ސެމަގްލޫޓިޑް 10އެމްޖީ

▎ ސެމަގްލޫޓިޑް ސްޓްރަކްޗަރ

▎ ސެމަގްލޫޓިޑް ރިސާޗް

ސެމަގްލޫޓިޑްގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟

ސެމަގްލޫޓިޑް އަކީ އިންސާނާގެ ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 (ޖީއެލްޕީ-1) އެނަލޮގް އެއް ކަމަށާއި، މިއީ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި ގިންތިކުރެވިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ ކެއުމަށްފަހު ގޮހޮރުގެ ސެލްތަކުން ނިކުންނަ ގުދުރަތީ ހޯރމޯނެކެވެ. އެއީ އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ކުރިއެރުވުމާއި ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވުމުގައި ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، އެކަމުގެ ސަބަބުން ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ރެގިއުލޭޓް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. ސެމަގްލޫޓިޑް އުފެދުނީ ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ފުންކްޝަންތަކުގެ ފުން ދިރާސާތަކުންނެވެ. ނަމަވެސް ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ހަފް ލައިފް ހަށިގަނޑުގައި އިންތިހާއަށް ކުރުވެ، ގާތްގަނޑަކަށް 1 އާއި 2 މިނެޓާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ދިގުދެމިގެންދާއިރު، މިއީ ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ޑައިޕެޕްޓައިޑައިލް ޕެޕްޓައިޑޭޒް-4 (ޑީޕީޕީ-4) އެންޒައިމްތަކުން އޭގެ ހަލާކުވުމަށް ފަސޭހަވުމެވެ. މި ލިމިޓެޝަނުން އަރައިގަތުމަށްޓަކައި ސައިންސްވެރިން ވަކި އެމިނޯ އެސިޑް ބަދަލުތަކާއި ރައްކާތެރި ގްރޫޕްތައް އިތުރުކޮށްގެން ޖީއެލްޕީ-1 ގެ އޮނިގަނޑު ބަދަލުކޮށް، ޑީޕީޕީ-4 އެންޒައިމްތަކަށް ދިފާޢުވުން އިތުރުވެ، މިހެންވުމުން އޭގެ އަމަލުކުރާ މުއްދަތު ދިގުކޮށްދިނެވެ ^[1] . ސެމަގްލޫޓިޑްގެ ސްޓްރަކްޗަރގައި 8 ވަނަ މަގާމުގައި ހުންނަ އެލަނިންގެ ބަދަލުގައި α-އެމިނޯއައިސޮބްޔުޓިރިކް އެސިޑް (Aib) އުފެދެއެވެ. މި ބަދަލުގެ ސަބަބުން ބޭހުގެ ސްޓެބިލިޓީ ރަނގަޅުވުމުގެ އިތުރުން ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އާއި ގުޅުން ވަރުގަދަވެގެންދެއެވެ (މާ އެޗް، 2020). މީގެ އިތުރުން، އޭގެ ސީ-ޓާރމިނަސް އާއި ގުޅިފައިވާ ޚާއްޞަ ފެޓީ އެސިޑް ސައިޑް ޗޭނެއް، γ-ގްލޫޓާމިން މެދުވެރިކޮށް ލައިސިން ރެސިޑިއުސް އާއި ގުޅިފައިވާ، ހަފް ލައިފް އިތުރަށް ދިގުކޮށް، ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު އިންޖެކްޝަން ނުވަތަ ދުވާލަކު އެއްފަހަރު އަނގައިން ދިނުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ ^[1] . ފުރަތަމަ ބިނާވެފައިވަނީ ގުދުރަތީ ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ދިރާސާތަކާއި ބަދަލުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ސެމަގްލޫޓިޑްގެ އަމާޒަކީ ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް ފަރުވާގެ އިތުރު ފައިދާހުރި ގޮތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމެވެ ^{[1، 2]} . ސްޓްރަކްޗަރަލް އޮޕްޓިމައިޒޭޝަން އަށް ފަހު، ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް އެކްޓިވިޓީ ހިފެހެއްޓުމުގެ އިތުރުން، އޭގެ ފާރމަކޯކިނެޓިކް ޕްރޮޕަޓީސް ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުވެ، މުހިންމު ދިގު މުއްދަތަކަށް އަމަލުކުރާ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓަކަށް ވެއެވެ. ސެމަގްލޫޓިޑްގެ ދިރާސާއާއި ތަރައްޤީއަކީ ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމްއަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ވަރަށް ބޮޑު މުހިންމު ކަމެއް ކަމުން، ބަލިމީހުންނަށް އާ ޗޮއިސްތަކެއް ލިބިގެންދެއެވެ. މި ސްޓްރަކްޗަރ އޮޕްޓިމައިޒްކޮށްގެން، ގުދުރަތީ ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ކުރު ހާފް ލައިފްގެ މައްސަލައިން އަރައިގަނެ، ބޭހުގެ ސްޓެބިލިޓީއާއި އެކްޝަންގެ މުއްދަތު އިތުރުކޮށްދެއެވެ.

ސެމަގްލޫޓިޑްގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

ސެމަގްލޫޓިޑް އަކީ ދިގު މުއްދަތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 (GLP-1) ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް އެއް ކަމަށާއި، އޭގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމް ތިރީގައި މިވަނީއެވެ.

ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޝަން: ނޮވެލް ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް (ޖީއެލްޕީ-1އާރްއޭ) އެއްގެ ގޮތުގައި ސެމަގްލޫޓިޑް މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބަލިމީހުންގެ ކާނާއަށް ކުރާ ޝައުގުވެރިކަން ކުޑަކޮށްދީ، ކާނާ ކެއުމަށް ޝައުގުވެރިކަން ކުޑަކޮށްދެއެވެ. އެއީ ހައިޕޮތެލަމަސްގައި ހުންނަ ކާނާގެ މަރުކަޒު ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ކާނާ ކެއުން މަދުކޮށް، ފުރިހަމަކަން އިތުރުކޮށް، ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ހުއްޓުވައި، ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް މޮޓިލިޓީ ދަށްކޮށް، ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަމާޒު ހާސިލްކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ބަރުދަން ލުއިކުރުމަކީ އިންސިއުލިން ރެސިސްޓެންސް ރަނގަޅުކޮށްދީ ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު އިތުރަށް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ ^[3] (ކިމް އެޗްއެސް، 2021). ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ރޮޑެންޓްސް ގެ ބަރުދަން ލުއިކޮށްދެނީ ޑިސްޓްރިބިއުޓެޑް ނިއުރަލް ޕަތްވޭސް މެދުވެރިކޮށެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ސެމަގްލޫޓިޑް ސީދާ ސިކުނޑީގެ ދަނޑި، ސެޕްޓަލް ނިއުކްލިއަސް، އަދި ހައިޕޮތެލަމަސް ފަދަ ސަރަހައްދުތަކަށް އަމަލުކުރެއެވެ. ލޭ-ސިކުނޑީގެ ހުރަސް ހުރަސް ނުކުރި ނަމަވެސް، ސާރކަމްވެންޓްރިކިއުލަރ ގުނަވަންތަކާއި ވެންޓްރިކަލްސް ކައިރީގައި ހުންނަ ވަކި ސަރަހައްދުތަކެއް މެދުވެރިކޮށް ސިކުނޑިއާ މުޢާމަލާތް ކުރެއެވެ. އެއީ ސިކުނޑީގެ 10 ސަރަހައްދެއްގައި ސެންޓްރަލް ސީ-ފޮސް އެކްޓިވޭޝަން އުފެއްދުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. އޮޓޮމެޓިކް ތަޙުލީލުތަކުން ދައްކާގޮތުގައި މި އެކްޓިވޭޝަން ގުޅިފައިވަނީ ލެޓަރަލް ޕެރަބްރެކިއަލް ނިއުކްލިއަސްގައި ހުންނަ ނިއުރޯންތަކުން ކޮންޓްރޯލްކުރާ ކެއުންތައް ނިމުމާއި، މިކަމުގެ ސަބަބުން ލޭގެ ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ރެގިއުލޭޓް ވުމާއެވެ ^{[4] .}.

ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ރެގިއުލޭޝަން: ސެމަގްލޫޓިޑް އަކީ ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ޓްރެކްޓްގައި ހުންނަ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އަށް އަމަލުކުރާ އެއްޗެކެވެ. ވެގަސް ނާރުގެ އެފެރެންޓް މަގު މެދުވެރިކޮށް ސިކުނޑީގެ ސޮލިޓަރީ ޓްރެކްޓްގެ ނިއުކްލިއަސް އާއި ވެގަސް ނާރުގެ ޑޯސަލް މޮޓޯ ނިއުކްލިއަސް ފަދަ ސަރަހައްދުތަކަށް އަމަލުކޮށް ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް މޮޓިލިޓީ ރެގިއުލޭޓް ކުރެއެވެ. އެއީ ގޭސްޓްރިކް އެންޓްރަމް ކޮންޓްރެކްޓްވުން ހުއްޓުވައި، ޕައިލޮރިކް ސްފިންކްޓަރގެ ޓެންޝަން އިތުރުކޮށް، ބަނޑުގައި ކާނާ ދިރިއުޅޭ ވަގުތު ދިގުކޮށް، ޑިއުޑެނަމް އަށް ވަނުން ލަސްކޮށް، ކެއުމަށްފަހު ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ހަލުވިކަމާއެކު އިތުރުވުން ހުއްޓުވައި، ލޭގެ ގްލޫކޯޒްގެ ބަދަލުތައް ސްޓޭބަލް ކޮށްދެއެވެ ^[5] (Katsurada K, 2016). މީގެ އިތުރުން ސެމަގްލޫޓިޑް ސެންޓްރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމްގައި ހުންނަ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އަށް އަމަލުކުރަނީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ހައިޕޮތެލަމަސްގެ އާކިއުއޭޓް ނިއުކްލިއަސް އަދި ޕެރަވެންޓްރިކިއުލަރ ނިއުކްލިއަސް ފަދަ ސަރަހައްދުތަކުގައެވެ. އެއީ ނިއުރޯޕެޕްޓައިޑް ވައި (NPY) އަދި އަގޫޓީއާ ގުޅުންހުރި ޕްރޮޓީން (AgRP) ފަދަ ކާހިތްވުން ހުއްޓުވާ، އަދި ހަމައެއާއެކު ޕްރޯ-އޮޕިއޯމެލަނޯކޯޓިން (POMC) ނިއުރޯންތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށް، α-މެލަނޯސައިޓް ސްޓިމިއުލޭޓިންގ ހޯރމޯން (α-MSH) ސެކްރެޝަން ކުރިއެރުވުމެވެ ^[5] . މި އަސަރުތަކުގެ ސަބަބުން ފުރިހަމަކަމުގެ އިހުސާސް އުފެދި، ބަނޑުހައިހޫނުކަން ކުޑަވެ، ކާނާ ކެއުން މަދުވެ، ނުސީދާ ގޮތެއްގައި ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ހެޔޮ އަސަރުތަކެއް ކުރެ އެވެ.

ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ޕްރޮޓެކްޝަން: ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ސެލްސް ޕްރޮމޯޓްކޮށް ނައިޓްރިކް އޮކްސައިޑް (NO) ފަދަ ވެސޯޑިލޭޓަރީ ފެކްޓަރސް ދޫކޮށްދީ، ވެސްކިއުލަރ ޑައިލޭޝަން ޤާބިލުކަން އިތުރުކޮށްދީ، ލޭ ދައުރުވުން ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ. ހަމައެއާއެކު، އިންފްލެމެޓަރީ ރިސްޕޮންސްތަކާއި އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް ހުއްޓުވައި، ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ސެލްތަކަށް ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަކޮށް، އެތެރޮސްކްލޮރޯސިސް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ކުޑަކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ކާހިތްވުމާއި ކާނާ ކެއުން މަދުކޮށްގެން ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ބަރުދަން ލުއިކޮށްދީ، ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް ޑިސްއޯޑަރސް ރަނގަޅުކޮށްދީ، ޓްރައިގްލިސެރައިޑްސް އާއި ލޯ ޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީން ކޮލެސްޓްރޯލް (އެލްޑީއެލް-ސީ) ގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދީ، ހައި ޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީން ކޮލެސްޓްރޯލް (އެޗްޑީއެލް-ސީ) ގެ މިންވަރު އިތުރުކޮށްދެއެވެ. އަދި ރެނަލް ހީމޯޑައިނަމިކްސް އަދި ނިއުރޯއެންޑޮކްރައިން ފަންކްޝަންސް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ހައިޕަރޓެންޝަން އަދި ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ޑިޒީޒް ރިސްކް ފެކްޓަރސް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ކުޑަކޮށްދީގެން ލޭގެ ޕްރެޝަރަށް ފައިދާހުރި އަސަރުތަކެއް ކޮށްފާނެއެވެ ^{[6] .}.

ސެމަގްލޫޓިޑް އަދި ޓްރާންސްކްރިޕްޝަނަލް ރެގިއުލޭޝަން އޮފް ވޮޓް އިން ބެޓް އަށް ބަދަލުވުމާއި ބެޓް އެކްޓިވޭޝަން.

މަސްދަރު: ޕަބްމެޑް ^[12]

މުހިންމު ތަޖުރިބާތަކާއި ދިރާސާތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟

ކެމިކަލް ސްޓްރަކްޗަރ ޑިޒައިންކޮށް އޮޕްޓިމައިޒޭޝަން: ސެމަގްލޫޓިޑް ޑިޒައިން ކުރިއިރު، ބޭހުގެ އަމަލުކުރާ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމަށްޓަކައި އެލްބިއުމިން އަށް ރިވަރސިބަލް ބައިންޑް ކުރުމުގެ އުސޫލެއް ގެންގުޅެފައިވެއެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ (ޖީއެލްޕީ-1އާރ) ގެ ފައިދާ ދަމަހައްޓައިގެން، ފެޓީ އެސިޑްތަކާއި ލިންކަރސްގެ އޮޕްޓިމަލް ކޮމްބިނޭޝަން ކަނޑައެޅުމުން، އެލްބިއުމިން އަށް ބައިންޑް ކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން އެންމެ ބޮޑުވިއެވެ ^[7]..

ބޭސް ބޭނުންކުރުން: ސެމަގްލޫޓިޑަކީ ގްލޫކަގަން ކަހަލަ ޕެޕްޓައިޑް-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް (GLP-1 RA) އެއް ކަމަށާއި، އޭގެ ސަބަބުން ނިސްބަތުން ދިގު އެލިމިނޭޝަން ހާފް ލައިފް އެއް ހުންނަ ކަމުން ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ހަމުގެ ދަށުން އިންޖެކްޝަން ޖަހަން ފުރުސަތު ލިބެއެވެ. ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް (T2DM) ހުންނަ ބަލިމީހުންގެ ތެރެއިން ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ސެމަގްލޫޓިޑް ހަމުގެ ދަށުން އިންޖެކްޝަން ދިނުމުން ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަސަރު ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ދޭ އެހެން ޖީއެލްޕީ-1އާރްއޭ އަށް ވުރެ މާ ބޮޑެވެ. ޓީ2ޑީއެމް ނެތް ފަލަ ބަލިމީހުންނަށް ފޭސް II ޑޯޒް އެކްސްޕްލޯރޭޝަން ޓްރައިއަލްއެއްގައި ދުވާލަކު އެއްފަހަރު ހަމުގެ ދަށުން ސެމަގްލޫޓިޑް އިންޖެކްޝަން ދިނުމުން ޕްލޭސިބޯ އާއި ދުވާލަކު އެއްފަހަރު 3.0 މިލިގްރާމް ލިރަގްލޫޓައިޑް އަށް ވުރެ ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަސަރު ރަނގަޅު ކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވުނެވެ. މި ދިރާސާގައި ސެމަގްލޫޓިޑްގެ ސަބަބުން ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ މިންވަރު ޔޫރަޕިއަން މެޑިސިންސް އެޖެންސީ (އީއެމްއޭ) އާއި އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ކަނޑައަޅާފައިވާ ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ބޭސްތަކުގެ މިންގަނޑުތަކަށްވުރެ އިތުރުވެފައިވާއިރު، މިއީ ރައްކާތެރި ކަމެއް ކަމުން، ދުވާލަކު އެއްފަހަރު ހަމުގެ ދަށުން ސެމަގްލޫޓިޑް އިންޖެކްޝަން ދިނުމަކީ ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ބޭހަކަށް ވުމުގެ ފުރުސަތު އޮތްކަން ހާމަވެއެވެ ^{[8] .}.

ކާޑިއަކް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށްގެން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުން: STEP-HFpEF ޓްރައިއަލްގެ ނަތީޖާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި ހައި ޑޯޒް އެންޓިޑައިބެޓިކް ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް 1 އެގޮނިސްޓް ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ޕްރިޒަރވްޑް އިޖެކްޝަން ފްރެކްޝަން (HFpEF) އިން ހިތް ފެއިލްވުމާ ގުޅުންހުރި އަލާމާތްތައް ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުކޮށްދީ، އެން-ޓާރމިނަލް ޕްރޯ-ބީ-ޓައިޕް ނެޓްރިޔުރެޓިކް ޕެޕްޓައިޑްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދެއެވެ (އެންޓީ-ޕްރޯބީއެންޕީ) އެވެ. ދިރާސާ ޓެސްޓްތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ސީރިއަސް ފަރުވާ ދިނުމުން ޑޯޒަށް ބަރޯސާވާ ގޮތެއްގައި އިންސާނާގެ އެޓްރިއަލް ޓްރެބިކިއުލާގެ ޓެންޝަން ތިން ގުނައަށް ވުރެ އިތުރުވެ، އެރިތްމިއާ އަށް ޓެންޑެންސީ އިތުރު ނުވެ އެވެ. މި އަސަރު ދިމާވަނީ ސާރކޯޕްލާސްމިކް ރެޓިކިއުލަމް އިން Ca2+ ނެގުން އިތުރުވުމުން ކަމަށް ވެދާނެއެވެ. ހިތް ފެއިލްވެފައިވާ ބަލިމީހުންނަށް ގިނަ ޑޯޒް ސެމަގްލޫޓިޑް ދީގެން ފަރުވާ ދިނުމުން އެޓްރިއަލް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުވެ، އެކަމުގެ ސަބަބުން އަލާމާތްތަކަށް ލުއި ލިބިގެންދެއެވެ ^{[9] .}.

ސެމަގްލޫޓިޑް އަކީ ނޮން އަލްކޮހޯލިކް ސްޓިޓޯހެޕަޓައިޓިސް (NASH) އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ތަހުގީގު ކުރަމުންދާ އެއްޗެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ސެމަގްލޫޓިޑްގެ އަނގައިން ތައްޔާރުކުރާ ފޯމިއުލޭޝަނެއް އުފެއްދުމަކީ ބަލިމީހުންގެ ފަރުވާއަށް ތަބާވުމުގެ ގޮތުން އިތުރު ފައިދާއެއް ލިބިދާނެ ކަމެކެވެ ^{[7] .}.

އެކި އާބާދީތަކުގެ މެދުގައި ސެމަގްލޫޓިޑްގެ ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަސަރުތަކުގައި ހުރި ތަފާތުތަކަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

ކުރިން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތައް ހުރި، ބަރުދަން އިތުރު ނުވަތަ ފަލަ ނަމަވެސް މެޓަބޮލިޒަމް ނެތް ބޮޑެތި މީހުން: SELECT ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ އައުޓްކަމްސް ޓްރައިއަލްގައި ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ކުރިން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތައް ހުރި، މާ ބަރުދަން ނުވަތަ ފަލަ، އަދި މެޓަބޮލިޒަމް ނެތް 17،604 ބޮޑެތި މީހުންގެ ތެރެއިން ބޮޑެތި ނޭދެވޭ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ އިވެންޓްތައް %20 ދަށްކޮށްފައިވެއެވެ ^[10] (Ryan DH, 2024). މި ކުރިން ކަނޑައެޅިފައިވާ ތަހުލީލުގައި ދިރާސާވެރިން ވަނީ ބޭސްލައިން ބޮޑީ މާސް އިންޑެކްސް (ބީއެމްއައި) އަށް ބަލާފައި ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނާއި، އެންތްރޮޕޮމެޓްރިކް އައުޓްކަމްސް، ސޭފްޓީ، އަދި ޓޮލަރެބިލިޓީއަށް ސެމަގްލޫޓިޑްގެ އަސަރުތައް ބަލާފައެވެ. ސެމަގްލޫޓިޑް ދިން ބަލިމީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން 65 ހަފްތާގެ ތެރޭގައި މެދުނުކެނޑި ދަށްވެ، 4 އަހަރާ ހަމައަށް ދެމިގެން ދިޔައެވެ. 208 ހަފްތާގައި ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕާ އަޅާބަލާއިރު ސެމަގްލޫޓިޑްގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން (-10.2%)، ކަކުލުގެ ވަށައިގެންވާ ސަރަހައްދު (-7.7 ސެންޓިމީޓަރު)، އަދި ކަކުލާއި އިސްކޮޅުގެ ނިސްބަތް (-6.9%) އެވްރެޖްކޮށް ދަށްވެފައިވާއިރު، ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގައި (-1.5%، -1.3 ސެންޓިމީޓަރު، އަދި -1.0%) ދަށްވެފައިވާއިރު، ޕްލޭސިބޯއާ އަޅާކިޔުންތައް ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާފައިވެއެވެ މުހިންމު. ކްލިނިކަލީ މާނަހުރި ބަރުދަން ލުއިވުން ހިނގާފައިވަނީ އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންނާއި ހުރިހާ ނަސްލުތަކާއި ހަށިގަނޑުގެ ބާވަތްތަކާއި ސަރަހައްދުތަކުގައެވެ. ސެމަގްލޫޓިޑް އާއި ގުޅިފައިވަނީ ސީރިއަސް ނޭދެވޭ ކަންތައްތައް މަދުވުމެވެ. ކޮންމެ ބީއެމްއައި ކެޓަގަރީއަކަށް (<30، 30 އިން <35، 35 އިން <40، އަދި ≥40 ކިލޯ/މީޓަރު⊃2؛)، ސެމަގްލޫޓިޑްގެ ސީރިއަސް ނޭދެވޭ ހާދިސާތައް (100 މީހަކަށް ފެނުނު ހާދިސާތަކުގެ އަދަދު) ދަށްވެފައިވެއެވެ (43.23، 43.54، 51.07، އަދި 47.06 ސެމަގްލޫޓިޑް، އަދި ޕްލޭސިބޯ އަށް 50.48، 49.66، 52.73، އަދި 60.85) އެވެ. ސެމަގްލޫޓިޑް އާއި ގުޅިފައިވަނީ ޓްރައިއަލް ޕްރޮޑަކްޓް ބޭނުންކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ ރޭޓް އިތުރުވުމެވެ. ބީއެމްއައި ކެޓަގަރީ ދަށްވަމުން ދިޔަ ވަރަކަށް ޑިސްކޮންޓިނިއުއޭޝަން ރޭޓް އިތުރުވި އެވެ. ސެލެކްޓް ޓްރައިއަލްގައި 208 ހަފްތާގައި ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ޕްލޭސިބޯއާ އަޅާބަލާއިރު ކްލިނިކަލް ބަރުދަން ލުއިވެ އެންތްރޮޕޮމެޓްރިކް ވެލިއުސް އަށް ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް ލިބި، ބަރުދަން ލުއިވުން 4 އަހަރު ވަންދެން ދެމިއޮތެވެ.

ފަލަ ނުވަތަ މާ ބަރުދަން ހުންނަ ނަމަވެސް މެޓަބޮލިޒަމް ނެތް ފަރާތްތައް: ނިޒާމީ ރިވިއުއަކުން ފަލަ ނުވަތަ މާ ބަރުދަން ހުންނަ ނަމަވެސް މެޓަބޮލިޒަމް ނެތް ފަރާތްތަކުގައި ސެމަގްލޫޓިޑްގެ ފައިދާއާއި ރައްކާތެރިކަން ވަޒަންކޮށްފައިވެއެވެ ^[11] . މި ރިވިއުގައި ބަރުދަން ލުއިކުރުމާއި، މެޓަބޮލިކް ޕެރަމިޓަރސް އަދި ޖުމްލަ ސިއްހީ ނަތީޖާތަކަށް ސެމަގްލޫޓިޑްގެ އަސަރުތަކަށް ބާރުއަޅައި، އެތައް ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކެއްގެ ނަތީޖާ ސިންތެސިސް ކޮށްފައިވެއެވެ. މި ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ސެމަގްލޫޓިޑް އަކީ ފަލަވުމާ ގުޅުން ހުރި ސިއްހީ ނިޝާންތައް ބޮޑުތަނުން ބަރުދަން ލުއިކުރުމާއި ރަނގަޅުވުމާ ގުޅުން ހުރި އެއްޗެއް ކަމަށާއި، ފަލަ ބަލިމީހުންނަށް މިއީ އަގުހުރި ފަރުވާއަކަށް ވެދާނެ ކަމަށެވެ.

ހަކުރުބަލި ނޫން ބަލިމީހުން (މަލްޓިޕަލް އާރްސީޓީތަކުން ލިބުނު ހެކި): 4 ރެންޑަމް ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލްއެއްގައި 96 އާއި 105 ކިލޯގެ ބޭސްލައިން ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ހުރި ބަލިމީހުންނަށް ހަފްތާއަކު 2.4 މިލިގްރާމް ސެމަގްލޫޓިޑްގެ ސަބްކިއުޓަނިއަސް އިންޖެކްޝަން ޖަހައި ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ފަރުވާއަށް ލައިފްސްޓައިލް އިންޓަރވެންޝަންސް (ކައުންސެލިންގ، ޑައިޓް، އަދި ފިޒިކަލް އެކްޓިވިޓީ) ދިނެވެ. ހަކުރުބަލި ނުޖެހޭ ބަލިމީހުންނަށް (N = 1961) ހެދި އެއް ރެންޑަމް ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލް އިން ދައްކާ ގޮތުގައި 68 ހަފްތާ ފަހުން އެވްރެޖްކޮށް ބަރުދަން ލުއިވެފައިވަނީ %15 (15 ކިލޯ) ކަމަށާއި، މިއީ ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގެ %2 (3 ކިލޯ) އާއި ތަފާސްހިސާބުތަކުން ތަފާތު ކަމެކެވެ. ≥5% ގެ ބަރުދަން ލުއިވި ބަލިމީހުންގެ ނިސްބަތަކީ ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގެ %32 އާއި އަޅާބަލާއިރު %86 ކަމަށާއި، ފަރުވާއަށް ބޭނުންވާ އަދަދު (އެންއެންޓީ) = 2؛ ≥10% ގެ ބަރުދަން ލުއިވި ބަލިމީހުންގެ ނިސްބަތް ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގައި %12 އާއި އަޅާބަލާއިރު %69 އަށް އަރާފައިވާއިރު، އެންއެންޓީ = 2. ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގެ %48 އާ އަޅާބަލާއިރު ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް އެޑްވާންސް އިވެންޓްސް (AEs) ގެ އިންސިޑެންސް %74 އަށް އަރާފައިވާއިރު، ގެއްލުން ދޭން ބޭނުންވާ އަދަދު (NNH) = 3 = 611)، ސެމަގްލޫޓިޑް ގްރޫޕްގެ ބަރުދަން ލުއިވުން %16 (17 ކިލޯ) އަށް އަރާފައިވާއިރު، މިއީ ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގެ %6 (6 ކިލޯ) އާއި ތަފާސްހިސާބުތަކުން ތަފާތު ކަމެކެވެ. ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންނަށް ޑޯޒް އެކްސްޕްލޯރޭޝަން ރެންޑޮމައިޒްޑް ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލް (N = 1210) ގައި ބަލިމީހުންނަށް ހަފްތާއަކު 2.4 މިލިގްރާމް ސެމަގްލޫޓިޑް، ހަފްތާއަކު 1.0 މިލިގްރާމް ސެމަގްލޫޓިޑް ނުވަތަ ޕްލޭސިބޯ ދީފައިވެއެވެ. 68 ހަފްތާ ފަހުން އެވްރެޖްކޮށް ބަރުދަން ލުއިވެފައިވަނީ %10 (2.4 މިލިގްރާމް)، %7 (1.0 މިލިގްރާމް)، އަދި %3 (ޕްލެސިބޯ) އެވެ. ≥5% ގެ ބަރުދަން ލުއިވި ބަލިމީހުންގެ ނިސްބަތަކީ %69 (2.4 މިލިގްރާމް)، %57 (1.0 މިލިގްރާމް) އަށް އަރާފައިވާއިރު ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގެ %29 އެވެ. 2.4 މިލިގްރާމް އަދި 1.0 މިލިގްރާމްގެ ޑޯޒްތަކަށް ބަލާއިރު، އެންއެންޓީ = 9. އެކި ޑޯޒްތަކުގެ މެދުގައި ނުރަނގަޅު ކަންތައްތައް އެއްގޮތެވެ. ވެއިޓް މެއިންޓެނަންސް ރެންޑޮމައިޒްޑް ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލް (N = 803) ގައި ހަކުރުބަލި ނޫން ބައިވެރިންނަށް 20 ހަފްތާ ވަންދެން 2.4 މިލިގްރާމް ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ހަފްތާއަކު ފަރުވާ ދީ، އޭގެ ފަހުން ރެންޑަމްކޮށް ސެމަގްލޫޓިޑް ފަރުވާ ކުރިއަށް ގެންދާ ގްރޫޕަކަށް ނުވަތަ ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕަކަށް ބަހާލެވުނެވެ. 48 ހަފްތާ ފަހުން ސެމަގްލޫޓިޑް ފަރުވާ ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ގްރޫޕްގެ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނުގެ %8 ދަށްވެފައިވާއިރު، ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގެ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނުގެ %7 އިތުރުވެފައިވެއެވެ.

ނިންމާލަމުން ދަންނަވާނަމަ ސެމަގްލޫޓިޑް އަކީ ގިނަ ދާއިރާތަކެއްގައި އެޕްލިކޭޝަން ވެލިއު ހުންނަ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ބޭހެކެވެ. މެޓަބޮލިޒަމް ފަރުވާގެ ދާއިރާއިން ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އާއި ގުޅިގެން އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް، ގްލޫކަގަން ރިލީޒް ހުއްޓުވައި، ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް މުހިންމު ފަރުވާގެ ގޮތެއް ލިބިގެންދެއެވެ. ފަލަ މީހުންނަށް ފަރުވާ ދިނުމުގެ ގޮތުން ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ސެންޓްރަލް އެޕެޓައިޓް ސަޕްރެޝަން އަދި ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްވުން ފަދަ މެކޭނިޒަމްތަކުގެ ތެރެއިން ހަކަތަ ބޭނުންކުރުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަދުކޮށް، ފަލަ ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން ލުއިކޮށް މެޓަބޮލިކް ސްޓޭޓަސް ރަނގަޅު ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމާއި ފަރުވާ ދިނުމުގައި ވެސް ބޭނުންކުރެވޭނެ ފުރުސަތުތައް ދައްކަ އެވެ. އޭގެ ސަބަބުން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ރިސްކް ފެކްޓަރސް ރަނގަޅުވުމަކީ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ އިވެންޓްތައް މަދުކުރުމަށް އާ ގޮތެއް ލިބިގެންދާ ކަމެކެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ

ހެގްނަރ ޕީ އަކީ ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ރެޖެންސްބާގްގެ ދިރާސާވެރިއެކެވެ. އޭނާގެ މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ކެމިސްޓްރީ، ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ސިސްޓަމް، އަދި ކާޑިއޮލޮޖީ ހިމެނެއެވެ. ކެމިސްޓްރީގައި އޭނާ ހޯދަނީ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ސިއްހަތާ ގުޅިފައިވާ ރިއެކްޝަންތަކެވެ. ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ސިސްޓަމް ދިރާސާތަކުގައި އޭނާ ހިތާއި ލޭހޮޅިތަކުގެ މަސައްކަތްތައް ތަހުގީގުކޮށް، ފަރުވާގެ ވިސްނުންތައް ހޯދައެވެ. އޭނާގެ ކާޑިއޮލޮޖީގެ ދިރާސާތަކުގައި ބޮޑަށް އަލިއަޅުވާލާފައިވަނީ ހިތުގެ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމާއި، ދެނެގަތުމާއި، ފަރުވާ ދިނުމަށެވެ.

ހެގްނަރގެ ޙިއްޞާތަކަކީ މުހިންމު ޙިއްޞާތަކެކެވެ. އޭނާގެ ކެމިކަލް އިންސައިޓްތަކުގެ ސަބަބުން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ އަށް އާ ބޭސްތައް އުފެއްދުމަށް މަގުފަހިވެފައިވެ އެވެ. ހިތާއި ލޭހޮޅިތަކުގެ މެކޭނިޒަމްތަކާ ބެހޭ ގޮތުން އޭނާ ކުރެއްވި މަސައްކަތްތަކުގެ ސަބަބުން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކާ ބެހޭ ގޮތުން ވިސްނުން އިތުރުވެފައިވެ އެވެ. ކްލިނިކަލީ އޭނާގެ ދިރާސާތަކުން ހިތުގެ ބަލިތައް މެނޭޖްކުރުން ރަނގަޅުވެ، ބަލިމީހުންނަށް ދޭ ފަރުވާގެ ފެންވަރު މަތިކޮށްފައިވެ އެވެ. ޖުމްލަކޮށް ބަލާއިރު، ހެގްނަރގެ މަލްޓިޑިސިޕްލިނަރީ އެޕްރޯޗް އިން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ މެޑިސިން މުއްސަނދިކޮށް، ބަލީގެ ބުރަ ކުޑަވެ، ބަލިމީހުންގެ ނަތީޖާ ރަނގަޅުވާނެ ކަމުގެ އުންމީދު ލިބިގެންދެއެވެ. ހެގްނަރ ޕީ ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރިފަރެންސް ^{[9] ގައެވެ.}.

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] މެމޮން އޭ، ތަހްރީމް އެމް، ކުމާރީ ބީ.ސެމަގްލޫޓިޑް: ނިއު ޑޯން ފޯރ ޑައިބެޓިކްސް[ޖޭ]. ޖާނަލް އޮފް ދަ ޕާކިސްތާން މެޑިކަލް އެސޯސިއޭޝަން، 2023،73(3):721.DOI:10.47391/JPMA.7558.

[2] މާ އެޗް، ހޫއަންގް ޑަބްލިއު، ވަންގް އެކްސް، އެޓް އަލް. ކުޑަ މޮލިކިއުލް އެގޮނިސްޓަކުން ޖީއެލްޕީ-1އާރ އެކްޓިވޭޓް ކުރުމާ ބެހޭ ސްޓްރަކްޗަރަލް އިންސައިޓްސް[J]. ސެލް ރިސާޗް، 2020،30(12):1140-1142.ޑީއޯއައި:10.1038/s41422-020-0384-8.

[3] ކިމް އެޗްއެސް، ޖަންގް ސީ އެޗް.އޯރަލް ސެމަގްލޫޓިޑް، ދަ ފަސްޓް އިންޖެސްޓިބަލް ގްލޫކަގަން-ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް: ކުޑް އިޓް ބީ އަ މެޖިކް ބުލެޓް ފޯރ ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް؟[ޖޭ]. އިންޓަރނޭޝަނަލް ޖާނަލް އޮފް މޮލިކިއުލަރ ސައިންސަސް، 2021،22(18).DOI:10.3390/ijms22189936.

[4] ގެބަރީ އެސް، ސަލީނާސް ސީޖީ، ޕޯލްސަން އެސްޖޭ، އެޓް އަލް. ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ރޮޑެންޓްސް ގައި ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ދަށްކޮށްދެނީ ޑިސްޓްރިބިއުޓެޑް ނިއުރަލް ޕަތްވޭސް މެދުވެރިކޮށެވެ[J]. ޖޭސީއައި އިންސައިޓް، 2020،5(6).ޑީއޯއައި:10.1172/ޖީސީއައި.އިންސައިޓް.133429.

[5] ކަޓްސުރާޑާ ކޭ، ޔާޑާ ޓީ.ގަޓް- އަދި ސިކުނޑިން އުފެދިފައިވާ ގްލޫކަގަން ކަހަލަ ޕެޕްޓައިޑް-1 އަދި އޭގެ ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް[J] ގެ ނިއުރަލް އިފެކްޓްސް. ޖާނަލް އޮފް މެޓަބޮލިޒަމް އިންވެސްޓިގޭޝަން، 2016،7:64-69.DOI:10.1111/jdi.12464.

[6] ރަޔަން ޑީއެޗް، ލިންގްވޭ އައި، ކޮލްހައުން އެޗްއެމް، އެޓް އަލް. ސެމަގްލޫޓިޑް އިފެކްޓްސް އޮން ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ އައުޓްކަމްސް އިން ޕީޕަލްސް ވިތު އޯވަރވޭޓް ނުވަތަ އޮބެސިޓީ (SELECT) ރޭޝިއަލް އެންޑް ޑިޒައިން[J]. އެމެރިކަން ހާޓް ޖާނަލް، 2020،229:61-69.DOI:10.1016/j.ahj.2020.07.008.

[7] ކްނޫޑްސަން އެލްބީ، ލައު ޖޭ.ދަ ޑިސްކަވަރީ އެންޑް ޑިވެލޮޕްމަންޓް އޮފް ލިރަގްލޫޓައިޑް އެންޑް ސެމަގްލޫޓިޑް[ޖޭ]. ފްރޮންޓިއަރސް އިން އެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ، 2019،10.ޑީއޯއައި:10.3389/ފެންޑޯ.2019.00155.

[8] ކްރިސްޓޫ ޖީއޭ، ކަޓްސިކީ އެން، ބްލަންޑެލް ޖޭ، އެޓް އަލް. ސެމަގްލޫޓިޑް އަކީ އުއްމީދީ އެންޓިއޮބެސިޓީ ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި[ޖޭ]. އޮބެސިޓީ ރިވިއުސް، 2019،20(6):805-815.DOI:10.1111/obr.12839.

[9] ހެގްނަރ ޕީ، ސެއިޓްޒް އެސް، ޝޮޕްކާ އެސް، އެޓް އަލް. ސެމަގްލޫޓިޑް އިން އެކަހެރިކޮށްފައިވާ އިންސާނާގެ އެޓްރިއަމްގައި ކޮންޓްރެކްޓައިލް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ[J]. ޔޫރަޕިއަން ހާޓް ޖާނަލް، 2024،45.DOI:10.1093/eurheartj/ehae666.3729.

[10] ރަޔަން ޑީއެޗް، ލިންގްވޭ އައި، ޑީންފީލްޑް ޖޭ، އެޓް އަލް. ސެލެކްޓް ޓްރައިއަލްގައި މެޓަބޮލިޒަމް ނުހިމެނޭ ފަލަވުމުގައި ސެމަގްލޫޓައިޑްގެ ދިގުމުއްދަތަކަށް ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަސަރުތައް[J]. ނޭޗާ މެޑިސިން، 2024،30(7):2049-2057.ޑީއޯއައި:10.1038/s41591-024-02996-7.

[11] އަލަނާޒީ އެމް، އަލްޝަހްރާނީ ޖޭއޭ، އަލްޖަބެރީ އޭއެސް، އެޓް އަލް. މެޓަބޮލިޒަމް ނެތި ފަލަ ނުވަތަ މާބޮޑަށް ބަރުދަން ހުންނަ މީހުންނަށް ސެމަގްލޫޓިޑްގެ އަސަރު[J]. ކިއުރިއަސް ޖާނަލް އޮފް މެޑިކަލް ސައިންސް، 2024،16(8).ޑީއޯއައި:10.7759/ކިއުރިއަސް.67889.

[12] ޕަޕަކޮންސްޓަންޓިނޯ އައި، ޓްސިއޮފިސް ކޭ، ކަޓްސީ ވީ.ސްޕޮޓްލައިޓް އޮން ދަ މެކޭނިޒަމް އޮފް އެކްޝަން އޮފް ސެމަގްލޫޓިޑް[ޖޭ]. ކަރަންޓް އިޝޫސް އިން މޮލިކިއުލަރ ބަޔޮލޮޖީ، 2024،46(12):14514-14541.DOI:10.3390/cimb46120872.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައި ނުވާ އުފެއްދުންތަކެއް ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.