LL-37 5ملگم

▎ پێکهاتەی LL-37

سەرچاوە: PubChem

ڕێزبەندی: LLGDFFRKSKEKIGKEFKRIVQRIKDFLRNLVPRTES فۆرمۆلەی گۆگردی: C 205H 340N 60O53 کێشی گۆڕانکاری: 4493 گم/مۆڵ ژمارەی CAS: 154947-66-7 پابکیم سی ئای دی: 16198951 هاوواتاکان: Cathelicidin;ropocamptide

▎ توێژینەوەی LL-37

پاشخانی توێژینەوەی LL-37 چییە؟

LL-37 بۆ یەکەمجار وەک پۆلێک لە مادەی پێپتیدی بچووکی کاتیۆنی لە کۆپانەکانی کرمی ئاوریشمی Samia cynthia ricini لەلایەن زانای سویدی Boman HG لە ساڵی 1980 دۆزرایەوە داگیرکردن و ئەرکی فیزیۆلۆژی گرنگ دەگێڕێت لە کیمۆتاکسیس، بەرەوپێشبردنی داخستنی برین، و دروستبوونی خوێنبەرەکان (Chen X, 2018). پێپتیدەکانی دژە بەکتریا بە شێوەیەکی بەرفراوان لە ئاژەڵ و ڕووەک و بڕێکی کەم لە وردە زیندەوەراندا هەن و بەشێکی گرنگن لە بەرگری زگماکی کڕکڕاگەکاندا. وەک پرۆتینێکی دەرەقی، LL-37 بە شێوەیەکی بەرفراوان لە چەندین ئەندام و شانەکانی جەستەی مرۆڤدا هەیە. خانە جۆراوجۆرەکان، لەوانە خانەکانی پۆششی لەش، کیراتینۆسایت، خانە ماستەکان، نیوترۆفیلەکان، ماکرۆفاژەکان و مۆنۆسایدەکان دەتوانن دەربدەن. زۆربەی ئەم جۆرە دژە زیندەییە ٣٧ - ٣٩ 'پاشماوەی ترشی ئەمینی' لەخۆدەگرێت و ٠ سیستئینی تێدایە. بەهۆی بنەڕەتی بەهێزی لە شوێنی N-کۆتایی پێپتیدی دژە بەکتریا، دەتوانێت 'پێکهاتەیەکی هێلیکی ئەمفیفیلیک' جێگیر دروست بکات. هەروەها پێپتیدی دژە بەکتریا LL-37 'پێکهاتەی α-هێلیکاڵی ئەمفیفیلیک'ی هەیە. بەهۆی ئەرکی کوشتنی بەکتریا نەخۆشخوازەکانەوە، ناوی پێپتیدی دژە بەکتریایە. لەوانەیە '37' لە ناوی LL-37 پەیوەندی بە ژمارەی پاشماوەی ترشە ئەمینییەکانیەوە هەبێت. لە هەمان کاتدا بە کاتێلیسیدین و ڕۆپۆکامپتاید ناسراوە.

میکانیزمی کارکردنی LL-37 دژی بەکتریا بەرگریکارەکانی دژەزیندەیی چییە؟

تێکدانی پەردەی خانەکانی بەکتریا: ١. 

LL-37 دەتوانێت بچێتە ناو پەردەی خانەی بەکتریا، بە تایبەتی کاریگەری تێکدەرانەی لەسەر پەردەی خانەکە هەیە کە فۆسفاتیدیل گلیسیرۆلی تێدایە (DPPG). پێکهاتەی پەردەی خانەی بەکتریا تێکدەدات، بەم شێوەیە کاریگەری بەکتریاکوژی دەبێت ^[1] . بۆ نموونە توێژینەوەکان دەریانخستووە کە LL-37 دەتوانێت بچێتە ناو پەردەی خانەکانی هەردوو بەکتریا گرام پۆزەتیڤ و گرام نێگەتیڤ، ئەمەش دەبێتە هۆی زیادبوونی توانای ڕژانی پەردەی خانەکان و دزەکردنی ناوەڕۆکی خانەکان و لە کۆتاییدا مردنی بەکتریاکان.

چالاکیی دژە بەکتریا لە سپێکتریمی فراوان: 

LL-37 چالاکیی دژە بەکتریا هەیە لە دژی جۆرەها بەکتریا بەرگریکارەکانی دژە زیندەیی. دەتوانێت دژی بەکتریا گرام پۆزەتیڤەکان (وەک ستافیلۆکۆکۆس ئاوریۆس، سترێپتۆکۆکۆس، ئینتێرۆکۆکۆس و هتد)، بەکتریا گرام نێگەتیڤەکان (وەک سۆدۆمۆناس ئایرۆجینۆسا، ئێشێریچیا کۆلای، سالمۆنێلا و هتد)، و ماددە نەخۆشخوازەکانی تری بەکتریا (وەک مایکۆپلازما، یوریاپلازما، مایکۆباکتریۆم و هتد) کار بکات ^[2] . ئەم چالاکییە دژە بەکتریایە سپێکتریمە فراوانە وا دەکات کە LL-37 بەهای بەکارهێنانی پۆتانسێلی هەبێت لە بەرەنگاربوونەوەی جۆرە جیاوازەکانی بەکتریا بەرگریکارەکانی دژە زیندەیی.

لەناوبردنی بایۆفیلمی دروستبوو: 

بایۆفیلمی بەکتریا یەکێکە لە هۆکارە گرنگەکانی بەرگری دەرمانی بەکتریا نەخۆشخوازەکان. پێپتیدی دژە بەکتریا LL-37 دەتوانێت بایۆفیلمی دروستکراو لەناوببات، بەم شێوەیە بەرگری دەرمانی بەکتریا کەمدەکاتەوە. بۆ نموونە لە هەوکردنی جومگەی دەستکرد (PJI) دوای گۆڕینی جومگەی دەستکرد، بەرگری دەرمانی بەکتریا نەخۆشخوازەکان کە بەهۆی بایۆفیلمی بەکتریاکانەوە دروست دەبێت چارەسەرکردنەکە قورس دەکات. بەڵام LL-37 دەتوانێت ڕۆڵێکی کاریگەری دژە بەکتریا و بەکتریا وەستاندنی بگێڕێت بە ڕێگریکردن لە دروستبوونی بایۆفیلم و لەناوبردنی بایۆفیلمە دروستبووەکە.

بەرزکردنەوەی چالاکیی دژە بەکتریا لە دژە زیندەییەکان: 

توێژینەوەکان دەریانخستووە کە LL-37 کاریگەری هاوبەشی لەگەڵ هەندێک دژە زیندەیی هەیە. بۆ نموونە، کاتێک بە تێکەڵکردن لەگەڵ ترشی ئەمۆکسیسیلین کلاڤولانیک (AMC) بەکاردەهێنرێت، LL-37 دەتوانێت چالاکیی دژە بەکتریاکانی AMC بەهێز بەرز بکاتەوە.

سەرچاوە:PubMed ^[6]

داواکارییەکانی LL-37 چین؟

پێشخستنی دووبارە دروستبوونەوەی ئێسک: 

هەندێک لە لێکۆڵینەوەکان دەریانخستووە کە پێپتیدی دژە بەکتریا LL-37 کاریگەری ئەرێنی لەسەر دووبارە دروستبوونەوەی ئێسک هەیە. هەندێک لێکۆڵینەوە دەریانخستووە کە خانە بنەڕەتییە مێزانشیمییەکانی وەرگیراو لە چەوری مرۆڤ (hADSCs) بە چڕیی جیاوازی LL-37 کشتوکاڵکراون، و دەرکەوتووە کە چڕیی LL-37 کاریگەری لەسەر توانای ئێسک دروستکردنی hADSCs هەبووە، گەیشتوەتە لوتکە لە 4μg/ml. سەرەڕای ئەوە، داڕشتنی تێکەڵاوی PSeD/hADSCs/LL-37 تایبەتمەندی ئێسک دروستکەری باڵاتری نیشان دا لە چاو داسەپاوەکانی PSeD/hADSCs، PSeD، و گروپی کۆنترۆڵ لە مۆدێلی کەموکوڕی کالڤاری مشکدا، ئەمەش ئاماژەیە بۆ توانایەکی بەرز لە دووبارە دروستبوونەوەی ئێسکی کلینیکیدا.

کاریگەری دژە بەکتریا: ١.

ڕێگریکردن لە چەندین بەکتریا نەخۆشخواز: 

هەندێک لە لێکۆڵینەوەکان شێوازی شلکردنەوەی مایکرۆ دووانەیان بەکارهێنا بۆ دیاریکردنی کەمترین چڕیی ڕێگریکەر (MIC)ی پێپتیدی دژە بەکتریا LL-37 دژی ئێشێریچیا کۆلای، سالمۆنێلا و ستافیلۆکۆکۆسی ئاوریۆس. ئەنجامەکان دەریانخست کە LL-37 پلەی جیاوازی کاریگەری ڕێگریکەری لەسەر ئەم سێ بەکتریا نەخۆشخوازە هەبووە، لەگەڵ کەمترین چڕیی ڕێگریکردن کە بە ڕێککەوت 3.12، 1.56، و 0.78μg/mL بووە. تاقیکردنەوەی سەقامگیری گەرمی دەریخست کە پێپتیدی دژە بەکتریا پێکەوەلکاوەکە هێشتا چالاکیی باشی هەیە لە پلەی گەرمی بەرزدا. ئەنجامی تاقیکردنەوەی سەقامگیری ترش-بازا دەریخست کە LL-37 چالاکیەکی دیاریکراوی هەبووە لە مەودای pH 2.0 بۆ 12.0، لەگەڵ باشترین چالاکیی لە pH 5.0 بۆ 6.0، و -20°C باشترین بارودۆخە بۆ هەڵگرتنی درێژخایەن ^[3]..

کاریگەری لەسەر بەکتریا بەرگریکارەکانی دژەزیندەیی: 

هەندێک کەس لێکۆڵینەوەیان لە کاریگەری دژە بەکتریاکانی پێپتیدی دژە بەکتریا LL-37 و نانۆگەردیلەکانی زیو (AgNPs) کردووە دژی ستافیلۆکۆکۆسی ئاوریۆس (S. aureus)، کە وردە زیندەوەرێکە کە بە شێوەیەکی باو لە هەوکردنەکانی پەیوەست بە بایۆفیلمدا دەبینرێت. ئەنجامەکان دەریانخست کە LL-37 کاریگەرترین مادەی دژە بەکتریا بووە، لەگەڵ کەمبوونەوەی ژمارەی کۆڵۆنییەکان بە زیاتر لە 4 لۆگاریتم. لە بەرامبەردا، کاریگەرییەکانی نانۆگەردیلەکانی زیو و دژە زیندەییە ئاساییەکان خراپتر بوون، لەگەڵ کەمبوونەوەی ژمارەی کۆڵۆنییەکان کەمتر لە 1 لۆگاریتم. چارەسەری تێکەڵاوی دژە بەکتریا لەگەڵ ڕیفامپیسین کەمبوونەوەی لۆگاریتمی AgNPs و جێنتامیسین بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد کرد، بەڵام هێشتا بە شێوەیەکی بەرچاو کەمتر بوو لە LL-37 کە بە تەنیا بەکارهێنرا ^[4]..

بەکارهێنان لە هەوکردنی سییەکان: 

توێژینەوەکان دەریانخستووە کە سۆدۆمۆناس ئایرۆجینۆسا (PA) بووەتە تەحەدایەکی بەپەلە بۆ هەوکردنی سییەکان و برینداربوونی سییەکان. پێپتیدی LL37 ماددەیەکی دژە بەکتریا کاریگەرە دژی جۆرەکانی PA، بەڵام بەکارهێنانی سنووردارە بەهۆی پاکبوونەوەی خێرا لە ناو جەستەدا، کێشەکانی سەلامەتی زیندەیی، و کەمی بەردەستبوونی زیندەیی. بۆیە، سیستەمێکی گەیاندنی نانۆدەرمان لەسەر بنەمای ئەلبومین کە هەستیارە کەمکردنەوە پەرەی پێدراوە بۆ باشترکردنی ئەدای LL37 دژی PA لە ناو جەستەدا بە دروستکردنی پەیوەندی دیسولفایدی نێوان گۆڕەکان. دەتوانرێت LL37 کاتیۆنیکی بە شێوەیەکی کاریگەر لە ڕێگەی کارلێکی کارەبایی ئیستاتیکەوە کەپسول بکرێت بۆ ئەوەی کاریگەرییەکی دژە بەکتریا باشتر بکات. پێپتیدی LL37 دەردانی بەردەوامی زیاتر لە 48 کاتژمێر لە نانۆگەردیلەکانی پێپتیدی LL37 (LL37 PNP) نیشان دا، و کاریگەرییەکی درێژخایەنی دژە بەکتریا لەگەڵ زیادبوونی کاتی کەرەوزکردندا ئاماژەی پێکرا. لە مۆدێلێکی مشکدا لە هەوکردنی توندی سییەکانی PA، LL37 PNP بە شێوەیەکی بەرچاو دەربڕینی TNF-α و IL-1β کەمکردەوە و برینداربوونی سییەکان کەمکردەوە. ئاماژە بەوە دەکات کە LL37 PNP دەتوانێت بە شێوەیەکی کاریگەرتر هەوکردنی سییەکانی PA و وەڵامی هەوکردنی دواتر باشتر بکات لە چاو پێپتیدی ئازادی LL37 ^[3]..

چالاککردنی کارکردی دژە بەکتریای پلاکتەکان: ١. 

توێژینەوەکان ئاماژەیان بەوە کردووە کە پێپتیدی دژە بەکتریا LL-37 دەتوانێت کارکردی دژە بەکتریای پلاکتەکانی مرۆڤ چالاک بکات. دوای ئەوەی پلاکتەکان بە LL-37 چارەسەر دەکرێن، دەربڕینی ڕووکاری وەرگرەکان بۆ ناسینەوەی وردە زیندەوەران (وەرگرەکانی هاوشێوەی تۆڵ (TLRs) 2 و -4، CD32، CD206، Dectin-1، CD35، LOX-1، CD41، CD62P، و αIIbβ3 ئینتیگرین) و مۆلیکولەکانی پەیوەست بە پێشکەشکردنی دژە جەستە بۆ لیمفۆسایدەکانی T (CD80، CD86، و HLA-ABC) زیاد دەبن، و مۆلیکولی دژە بەکتریا دەردرێت: پڕۆتینی بەکتریاکوژ/زیادکردنی توانای ڕژان (BPI)، ئازورۆسیدین، پێپتیدی نیوترۆفیل مرۆڤ (HNP)-1، و مایلۆپیرۆکسیدایز. هەروەها ئازورۆسیدین وەردەگێڕن و بەستنەوە بە ئێشێریچیا کۆلای، ستافیلۆکۆکۆسی ئاوریۆس و کاندیدا ئەلبیکانس بەرز دەکەنەوە. سەرەڕای ئەوە، سەرەوەی پلاکتەکانی چارەسەرکراو بە LL-37 دەتوانێت گەشەی ئێشێریچیا کۆلای بگرێت، یان پلاکتەکان دەتوانن LL-37ی خۆیان بەکاربهێنن بۆ ڕێگریکردن لە گەشەی میکرۆبی ^[5]..

بەکارهێنان لە سیستەمی گەیاندنی دەرمان

توێژینەوەکان باسیان لەوە کردووە کە پێپتیدەکانی دژە بەکتریا (AMPs) پۆلێکی نوێی بایۆمۆلیکولەکانن کە تایبەتمەندی دژە بەکتریایان هەیە و بەهۆی زیادبوونی خێرای بەرگری دژەزیندەییەوە سەرنجی ڕاکێشاوە ^[6] . LL37 تاکە پێپتیدی دژە بەکتریایە کە لە کاتێلیسیدین وەرگیراوە و لە مرۆڤدا هەیە. بە لێکۆڵینەوەیەکی قووڵ، LL37 ئەرکی بایۆلۆژی جۆراوجۆری نیشانداوە، لەوانە ڕێکخستنی وەڵامی هەوکردن، کیمیۆتاکسی خانەکانی بەرگری، پێشخستنی چاکبوونەوەی برین، و دروستبوونی ئێسک، کە هاندەری چەندین بەکارهێنانی کلینیکی بوون. بەڵام وەرگێڕانی کلینیکی LL37 سنووردارە بەهۆی هەستیارییەکەی بۆ تێکچوونی پرۆتئاز، ژەهراویبوونی ئەگەری، خراپی بەردەستبوونی زیندەیی و هتد. سیستەمی گەیاندنی جۆراوجۆر، لەوانەش نانۆگەردیلەی کانزا، ماددە پۆلیمرەکان، و سیستەمی بنەمای چەوری، ناسێنراون بۆ بەدەستهێنانی بەکارهێنانی چارەسەری.

لە کۆتاییدا، وەک پێپتیدێکی چالاکە زیندوو فرەکارە، LL-37 توانایەکی گەورەی لە بەکارهێنانی کلینیکیدا نیشانداوە. لە ڕووی پێشخستنی دووبارە دروستبوونەوەی ئێسکەوە، لە ڕێگەی کاریگەرییە هاوبەشەکانی چەندین میکانیزمی وەک پێشخستنی جیاکردنەوە و چالاکیی ئێسکە گەشەسەندووەکان، کاریگەرییەکانی دژە بەکتریا، گۆڕینی بەرگری و پێشخستنی دروستبوونی خوێنبەرەکان، هیوایەکی نوێی بۆ چاککردنەوەی برینەکانی ئێسک هێناوەتە ئاراوە. لەکاتی مامەڵەکردن لەگەڵ بەکتریا بەرگریکارەکانی دژە زیندەیی، بە لەناوبردنی ڕاستەوخۆی پەردەی خانەکان و ڕێگریکردن لە دروستبوونی بایۆفیلمەکان و هاوکاریکردن لەگەڵ دژە زیندەییەکان، پێشبینی دەکرێت ببێتە چەکێکی بەهێز بۆ چارەسەرکردنی کێشەی بەکتریا بەرگریکارەکان لە دەرمان. لە سیستەمی گەیاندنی دەرماندا، بە دیزاینکردن و باشکردنی قاڵبی پێپتیدی دژە بەکتریا، دروستکردنی چەندین سیستەمی گەیاندنی دەرمان، و لێکۆڵینەوە لە بەکارهێنانی تێکەڵاوی دەرمانەکان، دەتوانرێت کاریگەری چارەسەری کلینیکی زیاتر بەرز بکرێتەوە. بە کورتی، LL-37 توانای هەیە لە چەندین لایەنی بەکارهێنانی کلینیکیدا، لەوانە پێشخستنی دووبارە دروستبوونەوەی ئێسک، کاریگەرییەکانی دژە بەکتریا، چالاککردنی کارکردنی دژە بەکتریا لە پلاکتەکان، و بەکارهێنانی لە سیستەمی گەیاندنی دەرمان.

دەربارەی نووسەر

ئەو مادانەی سەرەوە هەموویان لەلایەن کۆمپانیای Cocer Peptides لێکۆڵینەوە و دەستکاری و کۆکراونەتەوە.

نووسەری گۆڤاری زانستی

فرانسیسکۆ ج.سانچێز-پێنا توێژەر لە زانکۆی ئۆتۆنۆمای بێنیتۆ خوارێز دی ئۆاکساکا (زانکۆی ئۆتۆنۆمی بێنیتۆ خوارێز لە ئۆاکساکا). ئەم زانکۆیە لە ساڵی ١٨٢٧ دامەزراوە و دامەزراوەیەکی گشتی بەرچاوە لە ئۆاکساکا لە مەکسیک، کۆمەڵێک پرۆگرامی ئەکادیمی فراوان لە بوارەکانی وەک زانستە سروشتییەکان، ئەندازیاری، زانستە مرۆییەکان و زانستە کۆمەڵایەتییەکان پێشکەش دەکات.

توێژینەوەکانی فرانسیسکۆ ج.سانچێز-پێنا لەسەر بایۆکیمیا و بایۆلۆجیای گۆڕانکاری، مایکرۆبایۆلۆجی و کیمیایە. ئەم دیسیپلینانە بریتین لە لێکۆڵینەوە لە پرۆسەی کیمیایی لەناو زیندەوەران، پێکهاتە و ئەرکە گەردیلەییەکان، تایبەتمەندییە میکرۆبییەکان و کارلێکەکانیان لەگەڵ ژینگە، هەروەها پێکهاتە و تایبەتمەندی و یاساکانی گۆڕینی ماددە کیمیاییەکان. توێژینەوە لەم بوارانەدا بەکارهێنانی بەرچاوی هەیە لە بواری پزیشکی، کشتوکاڵ، زانستی ژینگە و زۆر شتی تردا. فرانسیسکۆ ج.سانچێز-پێنا لە ئاماژەی وەرگێڕانەکەدا هاتووە [5].

▎ وەرگێڕانی پەیوەندیدار

[1] نێڤڵ ف، کاهوزاک م، کۆنۆڤالۆڤ ئۆ، و هاوکارانی. جیاکردنەوەی سەر گروپی چەوری بە پێپتیدی دژە میکرۆبی LL-37: تێڕوانین بۆ میکانیزمی کارکردن [J]. گۆڤاری بایۆفیزیکی، 2006،90(4):1275-1287.DOI:10.1529/biophysj.105.067595.

[2] نەشانی ئە، زارێ ه، عیدگاهی ئێم ئاڕ ئەی، و هاوکارانی. LL-37: پێداچوونەوە بە پرۆفایلی دژە میکرۆبی دژی ماددە نەخۆشخوازەکانی بەکتریا مرۆڤی هەستیار و بەرگریکار لە دژەزیندەیی [J]. ڕاپۆرتەکانی جین، 2019،17:100519.DOI:10.1016/j.genrep.2019.100519.

[3] لی ل، پێنگ ی، یوان کیو، و هاوکارانی. کاتێلیسیدین LL37 جیاوازی ئێسک دروستکەر لە ناو ئامێری پشکنیندا و دووبارە دروستبوونەوەی ئێسک لە ناو ئامێری پشکنیندا بەرەوپێش دەبات [J]. سنوورەکان لە ئەندازیاری بایۆلۆجی و بایۆتەکنەلۆژیا، 2021،9.DOI:10.3389/fbioe.2021.638494.

[4] کانگ ج، دیتز ئێم جەی، لی بی. پێپتیدی دژە میکرۆبی LL-37 بەکتریاکوژە دژی بایۆفیلمەکانی ستافیلۆکۆکۆسی ئاوریۆس [J]. پلۆس یەک، 2019،14(6).DOI:10.1371/journal.pone.0216676.

[5] سانچێز-پێنا ئێف جەی، ڕۆمیرۆ-تلالۆلینی ئێم دی ئێڵ ئەی، تۆرێس-ئەگویلار هـ، و هاوکارانی. LL-37 چالاکیی دژە میکرۆبی لە پلاکتەکانی مرۆڤدا دەستپێدەکات[J]. گۆڤاری نێودەوڵەتی زانستە گۆڕانکارییەکان، 2023،24(3).DOI:10.3390/ijms24032816.

[6] لین ئێکس، وانگ ڕ، مای س. پێشکەوتن لە سیستەمی گەیاندن بۆ بەکارهێنانی چارەسەری LL37[J]. گۆڤاری زانست و تەکنەلۆژیای گەیاندنی دەرمان، 2020,60.DOI:10.1016/j.jddst.2020.102016.

هەموو ئەو بابەت و زانیارییە بەرهەمانەی کە لەم ماڵپەڕەدا پێشکەش دەکرێن تەنیا بۆ بڵاوکردنەوەی زانیاری و مەبەستی پەروەردەییە.  

ئەو بەرهەمانەی لەم ماڵپەڕەدا دابینکراون تەنها بۆ لێکۆڵینەوە لە ناو ئامێری پشکنیندا دانراون. توێژینەوەکانی ناو ئامێری پشکنینی دەرەکی (بە لاتینی: *لە شووشەدا*، واتە لە کەلوپەلی شووشەدا) لە دەرەوەی جەستەی مرۆڤ ئەنجام دەدرێت. ئەم بەرهەمانە دەرمان نین، لەلایەن ئیدارەی خۆراک و دەرمانی ئەمریکا (FDA) پەسەند نەکراون و نابێت بۆ ڕێگریکردن، چارەسەرکردن، یان چارەسەرکردنی هیچ حاڵەتێکی پزیشکی، نەخۆشی، یان نەخۆشییەک بەکاربهێنرێن. بە پێی یاسا بە توندی قەدەغەیە کە ئەم بەرهەمانە بە هەر شێوەیەک بێت بخرێتە ناو جەستەی مرۆڤ یان ئاژەڵەوە.