑިޒީޒް: އެ ރެންޑޮމައިޒްޑް ފޭސް 2އޭ ޓްރައިއަލް[ޖޭ]. ނޭޗާ މެޑިސިން، 2024،30:2037-2048.ޑީއޯއައި:10.1038/s41591-024-03018-2.

[4] ރޮސެންސްޓޮކް ޖޭ، ފްރިއަސް ޖޭ، ޖަސްޓްރެބޮފް އޭއެމް، އެޓް އަލް. ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލި ހުންނަ މީހުންނަށް ޖީއައިޕީ، ޖީއެލްޕީ-1 އަދި ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއް ކަމަށްވާ ރެޓަޓްރޫޓިޑް: ޔޫއެސްއޭގައި ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ރެންޑަމް، ޑަބަލް ބްލައިންޑް، ޕްލޭސިބޯ އަދި އެކްޓިވް ކޮންޓްރޯލްޑް، ޕެރެލަލް ގްރޫޕް، ފޭސް 2 ޓްރައިއަލް[ޖޭ]. ލަންސެޓް، 2023،402(10401):529-544.ޑީއޯއައި:10.1016/އެސް0140-6736(23)01053-އެކްސް.

[5] ޖަސްޓްރެބޮފް އޭއެމް، ކެޕްލަން އެލްއެމް، ފްރިއާސް ޖޭޕީ، އެޓް އަލް. ޓްރިޕްލް-ހޯރމޯން-ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ރެޓަޓްރޫޓިޑް ފޯރ އޮބެސިޓީ - އެ ފޭސް 2 ޓްރައިއަލް[ޖޭ]. ނިއު އިނގިރޭސި ޖާނަލް އޮފް މެޑިސިން، 2023،389(6):514-526.DOI:10.1056/NEJMoa2301972.

[6] ލޮޕޭޒް ޑީސީ، ޕަޖިމްނާ ޖޭޓީ، މިލާން އެމްޑީ، އެޓް އަލް. 7792 ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ އެފިސިކޭޝަން ފޯރ ވެއިޓް ރިޑަކްޝަން އެންޑް އިޓްސް ކާޑިއޯމެޓަބޮލިކް އިފެކްޓްސް އެމޮންގް އެޑަލްޓްސް: އެ ސިސްޓަމެޓިކް ރިވިއު އެންޑް މެޓާ-އެނަލިސިސް[ޖޭ]. ޖާނަލް އޮފް ދަ އެންޑޮކްރައިން ސޮސައިޓީ، 2024،8(1):163-749.DOI:10.1210/jendso/bvae163.749.

[7] ނިކޮލްސް އެސް، ޕިރޯ ވީ، ލިން ވައި، އެޓް އަލް. ޓްރިޕްލް ހޯރމޯން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ފަލަ ނުވަތަ ބަރުދަން އިތުރުވާ ބައިވެރިންގެ ލިޕޯޕްރޮޓީން އަދި އެޕޮލިޕޯޕްރޮޓީން ޕްރޮފައިލް ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ[J]. ޔޫރަޕިއަން ހާޓް ޖާނަލް، 2024،45(1):666-1501.DOI:10.1093/eurheartj/ehae666.1501.

[8] ކަޓްސީ ވީ، ކޮއުޓްސޮޕޫލޯސް ޖީ، ފްރެގޯލިސް ސީ، އެޓް އަލް. ރެޓަޓްރޫޓިޑް—އެ ގޭމް ޗޭންޖަރ އިން އޮބެސިޓީ ފާރމަކޯތެރަޕީ: ބަޔޯމޮލިކިއުލްސް[ޒެޑް]. 2025: 15.ޑީއޯއައި: 10.3390/ބަޔޮމް15060796.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.