ކާޑިއޯޖަން 20އެމްޖީ

▎ ކާޑިއޯޖަން ސްޓްރަކްޗަރ

▎ ކާޑިއޯޖަން ރިސާޗް

ކާޑިއޯޖެންގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟  

ޓިއުމަރ ޕްރިވެންޝަން/ޓްރީޓްމަންޓް އަދި ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ޑިޒީޒް ތެރަޕީގެ ބޭނުންތަކަށް ދުއްވާލާފައިވާ ކާޑިއޯޖެން އާއި ބެހޭ ދިރާސާތަކަށް ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ލިބިފައިވެއެވެ. ދިރާސާވެރިންނަށް ހޯދިފައިވާ ގޮތުގައި ކާޑިއޯޖަން ޕެޕްޓައިޑް އިން ޓްރާންސްޕްލާންޓެބަލް އެމް-1 ސާކޯމާ އިންހިބިޓްކޮށް، ޓިއުމަރ ސެލް އެޕޮޕްޓޮސިސް އަދި ހެމޮރެޖިކް ނެކްރޮސިސް އުފެދި، ޓިއުމަރ ފަރުވާއަށް އާ މިސްރާބެއް ލިބިގެންދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ކާޑިއަކް ފިޒިއޮލޮޖިކަލް އިންޑެކްސް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމާއި މަޔޯކާޑިއަލް ރިޖެނެރޭޝަން ކުރިއެރުވުމުގައި އޭގެ ޕޮޓެންޝަލް ވެލިއު ވެސް ވަނީ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ޑިޒީޒްތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގެ ދިރާސާތަކަށް އާ ފުރުސަތުތަކެއް ގެނެސްދީފަ އެވެ.  

ބަޔޯއެކްޓިވް ޕެޕްޓައިޑް ބޭސް އުފެއްދުމުގެ ކުރިއެރުމާއެކު، ކާޑިއޯޖެންގެ އޮނިގަނޑާއި ވަޒީފާ ދިރާސާކުރުމަކީ ތަފާތު ސިފަތަކެއް ހުންނަ ބަޔޮލޮޖިކަލީ އެކްޓިވް ޕެޕްޓައިޑެއްގެ ގޮތުގައި ވަރަށް ބޮޑު މުހިންމު ކަމެކެވެ. ޖެނެޓިކް އިންޖިނިއަރިން އާއި ޕްރޮޓީއޮމިކްސް ފަދަ ޓެކްނޮލޮޖީތައް ތަރައްގީވުމުން ކާޑިއޯޖެންގެ އަސްލު ފުންކޮށް ދިރާސާކޮށް، އޭގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމް ސާފުކުރުމަށް ފަންނީ އެހީތެރިކަން ލިބި، ގުޅުންހުރި ދިރާސާތައް ކުރިއަށް ގެންދެވިފައިވެ އެވެ.  

ކާޑިއޯޖެންގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

ޓިއުމަރ ސެލް އެޕޮޕްޓޮސިސް އިންޑަކްޝަން: ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޓްރާންސްޕްލާންޓް ކުރެވޭ އެމް-1 ސާރކޯމާ ޖެހިފައިވާ ކުދިންނަށް ކާޑިއޯޖަން އިންޖެކްޓް ކުރުމަށްފަހު، ހުރިހާ ތަޖުރިބާ ގްރޫޕްތަކެއްގައި ޓިއުމަރ ސެލް އެޕޮޕްޓޮސިސްގެ މިންވަރު ކޮންޓްރޯލް ގްރޫޕަށްވުރެ މަތިވެފައިވެއެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ ކާޑިއޯޖަން އިން ވަކި މަގުތަކެއް މެދުވެރިކޮށް ޓިއުމަރ ސެލްތަކުގެ ތެރޭގައި އެޕޮޕްޓޮސިސް މެކޭނިޒަމްތައް ޓްރިގަރކޮށް، ޓިއުމަރ ސެލްތަކަށް ޕްރޮގްރާމްޑް ސެލް ޑެތު އަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ކަމެވެ. އެޕޮޕްޓޮސިސް އަކީ ވަކި ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ނުވަތަ ޕެތޮލޮޖިކަލް ހާލަތްތަކެއްގެ ދަށުން ސެލްތަކުން އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ޕްރޮގްރާމްތަކަށް ތަބާވެގެން އެމީހުންގެ ދިރިއުޅުން ހީވާގިކަމާއެކު ނިންމާ ޕްރޮސެސްއެކެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި އެޕޮޕްޓޮސިސް ސީދާ ގޮތެއްގައި ރެގިއުލޭޓް ކުރެވެނީ ޖީންތަކާއި ސިގްނަލިންގ މަގުތަކުގެ ސިލްސިލާއަކުންނެވެ. ކާޑިއޯޖަން އެޕޮޕްޓޮސިސް އާއި ގުޅުންހުރި ޖީންތައް ނުވަތަ ސިގްނަލިންގ މަގުތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ޕްރޯ-އެޕޮޕްޓޮޓިކް ޕްރޮޓީންސް (އެބަހީ، Bax) ގެ އެކްސްޕްރެޝަން އިތުރުކުރުމަށް Bcl-2 އާއިލާގެ ޕްރޮޓީންތަކަށް އަމަލުކުރުން ނުވަތަ އެންޓި-އެޕޮޕްޓޮޓިކް ޕްރޮޓީންތަކުގެ (އެބަހީ، Bcl-2) ގެ މަސައްކަތް ހުއްޓުވައި، މިކަމުގެ ސަބަބުން މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އިން ސައިޓޯޕްލާސްމް އަށް ސައިޓޮކްރޯމް ސީ ދޫވެ، ކެސްޕޭސް ކެސްކޭޑް ރިއެކްޝަން އެކްޓިވޭޓްކޮށް، އެންމެ ފަހުން ޓިއުމަރ ސެލް އެޕޮޕްޓޮސިސް އަށް މަގުފަހިވެއެވެ ^{[1] .} .

ފޮޓޯ 1. ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ޑިސްއޯޑަރސް ގައި އެޕިޖެނެޓިކް މެކޭނިޒަމްސް. ހިތް (މެދު) ގުޅިފައިވަނީ ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ޕެތޯފިޒިއޮލޮޖީއަށް އަސަރުކުރާ ބޮޑެތި ތިން އެޕިޖެނެޓިކް ރެގިއުލޭޓަރީ މެކޭނިޒަމްއަކާއެވެ.

މަސްދަރު:އެމްޑީޕީއައި ^[5]

ޓިއުމަރ ހެމޮރެޖިކް ނެކްރޮސިސް އިންޑަކްޝަން: ކާޑިއޯޖަން އިންޖެކްޝަން ދިނުމަށްފަހު އެމް-1 ސާރކޯމާ ބޮޑުވުން ޑޯޒަށް ބަރޯސާވެގެން ދިއުމަކީ ބައެއް ގޮތްގޮތުން ޓިއުމަރ ހެމޮރެޖިކް ނެކްރޮސިސް ގެ ސަބަބުން ދިމާވާ ކަމެކެވެ. ޓިއުމަރު ބޮޑުވުން ބަރޯސާވެފައިވަނީ ނިއުޓްރިއެންޓްސް އާއި އޮކްސިޖަން އަށް ނިއޯވަސްކިއުލަރައިޒޭޝަން އަށެވެ. ކާޑިއޯޖަން އިން މި އަސަރު ހާސިލް ވެދާނެ ޓިއުމަރ ވެސްކިއުލަރ ނެޓްވޯކްގެ އާދައިގެ ވަޒީފާއަށް އަސަރުކޮށްގެންނެވެ. އެއީ ޓިއުމަރ ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ސެލްތަކަށް އަމަލުކޮށް، އެންޖިއޯޖެނެސިސް އާއި ގުޅުންހުރި ކަންތައްތައް (ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ގްރޯތް ފެކްޓަރ ވީއީޖީއެފް ފަދަ) ސިގްނަލިންގ އަށް ހުރަސްއަޅައި، ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ސެލްތަކުގެ ޕްރޮލިފަރޭޝަން، މައިގްރޭޝަން އަދި ލޫމެން ފޯރމޭޝަން ކެޕޭސިޓީއަށް ބުރޫއަރާ، ޓިއުމަރ އެންޖިއޯޖެނެސިސް، ލޯކަލް އިސްކެމިއާ، އަދި ޓިޝޫތަކުގައި ހައިޕޮކްސިއާ ދަށްވެ، ލޭމައްޗަށް ދިއުން ފަދަ ކަންކަން މެދުވެރިވެދާނެ ކަމެކެވެ ނެކްރޮސިސް އެވެ. ހަމައެއާއެކު، މިހާރު ހުރި ޓިއުމަރ ލޭހޮޅިތަކަށް ސީދާ ގެއްލުންދީ، ލޭހޮޅިތައް ފަޅައިގެން ގޮސް ލޭއައުން ފަދަ ކަންކަން މެދުވެރިވެ، ޓިއުމަރ ޓިޝޫ ނެކްރޮސިސް އިތުރަށް ގޯސްވެދާނެއެވެ ^{[1] .}.

ނޮން-ޑައިރެކްޓް ސައިޓޯސްޓޭޓިކް އެފެކްޓް: ޕްރޮލިފަރޭޝަން އެކްޓިވިޓީ ޕެރަމިޓަރސްގެ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު، ޓިއުމަރ ގްރޯތް އިންހިބިޝަން އުފެދެނީ ޓިއުމަރ ސެލްތަކަށް ކާޑިއޯޖަންގެ ސީދާ ސައިޓޯސްޓޭޓިކް އެފެކްޓެއްގެ ސަބަބުން ނޫނެވެ. މާނައަކީ ޓިއުމަރ ސެލް ގިނަވުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި ސަގާފީ ސައިޓޮޓޮކްސިކް ބޭސްތައް ފަދައިން ޓިއުމަރ ސެލް ޑީއެންއޭ ސިންތެސިސް ނުވަތަ ޕްރޮޓީން ސިންތެސިސް ފަދަ އަސާސީ މެޓަބޮލިކް ޕްރޮސެސްތައް ސީދާ އިންހިބިޓް ނުކުރެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެޕޮޕްޓޮސިސް އުފެއްދުމާއި ޓިއުމަރ ހެމޮރެޖިކް ނެކްރޮސިސް ޖެހުން ފަދަ ނުސީދާ އުސޫލުތަކުގެ ތެރެއިން ޓިއުމަރު ބޮޑުވުން ހުއްޓުވައެވެ. ނޮން ޑައިރެކްޓް ސައިޓޯސްޓޭޓިކް އެކްޝަންގެ މި ސިފައަކީ އެންޓި ޓިއުމަރ އިފެކްޓްސް ކުރާއިރު އާދައިގެ ސެލްތަކަށް ނިސްބަތުން ދަށް ޓޮކްސިސިޓީއަކާއެކު ކާޑިއޯޖަން ޕޮޓެންޝަލް ސޭފް ކޮށްފާނެ ކަމެކެވެ ^{[1] .}.  

ޓިއުމަރ ވެސްކިއުލަރ ނެޓްވޯކް މެދުވެރިކޮށް އަމަލުކުރުން: މޯރފޮލޮޖިކަލް ހެކިތަކުން ދައްކާގޮތުގައި ކާޑިއޯޖަންގެ އަމަލުގައި ޓިއުމަރ ވެސްކިއުލަރ ނެޓްވޯކް މެދުވެރިކޮށް ވަކި މެކޭނިޒަމެއް ހިމެނެއެވެ. ޓިއުމަރ ވެސްކިއުލަރ ނެޓްވޯކަކީ ޓިއުމަރ ސެލްތަކަށް ނިއުޓްރިއެންޓްސް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ އިތުރުން ޓިއުމަރ މެޓާސްޓޭސިސް އާއި އެހެނިހެން ޕްރޮސެސްތަކުގައި ވެސް މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. ކާޑިއޯޖަން ޓިއުމަރ ވެސްކިއުލަރ ނެޓްވޯކްގައިވާ ސެލްތަކުގެ މަތީގައި ހުންނަ ވަކި ރިސެޕްޓަރތަކާ (އެންޑޯތެލިއަލް ސެލްތަކާއި ޕެރިސައިޓްސް ފަދަ) ގުޅިގެން އިންޓްރާސެލިއުލަރ ސިގްނަލް ޓްރާންސްޑަކްޝަން މަގުތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ވެސްކިއުލަރ ޕަރމިއޭބިލިޓީ ރެގިއުލޭޓްކޮށް ވެސްކިއުލަރ ސްމޫތު މަސް ސެލްތަކުގެ ކޮންޓްރެކްޝަން އަދި ރިލެކްޝަނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުން ފަދަ ބަޔޮލޮޖިކަލް އަސަރުތަކެއް އުފެދި، އެކަމުގެ ސަބަބުން ޓިއުމަރ ޓިޝޫ މައިކްރޯއެންވަޔަރަންމަންޓަށް އަސަރުކޮށްފާނެއެވެ އެންމެ ފަހުން ޓިއުމަރު ބޮޑުވުމާއި، އެޕޮޕްޓޮސިސް އާއި، އަދި އެހެނިހެން ޕްރޮސެސްތަކަށް އަސަރުކުރެއެވެ.

މީގެ އިތުރުން ޓިއުމަރ ވެސްކިއުލަރ ނެޓްވޯކްގެ އާދަޔާ ހިލާފު އޮނިގަނޑާއި ވަޒީފާގެ ސަބަބުން ކާޑިއޯޖެންގެ އަމާޒުކޮށްފައިވާ ޢަމަލުގެ އަސާސެއް ލިބި، އާދައިގެ ޓިޝޫ ލޭހޮޅިތަކަށް އެންމެ ކުޑަ އަސަރެއް ކޮށްގެން ޓިއުމަރ ޓިޝޫތަކަށް ނިސްބަތުން ވަކިން އަމަލުކުރެވޭނެ ^{[1] .}  

ކާޑިއޯޖެންގެ އެޕްލިކޭޝަންތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟  

ކާޑިއަކް އާއި ގުޅުންހުރި އިންޑެކްސްތަކަށް ކުރާ އަސަރުތައް: ސްޓްރެސް ހާލަތްތަކުގައި ކާޑިއޯޖެން އަކީ ރޭޓްސްގެ ހިތުގެ ދުވެލި އަދި ގުނަވަންތަކުގެ ބަރުދަނުގެ ޕެރަމިޓަރުތައް ރެގިއުލޭޓްކުރުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ކާޑިއޯޖަން އިންޖެކްޝަން ދިނުމުން ހިތާއި އެޑްރިނަލް ގްލޭންޑް އަދި ފުއްޕާމޭގެ ރިލޭޓިވް މާސް ބަދަލުތަކަށް އެޑްރިނަލިންގެ ސަބަބުން ކުރާ އަސަރުތައް ފޫބައްދައި، މި ގުނަވަންތަކުގެ ރިލޭޓިވް މާސް ނޯމަލައިޒް ކުރެވިދާނެ އެވެ. ހަމައެއާއެކު، އަގުތައް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށްޓަކައި ހިތުގެ ދުވެލި ދަށްކޮށްދީ، ސްޓްރެސްގެ ދަށުން އެރިތްމިއާގެ އަލާމާތްތައް ލުއިކޮށްދިނުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ ސްޓްރެސް ބޮޑު މާހައުލުތަކުގައި ކާޑިއޯޖެން އިން ހިތާއި ގުޅުންހުރި ގުނަވަންތަކުގެ އާދައިގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ހާލަތު ދެމެހެއްޓޭނެ ކަމާއި، ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ސިސްޓަމް ސްޓޭބަލް ކުރުމަށް ހެޔޮ ފައިދާތަކެއް ކުރާކަމެވެ ^{[2] .}.  

ހިތުގެ ބަލިތަކަށް ފަރުވާކުރުމުގައި ބޭނުންކުރެވޭނެ ގޮތްތައް  

މަޔޯކާޑިއަލް އިންފާރކްޝަން ފަރުވާ: ގަސްގަހާގެހިން ނަގާ ތަކެތިން އެކަހެރިކުރެވޭ އެކްޓިވް ކޮމްޕޮނެންޓެއް ކަމަށްވާ ކާޑިއޯޖެނިން (ކާޑިއޯޖެން ނުވަތަ އޭގެ އެކްޓިވް އިންގްރިޑިއެންޓްތަކުގެ ތެރެއިން އެއް މާއްދާއާ ގުޅުންހުރި ކަމަށް ބެލެވޭ) އިން މަޔޯކާޑިއަލް އިންފާރކްޝަންގެ ޖަނަވާރު މޮޑެލްތަކުގައި ބޮޑު ފައިދާއެއް ދައްކާފައިވެއެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ކާޑިއޯޖެނިން އިން އިންފާރކްޓް ވެފައިވާ ހިތްތައް ވަރަށް ބޮޑަށް މަރާމާތު ކުރެވޭއިރު، އިންފާރކްޓް ވެފައިވާ ސަރަހައްދުގައި އެންޑޯޖެނަސް މެސެންކައިމަލް ސްޓެމް ސެލްސް (އެމްއެސްސީ) އާ ކާޑިއޯމައިއޮސައިޓްތަކަށް ތަފާތުވާކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވާއިރު، ކާޑިއަކް ފުންކްޝަން ވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުވެއެވެ. 

އީޖީޖޭ (ކާޑިއޯޖެނިން ހިމެނޭ ގަސްގަހާގެހިން ނަގާ އެއްޗެއް) ނުވަތަ ކާޑިއޯޖެނިން އިން ކުރިން ފަރުވާ ކުރެވިފައިވާ އެމްއެސްސީތައް މަޔޯކާޑިއަލް އިންފާރކްޝަން އެނިމަލް މޮޑެލްތަކަށް ޓްރާންސްޕްލާންޓް ކުރުމުން ވެސް ފަންކްޝަނަލް މަޔޯކާޑިއަމް ވަރަށް ބޮޑަށް ރިޖެނެރޭޓް ވެއެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ ކާޑިއޯޖެނިންގައި މަޔޯކާޑިއަލް ރިޖެނެރޭޝަން ކުރިއެރުވުމުގެ ގާބިލްކަން ހުރުމާއި އެކު އެމްއެސްސީތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށް، މަޔޯކާޑިއަލް ރިޖެނެރޭޝަނަށް ބޭނުންވާ ޝަރުތުތައް ފޯރުކޮށްދީ، މަޔޯކާޑިއަލް އިންފާރކްޝަން ފަރުވާއަށް އާ މަގުތައް ހުޅުވިދާނެ ކަމެވެ. މީގެ އިތުރުން ކާޑިއޯޖެނިން އަނގައިން ދިނުމުން ވެސް މަޔޯކާޑިއަލް އިންފާރކްޝަން އަށް ފަރުވާގެ ގޮތުން ބޮޑެތި އަސަރުތަކެއް ކުރާކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވާއިރު، ރިޖެނެރޭޓް ވެފައިވާ މަޔޯކާޑިއަމްގެ ޕްރައިމަރީ ސެލް ސޯސް އަކީ ބޯންމެރޯ އިން އުފައްދާ އެންޑޯޖެނަސް އެމްއެސްސީ ތަކެއްކަން ކަށަވަރުވެފައިވެއެވެ. އިބްތިދާއީ މެކޭނިސްޓިކް ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި miR-9 އާއި އޭގެ ޓާގެޓް E-cadherin އިންޓަރކެލެޓެޑް ޑިސްކްތައް އުފެދުމުގައި ބައިވެރިވެދާނެއެވެ ^{[3، 4].}.  

ކެންސަރަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ބޭނުންކުރުން: ޓްރާންސްޕްލާންޓް ކޮށްފައިވާ އެމް-1 ސާރކޯމާ ހުންނަ ކުދިންގެ ގައިގައި ކާޑިއޯޖަން ޕެޕްޓައިޑް އިން ޓިއުމަރ މޮޑިފައިންގ އަސަރުތައް ދައްކައެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ކާޑިއޯޖަން އިންޖެކްޝަން ދިނުމަށްފަހު ހުރިހާ ތަޖުރިބާ ގްރޫޕްތަކެއްގައި ވެސް ޓިއުމަރ ސެލް އެޕޮޕްޓޮސިސްގެ މިންވަރު ކޮންޓްރޯލް ގްރޫޕަށް ވުރެ މަތިވެ، މި ބޭހުގެ ސަބަބުން ޑޯޒަށް ބަރޯސާވާ ގޮތަކަށް އެމް-1 ސާކޯމާ ބޮޑުވުން ހުއްޓުވި އެވެ. މި އިންހިބިޓޯރީ އެފެކްޓް އުފެދެނީ ޓިއުމަރުތަކަށް ބޭހުގެ ސީދާ ސައިޓޯސްޓޭޓިކް އެކްޝަން އިން ނޫން ކަމަށާއި އޭގެ ބަދަލުގައި ޓިއުމަރ ހެމޮރެޖިކް ނެކްރޮސިސް އިންޑައުސްކޮށް ޓިއުމަރ ސެލް އެޕޮޕްޓޮސިސް ސްޓިމިއުލޭޓް ކުރުމުން ކަމަށް ވެސް ޑރ. މޯރފޮލޮޖިކަލީ ކާޑިއޯޖެން އިން ޓިއުމަރ ވެސްކިއުލަރ ނެޓްވޯކް މެދުވެރިކޮށް އޭގެ ވަކި މެކޭނިޒަމް އޮފް އެކްޝަން ބޭނުންކޮށް، ޓިއުމަރ މައިކްރޯއެންވަޔަރަންމަންޓް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ޓިއުމަރ ސެލް އެޕޮޕްޓޮސިސް އިންޑައުސްކޮށްގެން ކެންސަރަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް އާ ޕޮޓެންޝަލް ސްޓްރެޓެޖީއެއް ފޯރުކޮށްދެވިދާނެއެވެ ^{[3، 4].}.  

ނިންމުން  

ޚުލާޞާކޮށް ދަންނަވާނަމަ ކާޑިއޯޖަން އިން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ސިސްޓަމް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ސްޓްރެސްގެ ތެރޭގައި ހިތާއި ގުޅުންހުރި ގުނަވަންތަކުގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކޮށް، މަޔޯކާޑިއަލް އިންފާރކްޝަން މަރާމާތު ކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން އޭގެ ޕެޕްޓައިޑް ފޯމްގެ ސަބަބުން ޓިއުމަރ ސެލް އެޕޮޕްޓޮސިސް އުފެދި، ހެމޮރެޖިކް ނެކްރޮސިސް އުފެދި، ޓިއުމަރު ބޮޑުވުން ހުއްޓުވައި، ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް އާ މިސްރާބުތަކެއް ލިބިގެންދެއެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ

ޗެންގް، ލޭ އަކީ ލައިފް ސައިންސް އަދި މެޓީރިއަލްސް ސައިންސްގެ ދިރާސާތަކުގެ ފުޅާ ތަޖުރިބާއެއް ލިބިފައިވާ ޝަރަފުވެރި އިލްމުވެރިއެކެވެ. ހޮންކޮންގް ޕޮލިޓެކްނިކް ޔުނިވާސިޓީ، ޑާލީ ޔުނިވާސިޓީ، އަދި ޗައިނީސް ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ހޮންކޮންގް ފަދަ މަޝްހޫރު މުއައްސަސާތަކާ ގުޅިފައިވާ އޭނާ ވަނީ ތަފާތު އަދި ފުން ތައުލީމީ ތަޖުރިބާއެއް ދައްކަވާފަ އެވެ. އޭނާގެ ދިރާސާތައް ފުޅާވެފައިވަނީ ޒަމާނީ ސައިންޓިފިކް ރިސާޗްތަކުގެ އެންމެ ކުރީގައި އޮންނަ އަދި އެޕްލިކޭޝަން ޕޮޓެންޝަލް ބޮޑު ބަޔޯކެމިސްޓްރީ އެންޑް މޮލިކިއުލަރ ބަޔޮލޮޖީ، ސެލް ބަޔޮލޮޖީ، އަދި މެޓީރިއަލްސް ސައިންސް އެވެ. ޗެންގް، ލޭގެ މަސައްކަތް ފޯކަސް ކުރަނީ ހަމައެކަނި އަސާސީ ސައިންޓިފިކް އެކްސްޕްލޯރޭޝަނަށް ނޫން ކަމަށާއި ސައިންސާއި ޓެކްނޮލޮޖީ އިންޓަގްރޭޓްކޮށް، ގުޅުންހުރި ދާއިރާތަކުގައި ތިއަރީ ޑިވެލޮޕްމަންޓާއި ޓެކްނޮލޮޖީގެ އިނޮވޭޝަނަށް ވަރުގަދަ ސަޕޯޓެއް ފޯރުކޮށްދިނުމަށެވެ. އެކިއެކި ތަޢުލީމީ މުއައްސަސާތަކާ ގުޅިގެން އޭނާ ކުރެއްވި މަސައްކަތްތަކަކީ ވެސް ތަޢުލީމީ ބަދަލުކުރުމާއި ދިރާސާގެ އެއްބާރުލުން ކުރިއެރުވުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއްވި މަސައްކަތްތަކެކެވެ.. Cheng, Lei is listed in the reference of citation [3].

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] ލެވްޑިކް އެންވީ، ކްނިއަޒްކިން އައި ވީ. ބުލެޓިން އޮފް އެކްސްޕެރިމެންޓަލް ބަޔޮލޮޖީ އެންޑް މެޑިސިން، 2009،148(3):433-436.DOI:10.1007/s10517-010-0730-9.

[2] މެންޑްހެރިޓްކި އޭއެމް، ވޮވްކް އޭއެން، އިސާޗްކިނާ އެންއެސް، އެޓް އަލް. އެޑްރިނަލިން އިންޑައުސްޑް ސްޓްރެސް މޮޑެލްގައި ކާޑިއޯޖަން އިންޖެކްޝަންގެ އަސަރު ރޭޓް އިންޑެކްސްގެ ރޭޓާއި ރޭޓް ބޮޑީސްގެ ވެއިޓްޑް ޕެރަމިޓަރސް އަށް[M]. 2020: 35-37.10.23947/އިންޓަރަގްރޯ.2020.2.35-37.

[3] ޗެންގް އެލް، ޗެން އެޗް، ޔާއޯ އެކްސް، އެޓް އަލް. އިންފާރކްޓް ވެފައިވާ ހިތް މަރާމާތު ކުރުމަށް ގަސްގަހާގެހިން އުފައްދާ ފަރުވާއެއް[J]. ޕީއެލްއޯއެސް ވަން، 2009،4(2):e4461.ޑީއޯއައި:10.1371/ޖާނަލް.ޕޯން.0004461.

[4] ލިން އެކްސް، ޕެންގް ޕީ، ޗެންގް އެލް، އެޓް އަލް. އިންފާރކްޓް ވެފައިވާ ހިތް މަރާމާތު ކުރުމަށް އެންޑޯޖެނިކް އެމްއެސްސީ ތަކުގެ ކާޑިއޯޖެނިކް ޑިފެރެންޝިއޭޝަން އިންޑައުސް ކުރާ ގުދުރަތީ ކޮމްޕައުންޑެކެވެ[J]. ޑިފެރެންޝިއޭޝަން، 2012،83(1):1-9.ޑީއޯއައި:10.1016/ޖޭ.ޑިފް.2011.09.001.

[5] މާޓިނޭޒް-އިގްލެސިއަސް އޯ، ނައިޑޫ ވީ، ކެރެރާ އައި، އެޓް އަލް. ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ޑިސްއޯޑަރސް އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް އެޕިޖެނެޓިކް ޕްރޮޕަޓީސް އެކުލެވޭ ގުދުރަތީ ބަޔޯޕްރޮޑަކްޓްސް[J]. ޖީންސް، 2025،16(5}،އާޓިކަލް-ނަންބަރު= {566).ޑޮއި:10.3390/ޖީންސް16050566.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.