سێماگلوتید 10ملگم

▎ پێکهاتەی سێماگلۆتید

▎ توێژینەوەی سێماگلۆتید

پاشخانی توێژینەوەی سێماگلوتید چییە؟

سێماگلۆتید هاوشێوەیەکی پێپتید-١ (GLP-1)ی هاوشێوەی گلوکاگۆنی مرۆڤە، وەک ئاگۆنیست وەرگری GLP-1 پۆلێن کراوە. GLP-1 هۆرمۆنێکی سروشتییە کە لە دوای خواردن لەلایەن خانەکانی ڕیخۆڵەوە دەردرێت. ڕۆڵی هەیە لە بەرەوپێشبردنی دەردانی ئەنسۆلین و ڕێگریکردن لە دەردانی گلوکاگۆن، بەمەش ئاستی گلوکۆزی خوێن ڕێکدەخات. گەشەکردنی سێماگلۆتید لە لێکۆڵینەوە قووڵەکانی ئەرکە فیزیۆلۆژییەکانی GLP-1ەوە سەرچاوەی گرتووە. بەڵام GLP-1 نیوە تەمەنێکی زۆر کورتی هەیە لە جەستەدا، تەنها نزیکەی 1 بۆ 2 خولەک دەخایەنێت، ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ ئامادەیی بۆ تێکچوون لەلایەن ئەنزیمەکانی دیپێپتیدیل پێپتیداز-4 (DPP-4) لە جەستەدا. بۆ تێپەڕاندنی ئەم سنووردارکردنە، زانایان پێکهاتەی GLP-1 یان لە ڕێگەی جێگرەوەی ترشە ئەمینییە تایبەتەکان و زیادکردنی گروپە پارێزەرەکانەوە دەستکاری کرد، بەرگرییەکەی بەرامبەر بە ئەنزیمەکانی DPP-4 بەرزکردەوە و بەمجۆرە ماوەی کارکردنی درێژکردەوە ^[1] . لە پێکهاتەی سێماگلۆتیددا، ئالانین لە شوێنی ٨ بە ترشی α-aminoisobutyric (Aib) جێگیر دەکرێت. ئەم گۆڕانکارییە نەک تەنها سەقامگیری دەرمانەکە باشتر دەکات بەڵکو بەستنەوەی بە وەرگری GLP-1 بەهێز دەکات (Ma H, 2020). سەرەڕای ئەوە، زنجیرەیەکی لاوەکی ترشی چەوری ناوازە کە بەستراوەتەوە بە کۆتایی C یەوە، کە لە ڕێگەی γ-گلوتامینەوە بەستراوەتەوە بە پاشماوەی لایسین، نیوە تەمەنی زیاتر درێژ دەکاتەوە، کە هەفتانە جارێک دەرزی لێدان یان ڕۆژانە جارێک بە شێوەی زارەکی چالاک دەکات ^[1] . لە سەرەتادا لەسەر بنەمای لێکۆڵینەوە و گۆڕینی GLP-1ی سروشتی، سێماگلۆتید ئامانجیەتی بژاردەی چارەسەری کاریگەرتر بۆ ئەو نەخۆشانە دابین بکات کە میتابۆلیزمی جۆری 2یان هەیە ^{[1، 2]} . دوای باشکردنی پێکهاتەیی، چالاکیی فیزیۆلۆژی GLP-1 دەهێڵێتەوە لە هەمان کاتدا تایبەتمەندییە دەرمانجووڵەییەکانی بە شێوەیەکی بەرچاو باشتر دەکات، دەبێتە ئاگۆنیستێکی گرنگی وەرگری GLP-1 کە کاردەکاتە درێژخایەن. توێژینەوە و پەرەپێدانی سێماگلۆتید گرنگییەکی زۆری هەیە بۆ چارەسەرکردنی میتابۆلیزمی جۆری دووەم، کە هەڵبژاردەی نوێ پێشکەش بە نەخۆشەکان دەکات. بە باشکردنی پێکهاتەکە، کێشەی نیوە تەمەنی کورتی GLP-1ی سروشتی زاڵ دەبێت، سەقامگیری و ماوەی کارکردنی دەرمانەکە بەرز دەکاتەوە.

میکانیزمی کارکردنی سێماگلۆتید چییە؟

سێماگلۆتید ئاگۆنیستێکی وەرگری پێپتید-١ (GLP-1)ی هاوشێوەی گلوکاگۆنە کە کاردەکات و میکانیزمی کارکردنی بەم شێوەیەی خوارەوەیە:

ڕێکخستنی گلوکۆزی خوێن: وەکو ئاگۆنیستێکی وەرگری پێپتید-١ی هاوشێوەی گلوکاگۆن (GLP-1RA)، سێماگلۆتید بە شێوەیەکی سەرەکی ئارەزووی نەخۆشەکان بۆ خۆراک کەمدەکاتەوە و حەزکردنیان بۆ خۆراکە چەورییە بەرزەکان کەمدەکاتەوە بە سەرکوتکردنی ئارەزووی خواردن. ناوەندی خۆراکدان لە هیپۆتالاموسدا ڕێکدەخات، کەمکردنەوەی وەرگرتنی خۆراک و زیادکردنی تێربوون و ڕێگریکردن لە بەتاڵبوونەوەی گەدە و کەمکردنەوەی جووڵەی گەدە و ڕیخۆڵە، بەمەش ئامانجی دابەزاندنی کێش دەگات. دابەزاندنی کێش یارمەتی باشترکردنی بەرگری ئەنسۆلین دەدات و زیاتر ئاستی گلوکۆزی خوێن ڕێکدەخات ^[3] (Kim HS, 2021). سێماگلۆتید دەبێتە هۆی دابەزاندنی کێش لە مشکەکاندا لە ڕێگەی ڕێڕەوی دەماری دابەشکراوەوە. توێژینەوەکان دەریانخستووە کە سێماگلۆتید ڕاستەوخۆ کاردەکاتە سەر ناوچەکانی وەکو بنەچەی مێشک، ناوکی پەرداخ و هیپۆتالاموس. هەرچەندە بەربەستی خوێن-مێشک نابڕێت، بەڵام لە ڕێگەی ئەندامەکانی دەوری ژێرپەنجە و ناوچە تایبەتەکانی نزیک ژێرپەنجەوە لەگەڵ مێشکدا کارلێک دەکات. چالاکبوونی ناوەندی c-Fos لە 10 ناوچەی مێشکدا هاندەدات، لەوانە ناوچەکانی مێشکی دواوە کە ڕاستەوخۆ لەلایەن Semaglutid ەوە دەکرێنە ئامانج و ناوچە لاوەکییەکان بەبێ کارلێکی ڕاستەوخۆی GLP-1R، وەک ناوکی لایەنی پارابراکیال. شیکاری ئۆتۆماتیکی ئاماژە بەوە دەکات کە چالاکبوونەکە ڕەنگە پەیوەندی بە کۆتایی هاتنی ژەمەکانەوە هەبێت کە لەلایەن دەمارەکانەوە لە ناوکی لایەنی پارابراکیال کۆنتڕۆڵ دەکرێن، بەمەش ئاستی گلوکۆزی خوێن ڕێکدەخات ^[4]..

ڕێکخستنی گەدە و ڕیخۆڵە: سێماگلۆتید کار لەسەر وەرگرەکانی GLP-1 دەکات لە کۆئەندامی هەرسدا. لە ڕێگەی ڕێڕەوی پەیوەندی دەماری ڤاگۆسەوە، کار لەسەر ناوچەکانی مێشک دەکات وەک ناوکی کۆئەندامی تاکە کەسی و ناوکی جووڵەی پشتەوەی دەماری ڤاگۆس بۆ ڕێکخستنی جووڵەی گەدە و ڕیخۆڵە. دەتوانێت ڕێگری بکات لە گرژبوونی کۆئەندامی گەدە، گرژی ئیسفەنجەری پایلۆریک بەرز بکاتەوە، ماوەی مانەوەی خۆراک لە گەدەدا درێژ بکاتەوە، و دواخستنی چوونە ناو دوانزەگرێ، ڕێگری دەکات لە بەرزبوونەوەی خێرای گلوکۆزی خوێن دوای نانخواردن و گۆڕانکارییەکانی گلوکۆزی خوێن جێگیرتر بکات ^[5] (Katsurada K, 2016). سەرەڕای ئەوەش، سێماگلۆتید کار لەسەر وەرگرەکانی GLP-1 دەکات لە سیستەمی دەماری ناوەندیدا، بە شێوەیەکی سەرەکی لە ناوچەکانی وەک ناوکی کەوانەیی و ناوکی پاراڤێنتریکولەری هیپۆتالاموس. ڕێگری دەکات لە دەردانی هۆکارەکانی هاندەری ئارەزووی خواردن وەکو نیۆرۆپێپتیدی Y (NPY) و پڕۆتینی پەیوەندیدار بە ئاگۆتی (AgRP)، و لە هەمان کاتدا دەمارەکانی پرۆ-ئۆپیۆمیلانۆکۆرتین (POMC) چالاک دەکات، کە دەردانی هۆرمۆنی هاندەری α-میلانۆسایت (α-MSH) بەرەوپێش دەبات ^[5] . ئەم کاریگەریانە هەستکردن بە تێربوون دروست دەکەن و برسێتی کەم دەکەنەوە و خواردنی خۆراک کەم دەکەنەوە، ئەمەش بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ کاریگەری ئەرێنی لەسەر کۆنترۆڵکردنی گلوکۆزی خوێن دەبێت.

پاراستنی دڵ و خوێنبەرەکان: سێماگلۆتید دەتوانێت خانەکانی ناوپۆشی خوێنبەرەکان بەرەوپێش ببات بۆ دەردانی هۆکارەکانی فراوانکردنی خوێنبەرەکان وەک ئۆکسیدی نیتریک (NO)، توانای فراوانبوونی خوێنبەرەکان بەرز دەکاتەوە و باشترکردنی پەرفیوژنی لێشاوی خوێن. لە هەمان کاتدا وەڵامەکانی هەوکردن و فشاری ئۆکسجینی ناهێڵێت و زیان بە خانەکانی ناوپۆشی خوێنبەرەکان کەمدەکاتەوە و ئەگەری ڕەقبوونی خوێنبەرەکان کەمدەکاتەوە. جگە لەوەش، بە کەمکردنەوەی ئارەزووی خواردن و خواردنی خۆراک، سێماگلۆتید یارمەتی دابەزاندنی کێش دەدات، تێکچوونی میتابۆلیزمی چەوری باشتر دەکات، ئاستی ترایگلیسیرید و کۆلیسترۆڵی چەوری پڕۆتینی چڕی نزم (LDL-C) کەمدەکاتەوە، هەروەها ئاستی کۆلیسترۆڵی چەوری پڕۆتینی چڕی بەرز (HDL-C) زیاد دەکات. هەروەها لەوانەیە کاریگەری سودبەخشی هەبێت لەسەر پەستانی خوێن بە ڕێکخستنی هیمۆداینامیکەکانی گورچیلە و کارەکانی دەمارە هێلکەدانەکان، کەمکردنەوەی مەترسی بەرزی فشاری خوێن و هۆکارەکانی مەترسی نەخۆشییەکانی دڵ و خوێنبەرەکان ^[6]..

ڕێکخستنی سێماگلۆتید و نووسینەوەی گۆڕینی WAT بۆ BAT و چالاککردنی BAT.

سەرچاوە: PubMed ^[12]

تاقیکردنەوە و لێکۆڵینەوە سەرەکییەکان چین؟

دیزاین و باشکردنی پێکهاتەی کیمیایی: لە کاتی دیزاینکردنی سێماگلۆتید، شێوازێکی بەستنەوەی گەڕاوە بە ئەلبومین وەرگیرا بۆ درێژکردنەوەی ماوەی کارکردنی دەرمانەکە. بە دیاریکردنی پێکهاتەی گونجاوی ترشە چەورییەکان و بەستەرەکان، لە هەمان کاتدا پاراستنی کاریگەری وەرگری GLP-1 (GLP-1R)، توانای بەستنەوە بە ئەلبومین زۆرترین بوو ^[7]..

بەکارهێنانی دەرمان: سێماگلۆتید ئاگۆنیستێکی وەرگری پێپتید-1ی هاوشێوەی گلوکاگۆنە (GLP-1 RA) کە نیوە تەمەنی تاڕادەیەک درێژی لەناوبردنی هەیە، ڕێگە بە دەرزی ژێر پێست دەدات هەفتانە جارێک. لە نەخۆشانی جۆری دووەمی میتابۆلیزم (T2DM)، کاریگەری دابەزاندنی کێشی دەرزی ژێر پێستی سێماگلۆتید لە هەفتەیەکدا جارێک باشترە لە GLP-1RAەکانی تر کە هەفتانە جارێک دەدرێن. لە تاقیکردنەوەی قۆناغی دووەمی گەڕان بەدوای ژەمە دەرمانەکەدا بۆ نەخۆشە قەڵەوەکان کە T2DMیان نییە، دەرزیی ژێر پێستی سێماگلۆتید لە ڕۆژێکدا جارێک کاریگەری دابەزاندنی کێشی باشتری نیشان دا لە چاو پلاسیبۆ و ڕۆژانە جارێک 3.0 میلیگرام لیراگلوتاید. پلەی دابەزاندنی کێش کە بەهۆی سێماگلۆتیدەوە لەم لێکۆڵینەوەیەدا دروست بووە، لە ستانداردەکانی دەرمانی دابەزاندنی کێشی تێپەڕاندووە کە لەلایەن دەزگای دەرمانی ئەوروپی (EMA) و بەڕێوەبەرایەتی خۆراک و دەرمانی ئەمریکا (FDA) دانراون، و سەلامەتە، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە دەرزی سێماگلۆتید لە ژێر پێستی ڕۆژانەدا جارێک توانای ئەوەی هەیە ببێتە دەرمانێکی دابەزاندنی کێشی لەش لە داهاتوودا ^[8]..

چارەسەرکردنی نەخۆشییەکانی دڵ و خوێنبەرەکان بە باشترکردنی کارکردنی دڵ: ئەنجامەکانی تاقیکردنەوەی STEP-HFpEF دەریخست کە ئاگۆنیستی پێپتیدی 1ی هاوشێوەی گلوکاگۆنی دژە شەکرە بە ژەمی بەرز Semaglutid نیشانەکانی پەیوەست بە سستبوونی دڵ بە شێوەیەکی بەرچاو باشتر کردووە بە بەشە دەردانی پارێزراو (HFpEF) و ئاستی پێپتیدی ناتریوریتیکی جۆری N-کۆتایی پرۆ-B کەمکردەوە (NT-proBNP). تاقیکردنەوە توێژینەوەکان دەریانخستووە کە چارەسەری توند بە سێماگلۆتید دەتوانێت گرژی ترابیکۆلی دەمارەکانی مرۆڤ زیاتر لە سێ هێندە زیاد بکات بە شێوەیەکی وابەستە بە ژەمە دەرمانەکە، بەبێ ئەوەی مەیلی زیادبوونی ناڕێکی لێدانی دڵ. ئەم کاریگەرییە ڕەنگە بەهۆی زیادبوونی وەرگرتنی +Ca2 لەلایەن تۆڕی سارکۆپلازمیەوە بێت. چارەسەرکردن بە ژەمی بەرزی سێماگلۆتید لە نەخۆشانی تووشبوو بە سستبوونی دڵ دەتوانێت کارکردنی دەمارەکان باشتر بکات، بەمەش نیشانەکانی کەم دەکاتەوە ^[9]..

سیماگلۆتید لە ژێر لێکۆڵینەوەدایە بۆ چارەسەرکردنی هەوکردنی چەوری جگەری ناکحولی (NASH): دیزاینی عەقڵانی سێماگلۆتید بەشدارییەکی گەورەی کردووە لە باشترکردنی کۆنترۆڵکردنی گلوکۆزی خوێن، کێشی جەستە، پەستانی خوێن، چەوری خوێن، کارکردنی خانەکانی β، و سیستەمی دڵ و خوێنبەرەکان لە نەخۆشانی تووشبوو بە میتابۆلیزمی جۆری دووەم. سەرەڕای ئەوە، پەرەپێدانی فۆرمولاسیۆنێکی زارەکیی سێماگلۆتید ڕەنگە سوودێکی زیاتر لە ڕووی پابەندبوون بە چارەسەری نەخۆشەکانەوە دابین بکات ^[7]..

جیاوازی کاریگەرییەکانی دابەزاندنی کێشی سێماگلۆتید لە نێوان دانیشتوانی جیاوازدا چین؟

ئەو گەورەساڵانەی کە پێشتر نەخۆشییەکانی دڵ و خوێنبەرەکانیان هەبووە، کێشی زیادە یان قەڵەوی بەڵام بێ میتابۆلیزم: لە تاقیکردنەوەی دەرئەنجامەکانی دڵ و خوێنبەرەکانی SELECT، سێماگلۆتید ڕووداوە نەرێنییە سەرەکییەکانی دڵ و خوێنبەرەکانی بە ڕێژەی 20% کەمکردەوە لە 17,604 گەورەساڵدا کە پێشتر نەخۆشییەکانی دڵ و خوێنبەرەکانیان هەبووە، کێشی زیادە یان قەڵەوی، و بێ میتابۆلیزم ^[10] (Ryan DH، 2024). لەم شیکارییە پێشوەختە دیاریکراوەدا، توێژەران کاریگەرییەکانی سێماگلۆتیدیان لەسەر کێشی جەستە، دەرئەنجامەکانی مرۆڤپێوان، سەلامەتی و بەرگەگرتن بەپێی پێوەرەکانی بارستەی جەستەی بنەڕەتی (BMI) تاقیکردەوە. ئەو نەخۆشانەی کە سێماگلۆتیدیان وەرگرتووە لە ماوەی ٦٥ هەفتەدا کێشی جەستەیان کەمبوونەوەی بەردەوامیان هەبووە، کە تا ٤ ساڵ بەردەوام بووە. لە 208 هەفتەدا، بە بەراورد لەگەڵ گروپی پلاسیبۆ، سێماگلۆتید بووە هۆی کەمبوونەوەی تێکڕای کێشی جەستە (-10.2%)، دەوری کەمەر (-7.7 سم)، و ڕێژەی کەمەر بۆ باڵا (-6.9%)، لەکاتێکدا گروپی پلاسیبۆ کەمبوونەوەی (-1.5%، -1.3 سم، و -1.0%) بە ڕێککەوت هەبوو، و هەموو بەراوردکردنەکان لەگەڵ پلاسیبۆ لە ڕووی ئامارییەوە بوون گرنگە. دابەزینی کێش بە شێوەیەکی مانادار لە ڕووی کلینیکیەوە لە هەردوو ژن و پیاو، هەموو گروپە نەتەوەییەکان، جۆرەکانی جەستە و ناوچەکان ڕوویدا. سێماگلۆتید پەیوەندی بە کەمتربوونی ڕووداوە نەرێنییە جدییەکانەوە هەبوو. بۆ هەر پۆلێکی BMI (<30، 30 بۆ <35، 35 بۆ <40، و ≥40 کیلۆگرام/م⊃2؛)، ڕوودانی ڕووداوە نەرێنییە جدییەکانی سێماگلۆتید (ژمارەی ڕووداوەکانی بینراو لە هەر 100 کەس-ساڵدا) کەمتر بوو (43.23، 43.54، 51.07، و 47.06 بۆ سێماگلۆتید، و 50.48، 49.66، 52.73، و 60.85 بۆ پلاسیبۆ). سێماگلۆتید پەیوەندی بە زیادبوونی ڕێژەی وەستاندنی بەرهەمی تاقیکارییەوە هەبوو. لەگەڵ کەمبوونەوەی پۆلی BMI، ڕێژەی وەستاندنی کارەکە زیادی کرد. لە تاقیکردنەوەی SELECT، لە 208 هەفتەدا، سێماگلۆتید دابەزینی کێشی کلینیکی بەرچاو و باشتربوونی لە بەها ئەنترۆپۆمێتریدا بەرهەمهێنا بە بەراورد لەگەڵ پلاسیبۆ، و دابەزینی کێش بۆ ماوەی 4 ساڵ بەردەوام بوو.

ئەو کەسانەی کە قەڵەون یان کێشیان زیادە بەڵام بێ میتابۆلیزم: پێداچوونەوەیەکی سیستماتیکی کاریگەری و سەلامەتی سێماگلۆتیدی لە کەسەکاندا هەڵسەنگاند کە قەڵەون یان کێشیان زیادە بەڵام میتابۆلیزمیان نییە ^[11] . ئەم پێداچوونەوەیە ئەنجامەکانی چەندین تاقیکردنەوەی کلینیکی کۆکردەوە، جەختی لەسەر کاریگەرییەکانی سێماگلۆتید لەسەر دابەزاندنی کێش، پارامێتەرەکانی گۆڕانکاری خۆراک و دەرئەنجامە تەندروستییە گشتییەکان کردەوە. ئەنجامەکان دەریانخست کە سێماگلۆتید پەیوەندی بە دابەزینی کێشی بەرچاو و باشتربوونی نیشاندەری تەندروستی پەیوەست بە قەڵەویەوە هەیە، و لەوانەیە بژاردەیەکی چارەسەری بەنرخ بێت بۆ نەخۆشە قەڵەوەکان.

نەخۆشانی غەیرە شەکرە (بەڵگەکان لە چەندین RCT): لە 4 تاقیکردنەوەی کۆنترۆڵکراوی هەڕەمەکیدا، ئەو نەخۆشانەی کە کێشی بنەڕەتی جەستەیان 96 بۆ 105 کیلۆگرام بوو، هەفتانە دەرزی ژێر پێستیان 2.4 میلیگرام سێماگلۆتید و دەستێوەردانەکانی شێوازی ژیانیان وەرگرت (ڕاوێژکاری، خۆراک و چالاکیی جەستەیی) بۆ چارەسەری دابەزاندنی کێش. یەکێک لە تاقیکردنەوە کۆنتڕۆڵکراوەکانی هەڕەمەکی بۆ نەخۆشانی غەیرە شەکرە (N = 1961) دەریخست کە دوای 68 هەفتە، تێکڕای دابەزینی کێش 15% (15 کیلۆگرام) بووە، کە لە ڕووی ئامارییەوە جیاوازییەکی بەرچاوی لەگەڵ 2% (3 کیلۆگرام) لە گروپی پلاسیبۆدا هەبووە. ڕێژەی ئەو نەخۆشانەی کە کێشیان دابەزاندووە ≥5% 86% بووە بە بەراورد لەگەڵ 32% لە گروپی پلاسیبۆ، و ژمارەی پێویست بۆ چارەسەرکردن (NNT) = 2؛ ڕێژەی ئەو نەخۆشانەی کە کێشیان دابەزاندووە ≥10% 69% بووە بە بەراورد لەگەڵ 12% لە گروپی پلاسیبۆ، و NNT = 2. دابەزینی کێش لە نزیکەی 60 هەفتەدا ئاستێکی بەرز بووەتەوە. ڕوودانی ڕووداوە نەرێنییەکانی گەدە و ڕیخۆڵە (AEs) 74% بوو بە بەراورد لەگەڵ 48% لە گروپی پلاسیبۆ، و ژمارەی پێویست بۆ زیانگەیاندن (NNH) = 3. ڕێژەی ئەو نەخۆشانەی کە چارەسەرکردنیان بەهۆی ڕووداوە نەرێنییەکانەوە وەستاندبوو 7% بوو بە بەراورد لەگەڵ 3% لە گروپی پلاسیبۆ، و NNH = 25. لە تاقیکردنەوەیەکی دیکەی کۆنترۆڵکراوی هەڕەمەکیدا لەگەڵ دەستێوەردانی چڕ و پڕی شێوازی ژیانی (N = 611)، دابەزینی کێش لە گروپی سێماگلۆتید 16% (17 کیلۆگرام) بوو، کە لە ڕووی ئامارییەوە جیاوازییەکی بەرچاوی هەبوو لەگەڵ 6% (6 کیلۆگرام) لە گروپی پلاسیبۆ. لە تاقیکردنەوەیەکی کۆنترۆڵکراوی هەڕەمەکیدا بۆ گەڕان بەدوای ژەمە دەرمانەکەدا بۆ نەخۆشانی شەکرە (N = 1210)، نەخۆشەکان هەفتانە 2.4 میلیگرام سێماگلۆتید، هەفتانە 1.0 میلیگرام سێماگلۆتید، یان پلاسیبۆیان پێدرا. دوای ٦٨ هەفتە، تێکڕای دابەزینی کێش بە ڕێککەوت ١٠% (٢.٤ میلیگرام)، ٧% (١.٠ میلیگرام) و ٣% (پلاسیبۆ) بووە. ڕێژەی ئەو نەخۆشانەی کە کێشیان دابەزاندووە ≥5% 69% (2.4 میلیگرام)، 57% (1.0 میلیگرام) بووە بە بەراورد لەگەڵ 29% لە گروپی پلاسیبۆ. بۆ ژەمە 2.4 میلیگرام و 1.0 میلیگرام، NNT = 9. ڕووداوە نەرێنییەکان لە نێوان ژەمە جیاوازەکاندا هاوشێوە بوون. لە تاقیکردنەوەیەکی کۆنترۆڵکراوی هەڕەمەکی پاراستنی کێشدا (N = 803)، بەشداربووانی غەیرە شەکرە هەفتانە چارەسەریان وەرگرت بە 2.4 میلیگرام سێماگلۆتید بۆ ماوەی 20 هەفتە، و پاشان بە شێوەیەکی هەڕەمەکی دابەشکران بەسەر گروپێکدا کە بەردەوام بوون لە چارەسەرکردنی سێماگلۆتید یان گروپێکی پلاسیبۆ. دوای 48 هەفتە، ئەو گروپەی بەردەوام بوون لە چارەسەری سێماگلۆتید، 8%ی کێشی جەستەیان دابەزی، لەکاتێکدا گروپی پلاسیبۆ 7%ی کێشی جەستەیان زیادکرد.

لە کۆتاییدا، سێماگلۆتید دەرمانێکی ئاگۆنیستی وەرگری GLP-1 یە کە بەهای بەکارهێنانی لە چەندین بواردا هەیە. لە بواری چارەسەری میتابۆلیزمدا، بە شێوەیەکی کاریگەر ئاستی گلوکۆزی خوێن کۆنتڕۆڵ دەکات بە بەستنەوەی بە وەرگرەکانی GLP-1، بەرەوپێشبردنی دەردانی ئەنسۆلین، و ڕێگریکردن لە دەردانی گلوکاگۆن، ئەمەش بژاردەیەکی چارەسەری گرنگ بۆ ئەو نەخۆشانە دابین دەکات کە میتابۆلیزمی جۆری دووەمیان هەیە. لە لایەنی چارەسەری قەڵەویدا، سێماگلۆتید بە شێوەیەکی بەرچاو وەرگرتنی وزە کەمدەکاتەوە لە ڕێگەی میکانیزمەکانی وەک سەرکوتکردنی ئارەزووی خواردنی ناوەندی و دواکەوتنی بەتاڵبوونەوەی گەدە، ئەمەش یارمەتی نەخۆشە قەڵەوەکان دەدات کێشیان دابەزێنن و دۆخی گۆڕانکاری خۆراکیان باشتر بکەن. سەرەڕای ئەوەش، سێماگلۆتید ئاسۆی بەکارهێنانی ئەگەری لە خۆپاراستن و چارەسەرکردنی نەخۆشییەکانی دڵ و خوێنبەرەکاندا نیشان دەدات. باشترکردنی هۆکارەکانی مەترسییەکانی دڵ و خوێنبەرەکان ڕێگەیەکی نوێ بۆ کەمکردنەوەی ڕوودانی ڕووداوەکانی دڵ و خوێنبەرەکان دابین دەکات.

دەربارەی نووسەر

ئەو مادانەی سەرەوە هەموویان لەلایەن کۆمپانیای Cocer Peptides لێکۆڵینەوە و دەستکاری و کۆکراونەتەوە.

نووسەری گۆڤاری زانستی

هێگنەر پی توێژەر لە زانکۆی ڕیگنسبێرگ. کارەکانی بریتین لە کیمیا، سیستەمی دڵ و خوێنبەرەکان و دڵ. لە بواری کیمیادا، بەدواداچوون بۆ کاردانەوەکانی پەیوەست بە تەندروستی دڵ و خوێنبەرەکان دەکات. لە توێژینەوەکانی سیستەمی دڵ و خوێنبەرەکاندا، لێکۆڵینەوە لە کارەکانی دڵ و خوێنبەرەکان دەکات، بەدوای تێگەیشتنە چارەسەرییەکاندا دەگەڕێت. توێژینەوەکانی لە بواری دڵدا لەسەر خۆپاراستن و دەستنیشانکردن و چارەسەرکردنی نەخۆشییەکانی دڵە.

بەشدارییەکانی هێگنەر بەرچاون. تێگەیشتنە کیمیاییەکانی بووەتە هۆی پەرەپێدانی دەرمانی نوێی دڵ و خوێنبەرەکان. کارەکانی لەسەر میکانیزمەکانی دڵ و خوێنبەرەکان تێگەیشتن لە نەخۆشییەکانی دڵ و خوێنبەرەکانی بەرزکردووەتەوە. لە ڕووی کلینیکیەوە، لێکۆڵینەوەکانی بەڕێوەبردنی نەخۆشییەکانی دڵیان باشتر کردووە، ستانداردەکانی چاودێریکردنی نەخۆشەکانی بەرزکردووەتەوە. بە گشتی، ڕێبازی فرە پسپۆڕیی هێگنەر پزیشکی دڵ و خوێنبەرەکان دەوڵەمەند دەکات، هیوایەک بۆ کەمبوونەوەی بارگرانی نەخۆشی و دەرئەنجامی باشتری نەخۆشەکان پێشکەش دەکات. هێگنەر پی لە ئاماژەی وەرگێڕانەکەدا هاتووە ^[9]..

▎ وەرگێڕانی پەیوەندیدار

[1] مێمۆن ئەی، تەحریم م، کوماری بی. سێماگلوتید: بەیانی نوێ بۆ نەخۆشانی شەکرە[ج]. گۆڤاری کۆمەڵەی پزیشکی پاکستان، 2023،73(3):721.DOI:10.47391/JPMA.7558.

[2] ما هـ، هوانگ و، وانگ ئێکس، و هاوکارانی. تێگەیشتنە پێکهاتەییەکان بۆ چالاککردنی GLP-1R لەلایەن ئاگۆنیستێکی مۆلیکولی بچووکەوە [J]. توێژینەوەی خانە، 2020،30(12):1140-1142.DOI:10.1038/s41422-020-0384-8.

[3] کیم ئێچ ئێس، یۆنگ سی ئێچ. سیماگلۆتیدی زارەکی، یەکەم وەرگری گلوکاگۆن هاوشێوەی پێپتید-1 ئاگۆنیست: ئایا دەتوانێت فیشەکێکی سیحراوی بێت بۆ میتابۆلیزمی جۆری دووەم؟[J]. گۆڤاری نێودەوڵەتی زانستە گۆڕانکارییەکان، 2021،22(18).DOI:10.3390/ijms22189936.

[4] گابێری س، سالیناس سی جی، پاوڵسن ئێس جەی، و هاوکارانی. سێماگلۆتید کێشی جەستە لە مشکەکاندا لە ڕێگەی ڕێڕەوی دەماری دابەشکراوەوە دادەبەزێنێت [J]. Jci Insight، 2020،5(6).DOI:10.1172/jci.insight.133429.

[5] کاتسورادا ک، یادا ت. کاریگەرییە دەمارییەکانی پێپتیدی هاوشێوەی گلوکاگۆن-1 و ئاگۆنیستی وەرگرەکەی کە لە ڕیخۆڵە و مێشکەوە وەرگیراون [J]. گۆڤاری لێکۆڵینەوەی میتابۆلیزم، 2016،7:64-69.DOI:10.1111/jdi.12464.

[6] ڕایان دی ئێچ، لینگڤای ئی، کۆلهۆن ئێچ ئێم، و هاوکارانی. کاریگەرییەکانی سێماگلۆتید لەسەر دەرئەنجامەکانی دڵ و خوێنبەرەکان لە کەسانی تووشبوو بە کێشی زیادە یان قەڵەوی (SELECT) هۆکار و دیزاین [J]. گۆڤاری دڵی ئەمریکی، 2020،229:61-69.DOI:10.1016/j.ahj.2020.07.008.

[7] نودسن ل بی، لاو ج. دۆزینەوە و پەرەپێدانی لیراگلوتاید و سێماگلوتید[J]. سنوورەکان لە زانستی هێلکەدان، 2019،10.DOI:10.3389/fendo.2019.00155.

[8] کریستۆ جی ئەی، کاتسیکی ن، بلوندێل ج، و هاوکارانی. سێماگلۆتید وەک دەرمانێکی دژە قەڵەوی بەڵێندەر[J]. پێداچوونەوەکانی قەڵەوی، 2019، 20(6):805-815.DOI:10.1111/obr.12839.

[9] هێگنەر پ، سێیتز س، شۆپکا س، و هاوکارانی. سێماگلۆتید کارکردنی گرژبوونەوە لە دەمارە جیاکراوەکانی مرۆڤدا باشتر دەکات [J]. گۆڤاری دڵی ئەوروپی، 2024،45.DOI:10.1093/eurheartj/ehae666.3729.

[10] ڕایان دی ئێچ، لینگڤای ئی، دینفیڵد ج، و هاوکارانی. کاریگەری درێژخایەنی دابەزاندنی کێشی سێماگلۆتاید لە قەڵەوی بەبێ میتابۆلیزم لە تاقیکردنەوەی SELECT [J]. پزیشکی سروشت، 2024،30(7):2049-2057.DOI:10.1038/s41591-024-02996-7.

[11] ئالانازی م، ئەلشەهرانی جەی ئەی، ئەلجەبێری ئەی ئێس، و هاوکارانی. کاریگەری سێماگلۆتید لە کەسانی قەڵەوی یان کێشی زیادە بەبێ میتابۆلیزم[J]. گۆڤاری زانستی پزیشکی کیوریۆس، 2024،16(8).DOI:10.7759/cureus.67889.

[12] پاپاکۆنستنتینو I، تسیوفیس ک، کاتسی ڤی. ڕوناکی لەسەر میکانیزمی کارکردنی سێماگلوتید[J]. پرسەکانی ئێستا لە بایۆلۆجیای گۆڕانکاری، 2024،46(12):14514-14541.DOI:10.3390/cimb46120872.

هەموو ئەو بابەت و زانیارییە بەرهەمانەی کە لەم ماڵپەڕەدا پێشکەش دەکرێن تەنیا بۆ بڵاوکردنەوەی زانیاری و مەبەستی پەروەردەییە.  

ئەو بەرهەمانەی لەم ماڵپەڕەدا دابین کراون تەنها بۆ لێکۆڵینەوە لە ناو ئامێری پشکنیندا دانراون. توێژینەوەکانی ناو ئامێری پشکنینی دەرەکی (بە لاتینی: *لە شووشەدا*، واتە لە کەلوپەلی شووشەدا) لە دەرەوەی جەستەی مرۆڤ ئەنجام دەدرێت. ئەم بەرهەمانە دەرمان نین، لەلایەن ئیدارەی خۆراک و دەرمانی ئەمریکا (FDA) پەسەند نەکراون و نابێت بۆ ڕێگریکردن، چارەسەرکردن، یان چارەسەرکردنی هیچ حاڵەتێکی پزیشکی، نەخۆشی، یان نەخۆشییەک بەکاربهێنرێن. بەپێی یاسا بە توندی قەدەغەیە کە ئەم بەرهەمانە بە هەر شێوەیەک بێت بخرێتە ناو جەستەی مرۆڤ یان ئاژەڵەوە.