Por Cocer Peptides
1 jasy ohasava'ekuépe
OPAVAVE ARTÍCULO HA PRODUCTO MARANDU OÑEME’ẼVA KO SITIO WEB-PE OÑEMBOHEKOKUAA HAGUÃ ÑE’ẼTEKUAA HA ÑE’ẼME’ẼME.
Umi mba’e oñeme’ẽva ko página web-pe ojejapo investigación in vitro-pe g̃uarãnte. Investigación in vitro (latín: *in vidrio*, he'iséva vidrio-pe) ojejapo yvypóra rete okaháre. Ko’ã mba’e ndaha’éi pohã, noñemoneĩri Administración de Alimentos y Medicamentos (FDA) Estados Unidos-pegua, ha ndojeporúiva’erã ojehapejoko, oñepohano térã oñepohano haguã mba’eveichagua mba’asy, mba’asy térã mba’asy. Léi ombotove mbarete oike haguã ko'ã mba'e yvypóra térã mymba retepýpe oimeraêva forma-pe.
Tembiecharã
Pe envejecimiento celular ha'e peteĩ proceso biológico iñimportánteva umi organismo oikovévape ha ojoaju porã heta fenómeno fisiológico ha patológico ndive. Oñembohetavévo ijeda, mbeguekatúpe oñembyaty pe envejecimiento celular, ogueraháva oguejy haguã función tejido ha órgano ha omoheñói opáichagua mba'asy ojoajúva edad rehe. Umi péptido, ha'éva peteî clase de moléculas bioactivas importantes, ohupyty tuicha atención ámbito de investigación envejecimiento celular ko'ã arýpe. Umi investigación ohechauka umi péptido oguerekoha peteî rol clave oregula haguã proceso de envejecimiento celular. Ojehechávo relación péptido ha envejecimiento celular tuicha mba'e omyesakã haguã mecanismo envejecimiento ha omoheñóivo intervenciones antienvejecimiento.

Figura 1. Mecanismos umi proceso de envejecimiento pire rehegua. a) Radicales libres ha teoría estrés oxidativo rehegua. Mitocondria ojapo ROS metabolismo oxidativo rupive. ROS hetaiterei ikatu ombyai mitocondrial ha ADN estructura, upévare oguejy colágeno ha MMP pire tejido-pe ojupi. b ) Teoría inflamación rehegua. Umi fibroblasto ha queratinocitos senescentes osẽ hetaiterei fenotipo secretor ojoajúva senescencia rehe, umíva apytépe TNF-α, IL-1, IL-6, IFN-γ ha MMPs. Ko'ã citoquina proinflamatoria omoheñói senescencia células de la piel omokyre'ÿvo producción ROS ha omombaretévo vía señalización ATM/ p53/p21. c ) Teoría fotoenvejecimiento rehegua. Irradiación ultravioleta omoheñói ROS ha secreción MMP, ombyaíva umi componente matriz extracelular pire rehegua ha eháicha colágeno. ( d ) Teoría química glucosil no enzimática rehegua. Glicosilación no enzimática ha'e peteĩ reacción umi azúcar reductor libre ha umi grupo amino libre proteína, ADN ha lípido apytépe ojejapo haguã AGE ha ROS. Umi AGE ñembyaty, ROS ndive, ikatu ogueru ñemoambue homeostasis celular ha estructura proteica-pe.
Envejecimiento Celular rehegua
1) Concepto ha Características de la Envejecimiento Celular rehegua
Pe envejecimiento celular oñe'ẽ pe estado de arresto de crecimiento irreversible rehe, umi célula oike rire ohasa rire peteĩ número de división térã oñembohasa rire umi estresante específico-pe. Ohechauka peteĩ serie de características típicas, ha eháicha umi cambio morfología celular rehegua, umíva apytépe pe volumen celular ojupíva, aplanación ha vacuolización citoplasma rehegua; ciclo celular jejopy, umi célula noñembohetavéima; ha oñembohetave actividad β-galactosidasa asociada senescencia rehegua (SA-β-gal), ko’áĝa ha’éva peteĩva umi marcador ojeporuvéva senescencia celular rehegua. Fenotipo secretor oñemoambuéva, upépe umi célula osẽ opaichagua citoquina, quimioquina ha proteasa, omoheñóiva fenotipo secretor asociado a la senescencia (SASP).
2) Consecuencias de la Senescencia Celular rehegua
Oñembyai umi tejido ha órgano rembiapo
Umi célula ha'e umi bloque básico omopu'ãva umi tejido ha órgano, ha senescencia celular ogueru funcionamiento tejido ha órgano oñembyaíva. Pe tejido pire rehegua, umi fibroblasto senescente omboguejy pe síntesis colágeno ha fibras elásticas rehegua, upévare ñande pire operde elasticidad, omoheñói arruga ha oreko capacidad de reparación oñembyaíva. Sistema cardiovascular-pe, umi célula endotelial senescente ikatu ogueru tuguy rape pared oñembohapéva ha elasticidad oñemboguejy, ombohetavévo riesgo mba'asy cardiovascular rehegua. Sistema inmunológico-pe, umi célula inmunológica itujavévo omokangy ñande rete función defensa inmunológica, upéicha rupi tapichakuéra ikatu oike invasión patógeno-pe ha omboguejy respuesta inmune vacuna-kuérape.
Asociación umi mba’asy ojoajúva edad rehe
Ojeguereko envejecimiento celular ha'eha peteî factor importante impulsor heta mba'asy ojoajúva edad rehe. Umi mba'asy neurodegenerativa ha'eháicha mba'asy Alzheimer ha Parkinson, envejecimiento neuronal ojoaju estrechamente umi proceso patológico ha'eháicha ñemano neuronal ha neuroinflamación. Diabetes-pe, ituja umi célula β pancreática ikatu ogueru insuficiente secreción insulina, ohypýiva regulación normal glucosa tuguýpe. Pe senescencia celular oguereko avei peteĩ relación compleja tumorigénesis ha tumor progresión ndive. Pe senescencia celular ñepyrũrã ikatu oactua peteĩ mecanismo de supresión tumoral ramo, ojokóva proliferación ilimitado umi célula oñembyaíva. Ha katu microambiente tumoral-pe, umi componente SASP-pegua osẽva células senescentes-gui ikatu omokyre’ỹ célula tumoral okakuaa, invasión ha metástasis.
Péptidos rehegua
1) Péptidokuéra ñemboheko ha ñemohenda
Péptido ha'e umi compuesto cadena mbyky rehegua ojejapóva umi aminoácido ojoajúva enlace peptídico rupive. Ojehechávo mboy residuo aminoácido oguereko, ikatu oñemboja'o dipéptido, tripéptido, tetrapéptido ha polipéptido, ambue apytépe. Polipéptido ha'e umi cadena peptídica ipukuvéva, oñemotenondéva ha ndorekóiva rama. Jepiveguáicha, umi cadena péptida ndohasáiva 50 aminoácido oñemboja o péptido ramo ojehechakuaa hagua proteínagui. Opaite cadena péptida rehegua, ndahaꞌeiramo umi péptido cíclico, oguereko peteĩ residuo N-terminal (amino-terminal) ha peteĩ C-terminal (carboxi-terminal).
2) Péptidokuéra ñemohenda
Clasificación Fuente rupive
Péptidos endógenos: omoheñóiva organismo voi ha ojapo opaichagua tembiapo fisiológica ñande rete ryepýpe. Neuropéptido, oparticipáva señal ñembohasa ha regulación sistema nervioso ryepýpe, umíva apytépe endorfina ha enkefalina, orekóva efecto analgésico ha regulador estado de ánimo; umi péptido hormonal, ha’eháicha insulina, tuicha mba’éva oregula haguã equilibrio azúcar tuguýpe.
Péptidos exógenos: ojehupytýva tembi’úgui térã ambue mba’e okáguio. Techapyrã, oĩ proteína hi'upyrã rehegua ikatúva ojehidrolisa umi enzima digestiva rupive ojejapo haguã péptido bioactivo, ha'eháicha umi péptido kamby rehegua, oguerekóva heta tembiapo fisiológica, umíva apytépe umi efecto antioxidante ha inmunomodulador. Umi péptido oñembosako'íva síntesis química térã biotecnología rupive ho'a avei umi péptido exógeno guýpe ha ojeporu jepi pohã ñemoheñói ha terapia clínica-pe.
Clasificación Función rupive
Péptidos antioxidantes: Ikatu oikytĩ umi radicales libres ñande retepýpe ha omboguejy estrés oxidativo rupive oñembyaíva célula-kuérape. Techapyrã, ojehechauka umi péptido antioxidante salvado mandyju rehegua omombareteha actividad enzima antioxidante ha’eháicha catalasa (CAT) ha glutationa peroxidasa (GSH-Px) umi mitocondria umi tejido cardíaco ha cerebro umi ratones envejecidos inducidos D-galactosa rupive, omboguejy nivel de mutaciones deleción ADN mitocondrial apytu’ũme, ha oñangareko células rehe.
Péptido modulador inmune: Ko'ãva omohenda ñande rete rembiapo inmune, omombarete térã ombogue umi respuesta inmune. Oĩ péptido oúva organismo marítimo-gui ikatúva omomba'apo célula inmune, omombarete ñande rete capacidad defensa inmune ha oipytyvõ ombohovái haguã infección patógeno ha tumor desarrollo.
Péptido oreguláva célula okakuaa haguã: Ko'ãva oinflui umi proceso celular rehe ha'éva proliferación, diferenciación ha apoptosis. Techapyrã, factor de crecimiento epidérmico (EGF) omokyre'ÿ proliferación ha diferenciación células epidérmicas, ombopya'éva herida okuera.
Pe péptido rembiapo envejecimiento celular-pe
1) Regulación función mitocondrial rehegua
Umi mitocondria oguereko peteĩ tembiapo iñimportantetereíva producción de energía celular ha transducción señal rehegua, ha idisfunción ojoaju estrechamente envejecimiento celular ndive. Umi péptido oúva mitocondrias-gui (MDP) ha'eháicha humanina ha MOTS-c oguereko tembiapo regulador iñimportánteva proceso de envejecimiento celular-pe. Ojejapo rire senescencia ojejapóva agotamiento replicativo rupive, tratamiento doxorubicina térã peróxido de hidrógeno rupive umi fibroblasto primario yvypóra rehegua, ojupi mitocondrial, ojupi nivel respiratorio mitocondrial, ha avei ojupi nivel humanina ha MOTS-c. Ojeporu ramo humanina ha MOTS-c ombohetave moderadamente respiración mitocondrial umi célula senescente doxorubicina rupive ha oregula parcialmente umi componente SASP vía JAK rupive, ohechaukáva umi MDP oguerekoha peteĩ tembiapo iñimportánteva metabolismo energía mitocondrial ha producción SASP umi célula senescente-pe.

Figura 2 Masa mitocondrial ha energética oñemoambue senescencia doxorubicina rupive ojejapóva jave. (A) ADN mitocondrial (ADNm) copia número umi célula no senescente (quiescente) ha senescente-pe. (B) Ta anga representativa Tom20 (verde; mitocondrias) ha Hoechst 33258 (hovy; núcleo) inmunotinción rehegua umi célula ndaha éiva senescente (quiescente) ha senescente-pe. Barra escala rehegua, 20 μm. Ojemedi pe área tinción Tom20 rehegua por célula ojeporúvo ImageJ. (C) Niveles celulares de ATP umi célula no senescente (quiescente) ha senescente-pe. (D) Tasa de consumo celular de oxígeno (OCR) umi célula no senescente ha senescente-pe. Respiración basal, capacidad respiratoria de repuesto ha producción ATP ojekalkula oñemopyendáva inyección compuesto secuencial rehe según instrucción fabricante. (E) Pe tasa de acidificación extracelular (ECAR) umi célula no senescente (quiescente) ha senescente-pe.
2) Umi efecto umi tape señalización rehegua ojoajúva envejecimiento rehe
p53-p21 rape rehegua
Pe proteína p53 ha’e peteĩ regulador clave senescencia celular rehegua. Umi célula oñembohasávo umi estresante ha'eháicha ADN oñembyaíva, p53 oñeactiva, omoheñóiva expresión p21, péva omoheñói ciclo celular ojejoko fase G1-pe, ogueraháva senescencia celular. Oĩ péptido ikatúva omodula pe p53-p21 rape, upéicha oinflui pe progresión senescencia celular rehe. Oĩ péptido molécula michĩva ikatúva oñembojoaju proteína p53 ndive, ombotovévo hembiapo ha upéicha ombotapykue senescencia celular. Umi estudio ohechauka umi péptido específico ikatuha omboty interacción p53 ha MDM2 (peteî proteína oreguláva negativamente p53), oestabiliza proteína p53 ha omantene nivel apropiado ani haguã activación hetaiterei ogueraháva senescencia celular.
Rb-E2F rape rehegua
Pe proteína Rb haꞌehína ambue proteína iñimportánteva reguladora ciclo celular rehegua ojoajúva factor de transcripción E2F rehe ombotove hag̃ua expresión umi genes ojoajúva ciclo celular rehe. Ojefosforila ha oñeinactiva jave proteína Rb, ojepoi E2F, omokyre'ÿva célula jeike fase S-pe ADN replicación-pe guarã. Senescencia celular aja, umi alteración Rb-E2F rape-pe ogueru ciclo celular jejopy. Oĩ péptido ikatúva omohenda senescencia celular omodulávo estado de fosforilación proteína Rb térã oinfluívo actividad E2F. Oĩ péptido ikatúva ombotove proteína Rb fosforilación, omantene estabilidad complejo Rb-E2F ha upéicha ombotapykuévo senescencia celular.
(III) SASP rehegua reglamento
SASP oguereko opaichagua citoquina, quimioquina ha proteasa, ambue apytépe. Isecreción ndaha'éi ohypýiva microambiente umi célula senescente ijeheguiete sino avei oinflui umi tejido ha célula ijerére, omokyre'ÿva respuestas inflamatorias ha senescencia tejido. Oĩ péptido ikatúva omohenda SASP producción ha omomichĩ umi efecto perjudicial orekóva. Ojejuhu avei oîha péptido oúva ka avogui omohendaha SASP ombotovévo activación umi vía específica señalización rehegua ha omboguejývo expresión umi factor ojoajúva SASP rehe.
Aplicaciones de Péptidos Oñembotapykuévo Envejecimiento Celular
1) Aplicaciones umi Producto de Cuidado de la Piel-pe
Ojepy'apyvévo público envejecimiento de la piel rehe, umi péptido ojuhu aplicación generalizada industria de cuidado de la piel-pe. Por ehémplo, oĩ umi prodúkto oñeñangareko hag̃ua ñande pire rehe oguerekóva péptido heʼíva orekoha efecto antiarruga ha omombaretéva ñande pire. Umi investigasión ohechauka oĩha péptido ikatuha omokyreʼỹ pe síntesis de colágeno ha omombarete pe elasticidad ñande pire rehegua. Umi péptido ikatu avei omohenda metabolismo células de la piel, omombarete función barrera de la piel, omboguejy daño células de la piel rehegua oúva umi factor externo ha'eháicha radiación UV ha ombovevýi proceso de envejecimiento de la piel.

Figura 3 Itujavéva pire imitãvéva guive itujavéva peve.
2) Aplicaciones en Desarrollo de Drogas-pe
Mba’asy Neurodegenerativa Ñepohano
Pe fármaco péptido ñemoheñói oguereko tuicha promesa ombohovái haguã envejecimiento neuronal umi mba'asy neurodegenerativa-pe. Ojejapo umi péptido omohendava umi tape señalización intracelular, omokyre'ỹva sobrevivencia neuronal ha ombohapéva ñemyatyrõ oñepohano haguã mba'asy Alzheimer ha mba'asy Parkinson. Oĩ péptido ikatúva ombotove agregación proteína anormal neuronas ryepýpe, omboguejy neuroinflamación ha ombotapykue neuronal envejecimiento ha ñemano. Peteĩ péptido hérava AC-5216 ikatu ombotove agregación proteína β-amiloide ha omoporãve función cognitiva umi ratones modelo mba'asy Alzheimer-pe.
Mba’asy Cardiovascular rehegua Ñepohano
Oñepohano haguã mba'asy cardiovascular, umi pohã peptídico ikatu ojepytaso proceso patológico ha'eháicha envejecimiento célula endotelial vascular ha envejecimiento célula miocárdica. Techapyrã, oĩ péptido vasoactivo ikatúva omohenda tono vascular ha función célula endotelial, omoporãve estado envejecimiento célula endotelial vascular ha omboguejy riesgo mba'asy cardiovascular. Oĩ avei péptido ikatúva omokyre'ÿ ñemyatyrõ ha regeneración células miocárdicas, oikuave'ëva aplicaciones potenciales tratamiento condiciones ha'eháicha infarto de miocardio.
Mohu'ã
Pe célula envejecimiento, peteĩ proceso biológico complejo ramo, oinflui pe proceso de salud ha envejecimiento ñande rete rehegua. Umi péptido, peteĩ clase importante molécula bioactiva ramo, oguereko heta rol oregula haguã envejecimiento celular. Omohenda rupive función mitocondrial, ointerveni umi vía señalización ojoajúva envejecimiento rehe, ha omodulávo SASP, umi péptido ohechauka ikatuha ombotapykue envejecimiento celular.
Fuentes-kuéra
[1] Kalidas C, Sangaranarayanan M V. Péptidos[M]//Kalidas C, Sangaranarayanan M V. Química Biofísica: Técnicas ha Aplicaciones. Cham: Springer Naturaleza Suiza, 2023:129-141. Ñe’ẽpoty ha ñe’ẽpoty ñemohenda.
[2] He X, Wan F, Su W, ha ambuekuéra. Investigación Progreso Envejecimiento de la Piel ha Ingredientes Activos rehegua[J]. Moléculas, 2023,28 (14},ARTÍCULO-NÚMERO = {5556).DOI:10.3390/moléculas28145556.
[3] Altay Benetti A, Tarbox T, Benetti C. Umi mba’e ojehechakuaáva ko’áĝagua ojejapo ha oñeme’ẽ haguã umi agente terapéutico ha cosmecéutico ñande pire itujámavape guarã[J]. Cosméticos, 2023,10 (2},ARTÍCULO-NÚMERO = {54).DOI:10.3390/cosméticos10020054.
[4] Wong P F. Editorial: Senescencia Celular: Causa, Consecuencia ha Oportunidad Terapéutica[J]. Fronteras en Biología Celular ha Desarrollo, 2022,10:884910.DOI:10.3389/fcell.2022.884910.
[5] Zonari A, Brace LE, Al-Katib K, ha ambuekuéra. Péptido senoterapéutico omboguejy edad biológica pire rehegua ha omoporãve umi marcador salud pire rehegua[J]. Biorxiv, 2020. Ñe’ẽ reko ha rekosã’ỹ rehegua.org/CorpusID:226263850.
[6] Kim SJ, Mehta HH, Wan J, ha ambuekuéra. Umi péptido mitocondrial omoambue función mitocondrial senescencia celular aja[J]. Envejecimiento (Albany Ny), 2018, 10 (6): 1239-1256.DOI: 10.18632 / envejecimiento.101463. Ñe’ẽpoty ha ñe’ẽpoty ñemohenda.
[7] Garrido AM, Bennett M. Evaluación ha consecuencia orekóva senescencia celular aterosclerosis-pe[J]. Dictamen ko’áĝagua Lipidología-pe, 2016,27 (5): 431-438.DOI:10.1097/MOL.0000000000000327.