|
1 комплект (10 флакон)
| Саны: | |
|---|---|
▎ Глутатион изилдөө
Глутатиондун изилдөө фону кандай?
Глутатиондун ачылышы жана структуралык аныкталышы: 1888-жылы глутатион биринчи жолу ачыткыдан табылган. 1921-жылы окумуштуулар анын химиялык түзүлүшүн дагы аныкташкан. Бул пептиддик байланыштар аркылуу глютамин кислотасынын, цистеиндин жана глициндин конденсацияланышынан пайда болгон трипептид.
Анын тирүү организмдердеги маанилүү ролун таануу: 1930-жылдардан бери адамдар акырындык менен глутатион тирүү организмдерде ар кандай маанилүү функцияларды аткара башташкан. Клетка ичиндеги чөйрөнүн туруктуулугун сактоодо жана клеткаларды кычкылдануу процессинен коргоодо негизги ролду ойноп, клеткалардын ичиндеги редокс реакцияларына катышат. Ошол эле учурда аминокислоталарды ташуу жана ферменттердин активдүүлүгүн жөнгө салуу сыяктуу физиологиялык процесстерде да маанилүү роль ойнойт. Бул ачылыштар медицина тармагында глутатиондун колдонулушу үчүн теориялык негиз түздү.
Медициналык колдонуу талаптары менен шартталган булактарды изилдөө: Глутатиондун физиологиялык функцияларын изилдөөнүн тереңдеши менен, анын медициналык чөйрөдө потенциалдуу колдонуу мааниси барган сайын көрүнүктүү болуп калды. Ал боор оорулары жана көз оорулары сыяктуу ар кандай ооруларды дарылоодо колдонулат жана антиоксидант катары да колдонулушу мүмкүн. Клиникалык колдонмолордо глутатионго болгон чоң суроо-талапты канааттандыруу үчүн, изилдөөчүлөр глутатиондун натыйжалуу жана туруктуу булактарын изилдөөгө арнай башташты, бул анын булактарын терең изилдөөгө көмөктөштү.
Глутатиондун иш-аракетинин механизми кандай?
1. Антиоксидант таасири
Глутатион (GSH) клеткалардын ичиндеги антиоксиданттык коргонуу системасына катышкан эффективдүү антиоксидант. Ал суутек перекиси (H₂O₂) сыяктуу реактивдүү кычкылтек түрлөрү (ROS) менен түздөн-түз реакция кылып, аларды зыянсыз заттарга чейин азайта алат (Reddy V N. 1990; Sinha R, 2018). Мисалы, глутатиондун редокс цикли аркылуу глутатион H₂O₂ менен реакцияга кирип, аны сууга айландырат, ошону менен клеткаларды кычкылдануу бузулуусунан коргойт. Бул процессте глутатион кычкылданган глутатионго (GSSG) чейин кычкылданат, бирок клеткадагы глутатион редуктаза GSSGди GSHга кайра азайтып, клетканын антиоксиданттык мүмкүнчүлүктөрүн сактай алат.
Глутатион ошондой эле катиондорду ташууда жана мембрана өткөрүмдүүлүктө маанилүү ролду ойногон клетка мембранасындагы -SH топторун коргой алат. Мембрананын -SH топторунун кыскарган абалын сактоо менен глутатион клетка мембранасынын туруктуулугун жана нормалдуу иштешин сактоого жардам берет [1].
2. Детоксикация эффектиси
Глутатион детоксикация процессинде маанилүү роль ойнойт. Ал токсиндер менен байланышып, уулуу эмес же аз уулуу кошулмаларды түзө алат жана алардын организмден чыгарылышына көмөктөшөт. Мисалы, боордо глутатион ар кандай зыяндуу заттар менен байланышып, организмден өт же заара аркылуу бөлүнүп чыгат, боор клеткаларын токсиндердин бузулуусунан коргойт. Боор адамдын организминин негизги детоксикация органы болуп саналат жана андагы глутатиондун ролу өтө маанилүү.
3. Иммундук системага тийгизген таасири
Глутатион иммундук клеткаларда маанилүү функцияларды аткарат. Мисалы, макрофагдарда, табигый өлтүргүч клеткаларда жана Т-клеткаларда, ал клетканын активдешүүсүн, метаболизмди, цитокиндердин тийиштүү релиздерин, редокс активдүүлүгүн жана эркин радикалдардын деңгээлин жөнгө сала алат [2] . Иммундук клеткалар оору козгогучтар менен күрөшүүдө жана организмдин саламаттыгын сактоодо негизги ролду ойнойт. Глутатион бул клеткалардын функцияларын жөнгө салуу менен организмдин иммундук жөндөмдүүлүгүн жогорулатат.
Глутатион редокстук активдүүлүктү турукташтыра алат, цитокин профилин Th1 тибиндеги жоопко жылдырат жана Т-лимфоциттердин функциясын күчөтөт, ошону менен маанилүү иммуномодулятордук жана антиоксиданттык ролду ойнойт [2] . Th1 тибиндеги цитокиндер, негизинен, вирустар, бактериялар жана шишик клеткалары сыяктуу патогендерге каршы уюлдук иммундук реакцияларга катышат. Глутатион цитокиндердин балансын жөнгө салуу аркылуу организмдин иммундук коргонуу жөндөмдүүлүгүн жогорулатат.
4. Репродуктивдүү системадагы ролу
Глутатион сүт эмүүчүлөрдүн эркек жана ургаачы жыныс клеткаларында, ошондой эле эмбриондук өнүгүүнүн алгачкы этаптарында маанилүү роль ойнойт. Эркек жана ургаачы жыныс клеткаларында GSH бул клеткаларды кычкылдануу зыянынан коргоого катышат [3] . Мисалы, сперматогенез учурунда глутатиондун концентрациясы акырындык менен төмөндөйт, ал эми ооциттин жетилишинде глутатиондун синтези гонадотропиндер менен жөнгө салынып, анын концентрациясы да өзгөрөт. Глутатион ошондой эле ооциттин мейоздук шпинделинин морфологиясын сактоо менен байланышкан. Уруктангандан кийин ал эркек пронуклеустун пайда болушунда жана алгачкы эмбриондун бластоцист стадиясына чейин өнүгүүсүндө оң роль ойнойт. Мындан тышкары, кумулус клеткалары глутатиондун синтезинде да маанилүү роль ойнойт.
Glutathione кандай колдонмолор бар?
1. Боордун алкоголдук оорусунда колдонуу
Алкоголдук боор оорусу (ALD) катуу кычкылдануу стресс менен мүнөздөлгөн олуттуу оору болуп саналат. Өнөкөт спирт ичимдиктерин колдонуу кычкылдануу стрессин жана сезгенүүнү козгоп, боор клеткаларына зыян келтириши мүмкүн. Глутатион (GSH), тиол тобун камтыган γ-глутамилцистеинейлглицинден турган трипептид, редокс реакцияларына катышат жана клеткалардын ичиндеги негизги эркин радикалдарды тазалагыч болуп саналат. Боордо GSH концентрациясы салыштырмалуу жогору, бирок ALD менен ооругандарда анын эндогендик деңгээли төмөндөп, абалды курчутат.
GSH дын тамырга кошулуусу ALD менен ооруган бейтаптарга жакшы натыйжаларды көрсөттү, боордун иштешин жакшыртат жана фиброз маркерлерин азайтат [4].
2. Картаюуну кечеңдетүүдөгү ролу
Дени сак аялдардын рандомизацияланган, кош сокур, плацебо көзөмөлүндөгү, параллелдүү, үч колдуу изилдөөсүндө, GSH же GSSG алган субъекттердин бетинде жана колдорунда меланин индекси жана ультра кызгылт көк тактар көбүнчө плацебо тобуна караганда төмөн болгон. Кээ бир аймактарда GSH алып жаткан субъекттердин бырыштары кыйла азайып, плацебо тобу менен салыштырганда, GSH жана GSSG топторунун теринин ийкемдүүлүгү өсүү тенденциясын көрсөттү. Бул изилдөө глутатион теринин карылыгын кечиктирүүгө оң таасирин тийгизет деп көрсөтөт [5].
2. Паркинсон оорусунда колдонуу
Паркинсон оорусу (ПД) неврологиялык оору. Изилдөөлөр көрсөткөндөй, glutathione (GSH) PD боюнча белгилүү бир терапиялык таасир этиши мүмкүн. бир нече маалымат базаларын жана мета-анализ системалуу издөө аркылуу, ал GSH жана контролдоо тобунун ортосунда бирдиктүү Паркинсон оорусу рейтинги шкала (UPDRS) III боюнча статистикалык маанилүү айырма бар экени аныкталган, ошондой эле глутатион пероксидаза олуттуу айырма бар. Бирок, UPDRS I жана UPDRS II баллдары жана терс таасирлери боюнча эки топтун ортосунда статистикалык маанилүү айырмачылыктар болгон эмес. Мындан тышкары, топтук талдоо дозасы (300mg vs 600mg) UPDRS III таасир этүүчү фактор экенин көрсөттү. Бул GSH терс окуялардын пайда болушун көбөйтпөстөн, PD мотор упайларын бир аз жакшыртышы мүмкүн экенин көрсөтүп турат [6].
3. Жүрөк-кан тамыр ооруларында колдонулушу
Жүрөк-кан тамыр ооруларын алдын алуу: Жүрөк-кан тамыр ооруларында, мисалы, коронардык артерия тоскоолдугунда, гипертониялык жүрөк оорусунда, инсультта, көптөгөн жүрөк-кан тамыр патологиялары өнүгүү учурунда кычкылдануу стрессинин абалын жаратат, бул пациенттердин абалынын начарлашына алып келет, бул реактивдүү кычкылтек түрлөрүнүн (ROS) жана реактивдүү RNS түрлөрүнүн генерациясына байланыштуу. Кыскартылган глутатион (GSH), маанилүү антиоксидант катары активдүү заттардын кычкылдануусу менен күрөшүүгө катыша алат. GSH жүрөк жана боордо синтезделет жана жүрөк-кан тамыр ооруларында ROS зыяндуу таасирин алдын алуу же азайтуу үчүн чоң мааниге ээ [7].
Жүрөк-кан тамыр ооруларында: Глициндин төмөнкү деңгээли жүрөк-кан тамыр оорулары (КВД) менен байланыштуу. Изилдөөлөр көрсөткөндөй, глициндин жетишсиздиги атеросклероздун өнүгүшүн күчөтөт, ал эми глицин кошулмасы аны алсыратат. DT-109 кош липиддерди төмөндөтүүчү/глюкозаны төмөндөтүүчү касиеттерге ээ глицинге негизделген кошулма жана атеросклерозго каршы олуттуу коргоочу таасирге ээ. Жүрөктүн ишемиялык оорусу, атеросклероздук чычкандар жана макрофагдар менен ооруган бейтаптар боюнча жүргүзүлгөн изилдөөлөр глициндин атеросклероздо патогендик ролу бар экенин жана глицинге негизделген дарылоо глутатион биосинтезинин антиоксиданттык таасири аркылуу атеросклерозду жеңилдете аларын көрсөттү [8].
Булак:PubMed [8]
4. Көз ооруларын алдын алууда жана дарылоодо колдонуу
Катарактанын алдын алуу жана дарылоо: Офтальмологияда глутатион катарактанын алдын алуу жана дарылоо үчүн колдонулушу мүмкүн. Изилдөөлөр көрсөткөндөй, катаракта пайда болушу линзадагы кычкылдануу менен тыгыз байланышта. Антиоксидант катары глутатион линзанын клеткаларына кычкылдануучу зыяндын таасирин азайтып, линзанын нормалдуу иштешин сактай алат. Мисалы, изилдөөдө глутатион камтыган көз тамчылары катаракта менен ооруган бейтаптарды дарылоодо колдонулуп, бейтаптардын линзаларынын тунук эместигинин даражасы азайып, алардын көрүүсү белгилүү бир деңгээлде жакшырганы байкалган [9].
Ретинопатиянын алдын алуу жана дарылоо: Ретинопатия жалпы көз оорусу болуп саналат жана анын пайда болушу кычкылдануу стресси жана сезгенүү реакциясы сыяктуу факторлорго байланыштуу. Глутатион өзүнүн антиоксидант таасири аркылуу сетчатка кыртышынын кычкылдануу зыянын азайтат, сезгенүү реакциясын токтотуп, ошентип, тор челдин клеткаларын коргой алат. Мындан тышкары, глутатион көздүн тор челинин клеткаларынын метаболизмдик функциясына көмөктөшөт жана торчонун өзүн-өзү калыбына келтирүү жөндөмдүүлүгүн жогорулатат [9].
5. Көпчүлүк склероздо колдонуу
Көпчүлүк склероздо нейрондун бузулушу кычкылдануу стрессине байланыштуу. Диметил фумараты (DMF) рецидивдик склероз менен ооруган бейтаптарда оорунун активдүүлүгүн жана прогрессиясын төмөндөтүү үчүн далилденген натыйжалуу оозеки дарылоо ыкмасы болуп саналат. DMF негизги клеткалык антиоксидант глутатиондун (GSH) синтезинин көбөйүшүнө алып келген транскрипция факторунун ядролук фактору эритроид 2-байланыштуу фактор 2 (NRF2) активдештире алат жана in vitro олуттуу нейропротектордук таасирге ээ. Изилдөөлөр DMF глутатион редуктазасын (GSR) индукциялап, GSRди индукциялоо аркылуу глутатиондун кайра иштетилишин жогорулатаарын аныкташкан [10].
6. Альцгеймер оорусунда колдонуу
Альцгеймер оорусунда амилоид β пептид (Aβ) Альцгеймер оорусунун (АД) маанилүү себептеринин бири болуп эсептелет. Ferroptosis AD менен абдан байланыштуу болгон кычкылдануучу клетка өлүмүнүн жаңы таанылган механизми. Тетрагидрокситилбен глюкозиди (TSG) AD жана улгайган чычкан моделдеринде үйрөнүүнү жана эс тутумун жеңилдетүү үчүн пайдалуу. Изилдөөлөр TSG APP/PS1 чычкандарындагы ferroptosis менен байланышкан протеиндерди жана ферменттерди жөнгө салуу аркылуу Aβ менен шартталган нерв клеткаларынын нейротоксикалык өлүмүнө туруштук берерин, уюлдук кычкылдануу стрессин жана сезгенүү зыянын басаңдаарын жана GSH/GPX4/ROS жана Keap1/Nrf2 сигналынын активдешүүсүн шарттай турганын аныкташкан. Мындан тышкары, TSG ferroptosis менен байланышкан маркерлердин экспрессиясын азайтат жана кычкылдануу стрессине каршы туруу жөндөмүн жогорулатат [11].
7. Дем алуу органдарынын ооруларын адъюванттык дарылоо
Өпкөнүн өнөкөт обструктивдүү оорусун (COPD) адъюванттык дарылоо: Өпкөнүн өнөкөт обструктивдүү оорусу менен ооруган бейтаптар үчүн аба жолдорунун сезгенүүсү жана кычкылдануу стресси оорунун өнүгүшүнө алып келүүчү маанилүү факторлор болуп саналат. Глутатион аба жолдорунун сезгенүүсүн басаңдатып, антиоксидант таасири аркылуу дем алуу функциясын жакшыртат. Ал абадагы эркин радикалдарды тазалап, аба жолдорунун эпителий клеткаларына кычкылдануучу стресстин зыянын азайтып, дем алуу жолдорунун сезгенүүсүн басаңдата алат. Мындан тышкары, глутатион иммундук функцияны жөнгө салып, организмдин патогендерге каршылыгын күчөтөт [12].
8. Арал ооруларында колдонулушу
Глутатион редуктаза жана глутатион пероксидаза аралча оорулары менен ооруган жана кант диабети менен ооруган бейтаптардын кан сары суусунда бааланган. Изилдөөлөр көрсөткөндөй, бул ооруда оксиданттардын антиоксиданттарга катышынын дисбаланс абалы менен байланыштуу болушу мүмкүн жана конкреттүү механизм дагы дагы изилдениши керек [13].
Корутундулар
Глутамин кислотасынан, цистеинден жана глицинден турган трипептиддик кошулма катары глутатион тирүү организмдерде антиоксидант, детоксикация, иммундук жөнгө салуу жана репродуктивдүү системага таасир кылуу сыяктуу ар кандай негизги ролду ойнойт. Ачылгандан бери, изилдөөлөр тереңдетүү менен, анын медицина тармагында колдонуу мааниси тынымсыз баса белгиленип, боордун алкоголдук оорусу, Паркинсон оорусу, жүрөк-кан тамыр оорулары жана көз оорулары сыяктуу ар кандай ооруларды дарылоодо же алдын алууда оң таасирин тийгизүүдө. Кээ бир аспектилерде колдонуу механизмдери жана кээ бир ооруларда анын ролунун чоо-жайы дагы деле изилденип жатканына карабастан, глутатион дененин ден соолугун сактоодо жана оорулардын алдын алууда жана дарылоодо чоң мааниге ээ.
Автор жөнүндө
Жогоруда айтылган материалдардын бардыгы Cocer Peptides тарабынан изилденген, редакцияланган жана түзүлгөн.
Илимий журналдын автору
Ром О бир нече престиждүү институттар, анын ичинде Шревепорттогу Луизиана штатынын университетинин Саламаттыкты сактоо илимдер борбору, Луизиана штатынын университетинин системасы, Питтсбург университети жана Мичиган университети менен байланышы бар мыкты изилдөөчү. Анын иши Lsuhs Shreveport жана Michigan Med сыяктуу көрүнүктүү уюмдар менен байланышкан, бул анын олуттуу академиялык жана медициналык чөйрөлөргө активдүү катышуусун чагылдырат.
Ром Онун изилдөө кызыкчылыктары предметтик категориялардын кеңири спектрин камтыйт. Анын тажрыйбасы жүрөк-кан тамыр системасы жана кардиология, гематология, эндокринология жана метаболизм, биохимия жана молекулярдык биология жана гастроэнтерология жана гепатология тармактарында жатат. Изилдөөнүн бул татаал тармактарына багытталган карьерасы менен ал медицина илиминин бул маанилүү тармактарында билимди жана түшүнүктү өнүктүрүүгө салым кошкон.
