ރެޓަޓްރޫޓައިޑް(ޖީއެލްޕީ-3) 20އެމްޖީ

▎ ރިޓަޓްރޫޓައިޑް ސްޓްރަކްޗަރ

މަސްދަރު: ޕަބްކެމް

ސިކުނޑި: YA⊃1;QGTFTSDYSI-L⊃2;LDKK4AQA⊃1;AFIEYLLEGGPSSGAPPPS⊃3؛ މޮލިކިއުލަރ ފޯމިއުލާ: C 221H 342N 46O68 މޮލިކިއުލަރ ވެއިޓް: 4731 ގްރާމް/މޮލް ސީއޭއެސް ނަންބަރު: 2381089-83-2 ޕަބްކެމް ސީއައިޑީ: 171390338 ސިނޮނިމްސް:LY3437943

▎ ރިޓަޓްރޫޓައިޑް ރިސާޗް

ރެޓަޓްރޫޓައިޑްގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައިތޯ؟

ރެޓަޓްރޫޓައިޑްގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ފަލަވުމާއި މެޓަބޮލިޒަމްގެ ދުނިޔޭގެ މައްސަލަތަކުގެ އިތުރުން މިހާރު ހުރި ފަރުވާގެ ބޭސްތަކުގެ ލިމިޓެޝަންތަކާ ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައިވާ ކަމެއް: ފަލަވުމާއި މެޓަބޮލިޒަމް އަކީ އާންމު ސިއްހަތަށް ބޮޑު ނުރައްކަލެއް ކަމަށާއި، ދުނިޔޭގެ ފަލަ މީހުންގެ އާބާދީ 2035 ވަނަ އަހަރު 4.005 ބިލިއަނަށް އަރާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވޭއިރު، މެޓަބޮލިޒަމް ބަލިމީހުންގެ އަދަދު 592 އަށް އިތުރުވާނެ ކަމަށެވެ މިލިއަން މިލިއަން ރުފިޔާ ދިނުމުގެ ސަބަބުން މެޓަބޮލިޒަމްގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ސިއްހީ ފަރުވާއަށް ބޮޑު ހަރަދެއް ކުރެވެ އެވެ. މަލްޓި ޓާގެޓް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ޕެޕްޓައިޑްސް އަކީ ފަލަވުން ހުއްޓުވުމާއި، މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ފަރުވާ ދިނުމާއި، މިހާރު ހުރި ބޭސްތަކުގެ ވިހަ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކުން ދުރުހެލިވުމުގެ ގާބިލްކަން ހުރި ހައްލެއްގެ ގޮތުގައި އުފެދިފައިވާ ޕެޕްޓައިޑްސް އެވެ.

ރެޓަޓްރޫޓައިޑްގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

މަލްޓި ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޝަން މެދުވެރިކޮށް ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓް ކުރުން

ރެޓަޓްރޫޓައިޑް އަކީ ގްލޫކޯޒް ޑިޕެންޑެންޓް އިންސިއުލިނޮޓްރޮޕިކް ޕޮލިޕެޕްޓައިޑް ރިސެޕްޓަރ (GIPR)، ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 ރިސެޕްޓަރ (GLP-1R)، އަދި ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރ (GCGR) އަށް އަމާޒުކޮށްގެން އުފައްދާ ޓްރިޕްލް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެކެވެ. މިއީ އެއްފަހަރާ މި ތިން ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓްކޮށް، އެތައް މަގެއް މެދުވެރިކޮށް ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓް ކުރާ އެއްޗެކެވެ.

ޖީއައިޕީއާރު އެގޮނިސްޓް އެކްޝަން: 

ޖީއައިޕީ އަކީ ގޮހޮރުގެ ކޭ ސެލްތަކުން ނިކުންނަ އަދި ކެއުމަށްފަހު ދޫކުރާ ގޮހޮރުގެ އިންސިއުލިން ދޫކުރާ ހޯރމޯނެކެވެ. ރެޓަޓްރޫޓައިޑް އިން ޖީއައިޕީއާރު އެކްޓިވޭޓްކޮށް، އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް، އިންސިއުލިން ސެންސިޓިވިޓީ އިތުރުކޮށް، އަދި އެކަމުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގައި ގްލޫކޯޒް މާ ރަނގަޅަށް ޖަހައިގަނެ ބޭނުން ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދީ، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން ޖީއައިޕީ އިން އެޑިޕޮސައިޓްގެ މަސައްކަތް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ފެޓް ޖަމާވުން މަދުކޮށް، ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާފާނެއެވެ ^{[1] .}.

ޖީއެލްޕީ-1އާރ އެގޮނިސްޓް އެކްޓިވިޓީ: 

ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ ގޮހޮރުގެ އެލް ސެލްތަކުން ނިކުންނަ ޕެޕްޓައިޑް ހޯރމޯނެކެވެ. ޖީއެލްޕީ-1އާރ އެކްޓިވޭޓް ކުރުމަށްފަހު ރެޓަޓްރޫޓައިޑް އިން ތަފާތު ފައިދާހުރި އަސަރުތައް އުފައްދައެވެ. އެއީ ގްލޫކޯޒް ކޮންސެންޓްރޭޝަނަށް ބަރޯސާވާ ގޮތެއްގައި އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ސްޓިމިއުލޭޓްކޮށް، ލޭގައި ހަކުރުގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އެއީ ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްކޮށް، ފުރިހަމަކަން އިތުރުކޮށް، ކާނާ ކެއުން މަދުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ޖީއެލްޕީ-1އާރ އެގޮނިޒަމް ވެސް މަރުކަޒީ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމަށް އަމަލުކޮށް، ކާހިތްވުމާއި ހަކަތަ ބެލެންސް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ ^{[2] .}.

ޖީސީޖީއާރު އެގޮނިސްޓްގެ އަސަރުތައް: 

ގްލޫކަގަން އިން އާންމުކޮށް ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު އިތުރުކޮށްދޭ ނަމަވެސް ރެޓަޓްރޫޓައިޑްގެ ނުފޫޒުގެ ދަށުން ޖީސީޖީއާރު އެގޮނިޒަމް އިން ތަފާތު އަސަރުތައް ކުރެއެވެ. އެއީ ފުރަމޭގައި ގްލައިކޯޖެނޮލައިސިސް އާއި ގްލޫކޯނިއޯޖެނެސިސް ކުރިއަރުވާ އެއްޗެކެވެ. ރެޓަޓްރޫޓައިޑްގެ ޖުމްލަ އަސަރުތަކުގެ ދަށުން ހަށިގަނޑުގައި ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު އާދައިގެ އިތުރުވުމެއް ނުފެނުނު ނަމަވެސް އޭގެ ބަދަލުގައި ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކޮށް ފެޓް ބްރޭކްޑައުން އިތުރުކޮށް، ބަރުދަން ލުއިކޮށް މެޓަބޮލިޒަމް ރަނގަޅުވެއެވެ. ޖީސީޖީއާރު އެގޮނިޒަމް އިން ވެސް ހެޕަޓިކް ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް އަށް އަސަރުކޮށް، ހެޕަޓިކް ފެޓް ޖަމާވުން މަދުކޮށްދެއެވެ ^{[3] .}.

ހަކުރުބައްޔާއި ގުޅުންހުރި ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ޕްރޮސެސްތަކަށް ކުރާ އަސަރުތައް

ކުރިން ދެންނެވި ތިން ރިސެޕްޓަރަށް އެއްފަހަރާ އަމަލުކޮށްގެން، ރެޓަޓްރޫޓައިޑް އިން މެޓަބޮލިޒަމް އާއި ގުޅުންހުރި ގިނަ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ޕްރޮސެސްތަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައެވެ.

ލޭގައި ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޓް ކުރުން: 

އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓް ކުރުމަށް ޖީއައިޕީއާރު އަދި ޖީއެލްޕީ-1އާރ އެކްޓިވޭޓްކޮށް، އަދި ޖީސީޖީއާރު އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން، ރެޓަޓްރޫޓައިޑް އިން ލޭގެ ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދެއެވެ. އޭގެ ހައިޕޮގްލައިސެމިކް އަސަރު ފެންނަނީ ލޭގައި ގްލޫކޯޒް މަތިވުމުން ކަމަށާއި، ލޭގެ ގްލޫކޯޒް އާދައިގެ ހާލަތުގައި ހައިޕޮގްލައިސެމިއާ ޖެހުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި، މިއީ ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންގެ ލޭގައި ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ފައިދާހުރި ކަމެކެވެ ^{[4] .}.

ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުން: 

ރިޓަޓްރޫޓައިޑް އިން ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމުގައި ބޮޑު ފައިދާއެއް ދައްކުވައިދެއެވެ. ޖީއެލްޕީ-1އާރ އެކްޓިވޭޓް ކުރުމުން، ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްވެ، ފުރިހަމަކަން އިތުރުކޮށް، ކާނާ ކެއުން މަދުކޮށްދެއެވެ؛ ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން، ފެޓް ބްރޭކްޑައުން އާއި ހަކަތަ ހޭދަކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، އެކަމުގެ ސަބަބުން ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ ފުރުސަތު ލިބެ އެވެ. ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުން ދައްކާފައިވާ ގޮތުގައި ރެޓަޓްރޫޓައިޑް އިން ފަރުވާ ހޯދާ ފަލަ ނުވަތަ ބަރުދަން އިތުރުވާ ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން ވަކި މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ލުއިވެއެވެ ^[5،6]..

ލިޕިޑް ރެގިއުލޭޝަން: 

ރިޓަޓްރޫޓައިޑް ފަރުވާ ދިނުމުން ބަލިމީހުންގެ ލިޕިޑް ޕްރޮފައިލް ރަނގަޅުވެއެވެ. އެއީ ޓްރައިގްލިސެރައިޑް (TG)، ލޯ ޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީން ކޮލެސްޓްރޯލް (LDL-C)، އަދި ވަރަށް ލޯ ޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީން ކޮލެސްޓްރޯލް (VLDL-C) ގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދޭއިރު، އެޕޮލިޕޯޕްރޮޓީން ބީ (apoB) އަދި އެޕޮލިޕޯޕްރޮޓީން ސީ -III (apoC-III) ގެ މިންވަރު ދަށްކޮށް، އެއާ ގުޅުންހުރި ލިޕޯޕްރޮޓީން ޕާރޓިކަލްސްގެ އަދަދު މަދުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ އެތެރޮސްކްލޮރޯސިސް އާއި އެކު އަދި ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ހެލްތު ކުރިއެރުވުން ^{[7] .}.

ހެޕަޓިކް ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް ރަނގަޅުވުން: 

މެޓަބޮލިކް ޑިސްފެންޝަން އާއި ގުޅިފައިވާ ނޮން އަލްކޮހޯލިކް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް (އެންއޭއެފްއެލްޑީ) ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް ރެޓަޓްރޫޓައިޑް އިން ހެޕަޓިކް ފެޓް ކޮންޓެންޓް ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްކޮށްދެއެވެ. ކަމާބެހޭ ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުގައި ރެޓަޓްރޫޓައިޑްގެ ތަފާތު ޑޯޒްތަކުން ފަރުވާ ދިން ބަލިމީހުންގެ ކިބައިން ފުރަމޭގެ ސަރުބީގެ މިންވަރު ބެސްޓްލައިނާ އަޅާބަލާއިރު ނިސްބަތުން ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވާއިރު، މިކަމުން ދޭހަވަނީ ރެޓަޓްރޫޓައިޑްގެ ސަބަބުން ފުރަމޭގެ ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމްއަށް ހެޔޮ ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރުކުރާ ކަމަށާއި މިއީ ފުރަމޭގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކުރުމަށް ފައިދާހުރި ކަމެއް ކަމަށެވެ ^[3]..

ފޮޓޯ 1 ރެޓަޓްރޫޓައިޑްގެ އަމަލުތަކުގެ އުސޫލުތައް ^{[8] .}.

ރެޓަޓްރޫޓައިޑްގެ އެޕްލިކޭޝަންތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟

ފަލަވުމަށް ފަރުވާ: 

ފަލަވުމަކީ ދުނިޔޭގެ އާންމު ސިއްހަތުގެ ބޮޑު މައްސަލައަކަށް ވެފައިވާއިރު، މިއީ ދިގުމުއްދަތުގެ އެކި ބަލިތައް ފެށުމާއި ކުރިއެރުމާ ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައިވާ މައްސަލައެކެވެ. ފަލަ މީހުންނަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ރެޓަޓްރޫޓައިޑްގެ ފައިދާ ބޮޑުކަން ވަނީ ދައްކާފައެވެ. ރެޓަޓްރޫޓައިޑް އިން ފަރުވާ ދިން ފަލަ ބަލިމީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ގޮތުގައި ދަށްވެފައިވެ އެވެ. 48 ހަފްތާގެ ފޭސް 2 ފަލަވުމުގެ ދިރާސާއެއްގައި 8އެމްޖީ އަދި 12އެމްޖީ ރެޓަޓްރޫޓައިޑް އިން ފަރުވާ ދިން ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން %22.8 އަދި %24.2 ދަށްވެފައިވެއެވެ. އަނެއް ފޭސް 2 ޑަބަލް ބްލައިންޑް، ރެންޑަމް، ޕްލޭސިބޯ ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލްއެއްގައި ތަފާތު ޑޯޒް ގްރޫޕްތަކުގެ ބަލިމީހުންގެ 24 ހަފްތާއާއި 48 ހަފްތާގައި ތަފާތު މިންވަރަކަށް ބަރުދަން ލުއިވެފައިވެއެވެ. 12އެމްޖީ ގްރޫޕްގައި 48 ހަފްތާގައި %24.2 ގެ ބަރުދަން ލުއިވެފައިވާއިރު، ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕުން ފެނުނީ އެންމެ -2.1% ދަށްވުމެކެވެ. ރިޓަޓްރޫޓައިޑް އަކީ ފަލަ ބަލިމީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ދަށްކޮށްދޭ އެއްޗަކަށް ވާއިރު، ފަލަވުމަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް އާ އަދި ވަރުގަދަ ވަސީލަތެއް ލިބިގެންދެއެވެ. ފަލަވުމަށް ރިޓަޓްރޫޓައިޑް ތެރަޕީ ދިނުމުން ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ކުޑަކުރުމުގެ އިތުރުން ފަލަވުމާ ގުޅުންހުރި އެހެން ސިއްހީ މައްސަލަތައް ވެސް ރަނގަޅުވެދާނެ އެވެ. ބަރުދަން ކުޑަކުރުމަކީ ވެސް ސްލީޕް އެޕްނިއާ ފަދަ ފަލަވުމާ ގުޅުން ހުރި އުދަނގޫތައް ރަނގަޅު ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެ ކަމެކެވެ ^[3،6]..

ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް ފަރުވާ: 

ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް އަކީ އިންސިއުލިން ރެސިސްޓެންސް އާއި އެކަށީގެންވާ ވަރަށް އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ނުވުމުން އާންމުކޮށް ދިމާވާ ކްރޮނިކް މެޓަބޮލިކް ޑިސްއޯޑަރެކެވެ. ރެޓަޓްރޫޓައިޑް އަކީ ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ޕޮޓެންޝަލް އެޕްލިކޭޝަން ވެލިއު އެއް ލިބިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. އެއީ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓްކޮށް އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ސްޓިމިއުލޭޓްކޮށް، އިންސިއުލިން ރެސިސްޓެންސް ރަނގަޅުކޮށް، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އަދި ފަލަވުމަކީ ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމްގެ މުހިންމު ރިސްކް ފެކްޓަރަކަށް ވާތީ، ބަރުދަން ލުއިވުމުން އިންސިއުލިން ސެންސިޓިވިޓީ އިތުރުވެ، ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް އިތުރަށް އެހީތެރިވެދޭތީ، އޭގެ ބަރުދަން ކުޑަކުރުމުގެ އަސަރުތައް ވެސް ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް ބަލިމީހުންގެ ހާލަތު ރަނގަޅު ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ. ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް ހުންނަ ބަލިމީހުންނާ ގުޅޭ ދިރާސާތަކުގައި ރެޓަޓްރޫޓައިޑްގެ ސަބަބުން ބަރުދަން ވަރަށް ބޮޑަށް ލުއިވެ، ހީމޯގްލޮބިން އޭ1ސީ (އެޗްބީއޭ1ސީ) ގެ މިންވަރު ފާހަގަކޮށްލެވޭ ދަށްވެ، ޕްލޭސިބޯއާ އަޅާބަލާއިރު އެޗްބީއޭ1ސީ %1.64 ދަށްވެފައިވެއެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ ރެޓަޓްރޫޓައިޑް އިން ލޭގެ ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ކޮންޓްރޯލް ކުރުމެއް ނޫން ކަމަށާއި، ބަރުދަން ލުއިވުން ހިމެނޭ ގޮތަށް އެތައް މެކޭނިޒަމްތަކެއްގެ ތެރެއިން ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް ހުންނަ ބަލިމީހުންގެ ޖުމްލަ ހާލަތު ރަނގަޅުކޮށްދީ، އެކަމުގެ ސަބަބުން ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކޮށްދޭ ކަމަށެވެ ^[6]..

ނޮން އަލްކޮހޯލިކް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް (އެންއޭއެފްއެލްޑީ) އަށް ފަރުވާ ދިނުން: 

އެންއޭއެފްއެލްޑީ އަކީ އިންސިއުލިން ރެސިސްޓެންސް އަދި ޖެނެޓިކް ސަސްސެކްޓިބިލިޓީއާ ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައިވާ މެޓަބޮލިކް ސްޓްރެސް އިންޑައުސްޑް ލިވަރ އިންޖަރީ އެއް ކަމަށާއި، މިއީ ނޮން އަލްކޮހޯލިކް ސިމްޕަލް ފެޓީ ލިވަރ، ނޮން އަލްކޮހޯލިކް ސްޓިއޭޓޯހެޕަޓައިޓިސް އަދި ގުޅުންހުރި ސިރޯސިސް ފަދަ ހާލަތްތަކުގެ ސްޕެކްޓްރަމް ހިމެނޭ ގޮތަށެވެ. ރެޓަޓްރޫޓައިޑް އިން އެންއޭއެފްއެލްޑީ އަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި އުއްމީދީ ގާބިލްކަމެއް ދައްކަ އެވެ. މެޓަބޮލިކް ޑިސްފެންޝަން-އެސޯސިއޭޓެޑް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް އަދި ލިވަރ ފެޓް ކޮންޓެންޓް ≥10% ހުރި ބައިވެރިން ހިމެނޭ ރެންޑޮމައިޒްޑް، ޑަބަލް-ބްލައިންޑް، ޕްލޭސިބޯ-ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލްއެއްގައި، 24 ހަފްތާގައި، ބޭސްލައިން އިން ލިވަރ ފެޓް ކޮންޓެންޓަށް އައި މީން ރިލޭޓިވް ބަދަލު ރެޓަޓްރޫޓައިޑް ޑޯޒް ގްރޫޕްތަކުގެ ތެރެއިން މާބޮޑު ތަފާތެއް ފެނިފައިވެއެވެ: 8އެމްޖީ ގްރޫޕްގައި -81.4%، 12 މިލިގްރާމްގައި -82.4% ގްރޫޕްގައި، އަދި ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގައި +0.3% އެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ ރެޓަޓްރޫޓައިޑް އިން ފުރަމޭގައި ހުންނަ ސަރުބީގެ މިންވަރު ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި މަދުކޮށްދޭ ކަމަށާއި، މިއީ އެންއޭއެފްއެލްޑީ ބަލިމީހުންގެ ފުރަމޭގެ ޕެތޮލޮޖީ ރަނގަޅު ކުރުމަށް ވަރަށް މުހިންމު ކަމެއް ކަމަށެވެ. އެއީ އެންއޭއެފްއެލްޑީއަށް އާ ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައި ވައުދު ފުއްދައިދީ، ބަލި ކުރިއެރުން މަޑުޖެހި، ސިރޯސިސް ފަދަ ބޮޑެތި އުދަނގޫތަކުގެ ނުރައްކާ ކުޑަކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ ^{[3] .}.

ނިންމުން

ރެޓަޓްރޫޓައިޑް އިން އެންއޭއެފްއެލްޑީ ބަލިމީހުންގެ ހެޕަޓިކް ޕެތޮލޮޖިކަލް ސްޓޭޓަސް ރަނގަޅުކުރުމުގައި އުއްމީދީ ގާބިލްކަމެއް ދައްކައި، ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކުރުމާއި، އިންސިއުލިން ރެސިސްޓެންސް ރަނގަޅުކުރުމާއި، އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ އިފެކްޓްސް ރަނގަޅުކުރުމާއި، ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް މޮޑިއުލޭޓްކުރުން ފަދަ އެތައް މެކޭނިޒަމްތަކެއްގެ ތެރެއިން އަމަލުކުރެއެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ

ރޮސެންސްޓޮކް، ޖޭ އަކީ ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ޓެކްސަސް ސައުތުވެސްޓަން މެޑިކަލް ސެންޓަރާއި ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ޓެކްސަސް ޑަލަސް އަދި ކެނެޑާގެ ވިގޯ ސެންޓަރ ފަދަ މަޝްހޫރު ބައެއް މުއައްސަސާތަކާ ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައިވާ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އިލްމުވެރިއެކެވެ. އޭނާގެ ދިރާސާތަކުގައި އެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ އެންޑް ޑައިބެޓީސް، ޖެނެރަލް އެންޑް އިންޓަރނަލް މެޑިސިން، ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ސިސްޓަމް އެންޑް ކާޑިއޮލޮޖީ، ފާމަކޯލޮޖީ އެންޑް ފާމަސީ، އަދި ރިސާޗް އެންޑް އެކްސްޕެރިމެންޓަލް މެޑިސިން ފަދަ ގިނަ ދާއިރާތަކެއް ހިމެނެއެވެ. އެކަޑަމިކް މުޖުތަމަޢަށް އޭނާ ކޮށްދެއްވި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ޚިދުމަތްތަކުގެ ސަބަބުން އޭނާއަށް ފުޅާދާއިރާއެއްގައި ޝަރަފު ލިބިފައިވާއިރު، މިކަން ސާބިތުވަނީ 2017 އިން 2024 އަށް 'ކްލިނިކަލް މެޑިސިންގެ ދާއިރާއިން ހައިލީ ސައިޓެޑް ރިސާޗަރެއްގެ ގޮތުގައި ތަކުރާރުކޮށް ހޮވުމުންނެވެ. ރޮސެންސްޓޮކް ޖޭ ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރިފަރެންސް [4] ގައެވެ.

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] ބްރްޒޯޒޮވްސްކާ ޕީ، ފްރާންޗުކް އޭ، ނޮވިންސްކާ ބީ، އެޓް އަލް. ރެޓަޓްރޫޓައިޑް - އިންގިލާބީ ދާދިފަހުން އުފެއްދި ޖީއެލްޕީ އެގޮނިސްޓް - ލިޓަރޭޗަރ ރިވިއު[ޖޭ]. ކޮލިޓީ އިން ސްޕޯޓް، 2024.ޑީއޯއައި:10.12775/ކިއުއެސް.2024.15.52125.

[2] ޑޮގްރެލް އެސް އޭ.ރެޓަޓްރޫޓައިޑް ފަލަވުމުގައި (އަދި ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް) ވައުދު ދައްކާ[ޖޭ]. އެކްސްޕާޓް އޮޕިނިއަން އޮން އިންވެސްޓިގޭޝަނަލް ޑްރަގްސް، 2023،32(11):997-1001.DOI:10.1080/13543784.2023.2283020.

[3] ސަނިޔަލް އޭޖޭ، ކެޕްލަން އެލްއެމް، ފްރިއަސް ޖޭޕީ، އެޓް އަލް. ޓްރިޕްލް ހޯރމޯން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ރެޓަޓްރޫޓައިޑް ފޯރ މެޓަބޮލިކް ޑިސްފެންޝަން-އެސޯސިއޭޓެޑް ސްޓިއޭޓޮޓިކް ލިވަރ ޑިޒީޒް: އެ ރެންޑަމް ފޭސް 2އޭ ޓްރައިއަލް[ޖޭ]. ނޭޗާ މެޑިސިން، 2024،30:2037-2048.ޑީއޯއައި:10.1038/s41591-024-03018-2.

[4] ރޮސެންސްޓޮކް ޖޭ، ފްރިއަސް ޖޭ، ޖަސްޓްރެބޮފް އޭއެމް، އެޓް އަލް. ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް ހުންނަ މީހުންނަށް ޖީއައިޕީ، ޖީއެލްޕީ-1 އަދި ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއް ކަމަށްވާ ރެޓަޓްރޫޓައިޑް: ޔޫއެސްއޭގައި ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ރެންޑަމް، ޑަބަލް ބްލައިންޑް، ޕްލޭސިބޯ އަދި އެކްޓިވް ކޮންޓްރޯލްޑް، ޕެރެލަލް ގްރޫޕް، ފޭސް 2 ޓްރައިއަލް[ޖޭ]. ލަންސެޓް، 2023،402(10401):529-544.ޑީއޯއައި:10.1016/އެސް0140-6736(23)01053-އެކްސް.

[5] ޖަސްޓްރެބޮފް އޭއެމް، ކެޕްލަން އެލްއެމް، ފްރިއާސް ޖޭޕީ، އެޓް އަލް. ޓްރިޕްލް-ހޯރމޯން-ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ރިޓަޓްރޫޓައިޑް ފޯރ އޮބެސިޓީ - ފޭސް 2 ޓްރައިއަލް[J]. ނިއު އިނގިރޭސި ޖާނަލް އޮފް މެޑިސިން، 2023،389(6):514-526.DOI:10.1056/NEJMoa2301972.

[6] ލޮޕޭޒް ޑީސީ، ޕަޖިމްނާ ޖޭޓީ، މިލާން އެމްޑީ، އެޓް އަލް. 7792 ބަރުދަން ކުޑަކުރުމަށް ރެޓަޓްރޫޓައިޑްގެ ފައިދާއާއި އޭގެ ކާޑިއޯމެޓަބޮލިކް އަސަރުތައް ބޮޑެތި މީހުންގެ މެދުގައި: ސިސްޓަމެޓިކް ރިވިއު އަދި މެޓާ-އެނަލިސިސް[J]. ޖާނަލް އޮފް ދަ އެންޑޮކްރައިން ސޮސައިޓީ، 2024،8(1):163-749.DOI:10.1210/jendso/bvae163.749.

[7] ނިކޮލްސް އެސް، ޕިރޯ ވީ، ލިން ވައި، އެޓް އަލް. ޓްރިޕްލް ހޯރމޯން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ރެޓަޓްރޫޓައިޑް އިން ފަލަ ނުވަތަ ބަރުދަން އިތުރުވާ ބައިވެރިންގެ ލިޕޯޕްރޮޓީން އަދި އެޕޮލިޕޯޕްރޮޓީން ޕްރޮފައިލް ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ[J]. ޔޫރަޕިއަން ހާޓް ޖާނަލް، 2024،45(1):666-1501.DOI:10.1093/eurheartj/ehae666.1501.

[8] ކަޓްސީ ވީ، ކޮއުޓްސޮޕޫލޯސް ޖީ، ފްރެގޯލިސް ސީ، އެޓް އަލް. ރެޓަޓްރޫޓައިޑް—އަ ގޭމް ޗޭންޖަރ އިން އޮބެސިޓީ ފާރމަކޯތެރަޕީ: ބަޔޯމޮލިކިއުލްސް[ޒެޑް]. 2025: 15.ޑީއޯއައި: 10.3390/ބަޔޮމް15060796.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައި ނުވާ އުފެއްދުންތަކެއް ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.