|
1kits(10Fiyɛliw) .
| Hakɛ: | |
|---|---|
▎ Glutathione ɲinini
Glutathione ka ɲininiw kɛcogo ye mun ye?
Glutathione sɔrɔli n’a jɔcogo dɔnni: San 1888, glutathione sɔrɔla fɔlɔ yezu la. San 1921, dɔnnikɛlaw y’a ka kemikaliya cogoya dɔn ka t’a fɛ. O ye pepitiri saba ye min bɛ sɔrɔ asidi glutamiki, sitɛyini ani gilisini ka ɲɔgɔn sɔrɔli fɛ pepitiri jɛɲɔgɔnyaw fɛ.
A jɔyɔrɔba dɔnni fɛnɲɛnamaw la: Kabini san 1930 waatiw la, mɔgɔw y’a dɔn dɔɔnin dɔɔnin ko glutathione bɛ baara nafama suguya caman kɛ fɛnɲɛnamaw la. A bɛ a sen don redox reactions (redox reactions) la selilu kɔnɔ, a jɔyɔrɔ ka bon selilu kɔnɔ sigida sabatili la ani ka selilu tanga oksidan tiɲɛni ma. O waati kelen na, a jɔyɔrɔ ka bon fana farikoloɲɛnajɛw la i n’a fɔ asidi aminikiw tali ani anzimu baara ɲɛnabɔli. O sɔrɔli ninnu ye hakilinata jusigilan sigi glutathione tali la furakɛli siratigɛ la.
Sɛgɛsɛgɛli minnu bɛ sɔrɔ sɔrɔyɔrɔw kan minnu bɛ bila furakɛli baarakɛcogo ɲininiw fɛ: Ni ɲininiw juguyara ka taa a fɛ glutathione farikolo baarakɛcogo kan, a kɛcogo nafa min bɛ se ka kɛ furakɛli siratigɛ la, o kɛra fɛn ye min bɛ bɔ kɛnɛ kan ka taa a fɛ. A bɛ kɛ ka bana suguya caman furakɛ, i n’a fɔ sugunɛbanaw ni ɲɛnabanaw, wa a bɛ se ka kɛ fana farikolo tangalan ye. Walasa ka glutathione ɲininiba dafa kɛnɛyaso baarakɛcogo la, ɲininikɛlaw y’a daminɛ k’u yɛrɛ di glutathione sɔrɔyɔrɔ ɲumanw ni sabatilenw ɲinini ma, o min ye ɲinini kunbabaw yiriwa a sɔrɔyɔrɔw kan.
Glutathione ka baara kɛcogo ye mun ye?
1. Oksidan kɛlɛli nɔ
Glutathione (GSH) ye farikolo tangalan nafama ye min bɛ a sen don farikolo tangalan lafasali la farikolokisɛw kɔnɔ. A bɛ se ka ɲɔgɔn sɔrɔ ni oksizɛni suguya minnu bɛ se ka baara kɛ (ROS) i n’a fɔ perokisidi idɔrɔji (H2O2) ani ka dɔ bɔ u la ka kɛ fɛnw ye minnu tɛ kojugu kɛ (Reddy V N. 1990; Sinha R, 2018). Misali la, glutathione redox cycle fɛ, glutathione bɛ kɛ ni H2O2 ye, k’a sɛmɛntiya ka kɛ ji ye, o la, a bɛ farikolokisɛw tanga oksidan tiɲɛni ma. O kɛcogo in na, glutathione bɛ oksidan sɔrɔ ka kɛ glutathione oxydé (GSSG) ye, nka glutathione reductase min bɛ selilɛri kɔnɔ, o bɛ se ka GSSG dɔgɔya ka segin GSH la, ka selilu ka oksidan kɛlɛli seko mara.
Glutathione bɛ se fana ka -SH kuluw lakana selilɛri kan, olu jɔyɔrɔ ka bon katiyɔnw tacogo la ani ɲɛgɛnɛsiraw ka doncogo la. Ni glutathione bɛ membrane -SH kuluw ka cogoya dɔgɔyali mara, o bɛ dɛmɛ ka cellule membrane sabatili n’a baara kɛcogo ɲuman sabati [1] ..
2. Detoxification (banakisɛ bɔli) nɔ
Glutathione jɔyɔrɔ ka bon baga bɔli la. A bɛ se ka siri bagaw la walasa ka fɛnɲɛnamafagalanw dilan minnu tɛ baga ye walima minnu tɛ baga dɔgɔya ani ka u bɔli sabati farikolo la. Misali la, sugunɛ na, glutathione bɛ siri fɛn jugu suguya caman na, ka bɔ farikolo la joli walima sugunɛ fɛ, o bɛ sugunɛbilenniw tanga baga tiɲɛni ma. Sugunɛ ye hadamaden farikolo ka baga bɔli yɔrɔba ye, wa glutathione jɔyɔrɔ min bɛ a la, o nafa ka bon kosɛbɛ.
3. A bɛ nɔ bila farikolo tangacogo la
Glutathione bɛ baara nafamaw kɛ farikolo tangalanw na. Misali la, makɔrɔfagaw la, farikolofagalanw na, ani T selilɛriw la, a bɛ se ka seliluw ka baarakɛcogo, u farikolojɔli, sitokini bɔli bɛnnen, redox baara, ani radikaliw hakɛ labɛn Banakisɛfagalanw jɔyɔrɔ ka bon banakisɛw kɛlɛli la ani farikolo kɛnɛya sabatili la. Glutathione bɛ farikolo ka farikolo tangacogo sabati ni a bɛ o farikolokisɛw ka baarakɛcogo ɲɛnabɔ.
Glutathione bɛ se ka redox baara sabati, ka sitokini cogoya wuli ka taa Th1 suguya jaabi la, ani ka T lanposotiw baara bonya, o la, a jɔyɔrɔ ka bon farikolo tangalanw ni farikolo na tangalanw Th1 suguya sitokiniw sen bɛ farikolo tangacogo la kosɛbɛ banakisɛw ma i n’a fɔ banakisɛw, banakisɛw ani tumuw. Glutathione bɛ farikolo farikolo tangacogo fanga bonya ni a bɛ sitokiniw balansi labɛn.
4. Jɔrɔ min bɛ bangekɔlɔsi fɛɛrɛw la
Glutathione jɔyɔrɔ ka bon baganw cɛ ni muso tumuw la ani fana denw ka yiriwali daminɛ na. Cɛ ni muso ka gamuw la, GSH sen bɛ o farikolokisɛw lakanani na ka bɔ oksidan tiɲɛni na [3] . Misali la, cɛya sɔrɔli waati, glutathione hakɛ bɛ dɔgɔya dɔɔni dɔɔni, ani kɔnɔbara falen waati, glutathione sɔrɔli bɛ ɲɛnabɔ gonadotropinw fɛ, wa a hakɛ fana bɛ Changé. Glutathione fana bɛ tali kɛ oocyte ka meiotic spindle cogoya marali la. Kɔnɔmaya kɔfɛ, a jɔyɔrɔ ka ɲi cɛ ka ɲɛgɛnɛsira dilanni na ani den fɔlɔ yiriwali la fo ka se blastocyst (blastocyste) waati ma. Ka fara o kan, kumulus selilɛriw fana jɔyɔrɔ ka bon glutathione (glutathione) sɔrɔli la.
Glutathione (Glutathione) kɛcogo ye mun ye?
1. A kɛcogo dɔlɔminna sugunɛbana na
Dɔlɔminbana (ALD) ye bana jugumanba ye min bɛ sɔrɔ oksidan degun jugumanba fɛ. Dɔlɔmin basigilen bɛ se ka oksidan degun ni funu bila mɔgɔ la, ka sugunɛbilenni tiɲɛ. Glutathione (GSH), o ye tripeptide ye min dilannen don ni γ-glutamylcysteineylglycine ye, tiyoli kulu bɛ min na, o bɛ a sen don redox reactions (redox reactions) la, wa a ye radicals libres (radicals libres) minɛbagaba ye selilu kɔnɔ. Sugunɛ na, GSH hakɛ ka ca, nka ALD bɛ banabagatɔ minnu na, a kɔnɔna hakɛ bɛ dɔgɔya, o bɛ bana juguya.
GSH farali jolisira fɛ, o ye nɔ ɲuman jira banabagatɔw la minnu bɛ ALD la, ka se ka sugunɛ baara ɲɛ ani ka fiɲɛbana taamasiɲɛw dɔgɔya [4] ..
2. Jɔrɔ min bɛ kɔrɔya bilali kɔfɛ
Muso kɛnɛmanw ka sɛgɛsɛgɛli min kɛra ni mɔgɔw ye, ni u kɛra fiyentɔ fila ye, ni furakisɛw ye, ni bolo saba kɛra ɲɔgɔn fɛ, o la, GSH walima GSSG tabaga minnu bɛ mɔgɔ minnu ta, olu ɲɛda ni u bolow la, melanin index ni ultraviolet nɔw tun ka dɔgɔn tuma caman na ka tɛmɛ furakisɛ kulu ta kan. Yɔrɔ dɔw la, mɔgɔ minnu bɛ GSH ta, olu kurukuruw dɔgɔyara kosɛbɛ, wa ni i ye u suma ni furakisɛ ta kulu ye, GSH ni GSSG kuluw fari ka sɔgɔsɔgɔli y’a jira ko a ka teli ka caya. Nin ɲinini in b’a jira ko glutathione bɛ nɔ ɲuman bila fari kɔrɔbayali la [5] ..
2. A kɛcogo Parkinson ka bana na
Parkinson ka bana (PD) ye hakiliɲagami bana ye. Sɛgɛsɛgɛliw y’a jira ko glutathione (GSH) bɛ se ka furakɛli nɔ dɔ bila PD la. Kunnafoni caman ɲinini kɛcogo sigilen fɛ ani meta-sɛgɛsɛgɛli fɛ, a jirala ko danfaraba bɛ jateminɛ siratigɛ la GSH ni kɔrɔsili kulu cɛ, wa danfaraba bɛ glutathione peroxidase fana na. Nka, danfara si ma sɔrɔ jateminɛ na kulu fila ninnu cɛ UPDRS I ni UPDRS II jatew ni kɔlɔlɔw la. Ka fara o kan, kulu fitininw ka sɛgɛsɛgɛli y’a jira ko a tata hakɛ (miligaramu 300 ni miligaramu 600) ye fɛn ye min bɛ UPDRS III nɔ bila. O b’a jira ko GSH bɛ se ka PD ka motɛri hakɛw ɲɛ dɔɔni ka sɔrɔ a ma dɔ fara kɔlɔlɔw sɔrɔli kan [6] ..
3. A kɛcogo dusukun ni jolisiraw banaw la
Dusukun ni jolisiraw banaw kunbɛnni : Dusukun ni jolisiraw banaw la i n’a fɔ dusukun tantanni, tansiyɔn jiginni, ani sɔgɔsɔgɔninjɛ, dusukunnabana caman bɛ oksidan degun cogoya dɔ lawuli u ka yiriwali waati, o bɛ na ni banabagatɔw ka banaw tiɲɛni ye, o min bɛ tali kɛ oksizɛni suguya minnu bɛ se ka baara kɛ (ROS) ani azote suguya minnu bɛ se ka kɛ (RNS). Glutathione (GSH) dɔgɔyalen, n’o ye farikolo tangalan nafama ye, o bɛ se ka kɛ sababu ye ka fɛnɲɛnamafagalanw ka oksidan kɛlɛ. GSH bɛ sɔrɔ dusukun ni sugunɛ na, wa a nafa ka bon kosɛbɛ ROS nɔ juguw kunbɛnni na walima u dɔgɔyali la dusukun ni jolisiraw banaw na [7] ..
Dusukunnabanaw la: Glicine hakɛ dɔgɔyali farikolo la, o bɛ tali kɛ dusukunnabana (CVD) la. Kɔlɔsili dɔw y’a jira ko glycine dɛsɛ bɛ joli siraw gɛlɛya bonya, ka sɔrɔ glycine farali bɛ a fanga dɔgɔya. DT-109 ye glycine ye, a bɛ se ka tulumafɛnw dɔgɔya/glucose dɔgɔya cogo fila la, wa a bɛ mɔgɔ tanga kosɛbɛ joli siraw gɛlɛya ma. Kɔlɔsili minnu kɛra dusukunnabana banabagatɔw kan, sosow minnu bɛ joli siraw gɛlɛya, ani makɔrɔfagaw, olu y’a jira ko glycine jɔyɔrɔ bɛ banakisɛfagalan na joli siraw la, wa furakɛli min sinsinnen bɛ glycine kan, o bɛ se ka jolilabanaw nɔgɔya ni oksidan kɛlɛli nɔ ye min bɛ glutathione biyosintɛzi bila mɔgɔ la.
Source:PubMed [8] Bamako, Mali.
4. A kɛcogo ɲɛnabanaw kunbɛnni ni u furakɛli la
Ɲɛkisɛw kunbɛnni ni a furakɛli : Ɲɛdafagalan na, glutathione bɛ se ka kɛ ka ɲɛnamini kunbɛnni ni a furakɛ. Sɛgɛsɛgɛliw y’a jira ko ɲɛnamini sɔrɔli bɛ tali kɛ oksidan tiɲɛni na ɲɛkisɛ la. I n’a fɔ farikolo tangalan, glutathione bɛ se ka dɔ bɔ oksidan tiɲɛni nɔ na ɲɛkisɛw la ani ka ɲɛkisɛ baara kɛcogo ɲuman sabati. Misali la, sɛgɛsɛgɛli dɔ la, ɲɛkisɛfagalan minnu kɔnɔ glutathione bɛ sɔrɔ, olu kɛra ka ɲɛnaminibanatɔw furakɛ, wa a kɔlɔsira ko banabagatɔw ka ɲɛkisɛw ka ɲɛkisɛw tɛ se ka yeli kɛ, wa u ka yeli bɛ ɲɛ fo ka se hakɛ dɔ ma.
Ɲɛkisɛlabana kunbɛnni ni a furakɛli : Ɲɛkisɛlabana ye ɲɛkisɛbana ye min ka teli ka sɔrɔ, wa a sɔrɔli bɛ tali kɛ fɛnw na i n’a fɔ oksidan degun ani funu jaabi. Glutathione bɛ se, a ka farikolo tangacogo fɛ, ka ɲɛkisɛw ka oksidan tiɲɛni dɔgɔya, ka funu jaabi bali, ani o cogo la ka ɲɛkisɛw tanga. Ka fara o kan, glutathione bɛ se fana ka ɲɛda tɔniko farikolojɔli baara sabati ani ka ɲɛda ɲɛkisɛ yɛrɛdilan seko bonya [9] ..
5. A kɛcogo sklerose multiple (sklerosis multiple) la
Sklerose multiple la, senfagabana tiɲɛni bɛ tali kɛ oksidan degun na. Dimetil fumarati (DMF) ye fura ɲuman ye min bɛ kɛ da la, a jirala ko a bɛ dɔ bɔ bana baara la ani ka taa ɲɛ banabagatɔw la minnu ka sklerose multiple remitting-remitting multiple sclérosis bɛ u la. DMF bɛ se ka transcription facteur nucléaire facteur érythroïde 2-related facteur 2 (NRF2) baara, o bɛ na ni dɔ farali ye selilɛriw ka farikolo tangalan kunba glutathione (GSH) sɔrɔli la, wa a bɛ se ka farikolo tanga kosɛbɛ in vitro. Kɔlɔsiliw y’a jira ko DMF bɛ glutathione reductase (GSR) bila mɔgɔ la tiɲɛ na, o bɛ dɔ fara glutathione seginni kan ni GSR bilali ye [10]..
6. A kɛcogo Alzheimer bana na
Alzheimer bana la, amyloïde β peptide (Aβ) jate bɛ kɛ Alzheimer bana (AD) sababu nafama dɔ ye. Ferroptosis ye oksidan selilɛri saya fɛɛrɛ kura ye min dɔnna, o ni AD bɛ tali kɛ ɲɔgɔn na kosɛbɛ. Tetrahydroxystilbene glucoside (TSG) nafa ka bon kalan ni hakilijagabɔ la AD ni soso kɔrɔlenw ka misaliw la. Kɔlɔsiliw y’a jira ko TSG bɛ farikolojidɛsɛbanakisɛw kɛlɛ min bɛ sɔrɔ Aβ fɛ, a kɛtɔ ka farikolojɔli dumuniw ni anzimuw labɛn minnu bɛ tali kɛ feroptozi la APP/PS1 sogow la, ka selilɛriw ka oksidan degun ni funu tiɲɛni nɔgɔya, ani ka GSH/GPX4/ROS ani Keap1/Nrf2/ARE taamasiɲɛw siraw baaracogo sabati. Ka fara o kan, TSG fana bɛ dɔ bɔ taamasiɲɛw jirali la minnu bɛ tali kɛ ferroptose la ani ka se ka oksidan degun kɛlɛ [11] ..
7. Ninakilibanaw furakɛli dɛmɛnan
Fogonfogonlabana basigilen (COPD) furakɛli dɛmɛnan : Fogonfogonlabana basigilen bɛ banabagatɔ minnu na, fiɲɛbɔyɔrɔw fununi ni oksidan degun ye fɛn nafamaw ye minnu bɛ na ni bana in ka taa ɲɛ. Glutathione bɛ se ka fiɲɛbɔyɔrɔw funu nɔgɔya ani ka ninakili baara ɲɛ a ka farikolo tangacogo fɛ. A bɛ se ka fiɲɛbɔyɔrɔw la fɛnɲɛnamafagalanw (radicaux libres) bɔ, ka dɔ bɔ oksidan degun tiɲɛni na fiɲɛbɔyɔrɔw la, ka fiɲɛbɔyɔrɔw funu nɔgɔya o cogo la. Ka fara o kan, glutathione bɛ se ka farikolo tangacogo fana labɛn ani ka farikolo ka banakisɛw kɛlɛli sabati [12] ..
8. A kɛcogo gunw banaw la
Glutathione reductase ni glutathione peroxidase jateminɛ kɛra gunw bana bɛ banabagatɔ minnu na ani sukarodunbanabagatɔw ka joli la. Sɛgɛsɛgɛliw y’a jira ko nin bana in na, oksidanw ni farikolo tangalanw hakɛ balanbaliya bɛ se ka kɛ sababu ye ka bana in sɔrɔ, wa a kɛcogo kɛrɛnkɛrɛnnen bɛ to ka sɛgɛsɛgɛ ka taa a fɛ.
Kuncɛli minnu bɛ kɛ
I n’a fɔ tripeptide faralen ɲɔgɔn kan min bɛ kɛ ni asidi glutamiki, sitɛyini ani glycine ye, glutathione jɔyɔrɔba caman bɛ fɛnɲɛnama ɲɛnamaw la, i n’a fɔ oksidan kɛlɛli, baga bɔli, farikolo tangacogo, ani nɔ bila bangekɔlɔsi fɛɛrɛw la. Kabini a sɔrɔla, ni ɲininiw juguyara, a waleyali nafa jirala furakɛli siratigɛ la tuma bɛɛ, k’a jira ko a bɛ nɔ ɲumanw jira bana suguya caman furakɛli walima u kunbɛnni na i n’a fɔ dɔlɔminna sugunɛbana, Parkinson ka bana, dusukun ni jolisiraw banaw, ani ɲɛnabanaw. Hali ni a kɛcogo fɛɛrɛw fan dɔw la ani a jɔyɔrɔw kunnafoni kunbabaw bana dɔw la, olu ka kan ka sɛgɛsɛgɛ ka taa a fɛ, glutathione nafa ka bon kosɛbɛ farikolo kɛnɛya sabatili la ani banaw kunbɛnni ni u furakɛli la.
A sɛbɛnbaga ko la
Fɛn minnu kofɔlen dòn san fɛ, olu bɛɛ ɲinini Kɛra, k’u Labɛn ani k’u Lajɛ Cocer Peptides fɛ.
Dɔnniya gafe sɛbɛnbaga
Rom O ye ɲininikɛla ŋana ye min ni baarada tɔgɔba caman bɛ ɲɔgɔn na, i n’a fɔ Luiziana Etazini Iniwɛrisite kɛnɛyako dɔnniyaso min bɛ Shreveport, Luiziana Etazini Iniwɛrisite Sistɛmu, Pittsburgh Iniwɛrisite ani Michigan Iniwɛrisite. A ka baara kɛra ni tɔnba kɛrɛnkɛrɛnnenw ye i n’a fɔ Lsuhs Shreveport ani Michigan Med, o b’a jira k’a sen don kosɛbɛ kalanko ni furakɛli sigida nafamaw la.
Rom O ka ɲininiw ɲɛsinnen bɛ kalansen suguya caman ma. A ka dɔnniya bɛ Cardiovascular System & Cardiology, Hematology, Endocrinology & Metabolism, Biochimie & Molecular Biology, ani Gastroenterology & Hepatology (Kɔnɔbarako ni Sugunɛbilenni) baarabolow la. Ni a ka baara ɲɛsinnen bɛ nin kalanbolo gɛlɛn ninnu ma, a ye dɛmɛ don dɔnniya ni faamuyali yiriwali la furakɛli dɔnniya bolofara kɔrɔ ninnu na.a sɛbɛnnen bɛ citation kɔnɔ
