|
1 комплект (10 флакон)
| Саны: | |
|---|---|
▎ Окситоциндин түзүлүшү
Булак: PubChem |
Ырааттуулук: CYIQNCPLG Молекулярдык формула: C 43H 66N 12O 12S2 Молекулярдык Салмагы: 1007,2 г/моль CAS номери: 50-56-6 PubChem CID: 439302 Синонимдер: Endopituitrina |
▎ Окситоцин изилдөө
Окситоциндин изилдөө фону кандай?
Көбөйүү менен байланышкан кубулуштардын алгачкы байкоолору:
Байыркы убакта эле адамдар аялдардын жатыны төрөт маалында үзгүлтүксүз жыйрыларын байкашкан жана бул жыйрылуу түйүлдүктүн төрөлүшү үчүн өтө маанилүү болгон. Бирок, ал кезде бул жыйрылышына кайсы зат ортомчулук кылганы белгисиз болчу. Медицинанын өнүгүшү менен адамдар акырындык менен төрөт жана көбөйүү менен байланышкан физиологиялык механизмдерди изилдеп, окситоциндин кийин ачылышына негиз салышкан.
Жаныбарлардагы эксперименттер жана алдын ала ачылыштар:
1906-жылы британиялык физиолог Генри Халлетт Дейл жаныбарлардын репродуктивдүү физиологиясын изилдеп жатып, гипофиздин экстракттары жатындын жылмакай булчуңдарынын жыйрылышына себеп болоорун аныктаган. Бул ачылыш гипофиз бези менен репродуктивдүү физиологиянын ортосундагы байланышты терең изилдөөнү баштады. Кийинчерээк, көптөгөн эксперименттер аркылуу илимпоздор гипофиз безинде жатындын жыйрылышын жана сүт бездеринен сүттүн агып чыгышын шарттаган белгилүү бир зат бар экенин аныкташкан.
Изоляция жана ат коюу:
1953-жылы Винсент дю Виньо уйлардын гипофиз безинин арткы бөлүгүнөн окситоцинди ийгиликтүү бөлүп алып, анын 9 аминокислотадан турган полипептидди түзгөн химиялык түзүлүшүн аныктаган. Ал 1955-жылы биохимия тармагына кошкон зор салымы, өзгөчө пептиддик гормондорду изилдөөдөгү жетишкендиктери үчүн химия боюнча Нобель сыйлыгына татыктуу болгон. Ошондон бери окситоцин белгилүү бир химиялык зат катары таанылып, анын булагы да гипофиздин арткы бөлүгү экендиги так аныкталган.
Ген деңгээлиндеги изилдөөлөр:
Молекулярдык биология техникасынын өнүгүшү менен окумуштуулар окситоциндин булагы механизмин тереңдетип изилдеп чыгышты. Окситоцин гипоталамустун паравентрикулярдык ядросунда жана супраоптикалык ядросунда нейрондор тарабынан синтезделет деп табылган. Бул нейрондор гендин транскрипциясы жана которуу процесстери аркылуу окситоцин прекурсорун синтездешет, андан кийин бир катар кайра иштетүү жана модификациялоодон кийин акыры биоактивдүү окситоцин пайда болот. Синтезден кийин окситоцин нейрондордун аксондору боюнча нейрогипофизге (гипофиздин арткы бөлүгү) сактоо үчүн ташылат. Организмге керек болгондо, физиологиялык таасирин көрсөтүү үчүн канга кошулат.
Окситоциндин аракет механизми кандай?
1. Төрөткө жана жатындын жыйрылышына каршы аракеттенүү механизми
Рецепторлорду жөнгө салуу:
Окситоцин кабылдагычы (OTR) G протеин менен байланышкан рецепторлордун родопсин тибине (1-класс) таандык . Кош бойлуу жана төрөт учурунда рецепторлордун экспрессиясынын өзгөрүшү, десенсибилизациясы жана жергиликтүү окситоцин концентрациясы анын функциясын жөнгө салат. Мисалы, төрөт учурунда окситоциндин эндогендик деңгээлинин жогорулашы окситоцин рецепторлорунун экспрессиясын жогорулатат, ошону менен миометриянын окситоцинге сезгичтиги жогорулайт.
Кальций ионунун жөнгө салуу:
Рецептор активдештирилгенден кийин, негизинен клетка ичиндеги кальций ионунун (Ca⊃2;⁺) концентрациясын жогорулатуу аркылуу жатындын жыйрылышын стимулдаштыруу үчүн бир катар сигнал окуялары ишке ашат [1] . Буга инозитол-трис-фосфат аркылуу кальций кампасынын бөлүнүп чыгышы, дүкөндө иштеген Ca⊃2;⁺ кириши жана чыңалуу менен иштеген Ca⊃2;⁺ кириши кирет. Кальций иондорундагы бул өзгөрүүлөр миометриялык клеткалардын жыйрылышына алып келип, түйүлдүктүн төрөлүшүн жеңилдетет.
2. Социалдык жүрүм-турум боюнча аракеттенүү механизми
Нейрондук жөнгө салуу:
Окситоцин негизинен гипоталамус тарабынан өндүрүлөт жана сүт эмүүчүлөрдүн социалдык жүрүм-турумунда, анын ичинде ата-эненин жүрүм-турумунда, социалдык мамилелердин калыптанышында жана стресске жооп катары тажрыйбаларды башкарууда маанилүү роль ойнойт [2] . Ал стресске жооп берет жана борбордук жана вегетативдик нерв системаларын, анын ичинде иммундук жана жүрөк-кан тамыр функцияларын жөнгө салууда роль ойнойт. Азыркы учурда, окситоцин мээдеги нейрон схемаларын жөнгө салуу менен коомдук жүрүм-турумуна таасир этиши мүмкүн деп эсептелет. Мисалы, коомдук мамилелерди түзүү процессинде окситоцин мээнин белгилүү бир аймактарында нейрондордун активдүүлүгүнө өбөлгө түзүп, башкаларга болгон ишенимди жана жакындык сезимин арттырат.
3. Аналгезиядагы аракет механизми
Физиологиялык процесстерди жөнгө салуу:
Окситоцин башка терс таасирлери жок чыңалууну жана ооруну басаңдата алат [3] . Учурдагы изилдөөлөр көрсөткөндөй, окситоцин нерв системасындагы ооруну өткөрүүчү жолду жөнгө салуу аркылуу ооруну басуучу таасирин көрсөтө алат. Мисалы, ал оору сигналдарынын берилишине тоскоол болушу мүмкүн же ооруну кабылдоо жана эмоционалдык жооптор менен байланышкан мээнин аймактарынын ишин жөнгө салышы мүмкүн.
4. Шакыйдын аракет механизми
Рецепторлордун экспрессиясы жана функциясы:
Шакыйды изилдөөдө окситоцин кабылдагычы (OTR) келемиштердин тригеминоваскулярдык системасында кеңири чагылдырылганы аныкталган [4] . Айрыкча trigeminal ганглиондо, OTR негизинен Aδ сезүү нейрондорунда жана жипчелеринде чагылдырылат, ал эми C буласынын сезүү нейрондорундагы аз сандагы OTRs calcitonin генине байланыштуу пептид (CGRP) менен биргелешип локализацияланат. ОТР үч нервдин каудалдык ядросунда да чагылдырылат. Бирок, окситоцин обочолонгон trigeminal ganglia же тригеминалдык ганглиондун afferent жипчелеринен CGRPдин калий ионунан келип чыккан релизине эч кандай таасир этпейт.
Кан тамыр аракети:
Перифериялык баш мээ артериялары in vitro окситоцинге жооп катары жыйрылат жана бул жооп OTR антагонисти L368899 тарабынан бөгөттөлө алат. Мындан тышкары, окситоцин иммунореактивдүүлүгү тригеминалдык ганглиондун спутник глиалдык клеткаларында табылган, бирок окситоцин mRNA үч ганглиондо аныкталган эмес. Ошондуктан, айлануучу окситоцин тригеминалдык ганглиондогу OTRs аркылуу ооруну өткөрүүгө таасир этет, бул мигренде гормондордун таасирин түшүндүрүүгө жана дарылоо үчүн жаңы максатты камсыз кылууга жардам берет [4].
Булак:PubMed [3]
Окситоцин кандай колдонулат?
1. Акушерлик боюнча колдонмолор
Төрөткө көмөктөшүү:
Акушерликте окситоцин жатындын жыйрылышын күчөтүү жана төрөткө көмөк көрсөтүү үчүн колдонулушу мүмкүн. Жатындын атониясы бар кээ бир төрөтчүлөр үчүн экзогендик окситоцин кындын ийгиликтүү төрөтүнө жетишүүгө жардам берет. Мисалы, эненин преэклампсиясы, гестациялық кант диабети, мембраналардын мөөнөтүнөн мурда жарылуусу, жатын иштебей турганда төрөттү стимулдаштыруу зарылчылыгы жана экинчи триместрде сөзсүз же толук бойдон түшүп калуу сыяктуу өзгөчө шарттары бар төрөтчүлөрдө окситоцинди АКШнын Азык-түлүк жана ДФ Администрациясы пренаталдык колдонууга уруксат берген ( 5).
2. Өнөкөт ооруну дарылоо
Өнөкөт невропатиялык, жамбаштын жана таяныч-кыймыл аппаратынын оорусу бар чоңдор үчүн окситоцинди мурунга киргизүү ооруну жана функцияны жакшыртууга белгилүү бир таасир тийгизиши мүмкүн. Плацебо көзөмөлүндөгү, үч жолу сокур, ырааттуу, предметтин ичиндеги кроссовердик сыноодо бейтаптар 2 жума бою күнүнө эки жолу окситоцин мурун спрейинин үч түрдүү дозасын (24IU, 48IU жана плацебо) өз алдынча колдонушкан. Негизги натыйжалар ооруну жана оору менен байланышкан кийлигишүүнү камтыды, ал эми экинчи натыйжаларга эмоционалдык функцияны, уйкунун бузулушун жана өзгөрүүнүн жалпы таасирин камтыйт. Дарылоо ниетин талдоо ооруну жана физикалык функцияны дарылоодон кийин жакшырарын баалайт [6].
3. Карылардагы Sarcopenic Obesity боюнча Effect
Улгайган калктын, окситоцин саркопениялык семирүү боюнча дарылык таасир этиши мүмкүн. Кош сокур, плацебо-контролдуу рандомизацияланган контролдонуучу сыноо 21 улгайган кишилерге (67,5 ± 5,4 жаш), семиздикке (30 - 43 кг/м⊃2;), отурукташкан (жумасына 2ден аз оор көнүгүүлөр) жана жай баскан (1 м/с кем, саррогатты башкаруунун белгиси катары) жүргүзүлгөн. окситоцин (24IU, 8 жума бою күнүнө 4 жолу) эч кандай олуттуу терс таасирлери жок эле жакшы кабыл алынган. Окситоцин бүт дененин арык дене массасын 2.25 кгга көбөйтүп, плацебо менен (P <.01) салыштырганда олуттуу айырманы көрсөтүп, майдын массасын азайтуу тенденциясына ээ болгон. Ал ошондой эле олуттуу -19.3mg / дл (P =.023) менен плазма төмөн тыгыздыктагы липопротеин холестерол кыскарган. Бирок, дене салмагынын индексинде, аппетит упайларында, кандагы глюкозада, плазмадагы жогорку тыгыздыктагы липопротеиндерде, триглицериддерде же депрессиялык симптомдордо олуттуу өзгөрүүлөр болгон эмес [7].
4. Шакыйдын эффектиси
Акыркы клиникалык изилдөөлөр окситоциндин шакыйга жана баш ооруга бөгөт коюучу таасири бар экенин көрсөттү. Изилдөөлөр көрсөткөндөй, окситоцин рецептору (OTR) келемиштердин тригеминоваскулярдык системасында кеңири чагылдырылат. Trigeminal ganglion (TG), OTR туюнтмасы, айрыкча, көпчүлүк A-delta сезүү нейрондор жана жипчелери табылган. OTR ошондой эле TG афференттик жипчелеринин борбордук бутасы болуп саналат, үч нервдин каудалдык ядросунда чагылдырылат. TG C була сезүү нейрондорунун аз сандагы OTR билдирүү жана нейропептид calcitonin ген менен байланышкан пептид (CGRP) менен бирге локалдаштыруу. Бирок, окситоцин обочолонгон TG же TG афференттик жипчелерден CGRPдин калий ионунан келип чыккан релизине эч кандай таасир этпейт. In vitro, башка перифериялык TG бутасы, баш мээ артериясы окситоцинге жооп катары жыйрылат жана бул жооп OTR антагонисти L368899 тарабынан бөгөттөлө алат. Окситоцин иммунореактивдүүлүгү TG спутник глиалдык клеткаларында табылган, бирок окситоцин mRNA TG табылган эмес. Демек, айлануучу окситоцин TGдеги OTRлерге таасир этет, ошону менен оорунун берилишине таасир этет [4].
5. Ашказан-ичеги моторикасына жана секретордук активдүүлүккө таасири
Окситоцин (ОТ) ичеги-карын кыймылын жана секретордук иш-аракеттерди жөнгө салууда бир нече потенциалдуу таасирин көрсөтөт. Изилдөөлөр көрсөткөндөй, OT шишикке каршы дары винкристин (VCR) менен шартталган ашказан-ичеги моторикасынын бузулушун жакшыртат, анын ичинде ашказан-ичеги транзитинин басаңдашы жана обочолонгон жоон ичеги сегменттеринин электр талаасынын стимуляциясына жооп кайтаруусу азаят. Экзогендик OT алдын ала дарылоо видеомагнитофон аркылуу ашказан-ичеги моторикасынын бөгөт коюусун жана миентерикалык нейрондордун бузулушун олуттуу түрдө жакшыртат. Мындан тышкары, OT ошондой эле ашказан боштукту жана ашказан-ичеги моторикасын жөнгө сала алат. Гипоталамус-вагалдык окситоцинергетикалык нейрондук схеманы активдештирүү менен, ал стресстен келип чыккан ашказандын кечигип бошоушу жана моторикасынын көйгөйлөрүн алдын алып, ашказандын тонусун жана кыймылдуулугун жогорулатат [8] . Ичеги перистальтикасы жагынан ОТ/ОТР сигналы ичеги перистальтикасына жөнгө салуучу таасир этет. OTR нокаут (OTRKO) чычкандардын ичеги-карын транзиттик убактысы жапайы түрдөгү чычкандарга караганда тезирээк жана OT in vitro [9] түзүлгөн ичеги толкунданып системасына (ENS) көз каранды жоон ичеги миграциялык кыймылдаткыч комплексине тоскоол болот . Ашказан-ичеги-карындын секретордук ишмердүүлүгү боюнча ОТ ичегилердин былжыр челинин өткөрүмдүүлүгүн жана клеткалардын көбөйүшүн жөнгө салат, ичеги-карындын былжырлуу катмарын сактоодо роль ойнойт жана колитке каршы коргоочу таасирге ээ [9] . Бул изилдөөлөрдүн натыйжалары OT/OTR сигналы ичеги-карын трактынын ар кандай функцияларында, анын ичинде ичеги-карындын моторикасында, секретордук активдүүлүктө жана былжыр челди коргоодо маанилүү роль ойноорун көрсөтүп турат.
Жыйынтыктап айтканда, окситоцин репродуктивдүү системада жатындын жылмакай булчуңдарынын жыйрылышына жана сүт бездеринен сүттүн бөлүнүп чыгышына көмөктөшөт жана ошол эле учурда нерв системасындагы социалдык жүрүм-турумду, эмоцияларды жана стресстик реакцияларды жөнгө салат. Мындан тышкары, окситоцин ошондой эле ичеги-карын кыймылын жана секретордук иш-аракеттерди жөнгө салат, химиотерапия препараттары менен шартталган ичеги-карын моторикасынын бузулушун жакшыртат, ашказандын бошушун камсыз кылат, ашказан кислотасынын бөлүнүп чыгышын токтотот жана ашказан жарасына жана колитке каршы коргоочу таасирге ээ. Анын көп функционалдуулугу аны репродукцияда, метаболизмде маанилүү колдонмолорго ээ кылат.
Автор жөнүндө
Жогоруда айтылган материалдардын бардыгы Cocer Peptides тарабынан изилденген, редакцияланган жана түзүлгөн.
Илимий журналдын автору
Ян Л - Huazhong University of Science & Technology менен байланышкан изилдөөчү. Анын изилдөөлөрү бир нече негизги багыттарды камтыйт, анын ичинде Нейрология жана Неврология, Фармакология жана Фармация, Изилдөө жана Эксперименттик Медицина, Онкология, Биохимия жана Молекулярдык Биология. Ал өзүнүн илимий жана илимий ишмердүүлүгү менен бул тармактарга чоң салым кошкон. Ян Л цитата шилтемесинде келтирилген [3].
