1kits (Ebipipa 10) .
| Okubeerawo: | |
|---|---|
| Omuwendo: | |
▎ TA1 Okulaba okutwalira awamu
TA1 (Thymalfasin), polypeptide esangibwa mu butonde mu thymus erimu amino acids 28, erina emirimu gy’okukyusa obusimu obuziyiza endwadde. Kitereeza enkola y’abaserikale b’omubiri nga kyongera ku kuddamu kw’abaserikale ba Th1 n’okutumbula okwawukana n’okukula kw’obutoffaali bwa T. TA1 eraga obusobozi bw’okujjanjaba mu ndwadde ez’enjawulo, omuli obulwadde bw’ekibumba obutawona B ne C, mukenenya, endwadde z’obusimu obuziyiza endwadde ezisookerwako, ne kookolo. Okugatta ku ekyo, eraga ebikolwa ebinene mu kwongera ku kuddamu kw’okugema n’okulongoosa obutakola bulungi bw’abaserikale b’omubiri. Ebirungi byayo biri mu bukuumi obw’amaanyi, okugumiikiriza obulungi, n’obusobozi okutumbula okwekuuma kw’omubiri okuva ku yinfekisoni n’ebizimba okuyita mu kulungamya abaserikale b’omubiri, naddala okukwata omugaso omukulu ogw’okukozesa mu bujjanjabi mu mbeera ezirina obusimu obuziyiza endwadde oba ezitafugibwa obusimu obuziyiza endwadde.
▎ Enzimba ya TA1
Ensibuko: PubChem |
Omutendera: SDAAVDTSSEITTKDLKEKKEVVEEAEN Ensengekera ya molekyu: C 129H 215N 33O55 Obuzito bwa molekyu: 3108.3 g/mol Ennamba ya CAS: 62304-98-7 PubChem CID: 16130571. Enkola y’okukuuma eddagala lino Ebigambo ebikwatagana: Thymalfasin;Zadaxin |
▎ TA1 Okunoonyereza ku
TA1 kye ki?
TA1 ye polypeptide erimu amino asidi 28. Mu butonde kibeera mu thymus era kikola kinene nnyo mu nkola y’okukula n’okwawukana kw’obutoffaali bwa T.
Ensibuko y’okunoonyereza eya TA1 eri etya?
TA1 ye polypeptide ekola ebiramu eyawuddwamu era n’erongoosebwa okuva mu kitundu kya thymosin 5, nga kirimu amino acids 28. Thymus kitundu kikulu nnyo mu baserikale b’omubiri, ekikola ebintu eby’enjawulo ebitereeza enkola y’abaserikale b’omubiri, era thymosin kye kimu ku byo. Olw’okunoonyereza okw’obwegendereza ku nkola ya thymus, abantu bakitegedde mpolampola nti ebitundu ebikola mu kyo biyinza okuba n’omugaso oguyinza okubaawo mu kujjanjaba endwadde ez’enjawulo.
Enkola y’okukola kwa TA1 eri etya?
Okukyusa obusimu obuziyiza endwadde:
TA1 ye biological response modifier esobola okukola obutoffaali obw’enjawulo mu baserikale b’omubiri. Okusinga kitereeza enkola y’abaserikale b’omubiri nga kyongera ku njawulo n’okukula kw’obutoffaali bwa T (Sjogren MH, 2004; Mao L, 2023). Okusingira ddala, TA1 eyinza okukosa thymocytes nga esitula okwawukana kwazo oba okuzifuula obutoffaali bwa T obukola.
Enkola y’okulwanyisa okuzimba:
Mu kujjanjaba ekifuba kya COVID-19, TA1 eyanguya okuwona ekifuba ng’eyita mu nkola yaayo ey’okuziyiza okuzimba. Kiyinza okukendeeza ku kuzimba, okutumbula okukendeeza ku bubonero obuva ku kifuba kya COVID-19 ng’omusujja n’obukoowu, okwanguyiza okunyiga amazzi agafuluma, n’okwanguyiza okuwona ekifuba kya COVID-19 (Wang Z, 2023).
Thymalfasin ekola etya okufa kw’obutoffaali bw’ekizimba mu kujjanjaba kookolo?
Okwongera ku mirimu gy’obutoffaali obuziyiza endwadde:
Thymalfasin ye thymopeptide ekoleddwa mu ngeri ey’ekikugu ng’erina emirimu mingi egy’okutumbula abaserikale b’omubiri. Kiyinza okutumbula okutta kw’obutoffaali bw’abaserikale b’omubiri ku butoffaali bw’ekizimba, bwe kityo mu ngeri etali butereevu ne kireeta okufa kw’obutoffaali bw’ekizimba. Okugeza, mu microenvironment y’ekizimba, Thymalfasin esobola okutumbula okwawukana n’okukula kw’obutoffaali bwa T n’okutumbula emirimu gy’obutoffaali bwa T. Ng’ekitundu ekikulu eky’abaserikale b’omubiri, obutoffaali bwa T busobola okutegeera n’okulumba obutoffaali bw’ekizimba, ne buleeta okufa kw’obutoffaali bw’ekizimba nga bufulumya ebintu ebitta obuwuka n’engeri endala.
Okulungamya enkola y’abaserikale b’omubiri:
Nga immunopotentiator, Thymalfasin esobola okulungamya enkola y’abaserikale b’omubiri n’okuleeta apoptosis y’obutoffaali bw’ekizimba. Kiyinza okutumbula enkola y’abaserikale b’omubiri eya Th1. Obutoffaali bwa Th1 okusinga bufulumya obusimu obuyitibwa cytokines nga IFN-γ, obusobola okukola butereevu ku butoffaali bw’ekizimba ne buleeta okufa kwabwo. Okugatta ku ekyo, Thymalfasin era esobola okulungamya emirimu gy’obutoffaali obulala obuziyiza endwadde, gamba ng’okutumbula emirimu gy’obutoffaali bwa NK. Obutoffaali bwa NK busobola okutta butereevu obutoffaali bw’ekizimba era ne buleeta okufa kw’obutoffaali bw’ekizimba nga bufulumya cytokines n’enkola endala [1]..
Okulongoosa obusimu obuziyiza endwadde mu kiseera ky’obujjanjabi obulwanyisa ebizimba:
Mu nkola y’okujjanjaba ebizimba, abalwadde batera okufuna okukendeera kw’obusimu obuziyiza endwadde, ekijja okukosa obulungi bw’obujjanjabi bw’ekizimba. Thymalfasin esobola okulongoosa obusimu obuziyiza endwadde obukolebwa mu kiseera ky’obujjanjabi obulwanyisa ebizimba, okutumbula obusobozi bw’abaserikale b’omubiri okulumba obutoffaali bw’ekizimba, era bwe kityo n’ereetera obutoffaali bw’ekizimba okufa. Ng’ekyokulabirako, mu kiseera ky’obujjanjabi obw’eddagala oba obujjanjabi obw’amasannyalaze, abaserikale b’omubiri b’omulwadde bajja kwonooneka okutuuka ku ddaala eritali limu. Thymalfasin esobola okutumbula okuddamu n’okukula kw’obutoffaali bw’abaserikale b’omubiri, okulongoosa enkola y’abaserikale b’omubiri, n’okutumbula enkola y’okutta obutoffaali bw’ekizimba.

Thymosin alpha 1 erina emirimu mingi egy’ebiramu.
Ensibuko:PubMed [6] .
Biki ebikozesebwa mu kukola eddagala lya Thymalfasin?
Endwadde z’akawuka:
Olw’enkola yaayo ey’okukyusa obusimu obuziyiza endwadde, TA1 etera okukozesebwa okujjanjaba yinfekisoni z’akawuka. Okugeza, mu kiseera kino ekirwadde kya COVID-19, kiraze obusobozi obulungi mu bujjanjabi mu kujjanjaba ekifuba kya COVID-19. Okunoonyereza kulaga nti TA1 esobola okuziyiza okukula kw’obulwadde bwa COVID-19 obwa bulijjo okutuuka ku kifuba eky’amaanyi ng’ayita mu nkola ez’enjawulo ezikuuma abaserikale b’omubiri n’okuziyiza okuzimba [2] . Okusingira ddala, ku balwadde abajjanjabwa ne TA1, okusula mu ddwaaliro kwakendeera nnyo, ekitundu ky’okuwona obubonero obukwatagana n’ekifuba (nga omusujja n’obukoowu) kyali kinene nnyo okusinga eky’ekibinja ekifuga, era ekitundu ky’okufulumya okuzimba ekyalagibwa CT nakyo kyali wansi nnyo okusinga eky’ekibinja ekifuga [2] . Okugatta ku ekyo, okwekenneenya enkola ya Cox model mu ngeri ey’enjawulo (multivariate Cox model analysis) kwalaga nti abalwadde abaakozesa TA1 n’abalwadde abato baalina enkyukakyuka ya mangu nnyo ey’okukyusa antigens za COVID-19 [2] . Tα1 (ekitundu ekikulu ekya TA1) yayongera ku muwendo gw’obutoffaali bwa CD4+ T mu balwadde abalina obuyambi bw’okussa oxygen omutono ku ntandikwa amangu okusinga obujjanjabi obwa bulijjo, era eyinza okukola kinene mu kujjanjaba abalwadde abajjanjabirwa mu ddwaaliro nga balina hypoxemia ne lymphopenia ezireetebwa COVID-19 [3]..
Obujjanjabi bw’obulwadde bw’ekibumba:
TA1 era erina ekikolwa ekimu mu kujjanjaba obulwadde bw’ekibumba. Kiyinza okukozesebwa ng’eddagala erimu erijjanjaba obulwadde bw’ekibumba B oba nga kigatta wamu ne interferon α-2b okujjanjaba obulwadde bw’ekibumba C. Okusingira ddala, okunoonyereza kwazuula nti mu kujjanjaba obulwadde bw’ekibumba B, obulungi bwa TA1 bwakeberebwa mu kugezesebwa kuna okwalimu abalwadde 195. Mu kunoonyereza okumu, abalwadde 9 ku 17 abajjanjabwa ne TA1 baalina DNA clearance ya hepatitis B virus (HBV) ku myezi mukaaga, bw’ogeraageranya n’abalwadde 10 ku 16 abajjanjabwa ne interferon α-2b n’abalwadde 4 ku 15 mu kibinja eky’ebyafaayo.
Obujjanjabi obuyamba: TA1 era ekozesebwa nnyo mu kujjanjaba kookolo. Ku balwadde abalina kookolo w’amawuggwe ow’obutoffaali obutali butono (NSCLC) ne kookolo w’ekibumba, mu bujjanjabi obw’obuyambi, TA1 esobola okulongoosa ennyo omuwendo gw’obulamu okutwalira awamu (OS) (Mao L, 2023). Ku balwadde abalina NSCLC etasalako mu kitundu, TA1 esobola okukendeeza ennyo ku lymphopenia n’ekifuba ebiva ku radiotherapy ne chemotherapy, era waliwo omuze gw’okulongoosa OS [4]..
Okwongera ku busimu obuziyiza endwadde ezilwanyisa ebizimba:
Obujulizi obusookerwako bulaga nti TA1 eyinza okuzzaawo M2 polarization ereetebwa efferocytosis ya macrophages nga ekola TLR7/SHIP1 axis, okutumbula obulungi bw'eddagala lya kookolo, n'okutumbula obuziyiza obuziyiza ebizimba nga ekyusa 'ebizimba ebinyogovu' mu 'ebizimba ebibuguma' (Mao L, 2023). Okugatta ku ekyo, TA1 era erina ekikolwa eky’obukuumi mu kukendeeza ku bulwadde bw’olubuto obuva ku biziyiza obusimu obuziyiza endwadde (ICIs) era eyinza okutumbula obulungi bw’obujjanjabi bwa ICIs [4] . Tα1 nga obujjanjabi obuyamba oluvannyuma lw’okusalako kookolo w’ekibumba eyinza okulongoosa okuteebereza kw’abalwadde abalina kookolo w’ekibumba omutono. Mu kunoonyereza okwakolebwa mu kibinja eky’emabega, abalwadde abalina kookolo omutono ow’obutoffaali bw’ekibumba abaalongoosebwa ekibumba baagabanyizibwamu ebibinja bibiri, ekibinja A (okusalako + Tα1) n’ekibinja B (okusalako kwokka). Oluvannyuma lw’okugoberera okw’omu makkati okw’emyezi 47.0, emiwendo gy’okuwangaala okutwalira awamu mu myaka 1, 3, ne 5 n’emiwendo gy’okuwangaala awatali kuddamu kw’abalwadde mu kibinja A gyali waggulu okusinga abo abali mu kibinja B. Okwekenenya okukyukakyuka kwalaga nti Tα1 yali nsonga eyetongodde ey’okuteebereza ku muwendo gw’obulamu okutwalira awamu n’omuwendo gw’obulamu obutaddamu [5]..
Okuzzaawo enkola y’abaserikale b’omubiri n’okutumbula eddagala erigema:
TA1 esobola okukozesebwa okujjanjaba embeera z’obusimu obuziyiza endwadde n’obulwadde obubi era ng’ekyongereza ku kuddamu kw’okugema [4, 6] . Kiyinza okulung’amya abaserikale b’omubiri n’okutumbula enkola y’obutoffaali bwa T, era kiyinza okuba n’emigaso mu bujjanjabi eri endwadde ezirina enkola y’abaserikale b’omubiri etali nnungi oba etali nnungi nga yinfekisoni ez’amaanyi n’ez’olubeerera, kookolo, n’obutaddamu kugema [4] . Okunoonyereza kulaga nti mu sepsis ey’amaanyi, TA1 eragiddwa okuzzaawo enkola y’abaserikale b’omubiri n’okuyamba okukendeeza ku muwendo gw’abalwadde abafa [4]..
Okutangira obulwadde bwa COVID-19 n'ebizibu ebivaamu mu balwadde abalongoosebwa ekibumba:
Abalwadde abalina obulwadde bw’ekibumba obw’omutendera ogw’enkomerero (ESRD) abafuna obujjanjabi bw’omusaayi (HD) batwalibwa ng’abasinga okukwatibwa obulwadde bwa SARS-CoV2 olw’ensonga ng’emyaka egy’obukadde, omugugu gw’obulwadde obulala, okukozesa eddagala, n’obwetaavu bw’okugenda mu malwaliro agalongoosa omusaayi emirundi mingi. Okunoonyereza okwasooka kulaga nti TA1, ng’ekiyamba ku ddagala lya ssennyiga, esobola okutumbula enkola y’obuziyiza bw’abakadde (nga mw’otwalidde n’abalwadde ba HD) eri eddagala lya ssennyiga n’okukendeeza ku bulwadde bwa ssennyiga. Mu nnaku ezasooka ez’ekirwadde kya COVID-19, abanoonyereza bateebereza nti okuwa abalwadde ba HD TA1 kiyinza okukendeeza ku bungi n’obuzibu bw’okukwatibwa COVID-19. We bwazibidde nga July 1, 2022, abalwadde ba ESRD/HD 254 okuva mu bifo bitaano eby’okulongoosa omusaayi mu Kansas City, Missouri baali mu kunoonyereza kuno, nga ku bano abalwadde 194 baagabanyiziddwa mu kibinja A (empiso ya 1.6mg TA1 wansi w’olususu emirundi ebiri mu wiiki okumala wiiki 8) n’ekibinja B (ekibinja ekifuga, nga tebafunye TA1) [7].
Mu kumaliriza, nga polypeptide erimu emirimu egy’enjawulo egy’okukyusa obusimu, TA1 eraga nti esobola okukozesebwa mu bintu bingi mu kisaawe ky’obusawo. Mu kujjanjaba endwadde z’akawuka, kikola kinene ku ndwadde nga hepatitis B ne COVID-19. Tekisobola kukoma ku kwanguyiza kukendeeza bubonero n’okukendeeza ku buzimba wabula n’okuziyiza obulwadde okukula n’okulongoosa omutindo gw’abalwadde okuwona. Mu nsonga y’okujjanjaba ebizimba, esobola okuleeta apoptosis y’obutoffaali bw’ekizimba okuyita mu makubo agawera, okutumbula okutta kw’obutoffaali bw’abaserikale ku butoffaali bw’ekizimba, n’okulongoosa embeera y’okuziyiza obusimu, okulaga omulimu omulungi mu kujjanjaba kookolo ow’enjawulo nga kookolo w’amawuggwe ne kookolo w’ekibumba.
Ebikwata ku Muwandiisi
Ebintu ebyogeddwako waggulu byonna binoonyerezeddwako, birongooseddwa era ne bikung’aanyizibwa kkampuni ya Cocer Peptides.
Omuwandiisi wa Scientific Journal
Wang Z munoonyereza alina obumanyirivu obw’enjawulo mu by’ensoma era ng’alina obumanyirivu bungi mu kukolagana mu matendekero agawerako. Okunoonyereza kwabwe kukwata ku bintu ebitali bimu nga Engineering, Spectroscopy, Chemistry, Dentistry, Oral Surgery & Medicine, ne Physics. Wang Z abadde alina akakwate n’ebibiina n’amatendekero ag’amaanyi, omuli Yunivasite y’e China Academy of Sciences (CAS), Yunnan University, Peking University, Hunan Agricultural University, Shanghai Jiao Tong University, n’endala nnyingi. Omulimu gwabwe gulaga nti essira balitadde nnyo ku buyiiya n’okukolagana naddala mu bintu ebikwata ku yinginiya w’amasannyalaze g’amakolero amatono, okukozesa mu by’obujjanjabi, ne ssaayansi w’ebintu eby’omulembe. Okuyita mu nkolagana n’ebitongole nga Jiangsu Provincial Research Center for Light Industrial Optoelectronic Engineering & Technology ne Air Force Military Medical University, Wang Z akoze kinene mu kukulaakulanya enzikiriziganya n’okukozesebwa mu nkola mu bitundu byabwe eby’obukugu. Wang Z awandiikiddwa mu kiwandiiko ekijuliziddwa mu kiwandiiko ekijuliziddwa [2].
▎ Ebiwandiiko Ebikwatagana
[1] Sjogren M H. Thymalfasin: ekirungo ekiyamba abaserikale b’omubiri okujjanjaba endwadde z’ekibumba.[J]. Journal of Endwadde z’omu lubuto n’ekibumba, 2004,19 Suppl 6:S69-S72. DOI:10.1111/j.1440-1746.2004.03635.x
[2] Wang Z, Wang C, Fei X, n’abalala. Obujjanjabi bwa thymalfasin bwanguya okuddaabiriza ekifuba kya COVID-19 nga buyita mu nkola eziziyiza okuzimba[J]. Ekifuba, 2023, 15 (1).DOI: 10.1186 / s41479-023-00116-6.
[3] Shehadeh F, Benitez G, Mylona E. K., n’abalala. Okugezesa okugezesa eddagala lya Thymalfasin (Thymosin-α-1) okujjanjaba abalwadde abajjanjabirwa mu ddwaaliro nga balina Hypoxemia ne Lymphocytopenia Olw’obulwadde bwa Coronavirus 2019 Infection[J]. Journal of endwadde ezisiigibwa, 2023,227 (2): 226-235.DOI: 10.1093 / infdis / jiac362.
[4] Mao L. Thymosin alpha 1-Ddamu teebereza enkozesa yaayo empanvu mu mulembe gwa immuno-oncology[J]. Eddagala ly’ensi yonna erikwata ku busimu obuziyiza endwadde, 2023,117.DOI:10.1016/j.intimp.2023.109952.
[5] Ye C, Peng W, Li C, n’abalala. Thymalfasin, obujjanjabi obusuubiza obuyambi mu kookolo omutono ow’obutoffaali bw’ekibumba oluvannyuma lw’okusalako ekibumba[J]. Eddagala, 2017,96(16).DOI:10.1097/MD.0000000000006606.
[6] Dominari A, Hathaway Iii D, Pandav K, n’abalala. Thymosin alpha 1: Okwekenenya ebiwandiiko mu bujjuvu.[J]. Ensi yonna Journal of Virology, 2020,9 (5): 67-78.DOI: 10.5501 / wjv.v9.i5.67.
[7] Tuthill CW, Awad A, Parrigon M, n’abalala. Okugezesa okugezesa eddagala lya Thymalfasin (Ta1) okuziyiza okukwatibwa covid-19 n’endwadde mu balwadde abalongoosebwa ekibumba: Lipoota esooka[J]. Eddagala ly’ensi yonna erikwata ku busimu obuziyiza endwadde, 2023,117.DOI:10.1016/j.intimp.2023.109950.
EBINTU BYONNNA N’AMAWULIRE GW’EBINTU EBIweereddwa KU MUTINDO GUNO BIKOZESEBWA KU KUSASANYA AMAWULIRE N’EBIKOLWA BY’OKUSOMESA BYOKKA.
Ebintu ebiweereddwa ku mukutu guno bigendereddwamu kunoonyereza mu kisenge (in vitro research) byokka. Okunoonyereza mu kisenge (in vitro research) (Olulattini: *mu ndabirwamu*, ekitegeeza mu bikozesebwa mu ndabirwamu) kukolebwa ebweru w’omubiri gw’omuntu. Ebintu bino si bya ddagala, tebikkiriziddwa kitongole kya Amerika ekivunaanyizibwa ku by’emmere n’eddagala (FDA), era tebirina kukozesebwa kuziyiza, kujjanjaba oba kuwonya mbeera yonna ya bujjanjabi, bulwadde oba bulwadde. Kikugirwa nnyo mu mateeka okuyingiza ebintu bino mu mubiri gw’omuntu oba ebisolo mu ngeri yonna.