ލިޔުނީ ކޯސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް 
15 ދުވަސް ކުރިން
މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.
މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.
ގްރޯތް ހޯރމޯން (GH) އަކީ ދިރޭ ޖަރާސީމުތަކުގައި ބޮޑުވުމާއި، ތަރައްޤީވުމާއި، މެޓަބޮލިކް ރެގިއުލޭޝަން ފަދަ ގިނަ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ޕްރޮސެސްތަކެއްގައި ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. އޭގެ ސެކްރެޝަން ކޮމްޕްލެކްސް ނިއުރޯއެންޑޮކްރައިން ސިސްޓަމަކުން ރީތިކޮށް ރެގިއުލޭޓް ކުރެވޭއިރު، ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒިން ޕެޕްޓައިޑްސް (GHRPs) އަކީ ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ސްޓިމިއުލޭޓް ކުރާ މާއްދާތަކުގެ ކްލާހެއް ކަމުން ދިރާސާވެރިންގެ ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ލިބެ އެވެ. ޖީއެޗްއާރުޕީ އާއިލާގެ މެމްބަރެއްގެ ގޮތުގައި އިޕަމޮރެލިން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމަކީ އޭގެ ޚާއްޞަ ސްޓްރަކްޗަރ އާއި ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓް ކުރުމުގެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ޤާބިލުކަމުގެ ސަބަބުންނެވެ.
ކެމިކަލް ސްޓްރަކްޗަރަލް ޕާސްޕެކްޓިވް އިން ބަލާއިރު، އިޕަމޮރެލިން އަކީ ސިންތެޓިކް ޕެންޓަޕެޕްޓައިޑެކެވެ. މި ސްޓްރަކްޗަރ އިން ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒިންގ ޕެޕްޓައިޑް ރިސެޕްޓަރ (GHRP-R) އަށް މަތީ އެފިނިޓީއެއް ލިބި، ރިސެޕްޓަރ ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި އެކްޓިވޭޓްކޮށް، އިންޓްރާސެލިއުލަރ ސިގްނަލިންގ މަގުތަކުގެ ސިލްސިލާއެއް ފަށައި، ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ކުރިއަރުވައެވެ.
ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒިން ހޯރމޯން (ޖީއެޗްއާރުއެޗް) އާ އަޅާބަލާއިރު އިޕަމޮރެލިން އިން ތަފާތު ގިނަ ފައިދާތަކެއް ލިބެ އެވެ. ޖީއެޗްއާރުއެޗް އަކީ މުހިންމު ގޮތެއްގައި އެންޓިރިއަރ ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑްގައި ހުންނަ ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެލްތަކުގެ މަތީގައި ހުންނަ ޖީއެޗްއާރުއެޗް ރިސެޕްޓަރސް އަށް އަމަލުކޮށް ގްރޯތް ހޯރމޯން ސިންތެސިސް އާއި ރިލީޒް ކުރުމަށް ބާރުއަޅާ އެއްޗެކެވެ. އިޕަމޮރެލިން އަކީ ސީދާ ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑް އަށް އަމަލުކުރާ އެއްޗެއް ނޫން ކަމަށާއި ނުސީދާ ގޮތެއްގައި ހައިޕޮތެލަމަސް އާއި އެހެނިހެން ސަރަހައްދުތަކަށް އަމަލުކޮށްގެން ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށް، އެކްޝަން މަގުތަކުގެ ތަފާތު ރޭންޖެއް ހުށަހަޅައިދޭ އެއްޗެކެވެ. އިޕަމޮރެލިން އިން ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ކުރިއެރުވުމުގައި މަތީ ސެލެކްޓިވިޓީއެއް ދައްކައި، ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަނަށް މާ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ސްޓިމިއުލޭޓަރީ އެފެކްޓެއް ދައްކާއިރު ފޮލިކަލް ސްޓިމިއުލޭޓިން ހޯރމޯން (އެފްއެސްއެޗް)، ލޫޓީނައިޒިންގ ހޯރމޯން (އެލްއެޗް)، ޕްރޮލެކްޓިން (ޕީއާރުއެލް)، އަދި ތައިރޮއިޑް ސްޓިމިއުލޭޓިން ހޯރމޯން (ޓީއެސްއެޗް) ފަދަ އެހެން ޕިޓޫއިޓަރީ ހޯރމޯންތަކުގެ ޕްލާސްމާ ލެވެލްއަށް އެންމެ ކުޑަ އަސަރެއް ކުރެއެވެ.
ޖަނަވާރުތަކުގެ ތަޖުރިބާތަކުގައި، ކުއްތާ، ބިހާއި، ބިކަރު، އަދި ބުޅާ ފަދަ ޖަނަވާރުތަކުގެ އެކި މޮޑެލްތަކުގައި ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ކުރިއެރުވުމުގައި އިޕަމޮރެލިންގެ މޮޅު ފައިދާއެއް ފެނިފައިވެއެވެ. ރޭޓް ތަޖުރިބާތަކުގައި، އިޕަމޮރެލިން ދިނުމަށްފަހު، ޕްލާސްމާ ގްރޯތް ހޯރމޯންގެ މިންވަރު ހަލުވިކަމާއެކު އިތުރުވެ، ޑޯޒަށް ބަރޯސާވާ ގުޅުމެއް ފެނިފައިވެއެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ އިޕަމޮރެލިން އަކީ ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ރެގިއުލޭޓް ކުރެވޭ އެއްޗެއް ކަމާއި، ޖަނަވާރުތަކުގެ ގްރޯތް ޕާފޯމަންސް ރަނގަޅުކުރުމާއި ގުޅުންހުރި ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ބޭނުންކުރެވިދާނެ ކަމުގެ ވަރުގަދަ ތަޖުރިބާގެ ހެކިތަކެއް ލިބިގެންދާ ކަމެވެ.
ފޮޓޯ 1 ތާވަލް 1 އިން ވިޓްރޯގައި ރޭޓް ޕިޓޫއިޓަރީ ސެލްތަކުން ޖީއެޗް ދޫކުރުމުގައި ބައެއް އާ ޕެންޓަޕެޕްޓައިޑްތަކުގެ ސްޓްރަކްޗަރ-އެކްޓިވިޓީ ރިލޭޝަންސް – GHRP-1، GHRP-2، GHRP-6، އަދި GHRH އާއި އަޅާކިޔުން. ނަތީޖާތައް ދައްކާފައިވަނީ މީންސް ± SEM (n = 3–6 ވަކިވަކި ތަޖުރިބާ) ގެ ގޮތުގައެވެ.
ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ކުރިއެރުވުމުގައި އިޕަމޮރެލިންގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމް
ގްރޯތް ހޯރމޯން ދޫކުރާ ޕެޕްޓައިޑް ރިސެޕްޓަރ އާއި މުޢާމަލާތް ކުރުން
ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ކުރިއެރުވުމުގައި އިޕަމޮރެލިންގެ ދައުރުގެ މުހިއްމު ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅަކީ ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒިން ޕެޕްޓައިޑް ރިސެޕްޓަރ (GHRP-R) އާއި ވަކިން ގުޅުމެވެ. ޖީއެޗްއާރުޕީ-އާރ ނިސްބަތްވަނީ ޖީ ޕްރޮޓީން ކަޕްލްޑް ރިސެޕްޓަރ ސުޕަރފެމިލީ އަށް ކަމަށާއި، މިއީ އެންޓިރިއަރ ޕިޓޫއިޓަރީ، ހައިޕޮތެލަމަސް އަދި އެހެނިހެން ޕެރިފެރަލް ޓިޝޫތަކުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ބެހިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. އިޕަމޮރެލިންގެ ޕެންޓަޕެޕްޓައިޑް ސްޓްރަކްޗަރ ގެ ސަބަބުން ޖީއެޗްއާރުޕީ-އާރ ގެ ލިގަންޑް ބައިންޑިންގ ޕޮކެޓާ ސީދާ މުޢާމަލާތުކޮށް، ރިސެޕްޓަރަށް ކޮންފޯރމަޝަނަލް ބަދަލެއް ގެނެސްދެއެވެ. މި ކޮންފޯރމަޝަނަލް ބަދަލަކީ އިންޓްރާސެލިއުލަރ ސިގްނަލް ޓްރާންސްޑަކްޝަން ފެށުމަށްޓަކައި 'ސްވިޗް' އެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކޮށް، ޖީއެޗްއާރުޕީ-އާރ އަށް ޑައުންސްޓްރީމް ޖީ ޕްރޮޓީންތަކާ މުއާމަލާތްކޮށް އެކްޓިވޭޓް ކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ބަދަލެކެވެ.
އެކްޓިވޭޓް ކުރެވިފައިވާ ޖީއެޗްއާރުޕީ-އާރ އިން ގުއަނޯސިން ނިއުކްލިއޯޓައިޑް އެކްސްޗޭންޖް ޕްރޮމޯޓް ކުރަނީ އެއާ ގުޅިފައިވާ ޖީ ޕްރޮޓީން α ސަބްޔުނިޓްގައި ކަމަށާއި، ޖީޑީޕީގެ ބަދަލުގައި ޖީޓީޕީ އުފެދި، ޖީ ޕްރޮޓީން α ސަބްޔުނިޓް ޖީ ޕްރޮޓީން βγ ޑައިމަރ އިން ވަކިވެގެންދެއެވެ. ޑިސޯސިއޭޓެޑް ޖީ ޕްރޮޓީން α ސަބްޔުނިޓް އަދި ޖީ ޕްރޮޓީން βγ ޑައިމަރ އިން ތަފާތު ޑައުންސްޓްރީމް ސިގްނަލް ޓްރާންސްޑަކްޝަން މަގުތައް އިތުރަށް އެކްޓިވޭޓްކޮށް، އިންޓްރާސެލިއުލަރ ބަޔޮލޮޖިކަލް އިފެކްޓްސް ސިލްސިލާއެއް އުފެދި، އެންމެ ފަހުން ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން އިތުރުވެއެވެ.
ސިންތެޓިކް ގްރޯތް ހޯރމޯން އެނަލޮގެއްގެ ގޮތުގައި ސީޖޭސީ-1295 އަކީ ބަރުދަން ލުއިކުރުމާއި، މަސްތައް އިތުރުކުރުމާއި، ހަންގަނޑު ޒުވާންކުރުމާއި، ނިދި ރަނގަޅުކުރުމާއި، ޒަޚަމްތައް ރަނގަޅުކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗެކެވެ. އިޕަމޮރެލިން އަކީ ގްރޯތް ހޯރމޯން ދޫކުރާ ޕެޕްޓައިޑްސް (ސެކްރެޓަގޮގްސް) ގެ ކްލާހަށް ނިސްބަތްވާ ސިންތެޓިކް ޕެންޓަޕެޕްޓައިޑެކެވެ. އެއީ ގްރޯތް ހޯރމޯން ދޫކުރުމަށް ބާރުއަޅައި، ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން އަވަސްކުރުމާއި، ޕޯސްޓޮޕަރޭޓިވް އިންޓެސްޓިނަލް އޮބްސްޓްރަކްޝަން ސިމްޕްޓޮމްސް ރަނގަޅުކުރުމާއި، އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ސްޓިމިއުލޭޓްކުރުމާއި، ގްލޫކޯކޯޓިކޯއިޑްސްގެ ކެޓަބޮލިކް އަސަރުތައް ކަށިގަނޑާއި ކަށިގަނޑަށް ކުރާ ކަންކަމާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރާ އެއްޗެކެވެ. މި ދެ ކޮމްޕައުންޑްގެ ސިނަޖިސްޓިކް އަސަރުތައް ދިރާސާކުރުމުން ސިއްހަތާއި، ކުޅިވަރު ބޭސްވެރިކަމާއި، އެއާ ގުޅުންހުރި ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި އާ ކުރިއެރުންތަކެއް ލިބިދާނެ އެވެ.
ފޮޓޯ 2 ޕްލާސްމާ ޖީއެޗް ލެވެލްސް އާއި ސްވައިން ގައި ހޭދަވާ ވަގުތު އާއި އަޅާބަލާއިރު iv އިޕަމޯރެލިންގެ ތަފާތު ޑޯޒްތައް ދިނުމަށްފަހު.
އިންޓްރާސެލިއުލަރ ސިގްނަލް ޓްރާންސްޑަކްޝަން މަގުތައް އެކްޓިވޭޓް ކުރުން
ފޮސްފޮލައިޕޭސް ސީ - ޕްރޮޓީން ކިނާޒް ސީ މަގު (PLC - PKC pathway): އެކްޓިވޭޓް ކުރެވިފައިވާ ޖީ ޕްރޮޓީން α ސަބްޔުނިޓުން ސެލް މެމްބަރޭންގައި ހުންނަ ފޮސްފަޓިޑައިލިނޮސިޓޯލް-4،5-ބިސްފޮސްފޭޓް (PIP2) ހައިޑްރޮލައިޒްކޮށް މުހިންމު ދެ ދެވަނަ މެސެންޖަރަކަށް ބަދަލުކޮށްދޭ ފޮސްފޮލައިޕޭޒް ސީ (PLC) އެކްޓިވޭޓް ކުރެވޭނެއެވެ: އިނޮސިޓޯލް-1،4،5-ޓްރިސްފޮސްފޭޓް (IP3) އަދި ޑައިއެސިލްގްލައިސެރޯލް (DAG). އައިޕީ3 ސައިޓޯޕްލާސްމް އަށް ޑިފޫސްވެ، އެންޑޯޕްލާސްމިކް ރެޓިކިއުލަމްގައި ހުންނަ IP3 ރިސެޕްޓަރތަކާ ގުޅިގެން ދޫކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ ، އިންޓްރާސެލިއުލަރ Ca 2+ ) އެންޑޯޕްލާސްމިކް ރެޓިކިއުލަމް އިން ކެލްސިއަމް އަޔަންސް (Ca 2+ ގެ މިންވަރު ވަރަށް އަވަހަށް އިތުރުވެއެވެ. ޑީއޭޖީ ސެލް މެމްބަރޭން އާއި އެކްޓިވޭޓިންގ ޕްރޮޓީން ކިނާޒް ސީ (ޕީކޭސީ) ގައި ހުރެއެވެ. ޕީކޭސީ އިން ގުޅުންހުރި ޖީންތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓް ކުރެވޭނީ ޓްރާންސްކްރިޕްޝަން ފެކްޓަރސް ފަދަ ޑައުންސްޓްރީމް ސަބްސްޓްރޭޓް ޕްރޮޓީންތަކުގެ ސިލްސިލާއެއް ފޮސްފޮރައިލެޓްކޮށް، އެކަމުގެ ސަބަބުން ގްރޯތް ހޯރމޯން ސިންތެސިސް އާއި ސެކްރެޝަން ކުރިއެރުވުމެވެ. އަދި އިންޓްރާސެލިއުލަރ Ca⊃2;+ ކޮންސެންޓްރޭޝަން މަތިވުމުން ސީދާ ސެކްރެޓަރީ ވެސިކަލްސް އަށް އަމަލުކޮށް ގްރޯތް ހޯރމޯން ދޫކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ.
މައިޓޯޖަން އެކްޓިވޭޓް ޕްރޮޓީން ކިނާޒް ޕަތްވޭ (MAPK pathway): ޕީއެލްސީ-ޕީކޭސީ މަގުގެ އިތުރުން އިޕަމޮރެލިން އިން GHRP-R އެކްޓިވޭޓް ކުރުމަށްފަހު މައިޓޯޖަން އެކްޓިވޭޓް ޕްރޮޓީން ކިނާޒް މަގު އެކްޓިވޭޓްކޮށް ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ކުރިއެރުވައެވެ. ޖީ ޕްރޮޓީން βγ ޑައިމަރ އިން ގުއަނިން ނިއުކްލިއޯޓައިޑް އެކްސްޗޭންޖް ފެކްޓަރ (ޖީއީއެފް) އެކްޓިވޭޓް ކުރާއިރު، މިއީ ރާސް ޕްރޮޓީން އާއި ގުޅިފައިވާ ޖީޑީޕީ ޖީޓީޕީ އަށް ބަދަލުވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، އެކަމުގެ ސަބަބުން ރާސް ޕްރޮޓީން އެކްޓިވޭޓް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. އެކްޓިވޭޓް ކުރެވިފައިވާ ރާސް ޕްރޮޓީން އިތުރަށް އެކްޓިވޭޓް ކުރަނީ ރާފް ޕްރޮޓީން ކަމަށާއި، މިއީ މައިޓޯޖަން އެކްޓިވޭޓް ޕްރޮޓީން ކިނާޒް ކިނާޒް (MEK) ފޮސްފޮރައިލެޓްކޮށް އެކްޓިވޭޓް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. އެއަށްފަހު އެމްއީކޭ ފޮސްފޮރައިލެޓްވެ އެކްސްޓްރާސެލިއުލަރ ސިގްނަލް ރެގިއުލޭޓެޑް ކިނާޒް (އީއާރްކޭ) އެކްޓިވޭޓް ކުރެއެވެ. ސެލް ނިއުކްލިއަސްއަށް ވަނުމަށްފަހު އީއާރްކޭ އިން އެލްކް-1 ފަދަ ޓްރާންސްކްރިޕްޝަން ފެކްޓަރސްގެ ސިލްސިލާއެއް ފޮސްފޮރައިލެޓްކޮށް، ގްރޯތް ހޯރމޯން ސިންތެސިސް އަދި ސެކްރެޝަން އާއި ގުޅުންހުރި ޖީންތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ގްރޯތް ހޯރމޯން އުފެއްދުމާއި ދޫކުރުން ކުރިއަރުވައެވެ.
ހައިޕޮތެލަމިކް-ޕިޓޫއިޓަރީ އެކްސިސް ރެގިއުލޭޓް ކުރުން
ހައިޕޮތެލަމިކް-ޕިޓޫއިޓަރީ އެކްސިސް އަކީ ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގައި މައިގަނޑު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. އިޕަމޮރެލިން އަކީ ސީދާ ގޮތެއްގައި އެންޓިރިއަރ ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑްގައި ހުންނަ ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެލްތަކަށް އަމަލުކޮށް ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ކުރިއެރުވުމަށް ކުރާ ކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި ހައިޕޮތެލަމަސް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުން ނުސީދާ ގޮތެއްގައި ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒް ކުރުމަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާ އެއްޗެކެވެ. ހައިޕޮތެލަމަސް އިން ނިކުންނަ ޖީއެޗްއާރުއެޗް އާއި ސޮމަޓޯސްޓޭޓިން (އެސްއެސްޓީ) ގެ ސަބަބުން ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަނަށް ޕްރޮމޯޝަނަލް އަދި އިންހިބިޓޯރީ އަސަރުތަކެއް ކުރެ އެވެ. އިޕަމޮރެލިން އިން ނުސީދާ ގޮތެއްގައި ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ރެގިއުލޭޓް ކުރެވޭނީ ހައިޕޮތެލަމިކް ނިއުރޯންތަކުގައި ޖީއެޗްއާރުއެޗް އަދި އެސްއެސްޓީ ސިންތެސިސް އާއި ރިލީޒް މޮޑިއުލޭޓްކޮށްގެންނެވެ. އިޕަމޮރެލިން އިން ހައިޕޮތެލަމަސްގައި ހުންނަ އެސްއެސްޓީ ނިއުރޯންތަކުގެ ހަރަކާތް ހުއްޓުވައި، އެސްއެސްޓީ ދޫކުރުން މަދުކޮށް، ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަނަށް އެސްއެސްޓީގެ އިންހިބިޓޯރީ އެފެކްޓް ލުއިކޮށްދެއެވެ. އަދި އިޕަމޮރެލިން އަކީ ޖީއެޗްއާރުއެޗް ނިއުރޯންތަކުގެ އެކްސައިޓެބިލިޓީ އިތުރުކޮށްދީ، ޖީއެޗްއާރުއެޗް ރިލީޒް ކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން އިތުރަށް ބާރުއަޅާ އެއްޗެކެވެ. ހައިޕޮތެލަމިކް-ޕިޓޫއިޓަރީ އެކްސިސް އަށް ކުރާ މި ޑައުއަލް ރެގިއުލޭޓަރީ އެފެކްޓުގެ ސަބަބުން އިޕަމޮރެލިން އަށް ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ލެވެލް ރެގިއުލޭޓް ކުރެވޭނެ އެވެ.
ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ކުރިއެރުވުމުގައި އިޕަމޮރެލިންގެ ދައުރު
ކުރިއެރުމާއި ތަރައްޤީ ކުރިއެރުވުން
ޖަނަވާރު ބޮޑުވުމާއި ތަރައްޤީވުމުގެ ތެރޭގައި ގްރޯތް ހޯރމޯން އަކީ ރެގިއުލޭޓަރީ ރޯލެއް މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، އިޕަމޮރެލިން އިން ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް ޖަނަވާރުތަކުގެ ބޮޑުވުމާއި ތަރައްޤީއަށް ހެޔޮ އަސަރުތަކެއް ކުރާ ކަމަށެވެ. ޒުވާން ޖަނަވާރުތަކުގައި އިޕަމޮރެލިން ބޭނުންކުރުމުން ބޮޑުވުމުގެ ރޭޓް ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެއެވެ. މިސާލެއްގެ ގޮތުން ކުދިންނަށް ބަލާއިރު، އިޕަމޮރެލިންގެ އެކަށީގެންވާ ޑޯޒެއް ދިނުމަށްފަހު، ކުދިންގެ ބަރުދަން އިތުރުވެ، ސްކެލެޓަލް ގްރޯތް ޕްލޭޓްތައް ގިނަވެ، ތަފާތުވުން އިތުރުވެ، ކަށީގެ ދިގުމިން އިތުރުވެއެވެ. މިކަން ނިސްބަތްކުރެވޭނީ ގްރޯތް ހޯރމޯން އިން ފުރަމޭ ފަދަ ޓިޝޫތަކުގައި އިންސިއުލިން ލައިކް ގްރޯތް ފެކްޓަރ-1 (IGF-1) އުފެއްދުމަށް ބާރުއަޅާތީއެވެ. އައިޖީއެފް-1 ލޭގެ ތެރެއިން ކަށި ފަދަ ޓިޝޫތަކަށް ދައުރުވެ، ކޮންޑްރޯސައިޓްތައް ގިނަވުމާއި ތަފާތުވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ކަށި ބޮޑުވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ. އިޕަމޮރެލިން އިން ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ކުރިއަރުވައި، ނުސީދާ ގޮތެއްގައި އައިޖީއެފް-1 އުފެއްދުން އިތުރުކޮށް، ކަށި ބޮޑުވުމާއި ތަރައްގީވުން އަވަސްކޮށްދެއެވެ.
އަދި އިޕަމޮރެލިން އަކީ މަސްތަކުގެ ތަރައްޤީއަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ގްރޯތް ހޯރމޯން އަކީ ޕްރޮޓީން ސިންތެސިސް އަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ޕްރޮޓީން ބްރޭކްޑައުން ހުއްޓުވައި، މަސްތަކުގެ މާސް އިތުރުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ޖަނަވާރުތަކުގެ ތަޖުރިބާތަކުގައި އިޕަމޮރެލިން ދިނުމަށްފަހު ޖަނަވާރުތަކުގައި މަސްތަކުގެ ފައިބަރުތައް ބޯވެ، މަސްތަކުގެ ބާރު އިތުރުވެފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ.
މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ކުރާ ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރުތައް
ގްލޫކޯޒް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކުރުން: އިޕަމޮރެލިން އިން ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ކުރިއެރުވުމަށް މަސައްކަތްކޮށް، ގްލޫކޯޒް މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ވަކި ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރެއް ކުރެއެވެ. ގްލޫކޯޒް މެޓަބޮލިޒަމްގައި ގްރޯތް ހޯރމޯން އަކީ ދެ ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ލެވެލްގައި ގްރޯތް ހޯރމޯން އިން އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ސްޓިމިއުލޭޓްކޮށް، ގްލޫކޯޒް އަޕްޓޭކް އަދި ޔުޓިލިޒޭޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް، ލޭގައި ގްލޫކޯޒް ލެވެލް ދަށްކޮށްދެއެވެ. މަތީ ކޮންސެންޓްރޭޝަންތަކުގައި ގްރޯތް ހޯރމޯން އެންޓި-އިންސިއުލިން އިފެކްޓެއް ދައްކައި، ޕެރިފެރަލް ޓިޝޫ ގްލޫކޯޒް ނެގުމާއި ބޭނުންކުރުން ހުއްޓުވައި، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު އިތުރުވެއެވެ. އިޕަމޮރެލިން އިން ނުސީދާ ގޮތެއްގައި ގްލޫކޯޒް މެޓަބޮލިޒަމް ބެލެންސް އަށް އަސަރު ކުރަނީ ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެންނެވެ. އާދައިގެ ޖަނަވާރުތަކުގައި އިޕަމޮރެލިންގެ އެކަށީގެންވާ ޑޯޒްތަކުން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ނިސްބަތުން ސްޓޭބަލް ލެވެލްއެއްގައި ބެހެއްޓޭނެ ކަމަށާއި، މިއީ އޭގެ ސަބަބުން ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ކުރިއެރުވުމަށް ނިސްބަތްވާ ކަމެއް ކަމަށް ވެދާނެ އެވެ. ހަކުރުބަލީގެ ޖަނަވާރުތަކުގެ މޮޑެލްތަކުގައި އިޕަމޮރެލިންގެ އަސަރުތައް މާ ކޮމްޕްލެކްސް ވެއެވެ؛ އެއީ ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން އިންސިއުލިން ރެސިސްޓެންސް ރަނގަޅުކޮށްދޭ އެއްޗަކަށް ވާއިރު، އެކަމުގެ ސަބަބުން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ހެޔޮ އަސަރުތަކެއް ކޮށްދެ އެވެ.
ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޝަން: ގްރޯތް ހޯރމޯން އިން ފެޓް ބްރޭކްޑައުން އަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ހަކަތަ އުފެއްދުމަށް ފެޓީ އެސިޑް އޮކްސިޑޭޝަން އިތުރުކޮށްދީ، ފެޓް ޖަމާވުން މަދުކޮށްދެއެވެ. އިޕަމޮރެލިން އަކީ ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން އަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ އެއްޗަކަށް ވާތީ، އޭގެ ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރު ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ކޮށްދެއެވެ. ޖަނަވާރުތަކުގެ ތަޖުރިބާތަކުގައި އިޕަމޮރެލިން ދިނުމަށްފަހު ޖަނަވާރުތަކުގެ ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ސަރުބީގެ މިންވަރު މަދުވެފައިވަނީ ޚާއްޞަކޮށް ބަނޑު ފަދަ ސަރަހައްދުތަކުގައެވެ. އެއީ ގްރޯތް ހޯރމޯން އިން ފެޓް ސެލްތަކުގެ ތެރޭގައި ހޯރމޯން ސެންސިޓިވް ލައިޕޭޒް (އެޗްއެސްއެލް) އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ޓްރައިގްލިސެރައިޑްސް ފެޓީ އެސިޑް އަދި ގްލިސެރޯލް އަށް ހައިޑްރޮލައިސިސް އަށް މަގުފަހިކޮށްދޭތީ އެވެ. އެއަށްފަހު ފެޓީ އެސިޑްތައް މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އަށް ވަދެ β-އޮކްސިޑޭޝަން އަށް ވަދެ ހަކަތަ އުފައްދައެވެ. އަދި ގްރޯތް ހޯރމޯން އަކީ ފެޓް ސެލްތައް ތަފާތުވުން ހުއްޓުވައި، އެ ސެލްތަކުގެ އަދަދު މަދުކޮށްދީ، ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ސަރުބީގެ މިންވަރު އިތުރަށް ދަށްކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އިޕަމޮރެލިން އަކީ ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށްގެން ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމާއި ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގައި ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ.
ޓިޝޫ މަރާމާތުކުރުމާއި ރިޖެނެރޭޝަނަށް ކުރާ އަސަރުތައް
ޓިޝޫ މަރާމާތުކުރުމާއި ރިޖެނެރޭޝަންގައި ގްރޯތް ހޯރމޯން އަކީ ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. އިޕަމޮރެލިން، ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށްގެން، ޓިޝޫ މަރާމާތުކޮށް ރިޖެނެރޭޓް ކުރުމަށް ފަހި ޝަރުތުތަކެއް ފަހިކޮށްދެއެވެ. ހަލާކުވެފައިވާ ޓިޝޫތަކުގައި ގްރޯތް ހޯރމޯން އަކީ ސެލް ޕްރޮލިފަރޭޝަން އަދި ޑިފެރެންޝަން ސްޓިމިއުލޭޓްކޮށް، ކޮލަޖަން ފަދަ އެކްސްޓްރާސެލިއުލަރ މެޓްރިކްސް ކޮމްޕޯނެންޓްތައް ސިންތެސިސް އަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ޒަޚަމް ރަނގަޅުވުން އަވަސްކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ހަންގަނޑަށް އަނިޔާ ލިބޭ މޮޑެލްތަކުގައި އިޕަމޮރެލިން ބޭނުންކުރުމަށްފަހު ޒަޚަމް ތަނުގައި ފައިބްރޯބްލާސްޓް ގިނަވުން އަވަސްވެ، ކޮލަޖަން ޖަމާވުން އިތުރުވެ، ޒަޚަމް ރަނގަޅުވާ ވަގުތު ކުރުވެއެވެ. މިކަން ނިސްބަތްކުރެވޭނީ ގްރޯތް ހޯރމޯން ޕްރޮމޯޓް ކުރާ ފައިބްރޯބްލާސްޓް ސެކްރެޝަން އޮފް ޓްރާންސްފޯމިންގ ގްރޯތް ފެކްޓަރ-β (TGF-β) ފަދަ ސައިޓޮކިންސް އަށް ކަމަށާއި، މިއީ ފައިބްރޯބްލާސްޓް ޕްރޮލިފަރޭޝަން އަދި ކޮލަޖަން ސިންތެސިސް އިތުރަށް ބާރުއަޅާ ކަމެކެވެ. އަދި ގްރޯތް ހޯރމޯން އިން ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ސެލްތައް ގިނަވެ ހިޖުރަކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ހަލާކުވެފައިވާ ޓިޝޫތަކަށް އެކަށީގެންވާ ކާނާއާއި އޮކްސިޖަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި އާ ލޭހޮޅިތައް އުފެދުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، އެކަމުގެ ސަބަބުން ޓިޝޫތައް މަރާމާތުކުރުން އަވަސްވެއެވެ. ޓިޝޫ މަރާމާތުކުރުމާއި ރިޖެނެރޭޝަން ކުރިއެރުވުމުގައި އިޕަމޮރެލިންގެ ދައުރަކީ ޓްރޮމާ ޓްރީޓްމަންޓާއި ޕްލާސްޓިކް ސާޖަރީ އަދި އެހެނިހެން ދާއިރާތަކުގައި ބޭނުންކުރެވޭނެ އުއްމީދީ ކެންޑިޑޭޓަކަށް ވެގެންދެއެވެ.
ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ކުރިއެރުވުމުގައި އިޕަމޮރެލިންގެ އެޕްލިކޭޝަންސް
މެޑިކަލް ދާއިރާގައި ބޭނުންކުރެވިދާނެ އެޕްލިކޭޝަންތައް
ގްރޯތް ހޯރމޯން ދަށްވުމަށް ފަރުވާ: ގްރޯތް ހޯރމޯން ދަށްވުމަކީ ގްރޯތް ހޯރމޯން މަދުވުމުން ދިމާވާ ހާލަތެކެވެ. ސަގާފީ ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިޕްލޭސްމަންޓް ތެރަޕީއާ އަޅާބަލާއިރު، އިޕަމޮރެލިން އިން އެންޑޯޖެނަސް ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ސްޓިމިއުލޭޓްކޮށް، އެގްޒޯޖެނަސް ގްރޯތް ހޯރމޯން ދިގު މުއްދަތަކަށް ބޭނުންކުރުމުން ކުރިމަތިވާ ބައެއް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކުން ދުރުކޮށްދެއެވެ. ކްލިނިކަލް ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ގްރޯތް ހޯރމޯން ދަށް ބައެއް ބަލިމީހުންގެ އިޕަމޮރެލިން ބޭނުންކުރުމުން ގްރޯތް ހޯރމޯންގެ މިންވަރު ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި އިތުރުވެ، އިސްކޮޅު ބޮޑުވުން އަވަސްވެ، ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުވެއެވެ.
އެންޓި-އޭޖިންގ ތެރަޕީ: މީހުން އުމުރުން ދުވަސްވާވަރަކަށް ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން މަޑުމަޑުން ދަށްވާއިރު، މިއީ އުމުރާ ގުޅިގެން އަންނަ ގިނަ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ބަދަލުތަކާ ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ. ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓް ކުރާ އިޕަމޮރެލިން އަކީ އެންޓި އެޖިންގްގެ ދާއިރާގައި ވަކި ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. ގްރޯތް ހޯރމޯންގެ މިންވަރު އިތުރުކޮށްގެން އިޕަމޮރެލިން އިން އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ އެކުލެވުން ރަނގަޅުކޮށް، މަސްތަކުގެ ބާރު އިތުރުކޮށް، ސަރުބީ ޖަމާވުން މަދުކޮށް، ކަށީގެ ޑެންސިޓީ އިތުރުކޮށް، ހަމުގެ އިލެސްޓިސިޓީ ރަނގަޅުކޮށްދެ އެވެ. ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އިޕަމޮރެލިން އެކަށީގެންވާ ޑޯޒްތަކެއްގައި ބޭނުންކުރާ އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ ޖިސްމާނީ މަސައްކަތްތަކާއި ސްޓޭމިނާ އަދި ނަފްސާނީ ހާލަތު ރަނގަޅުވެއެވެ.
ޒަޚަމް ރަނގަޅުވުމަށް މަގުފަހިކުރުން: އިޕަމޮރެލިން އިން ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ސްޓިމިއުލޭޓްކޮށް ޓިޝޫ މަރާމާތުކޮށް ރިޖެނެރޭޝަން އަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ. މެޑިކަލް ޕްރެކްޓިސްގައި، އަނދާ ނުވަތަ ފަޅައިގެން ދިއުން ފަދަ ވަކި އަނިޔާތަކެއް ލިބިފައިވާ ބަލިމީހުންނަށް އިޕަމޮރެލިން ބޭނުންކުރުމަކީ ޒަޚަމްތައް ރަނގަޅުވުން އަވަސްވެ، ކޮމްޕްލިކޭޝަންތައް ކުރިމަތިވުން މަދުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. އަނދާފައިވާ ބަލިމީހުންގެ ގައިގައި އިޕަމޮރެލިން އިން ޒަޚަމްގެ ސަރަހައްދުގެ އެޕިތެލިއަލައިޒޭޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށްދީ، ސްކާރ އުފެދުން މަދުކޮށްދެއެވެ؛ ފްރެކްޗަރ ބަލިމީހުންގެ ގައިގައި ކަށީގެ ކެލަސް އުފެދުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ފްރެކްޗަރ ރަނގަޅުވުން އަވަސްކޮށްދެއެވެ. މިއީ ޓްރޯމާ މެނޭޖްމަންޓަށް އާ އެޑްޖަންކްޓިވް ޓްރީޓްމަންޓް އޮޕްޝަނެއް ލިބިގެންދާ ކަމެއް ކަމަށާއި، މިއީ ފަރުވާގެ ނަތީޖާ އިތުރުކުރުމުގެ ފުރުސަތު އޮތް ކަމެއް ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ.
ސްޕޯޓްސް މެޑިސިންގެ ދާއިރާއިން އެޕްލިކޭޝަންތައް
ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ސްޓިމިއުލޭޓް ކުރުމުގެ ގާބިލްކަމުގެ ސަބަބުން މަސްތަކުގެ މާސް އިތުރުކޮށްދީ، އެތުލެޓިކްސް ޕާފޯމަންސް އިތުރުކޮށްދީ، ކަސްރަތަށްފަހު ރަނގަޅުވުން އަވަސްކޮށްދެއެވެ. ހައި އިންޓެންސިޓީ ޓްރެއިނިންގައި ބައިވެރިވާ އެތުލީޓުންގެ ގައިގައި އިޕަމޮރެލިން އިން ޖިސްމާނީ ބާރު އަވަހަށް ހޯދައި، މަސްތަކުގެ ވަރުބަލިކަން ކުޑަކޮށްދީ، އަނިޔާގެ ނުރައްކާ ކުޑަކޮށްދެ އެވެ. އެންޑަރަންސް އެތުލީޓުންގެ ތެރޭގައި އިޕަމޮރެލިން އިން ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް ޕްރޮމޯޓްކޮށްގެން ކަސްރަތު އެންޑަރަންސް އިތުރުކޮށްދެވިދާނެ އެވެ؛ ސްޓްރެންތް އެތުލީޓުންގެ ގައިގައި މަސްތަކުގެ ބާރާއި ބާރު އިތުރުކޮށްދެއެވެ.
ނިންމުން
ޚުލާޞާކޮށް ދަންނަވާނަމަ، ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓްކުރާ ޕެންޓަޕެޕްޓައިޑެއްގެ ގޮތުގައި، އިޕަމޮރެލިން އިން ބޮޑުވުމާއި ތަރައްޤީވުމާއި، މެޓަބޮލިކް ރެގިއުލޭޝަން، ޓިޝޫ މަރާމާތުކުރުމާއި، އެކިއެކި އެޕްލިކޭޝަން ދާއިރާތަކުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ.
މަސްދަރުތައް
[1] ޕަޕަކް އެމް.އިޕަމޮރެލިން - ސްޓްރަކްޓޫރާ އައި ފަންކްސިޖާ، 2016[ސީ]. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:78470780 ގައި ޑރ
[2] އެޑެގޭޓް އީ، ޕޮނެރީ އޭއެސް، އެމިރޭޓްސް ޔޫ އޭ. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:74621068 ގައި ޑރ
[3] ރައުން ކޭ، ހާންސަން ބީއެސް، ޖޯހަންސަން އެންއެލް، އެޓް އަލް. އިޕަމޮރެލިން، ފުރަތަމަ ސެލެކްޓިވް ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޓަގޯގް.[ޖޭ]. ޔޫރަޕިއަން ޖާނަލް އޮފް އެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ، 1998،139 5:552-561.
ހަމައެކަނި ރިސާޗް ބޭނުންކުރުމަށް ލިބެންހުރި ޕްރޮޑަކްޓް:
