އާރްއޭ-290 16އެމްޖީ

▎ އާރްއޭ-290 ސްޓްރަކްޗަރ

މަސްދަރު: ޕަބްކެމް

ސިކުއެންސް: XEQLERALNSS މޮލިކިއުލަރ ފޯމިއުލާ: C 51H 84N 16O21 މޮލިކިއުލަރ ވެއިޓް: 1257.3ގ/މޮލް ސީއޭއެސް ނަންބަރު:1208243-50-8 ޕަބްކެމް ސީއައިޑީ:91810664 ސިނޮނިމްސް: ސިބިނެޓައިޑް

▎ އާރްއޭ-290 ރިސާޗް

އާރާ-290 ގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައިތޯ؟  

އާރްއޭ-290 އުފެދުނީ އެރިތޮޕޮއިއެޓިން (އީޕީއޯ) ގެ ފަރުވާގެ ޕޮޓެންޝަލް ހޯދުމުންނެވެ. ސައިންސްވެރިންނަށް ހޯދި ހޯދުންތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އީޕީއޯ އިން އެރިތޮޕޮއިސިސް ކުރިއެރުވުމުގެ އިތުރުން އެންޓި އިންފްލެމޭޝަން އަދި އެންޓި އެޕޮޕްޓޮސިސް ފަދަ ޓިޝޫ ޕްރޮޓެކްޓިވް ފަންކްޝަންތައް ވެސް އެކުލެވިގެންވެ އެވެ. ނަމަވެސް އީޕީއޯގެ ހެމަޓޮޕޮއިއެޓިކް ސްޓިމިއުލޭޝަންގެ ސަބަބުން ލޭގެ ވިސްކޯސިޓީ އިތުރުވުމާއި އެހެނިހެން ނުރައްކާތައް އިތުރުވެ، ލޭމަދު ނޫން ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ބޭނުންކުރުން ހަނިވެދާނެ އެވެ. އީޕީއޯގެ ޓިޝޫ ޕްރޮޓެކްޓިވް އިފެކްޓްސް ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި އޭގެ ހެމަޓޮޕޮއިއެޓިކް ސައިޑް އިފެކްޓްސް އިން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި ދިރާސާވެރިން ޑެރިވޭޓިވް ޕެޕްޓައިޑްސް ޑިޒައިން ކުރަން ފެށިއިރު، އެކަމުގެ ސަބަބުން އޭއާރްއޭ-290 އުފެދުނެވެ.  

ފުން ދިރާސާތަކާއެކު، ނޮން-ހެމަޓޮޕޮއިއެޓިކް ޕެޕްޓައިޑެއްގެ ގޮތުގައި އޭއާރްއޭ-290 ގެ ޚާއްޞަ ފައިދާތައް މަޑުމަޑުން ދެނެގަނެވުނެވެ. އެއީ އިންނެޓް ރިޕެއާ ރިސެޕްޓަރ (IRR) އާއި ގުޅިގެން އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ އަދި ޓިޝޫ ރިޕޭއާ ސިގްނަލިން މަގުތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ހަކުރުބަލީގެ ކޮމްޕްލިކޭޝަންތަކާއި ނިއުރޯޕެތީސް އަދި ކިޑްނީގެ އަނިޔާތަކަށް ފަރުވާކުރުމުގައި އުއްމީދީ އަސަރުތަކެއް ދައްކުވައިދޭ އެއްޗެކެވެ. މި ހޯދުންތަކުން އާރާ-290 ގެ އިތުރު ދިރާސާތަކާއި ކްލިނިކަލް އެޕްލިކޭޝަންތަކުގެ ބިންގާ އެޅި، އީޕީއޯ އިން އުފައްދާ ޕެޕްޓައިޑްތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އާ ތަރުބިއްޔަތު ސްޓްރެޓެޖީތައް ތަރައްގީ ކުރުމަށް ކުރިއެރުވި އެވެ.  

އާރްއޭ-290 ގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯ؟  

އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ އެފެކްޓް: އާރާ-290 އިން އިންފްލެމެޓަރީ ސައިޓޮކިންސް ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވައި، އެކަމުގެ ސަބަބުން އިންފްލެމެޓަރީ ރިސްޕޮންސްތައް މަދުކޮށްދޭ ކަމަށް ގިނަ ބަލިތަކުގެ މޮޑެލްތަކުން ދައްކާފައިވެއެވެ. މިސާލަކަށް ސިސްޓަމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް (SLE) ގެ މައުސް މޮޑެލްއެއްގައި، އިންފްލެމެޓަރީ ސައިޓޮކިންސް IL-6، MCP-1، އަދި TNF-α ގެ ސީރަމް ކޮންސެންޓްރޭޝަން ދަށްކޮށް، SLE ގެ އަލާމާތްތައް ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ{#Dahan, A,2016} (Dahan A, 2016). ސިސްޕްލެޓިން އިންޑައުސްޑް ނެފްރޮޓޮކްސިސިޓީ މޮޑެލްއެއްގައި، ޕްރޯ-އިންފްލެމެޓަރީ ސައިޓޮކިންސް TNFα، IL6، އަދި IL1β ދަށްކޮށް، ރެނަލް އިންފްލެމޭޝަން ލުއިކޮށްދެއެވެ ^[2] (Ghassemi-Barghi N, 2023). އޭގެ އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ މެކޭނިޒަމްގައި އެރިތޮޕޮއިއެޓިން ރިސެޕްޓަރ އަދި β-ކޮމަން (CD131) ރިސެޕްޓަރުގެ ހެޓެރޯޑައިމަރ އެއް ކަމަށްވާ އިންނެޓް ރިޕެއާ ރިސެޕްޓަރ (IRR) އަށް އަމާޒުކޮށްގެން ހިމެނިދާނެއެވެ. އައިއާރު އަށް ބައިންޑްވުމުން ޑައުންސްޓްރީމް އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ ސިގްނަލިންގ މަގުތައް އެކްޓިވޭޓްވެ، އޭގެ ސަބަބުން އިންފްލެމޭޝަން ޑައުންރެގިއުލޭޓް ވެއެވެ ^{[1] .}.

އެންޓި-އެޕޮޕްޓޮޓިކް އެފެކްޓް: އޭއާރްއޭ-290 އިން ސެލް އެޕޮޕްޓޮސިސް ހުއްޓުވައި، ޓިޝޫ ސެލް ދިރިހުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ. ހަކުރުބަލީގެ ރޭޓް މޮޑެލްއެއްގައި މިއީ ރެނަލް ޓިއުބިއުލަރ އެޕިތެލިއަލް ސެލް އެޕޮޕްޓޮސިސް ދަމަހައްޓައި، އެޕޮޕްޓޮޓިކް ޕްރޮސެސްގައި ކީ ޕްރޮޓީއޭޒްތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން މަދުކޮށް، ރެނަލް ޕްރޮޓެކްޓިވް އެފެކްޓްސް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. ސިސްޕްލެޓިން އިންޑައުސްޑް ނެފްރޮޓޮކްސިސިޓީ މޮޑެލްތަކުގައި، އެޕޮޕްޓޮސިސް އާއި ގުޅުންހުރި ޕްރޮޓީންތައް ކަމަށްވާ ބެކްސް އަދި ބީސީއެލް-2 ގެ އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ކެސްޕޭސް-3 ގެ ހަރަކާތް ހުއްޓުވައި، ސެލް އެޕޮޕްޓޮސިސް މަދުކޮށް، ސިސްޕްލެޓިން އިންޑައުސްޑް ރެނަލް ސެލްތަކަށް ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަކޮށްދޭ ^{[2] .}.  

އެންޓި-އޮކްސިޑޭޓިވް އެފެކްޓް: އޭއާރްއޭ-290 އިން އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް ޑެމޭޖް ހުއްޓުވައި، ރިއެކްޓިވް އޮކްސިޖަން ސްޕީޝީސް (ROS) ފަދަ ގެއްލުން ހުރި މާއްދާތައް އުފެއްދުން މަދުކޮށްދެއެވެ. ހަކުރުބަލީގެ ރޭޓް ކިޑްނީ މޮޑެލްއެއްގައި ރެނަލް ޖީން އެކްސްޕްރެޝަން ދަމަހައްޓައި، ރެނަލް އާރ.އޯ.އެސް ލެވެލް ދަށްކޮށް، މެލޯންޑިއަލްޑީހައިޑް (އެމްޑީއޭ) އެކްސްޕްރެޝަން ދަށްކޮށް، އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް އިންޑައުސްޑް ރެނަލް ޑެމޭޖް ލުއިކޮށްދެއެވެ. އެތެރޮސްކްލޮރޯސިސް ދިރާސާތަކުން އިން ވިޓްރޯ ތަޖުރިބާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އާރާ-290 އިން އިންފްލެމޭޓަރީ ހާލަތްތަކުގައި މެކްރޯފޭޖްތަކުގައި އާރ.އޯ.އެސް އުފެއްދުން ހުއްޓުވައި، ސެލްތަކަށް އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސްގެ ގެއްލުން ކުޑަކުރެއެވެ.  

އިމިއުން ސެލްގެ މަސައްކަތް ރެގިއުލޭޓްކުރުން: އޭއާރްއޭ-290 އަކީ މެކްރޯފޭޖް ފަދަ ދިފާއީ ސެލްތަކުގެ މަސައްކަތް ރެގިއުލޭޓް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. އިން ވިޓްރޯގައި މެކްރޯފޭޖްތަކުގެ އިންފްލެމެޓަރީ އެކްޓިވޭޝަން ހުއްޓުވައި އެޕޮޕްޓޮޓިކް ސެލްތަކާ ދިމާލަށް އެމީހުންގެ ފޭގޯސައިޓިކް ފަންކްޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް، ދިފާއީ ނިޒާމުގެ ހޯމޯސްޓޭސިސް ބެލެހެއްޓުމާއި އެޕޮޕްޓޮޓިކް ސެލްތައް ސާފުކުރުމަށް އެހީތެރިވެދީ އެސެލްތައް ޖަމާވުމުން އިންފްލެމޭޝަން އިން ސަލާމަތްވެދެއެވެ (ދަހަން އޭ، 2016). އެތެރޮސްކްލޮރޯސިސް ރިސާޗްތަކުގައި އޭއާރްއޭ-290 އިން މެކްރޯފޭޖް މައިގްރޭޝަން އަދި ފޯމް ސެލް އުފެދުން ހުއްޓުވައި، ވެސްކިއުލަރ އިންޓިމާގައި ލިޕިޑް ޑިޕޮސިޝަން މަދުކޮށް، އެތެރޮސްކްލޮރޯސިސް ޕްރޮގްރެޝަން ލަސްކޮށްދެއެވެ.

ނިއުރޯޕްރޮޓެކްޓިވް މެކޭނިޒަމް: ސެރެބްރަލް އިސްކެމިއާގެ މައުސް މޮޑެލްއެއްގައި އޭއާރްއޭ-290 އިން ނިއުރޯޕްރޮޓެކްޓިވް އަސަރުތައް ކުރަނީ β-ކޮމަން ރިސެޕްޓަރ (βCR) މެދުވެރިކޮށެވެ. އެއީ ސިކުނޑީގެ ޓިޝޫތަކުގައި ނިއުރޯނަލް އެޕޮޕްޓޮސިސް އާއި އިންފްލެމެޓަރީ ސައިޓޮކިންގެ މިންވަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްކޮށްދީ، ނިއުރޯލޮޖިކަލް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. βCR އަށް އަމާޒުކޮށްފައިވާ siRNA އިންޖެކްޝަން ކުރުމުން ARA-290 ގެ ނިއުރޯޕްރޮޓެކްޓިވް އިފެކްޓްސް ވަރަށް ބޮޑަށް ހުއްޓުވާއިރު، މިކަމުން ދޭހަވަނީ βCR އަކީ އޭގެ މެކޭނިޒަމްގައި މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެއް ކަމެވެ ^{[3] .}.  

އެނަލްޖީސިކް މެކޭނިޒަމް: އޭއާރްއޭ-290 އިން ސީދާ ޕެރިފެރަލް ނޮސިސެޕްޓަރސް އަށް އަމާޒުކޮށްގެން ތަދުކެނޑުމުގެ އަސަރު ކޮށްފާނެއެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މިއީ ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް ޓީއާރުޕީވީ1 ޗެނަލް އެކްޓިވިޓީ ހުއްޓުވައި، ކެޕްސައިސިން އިންޑައުސްޑް މެކޭނިކަލް އެލޯޑައިނިއާ ލުއިކޮށްދޭ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، މިކަމުން ދޭހަވަނީ އާރްއޭ-290 އަކީ އާ ޓީއާރުޕީވީ1 ޗެނަލް އެންޓާގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކޮށް، ތަދު ފަރުވާއަށް އާ ވިސްނުންތަކެއް ލިބިދޭ އެއްޗެކެވެ ^[4]..  

އާރާ-290 ގެ އެޕްލިކޭޝަންތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟

ނިއުރޯޕެތީސް އަށް ފަރުވާ ދިނުން

ރިހުން ފިލުވައިދިނުމާއި އަލާމާތްތައް ރަނގަޅުވުން: ޚާއްޞަކޮށް ހަކުރުބައްޔާއި ސާކޯއިޑޯސިސް ފަދަ ނިއުރޯޕެތީ ހުންނަ ބަލިތަކުގައި ނިއުރޯޕެތީކް ރިހުން ފިލުވައިދެއެވެ. ސާކޯއިޑޯސިސް ބަލިމީހުންގެ ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުގައި އާރާ-290 އިން ނިއުރޯޕެތީ އާއި އޮޓޮނޮމިކް ނާރުގެ އަލާމާތްތައް ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުކޮށްދީ، ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު މަތިކޮށްދީ، ރިހުން ސްކޯ ދަށްކޮށްދީފައިވާއިރު، ހަކުރުބަލީގެ ނިއުރޯޕެތީ ބަލިމީހުންނަށް ވެސް މިފަދަ އަސަރުތަކެއް ކުރި އެވެ. އޭގެ މެކޭނިޒަމްގައި އިންނެޓް ރިޕެއާ ރިސެޕްޓަރ (IRR) އާއި ގުޅިގެން އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ އަދި ޓިޝޫ ރިޕޭއަރ މަގުތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ނިއުރޯޖެނިކް އިންފްލެމޭޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ރިހުން ކުޑަކުރުން ހިމެނެއެވެ ^{[1، 4].}.

 

ނާރު ފައިބަރު ރިޖެނެރޭޝަން ކުރިއެރުވުން: އާރްއޭ-290 އިން ނާރު ފައިބަރު ރިޖެނެރޭޝަން ކުރިއެރުވުން. ސާރކޯއިޑޯސިސް ބަލިމީހުންގެ ތެރެއިން ޖެހިޖެހިގެން 28 ދުވަހު އާރްއޭ-290 ފަރުވާ ދިނުމުން ކޯނިއަލް ސްމޯލް ނާރވް ފައިބަރ ރިޖެނެރޭޝަން އުފެދި، ވަކި ނާރވް ފައިބަރުތަކަށް މަރާމާތު ކުރުމުގެ ޤާބިލުކަމާއި ނިއުރޯލޮޖިކަލް ފަންކްޝަން ރަނގަޅު ކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ހުރިކަން ފާހަގަކުރެވުނު ނަމަވެސް، އެޕިޑާމަލް ނާރވް ފައިބަރސް އަށް އެއްވެސް އަސަރެއް ނުކުރި ^{[1] .}.  

ނެފްރޮޓޮކްސިސިޓީ ދަށްވުން  

ސައިޓޮޓޮކްސިސިޓީ އަދި ޖީނޯޓޮކްސިސިޓީ ދަށްވުން: ސިސްޕްލެޓިން އިންޑައުސްޑް ނެފްރޮޓޮކްސިސިޓީ މޮޑެލްތަކުގައި، ކޮމެޓް އެސޭސް އަދި މައިކްރޯނިއުކްލިއަސް ފްރީކުއެންސީގައި ޑީއެންއޭ ޑެމޭޖް ޕެރަމިޓަރސް ދަށްކުރުމާއި، ސެލްއުލަރ ޖެނެޓިކް މެޓީރިއަލް ރައްކާތެރިކުރުމާއި ރެނަލް ސެލްތަކަށް ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަކުރުން ފަދަ ސިސްޕްލެޓިން އިންޑައުސްޑް ސައިޓޯޓޮކްސިސިޓީ އަދި ޖީނޯޓޮކްސިސިޓީ ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްކުރެއެވެ ^{[1] .}.

 

އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް އަދި އިންފްލެމޭޝަން ރެގިއުލޭޓްކުރުން: އޭއާރްއޭ-290 އިން ސިސްޕްލެޓިން އިންޑައުސްޑް އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް ރަނގަޅުކޮށްދެނީ މެލޯންޑިއަލްޑައިޑް (އެމްޑީއޭ) އަދި އާރްއޯއެސް ލެވެލް ދަށްކޮށްދީ އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް އެންޒައިމް އެކްޓިވިޓީ އިތުރުކޮށްގެންނެވެ. އަދި ޕްރޯ-އިންފްލެމެޓަރީ ސައިޓޮކިންސް (އެބަހީ، TNF-α, IL-6, IL-1β) މަދުކޮށް، ސިސްޕްލެޓިން އިންޑައުސްޑް ރެނަލް އިންޖަރީ އިން ރައްކާތެރިކޮށްދީ، ރެނަލް އިންފްލެމޭޝަން ލުއިކޮށްދެއެވެ ^{[1] .} .  

އެޕޮޕްޓޮސިސް އިންހިބިޝަން: އޭއާރްއޭ-290 އިން ސިސްޕްލެޓިން އިންޑައުސްޑް އެޕޮޕްޓޮސިސް އިންހިބިޓް ކުރަނީ އެޕޮޕްޓޮސިސް އާއި ގުޅުންހުރި ޖީންތަކާއި ޕްރޮޓީންތައް ރެގިއުލޭޓްކޮށް (އެބަހީ، ކެސްޕޭސް-3 އަދި ބެކްސް އެކްސްޕްރެޝަން ދަށްކޮށް، ބީސީއެލް-2 އެކްސްޕްރެޝަން އިތުރުކޮށް)، ރެނަލް ސެލް ދިރިހުރުން ދެމެހެއްޓުމާއި، ސީރިއަސް ކިޑްނީ އިންޖަރީ ބަލިމީހުންނަށް ފަރުވާ ދިނުމުގެ ގާބިލްކަން ހިފެހެއްޓުން ^{[1] .}.  

ޑިޕްރެޝަންގެ އަލާމާތްތައް ރަނގަޅުވުން  

ޑިޕްރެޝަން ކަހަލަ ސުލޫކު ލުއިކުރުން: ކްރޮނިކް އަންޕްރެޑިކްޓެބަލް މައިލްޑް ސްޓްރެސް އަދި ކްރޮނިކް ސޯޝަލް ޑިފީޓް ސްޓްރެސްގެ މައުސް މޮޑެލްތަކުގައި، ދުވާލަކު އާރްއޭ-290 ދިނުމުން ޑިޕްރެޝަން ކަހަލަ ސުލޫކު ރަނގަޅުވެ، އާންމު އެންޓިޑިޕްރެޝަން ފްލޫއޮކްސެޓިންއާ އަޅާބަލާއިރު. އޭއާރްއޭ-290 އިން އެންޓިޑިޕްރެޝަން އަސަރުތައް ކޮށްފައިވާއިރު، ޕެރިފެރަލް ހީމޯގްލޮބިން ނުވަތަ ލޭގެ ރަތް ސެލްތަކަށް މާބޮޑު އަސަރެއް ނުކުރެއެވެ ^{[5] .}.  

އިމިއުން ސެލްސް އަދި އިންފްލެމޭޝަން ރެގިއުލޭޓްކުރުން: އޭއާރްއޭ-290 އިން ބޯންމެރޯ އަދި މެނިންޖްސްގައި CD11b+Ly6Ghi ނިއުޓްރޯފިލްސް އަދި CD11b+Ly6Chi މޮނޮސައިޓްސްގެ ފްރީކުއެންސީއާއި އަދަދު ދިގުދެމިގެންދާ ސްޓްރެސްގެ ސަބަބުން އިތުރުވުމުގެ އިތުރުން މައިކްރޯގްލިއަލް އެކްޓިވޭޝަން ރިވަރސްކޮށް، އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ އިފެކްޓްސް މެދުވެރިކޮށް ޑިޕްރެޝަންގެ އަލާމާތްތައް ލުއިކޮށްދީ އާ ފަރުވާއެއް ފޯރުކޮށްދެއެވެ ޑިޕްރެޝަނަށް މަގުފަހިވާ މަގުތައް ^{[5] .}.  

ހަކުރުބަލީގެ ކިޑްނީއަށް ލިބޭ ގެއްލުންތަކުން ރައްކާތެރިވުން  

ރެނަލް ޓިއުބިއުލަރ އެޕިތެލިއަލް އެޕޮޕްޓޮސިސް އިންހިބިޝަން: އޭއާރްއޭ-290 އިން ރެނަލް ޓިއުބިއުލަރ އެޕިތެލިއަލް ސެލް އެޕޮޕްޓޮސިސް އިންހިބިޓްކޮށް، ޕްރޮގްރާމްޑް ސެލް ޑެތު މަދުކޮށް، ރެނަލް ސެލްތައް ރައްކާތެރިކޮށްދެއެވެ.  

ކިޑްނީގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުވުން: ހަކުރުބަލީގެ ކުދިންގެ ކުޑަކަމުދާތަކެތިން އެލްބިއުމިން ބޭރުވުމުގެ ރޭޓް ދަށްކޮށްދީ، ކިޑްނީގެ ޕެތޮލޮޖިކަލް ގެއްލުން ކުޑަކޮށްދީ، ކިޑްނީގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކޮށްދީ، ހަކުރުބަލީގެ ނެފްރޮޕެތީ ކުރިއެރުން ލަސްކޮށްދެއެވެ.  

ސިސްޓަމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް (އެސްއެލްއީ) އަށް ފަރުވާ ދިނުން  

އޮޓޯއެންޓިބޮޑީ އުފެއްދުމާއި އިމިއުން ކޮމްޕްލެކްސް ޑިޕޮސިޝަން ހުއްޓުވުން: އޭއާރްއޭ-290 އިން އިންޑައުސްޑް އެސްއެލްއީ މަސްތަކުގައި ސީރަމް އެންޓިނިއުކްލިއަރ އެންޓިބޮޑީ (އޭއެންއޭ) އަދި އެންޓި-ޑަބަލް ސްޓްރެންޑްޑް ޑީއެންއޭ އެންޓިބޮޑީ ލެވެލް ވަރަށް ބޮޑަށް ހުއްޓުވައި، ކިޑްނީގައި އައިޖީޖީ އަދި ސީ3 ޑިޕޮސިޝަން ދަށްކޮށް، ނެފްރައިޓިސްގެ އަލާމާތްތައް ލުއިކޮށްދީ، ބަލި ކުރިއެރުން ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ ^[6].  

ފޮޓޯ 1 ޕްރިސްޓޭން އިންޑައުސްޑް އެސްއެލްއީ މަސްތަކުގައި ARA290 ފަރުވާ ދިނުމުން އިންފްލެމެޓަރީ ރިސްޕޮންސް ދަމަހައްޓައިދިނެވެ. (އ) ފޮޓޯ 1 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަރުވާއަށްފަހު ސީރަމްގައި IL‐6, IL‐10, MCP‐1, IFN‐γ, TNF‐α, IL‐12p70 އަދި TGF‐β ގެ މިންވަރު ފެނިފައިވެއެވެ (n = 6). (ބ) ޕީބީއެސް ކޮންޓްރޯލް އާއި އަޅާބަލާއިރު އާރާ 290 އިންޓަރވެންޝަން އިން އިންފްލެމެޓަރީ މެކްރޯފޭޖް F4/80 އިންފިލްޓްރޭޝަން ވަރަށް ބޮޑަށް ދަމަހައްޓާފައިވެއެވެ. (ސ) އެސްއެލްއީ މަސްތަކުގައި (n = 6) ARA290 އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށްފަހު ސްޕްލީން އަދި ލިމްފް ނޯޑްގެ ބަރުދަން ވަޒަންކޮށްފައިވެއެވެ. ސްކޭލް ބާރސް ތަމްސީލުކުރަނީ 30 μm އެވެ.

މަސްދަރު:ޕަބްމެޑް ^[6]

އިންފްލެމެޓަރީ ސައިޓޮކިންގެ މިންވަރު ދަށްވުން: އެސްއެލްއީ މަސްތަކުގައި އިންފްލެމެޓަރީ ސައިޓޮކިންސް އައިއެލް-6، އެމްސީޕީ-1، އަދި ޓީއެންއެފް-α ގެ ސީރަމް ކޮންސެންޓްރޭޝަން ދަށްކޮށްދީ، އިންފްލެމޭޓަރީ ސައިޓޮކިންގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދީ ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ލުއިކޮށްދެއެވެ ^{[6] .}.  

އެޕޮޕްޓޮސިސް ދަށްވުން: އޭއާރްއޭ-290 އިން ކިޑްނީގައި ހުންނަ އެޕޮޕްޓޮޓިކް ސެލްތަކުގެ އަދަދު މަދުކޮށް، ކިޑްނީގެ ސެލްތައް ރައްކާތެރިކޮށް، މެކްރޯފޭޖްތަކުގެ އިންފްލެމެޓަރީ އެކްޓިވޭޝަން ހުއްޓުވައި، އިން ވިޓްރޯގައި އެޕޮޕްޓޮޓިކް ސެލްތަކުގެ ފޭގޯސައިޓޯސިސް ޕްރޮމޯޓްކޮށް، ދިފާއީ ނިޒާމު ރެގިއުލޭޓްކޮށް، އެސްއެލްއީ ފަރުވާގެ ފުރުސަތު ހިފަހައްޓައިދެއެވެ ^[6]..  

ކީމޯތެރަޕީޓިކް ޑްރަގް ޓޮކްސިސިޓީ ކުޑަކުރުން  

ޑީއެންއޭ އަށް ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަކުރުން: ޑޮކްސޯރޫބިސިން (DOX) އިންޑައުސް ކުރާ ސައިޓޮޓޮކްސިސިޓީ މޮޑެލްތަކުގައި، ARA-290 އިން ކޮމެޓް އެސޭސް އާއި މައިކްރޯނިއުކްލިއަސް ފްރީކުއެންސީގައި ޓޭލް ޑީއެންއޭ ޕަސެންޓޭޖް ދަށްކުރުމާއި، ސެލްއުލަރ ޖެނެޓިކް މެޓީރިއަލް ރައްކާތެރިކުރުމާއި، އާދައިގެ ސެލްތަކަށް ކީމޯތެރަޕީޓިކް ޑެމޭޖް މަދުކުރުން ފަދަ ޑީއޯއެކްސް އިންޑައުސް ކުރާ ޑީއެންއޭ އަށް ލިބޭ ގެއްލުން ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްކުރެއެވެ ^[7]..  

އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް އަދި އިންފްލެމޭޝަން ލުއިކޮށްދިނުން: އޭއާރްއޭ-290 އިން އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް އެންޒައިމް އެކްޓިވިޓީއަށް ޑީއޯއެކްސް އިންޑައުސްޑް އިމްޕެއަރމަންޓް ކުޑަކޮށްދީ، އިންފްލެމޭޝަން އަދި އެޕޮޕްޓޮސިސް މަދުކޮށް، ކީމޯތެރަޕީ ބަލިމީހުންނަށް ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި ކާޑިއަކް ސެލްސް ހިމެނޭ ގޮތަށް ޑީއޯއެކްސް އިންޑައުސްޑް އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް އާއި ސެލްތަކަށް ލިބޭ ގެއްލުންތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއެވެ ^[7].  

އަލްޒައިމާ ބަލިން ރައްކާތެރިވުމާއި ފަރުވާ ދިނުން  

ޕެތޮލޮޖިކަލް ޕްރޮގްރެޝަން ލަސްވުމާއި ކޮގްނިޝަން ރަނގަޅުވުން: ޒުވާން އޭޕީޕީ/ޕީއެސް1 މަސްތަކުގައި (އަލްޒައިމާގެ ކުރީގެ މޮޑެލް) އާރާ-290 އަވަހަށް ދިނުމުން β-އެމިލޮއިޑް (އޭބީ) ޕެތޮލޮޖިކަލް ޕްރޮގްރެޝަން ލަސްވެ، ކޮގްނިޓިވް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުވެ، އަވަސް އިންޓަރވެންޝަނަށް އޭގެ މުހިންމުކަން ހާމަވެގެންދެއެވެ ^[8]..

މޮނޮސައިޓް ފަންކްޝަން ރެގިއުލޭޓްކުރުން: ARA-290 އަކީ ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް Ly6C− ޕެޓްރޯލިންގ މޮނޮސައިޓް ސަބްސެޓްތައް އުފެއްދުމަށް ބާރުއަޅައި، އެމީހުންގެ ދައުރުވާ މިންވަރު އިތުރުކޮށް، ސެރެބްރަލް ލޭހޮޅިތަކުން Aβ ކްލިއަރެންސް އިތުރުކޮށް، ސިކުނޑީގެ Aβ ބުރަ ކުޑަކޮށް، ބަލި ކުރިއެރުން ލަސްކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ނަމަވެސް ފަހު މަރުހަލާގެ މޮޑެލްތަކުގައި (އުމުރުން ދުވަސްވީ އޭޕީޕީ/ޕީއެސް1 މަސްތަކުގައި) މިއީ މާ ފައިދާހުރި ކަމެއް ނޫން ކަމުން، އަވަހަށް އިންޓަރވެންޝަންގެ މުހިންމުކަން ހާމަވެގެންދެއެވެ ^[8]..  

ހަކުރުބަލީގެ ޒަޚަމް ރަނގަޅުވުން ޕްރޮމޯޓްކުރުން

އަވަސްކޮށް ޒަޚަމް ބަންދުވުން: ސްޓްރެޕްޓޯޒޯޓޮސިން އިންޑައުސްޑް ހަކުރުބަލީގެ އިންސިޝަނަލް ޒަޚަމް ރޭޓް މޮޑެލްތަކުގައި ލޯކަލް އާރްއޭ-290 ބޭނުންކުރުމުން ޒަޚަމް ބަންދުވުން ވަރަށް ބޮޑަށް އަވަސްވެ، ރީއެޕިތެލިއަލައިޒޭޝަން ވަގުތު ކުރުވެ، ޒަޚަމް ރަނގަޅުވުމުގެ ރަނގަޅުކަން އިތުރުވެއެވެ ^[9]. .  

ޓިޝޫ މަރާމާތުކުރާ މާކެރސް ރެގިއުލޭޓްކުރުން: އާރާ-290 އިން ރިޕޭއަރ ޓިޝޫތަކުގައި ހުންނަ ކޮލަޖަން އަދި ޕްރޮޓީންގެ މިންވަރު އިތުރުކޮށް، ސީރަމް އިންސިއުލިން، ލޭގެ ގްލޫކޯޒް، ލިޕިޑް ލެވެލް، އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް ސްޓޭޓަސް، އަދި ޕްރޯ-އިންފްލެމެޓަރީ ސައިޓޮކިން ލެވެލް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ޒަޚަމް ރަނގަޅުވުމަށް ފަހި މައިކްރޯއެންވަޔަރަންމަންޓެއް އުފައްދައި، ހަކުރުބަލީގެ ފައިގެ އަލްސަރުތަކަށް ފަރުވާކުރުމަށް އާ ސްޓްރެޓެޖީތައް ފޯރުކޮށްދެއެވެ ^{[9] .}.  

ތަދު ފިލުވައިދިނުމެވެ  

TRPV1 ޗެނަލް އެކްޓިވިޓީ އިންހިބިޝަން: ARA-290 އިން ކެޕްސައިސިން އިންޑައުސްޑް މެކޭނިކަލް އެލޯޑައިނިއާ އަށް ލުއި ލިބެނީ ޓްރާންސިއެންޓް ރިސެޕްޓަރ ޕޮޓެންޝަލް ވެނިލޯއިޑް ސަބްޓައިޕް 1 (TRPV1) ޗެނަލް އެކްޓިވިޓީ އިންހިބިޓްކޮށް، ސީދާ ޕެރިފެރަލް ނޮސިސެޕްޓަރސް އަށް އަމާޒުކޮށް، ތަދު ފަރުވާއަށް އާ ތެރަޕީޓިކް ޓާގެޓްތަކާއި ގޮތްތައް ފޯރުކޮށްދީގެން ^{[4] .}.  

ނިންމުން  

އާރްއޭ-290 އަކީ އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ، އެންޓި-އެޕޮޕްޓޮޓިކް، އަދި އެންޓި-އޮކްސިޑޭޓިވް އަސަރުތަކެއް ކުރާ އީޕީއޯ އިން އުފައްދާފައިވާ ޕޮލިޕެޕްޓައިޑެކެވެ. އެއީ ހަކުރުބައްޔާއި ސާކޯއިޑޯސިސްގައި ރިއްސުމަށް ފަރުވާ ދިނުމާއި، ނާރު ފައިބަރު ރިޖެނެރޭޝަން ކުރިއެރުވުމާއި، ނެފްރޮޓޮކްސިސިޓީ، އެސްއެލްއީ، ޑިޕްރެޝަން އާއި ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރުމާއި، ޓީއާރުޕީވީ1 އާއި ދެކޮޅު ހަދައިގެން ރިހުން ކުޑަކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އަލްޒައިމާގެ ކުރީކޮޅު އިންޓަރވެންޝަން އަދި އެހެނިހެން ދާއިރާތަކުގައި ޕޮޓެންޝަލް ހުރި މި ކުންފުންޏަކީ ކްލިނިކަލް އެޕްލިކޭޝަންގެ ފުޅާ ޕްރޮސްޕެކްޓްތަކެއް އެކުލެވިގެންވާ އެއްޗެކެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ

އަލްއޮނައިޒީ، މުޙައްމަދަކީ ބަޔޯމެޑިސިންގެ ދާއިރާއިން ފުން ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވާ އިލްމުވެރިއެކެވެ. ދަސްމަން ޑައިބެޓީސް އިންސްޓިޓިއުޓް (ޑީޑީއައި)، ކުވައިތު ޔުނިވާސިޓީ، ލަވަލް ޔުނިވާސިޓީ، ވެސްޓަން ޔުނިވާސިޓީ (ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ވެސްޓަން އޮންޓޭރިއޯ)، އަދި ހިބްރީ ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ޖެރޫސަލަމް ފަދަ މަޝްހޫރު ބައެއް ތައުލީމީ އަދި ދިރާސާ މުއައްސަސާތަކާ ގާތް ގުޅުމެއް އޮންނަ އެވެ. އޭނާގެ ދިރާސާތަކުގެ ޝައުގުވެރިކަން ފުޅާވެ، ނިއުރޯސައިންސަސް އެންޑް ނިއުރޮލޮޖީ، ބަޔޯކެމިސްޓްރީ އެންޑް މޮލިކިއުލަރ ބަޔޮލޮޖީ، އިމިއުނޮލޮޖީ، ސައިކިއޭޓްރީ، އަދި ލައިފް ސައިންސަސް އެންޑް ބަޔޯމެޑިސިންގެ އެހެނިހެން މައުޟޫއުތައް ހިމެނެއެވެ. މި ޑިސިޕްލިންތަކަކީ އިންސާނާގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް މެކޭނިޒަމްތަކާއި، ބަލީގެ ޕްރޮސެސްތަކާއި، އާ ފަރުވާތައް އުފެއްދުމުގެ ފުން ވިސްނުމެއް ހޯދުމަށް ވަރަށް މުހިންމު ޑިސިޕްލިންތަކެކެވެ. އަލްއޮނައިޒީ، މުޙައްމަދުގެ ދިރާސާއިން އަސާސީ ސައިންސްތަކުގައި މުހިންމު ނަތީޖާތަކެއް ހޯދާފައިވާއިރު، ކްލިނިކަލް މެޑިސިން އަދި ބަޔޯމެޑިކަލް ރިސާޗަށް މުހިންމު ތިއަރީ ސަޕޯޓާއި އަމަލީ އިރުޝާދު ލިބިފައިވެއެވެ.. އަލްއޮނައިޒީ، މުޙައްމަދު ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރެފަރެންސްގައެވެ [8].

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] ދަހާން އޭ، ބްރައިންސް އެމް، ނިއެސްޓަރސް އެމް، އެޓް އަލް. ނިއުރޯޕެތީއަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް އިންނެޓް ރިޕެއާ ރިސެޕްޓަރ އަށް އަމާޒުކޮށްގެން[J]. ޕޭން ރިޕޯޓްސް، 2016،1(1):e566.DOI:10.1097/PR9.0000000000000566.

[2] ޣައްސެމީ-ބަރްގީ ނ، އެހްސަންފަރު ޒެޑް، މުޙައްމަދުރެޒާޚާނީ އޯ، އެޓް އަލް. ސިސްޕްލެޓިން އިންޑައުސްޑް ނެފްރޮޓޮކްސިސިޓީ، އެޕޮޕްޓޮސިސް އެންޑް އިންފްލެމޭޝަން ޕަތްވޭސް އާއި ދެކޮޅަށް އެރިތޮޕޮއިއެޓިން/ސީޑީ131 ހެޓެރޯރިސެޕްޓަރ އަށް ޚާއްޞަ ލިގަންޑެއް ކަމަށްވާ ARA290 ގެ ޕްރޮޓެކްޓިވް އެޕްރޯޗް ފޯރ ޕްރޮޓެކްޓިވް އެޕްރޯޗް[J]. އިންފްލެމޭޝަން، 2023،46(1):342-358.ޑީއޯއައި:10.1007/s10753-022-01737-7.

[3] ވަންގް އާރ، ޔަންގް ޒެޑް، ހޫއަންގް ވައި، އެޓް އަލް. އެރިތޮޕޮއިއެޓިން އިން އުފައްދާ ޕެޕްޓައިޑް ARA290 ސެރެބްރަލް އިސްކެމިކް ސްޓްރޯކް ޖެހިފައިވާ މަސްތަކުގައި $eta$‐common ރިސެޕްޓަރ މެދުވެރިކޮށް ސިކުނޑީގެ ޓިޝޫ ޕްރޮޓެކްޝަން މެދުވެރިކުރެއެވެ[J]. ސީއެންއެސް ނިއުރޯސައިންސް & ތެރަޕިއުޓިކްސް، 2024،30. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:268414491 ގައި ޑރ.

[4] ޒާންގް ޑަބްލިއު، ޔޫ ޖީ، ޒާންގް އެމް. ޕެޕްޓައިޑްސް، 2016،76:73-79.ޑީއޯއައި:10.1016/ޖޭ.ޕެޕްޓައިޑްސް.2016.01.003.

[5] ޒޫ ޖީ، ޒޯ ޓީ، ޑެންގް އެލް، އެޓް އަލް. ނޮނެރިތްރޮޕޮއިއެޓިކް އެރިތްރޮޕޮއިއެޓިން މިމެޓިކް ޕެޕްޓައިޑް ARA290 އިން މަސްތަކުގައި ކްރޮނިކް ސްޓްރެސް އިންޑައުސްޑް ޑިޕްރެޝަން ލައިކް ބިހޭވިއަރ އަދި އިންފްލެމޭޝަން ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ[J]. ފްރޮންޓިއަރސް އިން ފާމަކޯލޮޖީ، 2022،13:896601.

ޑީއޯއައި:10.3389/އެފްއެފްއެޗްއާރު.2022.896601.

[6] ހޫއަންގް ބީ، ޖިއާންގް ޖޭ، ލުއޯ ބީ، އެޓް އަލް. ނޮން-އެރިތްރޮޕޮއިއެޓިކް އެރިތޮޕޮއިއެޓިން އިން އުފައްދާ ޕެޕްޓައިޑް އިން މަސްތައް ސިސްޓަމިކް ލޫޕަސް އެރިތެމަޓޯސަސް އިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއެވެ[J]. ޖާނަލް އޮފް ސެލިއުލަރ އެންޑް މޮލިކިއުލަރ މެޑިސިން، 2018،22(7):3330-3339.DOI:10.1111/jcmm.13608.

[7] ޝޮކްރްޒާދޭ އެމް، އެޓެބާރީ އެމް، ޣަސެމީ-ބަރގީ ނ. ޓޮކްސިކޮލޮޖީ އިން ވިޓްރޯ، 2020،66:104864.

ޑީއޯއައި:10.1016/ޖޭ.ޓީވީ.2020.104864.

[8] އަލް-އޮނައިޒީ އެމް.އޭ، ތެރިއަލްޓް ޕީ، ލެކޯޑިއަރ އެސް، އެޓް އަލް. ނޮން-އެރިތްރޮޕޮއިއެޓިކް ޕެޕްޓައިޑް އޭއާރްއޭ 290 އިން މޮނޮސައިޓް މޮޑިއުލޭޝަންގެ ކުރީކޮޅު އޭޑީ ކަހަލަ ޕެތޮލޮޖީ ޕްރޮގްރެޝަން ލަސްވެއެވެ[J]. ބްރެއިން ބިހޭވިއަރ އެންޑް އިމިއުނިޓީ، 2022،99:363-382.

ޑީއޯއައި:10.1016/ޖޭ.ބީބީ.2021.07.016.

[9] މަޝްރެގީ އެމް، ބައިރާމީ ޒެޑް، ސިޗާނީ އެން، އެޓް އަލް. ހަކުރުބަލީގެ ޖަނަވާރު މޮޑެލްއެއް ބޭނުންކޮށްގެން އިންނެޓް ރިޕެއާ ރިސެޕްޓަރ، ARA290 އަށް ޚާއްޞަ ލިގަންޑްގެ ޒަޚަމް ރަނގަޅުވުމުގެ ހަރަކާތާ ބެހޭ އިން ވިވޯ އިންވެސްޓިގޭޝަނެއް[M]. 2023.ޑީއޯއައި:10.21203/އާރްއެސް.3.އާރްއެސް-2520194/v1.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.