▎ 5-Amino-1MQ Sɛgɛsɛgɛli
5-Amino-1MQ ka ɲininiw kɛcogo ye mun ye?
Farikoloɲɛnajɛ kɛnɛyako ni ɲɛnamaya jan ɲinini siratigɛ la, min bɛ ka wuli ka taa a fɛ, fɛɛrɛ ɲumanw dɔnni walasa ka farikoloɲɛnajɛ gɛlɛyaw ɲɛnabɔ ani ka kɔrɔya bila kɔfɛ, o tora dɔnniya jɔyɔrɔba ye. Nikotinamidi N-methyltransferase (NNMT) bɛ baara caman jira tulumafɛnw ni sugunɛ na. Ni a bɛ nikotinamidi metilali kɛ, a bɛ dɔ bɔ a jiginni na ka kɛ nikotinamidi adenini dinukiliyɔtidi (NAD+) ye. NAD+ nafa ka bon kosɛbɛ selilɛriw ka basigilen farikoloɲɛnajɛ la, fanga sɔrɔli la, ADN dilancogo la, ani taamasiɲɛw siraw la. A hakɛ ɲuman marali nafa ka bon kosɛbɛ selilɛriw ka kɛnɛya la ani ka kɔrɔya ni farikolojɔlibaliya kɛlɛ. San 2017, Texas Iniwɛrisite ɲininikɛlaw ye 5-Amino-1MQ sɛgɛsɛgɛ fɔlɔ k’a sɔrɔ u tun bɛ fɛɛrɛw ɲini walasa ka NNMT bali. Ni an y’a jateminɛ ko NNMT ni fasa ni sukarodunbana suguya 2 bɛ jɛɲɔgɔnya barikama na, ɲininikɛlaw y’a miiri ko NNMT balili bɛ se ka sira kura da fasa ni a farikoloɲɛnajɛ gɛlɛyaw furakɛli la. O de Kɛra 5-Amino-1MQ ɲininiw kɔkanko jɔnjɔn ye.
5-Amino-1MQ ka baarakɛcogo ye mun ye?
Kɔnɔbara basigilen kansɛri banakisɛw caya balili : 5MQ ye nikotinamidi N-metiltransferase (NNMT) balilan ye min bɛ se ka caya kɛlɛli nɔba jira HeLa epiteliyali kɔnɔbara kansɛri selilɛriw la, o nɔ bɛ bɔ a hakɛ ni waati la. NNMT ye farikoloɲɛnajɛ ye min bɛ tali kɛ tumuw ka taa ɲɛ ani ka taa yɔrɔ wɛrɛw la. Ni NNMT bɛ NNMT bali, a ka c’a la, 5MQ bɛ farikoloɲɛnajɛ sira caman tiɲɛ farikolo kɔnɔ minnu ni tumuw falenni bɛ tali kɛ ɲɔgɔn na. Misali la, 5MQ bɛ se ka nikotinamidi farikolojɔli taamasiɲɛw siraw bali. Nikotinamidi sɛnɛcogo balanbaliya bɛ se ka nɔ bila ka taa a fɛ selilɛriw ka fanga sɛnɛcogo la, ADN dilancogo la, ani wale wɛrɛw la, o la, kansɛribanakisɛw ka caya bali. Kɔrɔbɔliw la, ni 5MQ hakɛ cayara ani ni furakɛli kuntaala janyalen don, HeLa selilɛriw caya ye balili jira dɔɔni dɔɔni. O waati kelen na, fɛnɲɛnɛmafagalanw yeli i n’a fɔ seliluw dɔgɔyali, selilu ni ɲɔgɔn cɛ nɔrɔli bɔnɛni, ani farikolo apoptose, o kɔlɔsira, o b’a jira ko 5MQ bɛ apoptose bila mɔgɔ la, o la, a bɛ selilu caya bali.
Jɛnɛya ni farikolojɔlifɛnw jiracogo min bɛ tali kɛ ɲɔgɔn na, o ɲɛnabɔli : HeLa selilɛriw furakɛli 5MQ kɔfɛ, ZEB1, SIRT1 ani CD16 mRNA hakɛ cayara, ka sɔrɔ TWIST ni SERPIN1 mRNA hakɛ dɔgɔyara. O waati kelen na, kansɛribana furakisɛw fosifo-Akt ni SIRT1 jirali dɔgɔyara. O jɛnɛya ni farikolojɔlifɛn ninnu jɔyɔrɔ ka bon kosɛbɛ tumuw sɔrɔli ni u ɲɛtaa la. Misali la, a ka ca a la, TWIST ni SERPIN1 bɛ tali kɛ tumuw doncogo ni a jiginni na. Ni u jirali dɔgɔyara, 5MQ bɛ se ka HeLa selilɛriw ka se ka don u kɔnɔ ani ka taa yɔrɔ wɛrɛw la. Hali ni ZEB1 ni SIRT1 ka ARNm hakɛ cayara, kansɛribana furakisɛ SIRT1 jirali dɔgɔyara. O bɛ se ka kɛ barisa 5MQ bɛ nɔ bila sɛbɛnni kɔfɛ labɛnni na, ka SIRT1 farikolojɔli dumuniw baara bali ani o bɛ nɔ bila selilɛriw caya ni u ka ɲɛnamaya la. Akt fosifɔrilen jɔyɔrɔ ka bon farikolokisɛw ka ɲɛnamaya la, u caya la ani u ka farikoloɲɛnajɛw labɛnni na. 5MQ ka dɔgɔyali a jiracogo la, o bɛ se ka kansɛribana banakisɛw caya ni u ka ɲɛnamaya bali ni a bɛ taamasiɲɛw siraw bali minnu bɛ tali kɛ ɲɔgɔn na [1] ..
5-Amino-1MQ baarakɛcogo ye mun ye?
Farikoloɲɛnajɛ kɛnɛya ɲininiw na, a baara koloma ye ka selilɛriw ka farikoloɲɛnajɛ balansi segin a cogo kɔrɔ la ni NNMT balili ye. NNMT bɛ nikotinamidi (NAD+ ɲɛbila) dun ani ka nɔ bila metilɛri dibagaw ka farikoloɲɛnajɛ la, ka sɔrɔ 5-Amino-1MQ bɛ o wale in bali: fan dɔ fɛ, a bɛ nikotinamidi metilasi dunni dɔgɔya farikolojidɛsɛbanakisɛw la, ka NAD+ hakɛ kɔrɔta selilu kɔnɔ walasa ka NAD+-dependant si longue gènes (i n’a fɔ SIRT1) baara ani ka a kɛ cogo ɲuman na mitokondriyaw ka baara— o ye fɛɛrɛ ye min bɛ tulumafɛnw bɔli sabati, ka tulumafɛnw bɔli bali, ka fanga sɛnɛcogo ɲɛnabɔ tulumafɛnw na, ani ka tulu tɛmɛnenw dalajɛli dɔgɔya. Faan wɛrɛ fɛ, a bɛ inisɔndiya kunbɛnni fana nɔgɔya min ka teli ka ye farikoloɲɛnajɛ banaw la, a kɛtɔ ka inisɔndiya taamasiɲɛw siraw sɛgɛsɛgɛli ɲɛ, ka sɔrɔ a bɛ se ka sugunɛbilenniw labɛn cogo la min tɛ ɲɛ walasa ka dɛmɛ don joli sukaro hakɛ sabatili la. Ka fara o kan, a bɛ se ka nɔ min bila kɔnɔbara mikorobiyɔti la, o bɛ sɛgɛsɛgɛli la, ni hakilinaw ye ko a bɛ se ka farikoloɲɛnajɛ bɛɛ lajɛlen dɛmɛ cogo la min tɛ ɲɛ, a kɛtɔ ka banakisɛw ka farikoloɲɛnajɛ baara ɲɛnabɔ (misali la, ka farikolojɔlifɛn juguw bɔli dɔgɔya).
Kansɛri ɲininiw na, a waleyali sinsinnen bɛ tumokisɛw ka 'furakɛli dɛsɛ' laɲini kan. Walasa ka caya teliya sabati, tuma caman na, tumuw bɛ u jigi da farikoloɲɛnajɛ siraw kan minnu tɛ baara kɛ cogo la (i n’a fɔ Warburg nɔ), wa NNMT bɛ jira kosɛbɛ tumu dɔw la, o bɛ u farikolojɔli dɛmɛ. Ni NNMT balili ye, 5-Amino-1MQ bɛ tumokisɛw ka farikoloɲɛnajɛ tiɲɛ cogo fila la: A fɔlɔ, a bɛ dɔ bɔ NAD+ hakɛ la selilu kɔnɔ, ka fanga sɔrɔli tiɲɛ, o bɛ na ni fanga ni biyosintɛzi substrates bɛrɛbɛrɛ ye minnu ka kan ka kɛ walasa ka caya Filanan, a bɛ mɛtili dibagaw baaracogo tiɲɛ, ka epijenitiki ɲɛnabɔli taabolo tiɲɛ i n’a fɔ ADN metilasi tumuw kɔnɔ, o la, a bɛ jeninida jirali bali min bɛ tali kɛ caya ni jiginni na. Ka fara o kan, a bɛ se ka tumuw falenni ni u jɛnsɛnni bali cogo la min tɛ ɲɛ, a kɛtɔ ka farikoloɲɛnajɛ fɛnw sɛmɛntiya tumuw lamini na, o bɛ kɛ sababu ye ka tumuw falenfalenni fɛɛrɛw sɛgɛsɛgɛ.
I n’a fɔ ɲininikɛlan jɔnjɔn, a bɛ kɛ fɛɛrɛ jɔnjɔn ye walasa ka NNMT ka farikoloɲɛnajɛ baarakɛcogo ɲɛfɔ. Ɲininikalaw bɛ se ka NNMT baara bali tigitigi ni 5-Amino-1MQ ye selilɛri walima baganw ka misaliw la walasa ka fɛn caman yeli kɔlɔsi farikoloɲɛnajɛ jiralanw na minnu bɛ na kɔfɛ. Misali la, selilɛriw ka kɔrɔbɔliw la, NAD+ hakɛ kɔlɔsili, metili dibagaw hakɛ, ani anzimu minnu bɛ asidi fatɔw dilanni na, olu ka baara bɛ se ka NNMT jɔyɔrɔ kɛrɛnkɛrɛnnen ɲɛfɔ selilɛriw ka farikoloɲɛnajɛ la. Baganw ka misaliw la, ni a farala farikolo yɔrɔ kɛrɛnkɛrɛnnenw ka misali sɛgɛsɛgɛli kan, o bɛ kɛ sababu ye ka NNMT ka farikolo yɔrɔ kɛrɛnkɛrɛnnenw ka baarakɛcogo sɛgɛsɛgɛ — i n’a fɔ a nɔ min bɛ sugunɛbilenni na kɔrɔya waati walima a ka fanga sɔrɔli labɛnni senfagabana kɔnɔ. Ka fara o kan, ka baara kɛ ni jaabi danfaralenw ye selilɛriw kɔnɔ (misali la, selilu nɔgɔman minnu bɛ se ka sɛgɛsɛgɛli dɔgɔya ka tɛmɛ jaabiw kan minnu bɛ ye farikoloɲɛnajɛ kɛcogo jugu walima tumu selilɛriw la) o bɛ se ka dɛmɛ don ka selilɛriw ka farikoloɲɛnajɛ kɛcogo kɛrɛnkɛrɛnnenw ɲɛfɔ, ka ɲininiw ɲɛminɛ minnu ɲɛsinnen don nataw ma.
Farikolo kɛnɛya ni hakililata siratigɛ la, a waleyali sinsinnen bɛ 'fanga sɛnɛcogo - selilɛri baara' jɛɲɔgɔnya kan. Farikolo kɛnɛya ɲininiw na, farikolo dilancogo bɛ tali kɛ sateliti selilɛriw baaracogo n’u caya la, o ye wale ye min bɛ fanga sɔrɔli bɛrɛbɛrɛ de wajibiya. —5-Amino-1MQ bɛ sateliti selilɛriw ka baarakɛcogo sabati ni NAD+ hakɛ marali ye farikolo kɔnɔ farikolokisɛw la. O waati kelen na, a bɛ mitokondriyaw ka baara kɛcogo ɲɛ walasa ka farikolo fanga sɛnɛcogo ɲuman sabati, ka kɛnɛya degun nɔgɔya farikolo jogin kɔfɛ. A bɛ se fana ka dɔ bɔ oksidan degun na farikolo yɔrɔw la, ka farikolokisɛw tanga tiɲɛni ma min bɛ sɔrɔ farikoloɲɛnajɛ kɔfɛfɛnw caya kojugu fɛ. Hakilila ɲininiw na, kunsɛmɛnasumaya bɛ fanga ɲinini caman jira kosɛbɛ, wa NAD+ hakɛ dɔgɔyali bɛ tali kɛ hakililabaarakɛcogo dɔgɔyali la. 5-Amino-1MQ bɛ NAD+ sɔrɔli lakana senfagabana kɔnɔ ni NNMT balili ye, o la, a bɛ mitokondriyaw ka baara lakana ani ka senfagabana funu dɔgɔya. A bɛ se ka nɔ bila fana hakililabaarakɛlaw ka farikoloɲɛnajɛ la (NAD+-dependant enzymes sababu fɛ minnu bɛ senfagabana sɛnɛfɛnw dilanni na) walasa ka senfagabana baara dɛmɛ min bɛ tali kɛ hakililata la (misali la, selilɛriw ka baara kalan/hakilila yɔrɔw la i n’a fɔ hipokampus), ka hakilina kuraw di hakililabaara sabatili ɲininiw ma.
Kuncɛli
I n’a fɔ nikotinamidi N-methyltransferase (NNMT) balilan kɛrɛnkɛrɛnnen, 5-Amino-1MQ bɛ nafa jɔnjɔn jira yɔrɔ caman na, a kɛtɔ ka NNMT ka farikoloɲɛnajɛ siraw laɲini. A bɛ se ka fasa ni inisɔndiya kunbɛnni ɲɛ ni NAD+ hakɛ marali ye, ka mitokondriyaw ka baara kɛcogo ɲɛ, ani ka farikoloɲɛnajɛ balansi segin. A bɛ farikoloɲɛnajɛ gɛlɛyaw fana laɲini tumuw la, ka u fanga sɔrɔli ni u ka epijenitiki labɛnni tiɲɛ walasa ka tumuw falenni bali. Ka fara o kan, a bɛ kɛ ɲininikɛlan ye walasa ka NNMT baara ɲɛfɔ ka sɔrɔ a bɛ jɔyɔrɔw jira minnu bɛ se ka kɛ farikolo dilancogo ni hakili ladonni na, ka sira jɔnjɔnw di bolodacogo kalanw ma farikoloɲɛnajɛ banaw, kansɛri ani a ɲɔgɔnnaw na.
A sɛbɛnbaga ko la
Fɛn minnu kofɔlen dòn san fɛ, olu bɛɛ ɲinini Kɛra, k’u Labɛn ani k’u Lajɛ Cocer Peptides fɛ.
Dɔnniya gafe sɛbɛnbaga
Akar s ye ɲininikɛla ye min ka baara sinsinnen bɛ molekiyɔmu fɛɛrɛw ni furakɛli fɛɛrɛw kan. A ye dɛmɛ don kalanw na minnu bɛ anzimuw ni fɛnɲɛnamafagalan misɛnninw balilanw jɔyɔrɔ sɛgɛsɛgɛ selilɛriw caya labɛnni na. A ka ɲininiw b sinsin a kan ko a nafa ka bon ka farikoloɲɛnajɛ siraw laɲini, i n’a fɔ nikotinamidi N-metiltransferase, walasa ka biyomedikɛli fɛɛrɛ kuraw sɛgɛsɛgɛ.Akar s bɛ sɛbɛn citation kɔnɔ
