ސެމަގްލޫޓިޑް 5އެމްޖީ

▎ ސެމަގްލޫޓިޑް ސްޓްރަކްޗަރ

▎ ސެމަގްލޫޓިޑް ރިސާޗް

ސެމަގްލޫޓިޑްގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟

ސެމަގްލޫޓިޑް އަކީ އިންސާނާގެ ގްލޫކަގަން ކަހަލަ ޕެޕްޓައިޑް-1 (ޖީއެލްޕީ-1) އެނަލޮގެއް ކަމަށާއި، މިއީ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ބޭސްތަކުގެ ކްލާހަށް ނިސްބަތްވާ އެއްޗެކެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ ކެއުމަށްފަހު ގޮހޮރުގެ ސެލްތަކުން ނިކުންނަ ގުދުރަތީ ގޮތުން އުފެދޭ ހޯރމޯނެއް ކަމަށާއި، މިއީ އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން އިތުރުކޮށްދީ، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަށް ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވާ ހޯރމޯނެކެވެ. ސެމަގްލޫޓިޑް އުފެދުނީ ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ފުންކްޝަންތަކާ ބެހޭ ފުން ދިރާސާތަކުންނެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ޑައިޕެޕްޓައިޑައިލް ޕެޕްޓައިޑޭޒް-4 (ޑީޕީޕީ-4) އެންޒައިމްތަކުން ފަސޭހައިން ގެއްލިގެންދާ އެއްޗަކަށް ވާތީ، ހަށިގަނޑުގައި ހަފް ލައިފް ކުރު، ގާތްގަނޑަކަށް 1-2 މިނެޓެވެ. މި ލިމިޓެޝަން އިން އަރައިގަތުމަށްޓަކައި ސައިންސްވެރިން ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ސްޓްރަކްޗަރ ބަދަލުކޮށް، ވަކި އެމިނޯ އެސިޑް ބަދަލުތަކެއް ތަޢާރަފްކޮށް، ޑީޕީޕީ-4 އެންޒައިމްތަކަށް ދިފާޢުވުން އިތުރުކުރުމަށްޓަކައި ރައްކާތެރި ގްރޫޕްތައް އިތުރުކޮށް، ހަށިގަނޑުގައި އޭގެ އަމަލުކުރާ މުއްދަތު ދިގުކޮށްދިނެވެ ^[1] . ސެމަގްލޫޓިޑްގެ ސްޓްރަކްޗަރގައި 8 ވަނަ މަގާމުގައި ހުންނަ އެލަނިންގެ ބަދަލުގައި α-އެމިނޯއައިސޮބްޔުޓިރިކް އެސިޑް (Aib) އުފެދި، މިއީ ބޭހުގެ ސްޓެބިލިޓީ ރަނގަޅުކޮށްދިނުމުގެ އިތުރުން ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އާއި އެކު ބައިންޑިންގ ފޯސް އިތުރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ ^[2] . ސެމަގްލޫޓިޑްގެ ސީ-ޓާރމިނަސް އަށް ޚާއްޞަ ފެޓީ އެސިޑް ސައިޑް ޗޭންއެއް އިތުރުކޮށް، γ-ގްލޫޓާމިން މެދުވެރިކޮށް ލައިސިން ރެސިޑިއުއަކާ ގުޅިފައިވާތީ، ބޭހުގެ ހަފް ލައިފް އިތުރަށް ދިގުވެ، ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު އިންޖެކްޝަން ނުވަތަ ދުވާލަކު އެއްފަހަރު އަނގައިން ބޯން ފުރުސަތު ލިބެއެވެ ^[1] . ސެމަގްލޫޓިޑް ފުރަތަމަ އުފެއްދީ ގުދުރަތީ ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ދިރާސާތަކާއި ބަދަލުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް މާ ފައިދާހުރި ފަރުވާއެއް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ މަޤްޞަދުގައެވެ ^{[1، 2]} . މި ސްޓްރަކްޗަރަލް އޮޕްޓިމައިޒޭޝަންތަކުގެ ތެރެއިން ސެމަގްލޫޓިޑް ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް އެކްޓިވިޓީ ހިފެހެއްޓުމުގެ އިތުރުން އޭގެ ފާރމަކޯކިނެޓިކް ޕްރޮޕަޓީސް ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުކޮށް، މުހިންމު ކްލިނިކަލް އަގުހުރި ދިގު މުއްދަތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓަކަށް ވެއެވެ. ސެމަގްލޫޓިޑް އުފެއްދުމަކީ ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް އާ ފަރުވާގެ ގޮތްތައް ގެނެސްދޭ މުހިންމު ކާމިޔާބީއެކެވެ. ގުދުރަތީ ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ސްޓްރަކްޗަރ އޮޕްޓިމައިޒްކޮށްގެން، އޭގެ ކުރު ހާފް ލައިފްގެ ލިމިޓެޝަން އަރައިގަނެ، ބޭހުގެ ސްޓެބިލިޓީއާއި އެކްޝަންގެ މުއްދަތު ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ.

ސެމަގްލޫޓިޑްގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

ސެމަގްލޫޓިޑަކީ ދިގު މުއްދަތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 (GLP-1) ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް އެއް ކަމަށާއި، އޭގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމް މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ހާސިލް ކުރެވެނީ ތިރީގައިވާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ.

ލޭގައި ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޓް ކުރުން:

ސެމަގްލޫޓިޑް އަކީ އާ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް (ޖީއެލްޕީ-1އާރްއޭ) އެކެވެ. އޭގެ އަސާސީ މެކޭނިޒަމަކީ ކާނާ ކެއުމަށް ޝައުގުވެރިކަން ހުއްޓުވައި، ސަރުބީ ގިނަ ކާނާތަކަށް އިސްކަންދިނުން މަދުކޮށް، ކާނާ ކެއުން މަދުކުރުމަށް ހައިޕޮތެލަމިކް ފީޑިން ސެންޓަރު މޮޑިއުލޭޓް ކުރުމެވެ. އަދި ފުރިހަމަކަން އިތުރުކޮށްދީ، ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްކޮށްދީ، ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް މޮޓިލިޓީ ދަށްކޮށްދީ، އެކަމުގެ ސަބަބުން ބަރުދަން ލުއިކޮށްދެއެވެ. މި ބަރުދަން ކުޑަކުރުމުގެ ސަބަބުން އިންސިއުލިންގެ ނާޒުކުކަން އިތުރުވެ، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ ^[3] . ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ރޮޑެންޓްސް ގެ ބަރުދަން ލުއިކޮށްދެނީ ޑިސްޓްރިބިއުޓްޑް ނިއުރަލް ޕަތްވޭސް މެދުވެރިކޮށެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މިއީ ސިކުނޑީގެ ދަނޑި، ސެޕްޓަލް ނިއުކްލިއަސް، އަދި ހައިޕޮތެލަމަސް އަށް އަމަލުކުރާ އެއްޗެއް ނަމަވެސް ލޭ-ސިކުނޑީގެ ހުރަސް ހުރަސް ނުކުރާ އެއްޗެކެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ސިކުނޑިއާ މުޢާމަލާތް ކުރަނީ ސާރކަމްވެންޓްރިކިއުލަރ އޯގަންސް އާއި ވެންޓްރިކިއުލަރ-ޕްރޮކްސިމަލް އޭރިއާސް މެދުވެރިކޮށެވެ. ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ސިކުނޑީގެ ދިހަ ސަރަހައްދެއްގައި ސީ-ފޮސް އެކްޓިވޭޓް ކުރާއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި ސީދާ ޖީއެލްޕީ-1އާރ އިންޓަރެކްޝަން ނުހިމެނޭ ހިންޑްބްރޭން އޭރިއާތަކާއި ލެޓަރަލް ޕެރަބްރެކިއަލް ނިއުކްލިއަސް ފަދަ ސެކަންޑަރީ ރީޖަންސް ހިމެނެއެވެ. އޮޓޮމެޓިކް އެނަލިސިސްތަކުން ދައްކާގޮތުގައި އެކްޓިވޭޝަންގައި ލެޓަރަލް ޕެރަބްރެކިއަލް ނިއުކްލިއަސް ނިއުރޯންތަކުން ކެއުން ނިންމާލުން ކޮންޓްރޯލްކޮށް، ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޓް ކުރެވެއެވެ ^{[4] .} .

ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ރެގިއުލޭޝަން:

ސެމަގްލޫޓިޑް އަކީ ގޮހޮރުގައި ހުންނަ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އަށް އަމަލުކޮށް، ވެގަސް ނާރު މަގު ބޭނުންކޮށްގެން ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް މޮޓިލިޓީ މޮޑިއުލޭޓް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. އެއީ އެންޓްރަލް ކޮންޓްރެކްޝަންސް ދަމަހައްޓައި، ޕައިލޮރިކް ސްފިންކްޓަރ ޓެންޝަން ވަރުގަދަކޮށް، ގޭސްޓްރިކް ކާނާ ހިފެހެއްޓުން ދިގުކޮށްދީ، ޑިއުޑެނަލް އެންޓްރީ ލަސްކޮށްދީ، ކެއުމަށްފަހު ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ސްޕައިކްވުން ހުއްޓުވައި، ސްޓޭބަލް ލެވެލް އަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ ^[5] . މީގެ އިތުރުން ސެމަގްލޫޓިޑްގެ އަސަރު ސެންޓްރަލް ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އަށް ޚާއްޞަކޮށް ހައިޕޮތެލަމިކް އާކިއުއޭޓް އަދި ޕެރަވެންޓްރިކިއުލަރ ނިއުކްލިއަސް އަށް ކުރެއެވެ. މިއީ ނިއުރޯޕެޕްޓައިޑް ވައި (NPY) އަދި އަގޫޓީއާ ގުޅުންހުރި ޕްރޮޓީން (AgRP) ފަދަ ކާހިތްވުން ހުއްޓުވާއިރު، ޕްރޮއޯޕިއޯމެލަނޯކޯޓިން (POMC) ނިއުރޯންތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށް އަލްފާ-މެލަނޯސައިޓް ސްޓިމިއުލޭޓިންގ ހޯރމޯން (α-MSH) ސެކްރެޝަން އިތުރުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ ^[5] . މި އަމަލުތަކުގެ ސަބަބުން ފުރިހަމަކަން އިތުރުވެ، ބަނޑުހައިހޫނުކަން ކުޑަވެ، ކާނާ ކެއުން މަދުވެ، ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދީ، ނުސީދާ ގޮތެއްގައި ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ރަނގަޅުވެއެވެ.

ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ޕްރޮޓެކްޝަން:

ސެމަގްލޫޓިޑް އަކީ ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ސެލްތަކުން ނައިޓްރިކް އޮކްސައިޑް (NO) އާއި އެހެނިހެން ވެސޯޑިލޭޓަރސް ދޫކުރުމަށް ބާރުއަޅައި، ވެސޯޑިލޭޝަން އަދި ލޭ ދައުރުވުން އިތުރުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އަދި އިންފްލެމޭޝަން އަދި އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް އިންހިބިޓްކޮށް، އެންޑޯތެލިއަލް ޑެމޭޖް އާއި އެތެރޮސްކްލޮރޯސިސް ރިސްކް ކުޑަކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ކާހިތްވުމާއި ކާނާ ކެއުން ހުއްޓުވައިގެން ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް އެހީތެރިވެދީ، ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް ރަނގަޅުކޮށް، ޓްރައިގްލިސެރައިޑްސް އަދި ލޯ ޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީން ކޮލެސްޓްރޯލް (އެލްޑީއެލް-ސީ) ދަށްކޮށްދީ، ހައި ޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީން ކޮލެސްޓްރޯލް (އެޗްޑީއެލް-ސީ) މަތިކޮށްދެއެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ، ރެނަލް ހީމޯޑައިނަމިކްސް އަދި ނިއުރޯއެންޑޮކްރައިން ފަންކްޝަން މޮޑިއުލޭޓްކޮށް، ހައިޕަރޓެންޝަން ރިސްކް ދަށްކޮށް، ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ޑިޒީޒް ރިސްކް ފެކްޓަރސް ދަށްކޮށްދީގެން ލޭގެ ޕްރެޝަރަށް ފައިދާ ލިބިދާނެއެވެ ^{[6] .} .

ސެމަގްލޫޓިޑް އަދި ޓްރާންސްކްރިޕްޝަނަލް ރެގިއުލޭޝަން އޮފް ވޮޓް އިން ބެޓް ކޮންވާޝަން އަދި ބެޓް އެކްޓިވޭޝަން.

މަސްދަރު: ޕަބްމެޑް ^[13]

މުހިންމު ތަޖުރިބާތަކާއި ދިރާސާތައް

ކެމިކަލް ސްޓްރަކްޗަރ ޑިޒައިން އާއި އޮޕްޓިމައިޒޭޝަންގެ ގޮތުން ސެމަގްލޫޓައިޑް ޑިޒައިން ކުރުމުގެ ތެރޭގައި ބޭހުގެ އަމަލުގެ މުއްދަތު ދިގުކުރުމަށްޓަކައި އެލްބިއުމިން އަށް ރިވަރސިބަލް ބައިންޑް ކުރުމުގެ އުސޫލެއް ގެންގުޅެފައިވެއެވެ. ފެޓީ އެސިޑްތަކާއި ލިންކަރސްގެ އޮޕްޓިމަލް ކޮމްބިނޭޝަން ކަނޑައެޅުމުން، އެލްބިއުމިން އަށް ބައިންޑް ކުރުމުގެ ކެޕޭސިޓީ އެންމެ ބޮޑުވެ، ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ (ޖީއެލްޕީ-1އާރ) އަށް އެފިސިކޭޝަން ދެމެހެއްޓިއެވެ (ކްނޫޑްސަން އެލްބީ، 2019).

ބޭސް ބޭނުންކުރުމުގެ ގޮތުން ސެމަގްލޫޓައިޑްގެ ސަބަބުން ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް މާ މޮޅު އަސަރުތަކެއް ކުރެއެވެ. ސެމަގްލޫޓިޑަކީ ގްލޫކަގަން ކަހަލަ ޕެޕްޓައިޑް-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް (ޖީއެލްޕީ-1 އާރްއޭ) އެއް ކަމަށާއި، އޭގެ ސަބަބުން ދިގު މުއްދަތަކަށް އެލިމިނޭޝަން ހާފް ލައިފް އެއް ހުންނަ ކަމަށާއި، މިއީ ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ހަމުގެ ދަށުގައި އިންޖެކްޝަން ޖަހަން ފުރުސަތު ލިބޭ އެއްޗެކެވެ. އޭގެ ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަސަރަކީ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އަސަރެކެވެ. ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް (T2DM) ހުންނަ ބަލިމީހުންގެ ތެރެއިން ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ހަމުގެ ދަށުން ސެމަގްލޫޓައިޑް އިންޖެކްޝަން ދިނުމަކީ ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ބޭނުންކުރާ އެހެން ޖީއެލްޕީ-1އާރްއޭ އަށް ވުރެ ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް މާ ފައިދާހުރި ކަމެއް ކަމަށް ފެނެއެވެ. ޓީ2ޑީއެމް ނެތް ފަލަ ބަލިމީހުންނަށް ފޭސް II ޑޯޒް ހޯދުމުގެ ޓްރައިއަލްއެއްގައި ޕްލޭސިބޯ އާއި ދުވާލަކު އެއްފަހަރު 3.0އެމްޖީ ލިރަގްލޫޓައިޑް އަށް ވުރެ ދުވާލަކު އެއްފަހަރު ހަމުގެ ދަށުން ސެމަގްލޫޓައިޑް އިންޖެކްޓް ކުރުމަކީ ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް މާ ފައިދާހުރި ކަމެކެވެ. މި ދިރާސާގައި ސެމެގްލޫޓައިޑްގެ ސަބަބުން ބަރުދަން ލުއިވުން ޔޫރަޕިއަން މެޑިސިންސް އެޖެންސީ (އީއެމްއޭ) އާއި އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ކަނޑައަޅާފައިވާ އެންޓި-އޮބެސިޓީ ބޭސްތަކުގެ މިންގަނޑަށްވުރެ މަތިވެފައި ވާއިރު، ރައްކާތެރިކަމުގެ މައްސަލައެއް ނެތެވެ ^. .

ސެމަގްލޫޓިޑް އަކީ ކާޑިއަކް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށްދޭ އެއްޗަކަށް ވާއިރު، މިއީ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. ސްޓެޕް-އެޗްއެފްޕީއީއެފް ޓްރައިއަލްގެ ނަތީޖާ އިއުލާންކޮށްފައިވާއިރު، ހައި ޑޯޒް އެންޓިޑައިބެޓިކް ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް 1 އެގޮނިސްޓް ސެމަގްލޫޓައިޑް އިން ޕްރިޒަރވްޑް އިޖެކްޝަން ފްރެކްޝަން (އެޗްއެފްޕީއީއެފް) އިން ހާޓް ފެއިލްވުމުގެ އަލާމާތްތައް ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުވެ، އެން-ޓާމިނަލް ޕްރޯ-ބީ-ޓައިޕް ނެޓްރިޔޫރެޓިކް ޕެޕްޓައިޑް (އެންޓީ-ޕްރޮބީއެންޕީ) ގެ މިންވަރު ދަށްވެ އެވެ. އެ ދިރާސާގައި އެކިއުޓް ސެމަގްލޫޓައިޑް ފަރުވާގެ އަސަރު އެކަހެރިކޮށްފައިވާ ހިއުމަން ރައިޓް އެޓްރިއަލް ޓްރެބިކިއުލާތަކަށް ކުރާގޮތް ޓެސްޓްކޮށްފައިވާއިރު، ސެމެގްލޫޓައިޑް އިން ޑޯޒަށް ބަރޯސާވާ ގޮތަކަށް އިންސާނާގެ އެޓްރިއަލް ޓްރެބިކިއުލާގެ ޓެންޝަން ތިން ގުނައަށް ވުރެ އިތުރުކޮށްދީ، އެރިތްމިއާގެ ނަޒަރިއްޔާތު އިތުރު ނުވެ އެވެ. މި އަސަރު އެންމެ ބޮޑަށް ދިމާވަނީ ސާރކޯޕްލާސްމިކް ރެޓިކިއުލަމް Ca2+ އަޕްޓޭކް އިތުރުވުމުންނެވެ. ހާޓް ފެއިލިއަރ ބަލިމީހުންނަށް ހައި ޑޯޒް ސެމެގްލޫޓައިޑް ފަރުވާ ދިނުމުން އެޓްރިއަލް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުވެ، މިކަމުގެ ސަބަބުން އަލާމާތްތަކަށް ލުއި ލިބިގެންދެއެވެ ^{[8] .} .

ސެމަގްލޫޓިޑް އަކީ ނޮން އަލްކޮހޯލިކް ސްޓީޓޯހެޕަޓައިޓިސް (އެންއޭއެސްއެޗް) އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ދަނީ ދިރާސާ ކުރަމުންނެވެ. އޭގެ ރޭޝަނަލް ޑިޒައިންގެ ސަބަބުން ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް ހުންނަ ބަލިމީހުންގެ ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް، ބަރުދަން، ލޭގެ ޕްރެޝަރު، ލިޕިޑްސް، β-ސެލް ފަންކްޝަން، އަދި ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ސިސްޓަމް ރަނގަޅު ކުރުމަށް ވަރަށް ބޮޑު ޙިއްޞާތަކެއް ލިބިފައިވެއެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ، ސެމަގްލޫޓައިޑްގެ އަނގައިން ލިބޭ ފޯމިއުލޭޝަނެއް އުފެއްދުމަކީ ފަރުވާއަށް ތަބާވުމުގެ ގޮތުން ބަލިމީހުންނަށް އިތުރު ފައިދާތަކެއް ލިބިދާނެ ކަމެކެވެ ^[9]. .

އާބާދީތަކުގެ މެދުގައި ސެމަގްލޫޓިޑްގެ ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަސަރުތަކުގެ ތަފާތުތައް

މިހާރު ހުރި ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ޑިޒީޒް، މާ ބަރުދަން ނުވަތަ މެޓަބޮލިޒަމް ނެތް ފަލަ ބޮޑެތި މީހުންނަށް ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަސަރުތައް: 

ސެލެކްޓް ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ އައުޓްކަމްސް ޓްރައިއަލްގައި ސެމެގްލޫޓައިޑް އިން މެޖޯރ އެޑްވާންސް ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ އިވެންޓްސް (MACE) %20 ދަށްކޮށްދީފައިވަނީ މިހާރު ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ބަލި ހުންނަ، ބަރުދަން އިތުރު ނުވަތަ ފަލަ، އަދި މެޓަބޮލިޒަމް ނެތް 17،604 ބޮޑެތި މީހުންގެ ތެރެއިންނެވެ ^[10] . މި ކުރިން ކަނޑައެޅިފައިވާ ތަހުލީލުގައި ދިރާސާވެރިން ވަނީ ސެމަގްލޫޓައިޑްގެ އަސަރު ބަރުދަނާއި، އެންތްރޮޕޮމެޓްރިކް އައުޓްކަމްތަކާއި، ރައްކާތެރިކަމާއި، ޓޮލަރެބިލިޓީއަށް ބެސްޓްލައިން ބޮޑީ މާސް އިންޑެކްސް (ބީއެމްއައި) އިން ބަލާފައެވެ. ސެމަގްލޫޓައިޑް ދިން ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން ލުއިވެފައިވަނީ 65 ހަފްތާގެ ތެރޭގައި ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ކަމަށާއި، 4 އަހަރާ ހަމައަށް ދިގުދެމިގެންދާ ކަމަށެވެ. 208 ހަފްތާގައި ސެމަގްލޫޓައިޑްގެ ސަބަބުން ޕްލޭސިބޯއާ އަޅާބަލާއިރު ބަރުދަން (-10.2%)، ކަކުލުގެ ވަށައިގެންވާ ސަރަހައްދު (-7.7 ސެންޓިމީޓަރު)، އަދި ކަކުލާއި އިސްކޮޅުގެ ނިސްބަތް (-6.9%) ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެފައިވެއެވެ ފިރިހެނުންނާއި އަންހެނުން، ހުރިހާ ނަސްލެއް، ހަށިގަނޑުގެ ބާވަތްތަކާއި، ސަރަހައްދުތަކެއްގައި ސެމަގްލޫޓިޑް އާއި ގުޅުންހުރި ސީރިއަސް ނޭދެވޭ ހާދިސާތައް މަދު ކަމަށް ފާހަގަކުރެވުނެވެ. 43.54، 51.07، އަދި 47.06 އާއި ޕްލޭސިބޯ އަށް 50.48، 49.66، 52.73، އަދި 60.85). 208 ހަފްތާގައި ޕްލޭސިބޯއާ އަޅާބަލާއިރު އެންތްރޮޕޮމެޓްރިކް ރަނގަޅުވުންތަކެއް ހުރިއިރު، 4 އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ބަރުދަން ލުއިވުން ދެމިއޮތެވެ.

މެޓަބޮލިޒަމް ނެތް ފަލަ ނުވަތަ ބަރުދަން އިތުރުވާ މީހުންގެ ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަސަރުތައް:  

ނިޒާމީ ރިވިއުއަކުން މެޓަބޮލިޒަމް ނެތް ފަލަ ނުވަތަ މާ ބަރުދަން ހުންނަ މީހުންނަށް ސެމަގްލޫޓައިޑްގެ ފައިދާއާއި ރައްކާތެރިކަން ވަޒަންކޮށްފައިވެއެވެ ^[11] . މި ރިވިއުގައި ގިނަ ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކެއްގެ ނަތީޖާތައް ސިންތެސިސްކޮށް، ބަރުދަން ލުއިކުރުމާއި، މެޓަބޮލިކް ޕެރަމިޓަރުތަކާއި، ޖުމްލަ ސިއްހީ ނަތީޖާތަކަށް ސެމަގްލޫޓައިޑްގެ އަސަރު ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ. ހޯދުންތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ސެމަގްލޫޓައިޑް އަކީ ބަރުދަން ލުއިވުމާއި ފަލަވުމާ ގުޅުން ހުރި ސިއްހީ މެޓްރިކްސް ރަނގަޅުވުމާ ގުޅުން ހުރި އެއްޗެއް ކަމަށާއި، މިއީ ފަލަ ބަލިމީހުންނަށް އަގުހުރި ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައި އޭގެ ފުރުސަތު އޮތް ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ. 

ހަކުރުބަލި ނޫން ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން ލުއިވުމުގެ އަސަރުތައް (މަލްޓިޕަލް އާރްސީޓީތަކުން ލިބިފައިވާ ހެކި): 

96-105 ކިލޯގެ ބޭސްލައިން ބަރުދަން ހުންނަ ބަލިމީހުން ހިމެނޭ ހަތަރު ރެންޑޮމައިޒްޑް ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލް (އާރްސީޓީ) އިން ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ހަފްތާއަކު 2.4 މިލިގްރާމް ސަބްކިއުޓަނިއަސް ސެމަގްލޫޓައިޑް ޕްލަސް ލައިފްސްޓައިލް އިންޓަރވެންޝަންސް (ކައުންސެލިންގ، ޑައިޓް، ފިޒިކަލް އެކްޓިވިޓީ) ވަޒަންކޮށްފައިވެއެވެ ^[12] . ހަކުރުބަލި ނޫން ބަލިމީހުންގެ އެއް އާރުސީޓީ (N = 1,961) ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި 68 ހަފްތާ ފަހުން ޕްލޭސިބޯ ދިނުމުން %2 (3 ކިލޯ) ގެ މީން ބަރުދަން ލުއިވެފައިވެއެވެ (ތަފާސްހިސާބުތަކުން ފާހަގަކުރެވޭ). ≥5% ބަރުދަން ލުއިވި ބަލިމީހުންގެ ނިސްބަތަކީ %86 އާއި %32 (ފަރުވާއަށް ބޭނުންވާ އަދަދު [އެންއެންޓީ] = 2)، އަދި ≥10% ބަރުދަން ލުއިވުން %69 އާއި %12 (އެންއެންޓީ = 2) އެވެ. ބަރުދަން ލުއިވުން ޕްލެޓޫ ވެފައިވަނީ ~60 ހަފްތާގައެވެ. ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް އެޑްވާންސް އިވެންޓްސް (AEs) ދިމާވެފައިވަނީ %74 އާއި %48 އާ ދެމެދު (ގެއްލުން ބޭނުންވާ އަދަދު [NNH] = 3) އެވެ. އޭއީ ތަކުގެ ސަބަބުން ޑިސްކޮންޓިނިއުއޭޝަން %7 އާއި %3 (އެންއެންއެޗް = 25) އަށް އަރާފައިވެއެވެ. މިފަދަ ނަތީޖާތަކެއް އިންޓެންސިވް ލައިފްސްޓައިލް އިންޓަރވެންޝަން (N = 611) އާއެކު އެހެން އާރްސީޓީއެއްގައި ވެސް ފެނިފައިވެއެވެ: ސެމަގްލޫޓައިޑް އިންޑައުސްޑް 16% (17 ކިލޯ) އާއި %6 (6 ކިލޯ) ގެ ބަރުދަން ލުއިވުމެވެ. ހަކުރުބަލި ނޫން ބަލިމީހުންގެ ޑޯޒް އެކްސްޕްލޯރޭޝަން އާރްސީޓީއެއްގައި (N = 1,210) ހަފްތާއަކު 2.4 މިލިގްރާމް ސެމަގްލޫޓައިޑް، 1.0 މިލިގްރާމް ސެމަގްލޫޓައިޑް، ނުވަތަ ޕްލޭސިބޯ ދިނުމުން 68 ހަފްތާ ފަހުން %10، %7، އަދި %3 ގެ ބަރުދަން ލުއިވެފައިވެއެވެ. ≥5% ބަރުދަން ލުއިވުން ހާސިލްކުރި ނިސްބަތްތަކަކީ %69 (2.4 މިލިގްރާމް)، %57 (1.0 މިލިގްރާމް)، އަދި %29 (ޕްލެސިބޯ) އެވެ. 2.4 މިލިގްރާމް އާއި 1.0 މިލިގްރާމް އަށް ބަލާއިރު، އެންއެންޓީ = 9. އޭއީ ޕްރޮފައިލްތައް ޑޯޒްތަކުގެ ތެރެއިން އެއްގޮތެވެ. ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމުގެ އާރުސީޓީ (N = 803) ގައި ހަކުރުބަލި ނޫން ބައިވެރިންނަށް 20 ހަފްތާ ވަންދެން ހަފްތާއަކު 2.4 މިލިގްރާމް ސެމެގްލޫޓައިޑް ދިނުމަށްފަހު، ސެމެގްލޫޓައިޑް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ނުވަތަ ޕްލޭސިބޯއަށް ބަދަލުވުމަށް ރެންޑަމް ކުރެވުނެވެ. 48 ހަފްތާ ފަހުން ސެމަގްލޫޓައިޑް ބޭނުން ކުރަމުން ދިޔަ މީހުންގެ %8 ދަށްވިއިރު ޕްލޭސިބޯ ބޭނުންކުރާ މީހުންގެ %7 އިތުރުވި އެވެ. 

ޚުލާޞާކޮށް ދަންނަވާނަމަ ސެމަގްލޫޓައިޑަކީ މަލްޓި ޑޮމެއިން އެޕްލިކޭޝަން ވެލިއު އެއް ހުންނަ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެކެވެ. މެޓަބޮލިޒަމް ފަރުވާގައި ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އާއި ގުޅިގެން އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް ގްލޫކަގަން ރިލީޒް ހުއްޓުވައި، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ކޮންޓްރޯލްކޮށް، ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް މުހިންމު ފަރުވާއެއްގެ ގޮތެއް ހޯދައިދެއެވެ. ފަލަ މީހުންނަށް ފަރުވާ ދިނުމުގެ ދާއިރާއިން ސެމަގްލޫޓައިޑް އިން ސެންޓްރަލް އެޕެޓައިޓް ސަޕްރެޝަން އަދި ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްވުން ފަދަ މެކޭނިޒަމްތަކުގެ ތެރެއިން ހަކަތަ ބޭނުންކުރުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަދުކޮށްދީ، ފަލަ ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން ލުއިކޮށް މެޓަބޮލިކް ސްޓޭޓަސް ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ސެމަގްލޫޓައިޑް އިން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމާއި ފަރުވާ ދިނުމުގައި ބޭނުންކުރެވޭނެ ފުރުސަތުތައް ދައްކާއިރު، ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ރިސްކް ފެކްޓަރސް ރަނގަޅުވުމުން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ އިވެންޓްތައް މަދުކުރުމަށް އާ ގޮތެއް ހުށަހަޅައެވެ. ސެމަގްލޫޓައިޑް އުފެދުމަކީ ގުޅުންހުރި ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގެ އުސޫލުތައް މުއްސަނދިކޮށްދިނުމުގެ އިތުރުން ބަލިމީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރާއި ސިއްހަތު ރަނގަޅު ކުރުމަށް އާ އުއްމީދެއް ގެނެސްދޭ ކަމެކެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ

ހެގްނަރ ޕީ އަކީ ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ރެޖެންސްބާގްގެ ދިރާސާވެރިއެކެވެ. އޭނާގެ މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ކެމިސްޓްރީ، ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ސިސްޓަމް، އަދި ކާޑިއޮލޮޖީ ހިމެނެއެވެ. ކެމިސްޓްރީގައި އޭނާ ހޯދަނީ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ސިއްހަތާ ގުޅިފައިވާ ރިއެކްޝަންތަކެވެ. ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ސިސްޓަމް ދިރާސާތަކުގައި އޭނާ ހިތާއި ލޭހޮޅިތަކުގެ މަސައްކަތްތައް ތަހުގީގުކޮށް، ފަރުވާގެ ވިސްނުންތައް ހޯދައެވެ. އޭނާގެ ކާޑިއޮލޮޖީގެ ދިރާސާތަކުގައި ބޮޑަށް އަލިއަޅުވާލާފައިވަނީ ހިތުގެ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމާއި، ދެނެގަތުމާއި، ފަރުވާ ދިނުމަށެވެ.

ހެގްނަރގެ ޙިއްޞާތަކަކީ މުހިންމު ޙިއްޞާތަކެކެވެ. އޭނާގެ ކެމިކަލް އިންސައިޓްތަކުގެ ސަބަބުން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ އަށް އާ ބޭސްތައް އުފެއްދުމަށް މަގުފަހިވެފައިވެ އެވެ. ހިތާއި ލޭހޮޅިތަކުގެ މެކޭނިޒަމްތަކާ ބެހޭ ގޮތުން އޭނާ ކުރެއްވި މަސައްކަތްތަކުގެ ސަބަބުން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކާ ބެހޭ ގޮތުން ވިސްނުން އިތުރުވެފައިވެ އެވެ. ކްލިނިކަލީ އޭނާގެ ދިރާސާތަކުން ހިތުގެ ބަލިތައް މެނޭޖްކުރުން ރަނގަޅުވެ، ބަލިމީހުންނަށް ދޭ ފަރުވާގެ ފެންވަރު މަތިކޮށްފައިވެ އެވެ. ޖުމްލަކޮށް ބަލާއިރު، ހެގްނަރގެ މަލްޓިޑިސިޕްލިނަރީ އެޕްރޯޗް އިން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ މެޑިސިން މުއްސަނދިކޮށް، ބަލީގެ ބުރަ ކުޑަވެ، ބަލިމީހުންގެ ނަތީޖާ ރަނގަޅުވާނެ ކަމުގެ އުންމީދު ލިބިގެންދެއެވެ. ހެގްނަރ ޕީ ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރެފަރެންސްގައެވެ [8].

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] މެމޮން އޭ، ތަހްރީމް އެމް، ކުމާރީ ބީ.ސެމަގްލޫޓިޑް: ނިއު ޑޯން ފޯރ ޑައިބެޓިކްސް[ޖޭ]. ޖާނަލް އޮފް ދަ ޕާކިސްތާން މެޑިކަލް އެސޯސިއޭޝަން، 2023،73(3):721.DOI:10.47391/JPMA.7558.

[2] މާ އެޗް، ހޫއަންގް ޑަބްލިއު، ވަންގް އެކްސް، އެޓް އަލް. ކުޑަ މޮލިކިއުލް އެގޮނިސްޓަކުން ޖީއެލްޕީ-1އާރ އެކްޓިވޭޓް ކުރުމާ ބެހޭ ސްޓްރަކްޗަރަލް އިންސައިޓްސް[J]. ސެލް ރިސާޗް، 2020،30(12):1140-1142.ޑީއޯއައި:10.1038/s41422-020-0384-8.

[3] ކިމް އެޗްއެސް، ޖަންގް ސީ އެޗް.އޯރަލް ސެމަގްލޫޓިޑް، ދަ ފަސްޓް އިންޖެސްޓިބަލް ގްލޫކަގަން-ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް: ކުޑް އިޓް ބީ އަ މެޖިކް ބުލެޓް ފޯރ ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް؟[ޖޭ]. އިންޓަރނޭޝަނަލް ޖާނަލް އޮފް މޮލިކިއުލަރ ސައިންސަސް، 2021،22(18).DOI:10.3390/ijms22189936.

[4] ގަބަރީ އެސް، ސަލީނާސް ސީޖީ، ޕޯލްސަން އެސްޖޭ، އެޓް އަލް. ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ރޮޑެންޓްސް ގައި ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ދަށްކޮށްދެނީ ޑިސްޓްރިބިއުޓެޑް ނިއުރަލް ޕަތްވޭސް މެދުވެރިކޮށެވެ[J]. ޖޭސީއައި އިންސައިޓް، 2020،5(6).ޑީއޯއައި:10.1172/ޖީސީއައި.އިންސައިޓް.133429.

[5] ކަޓްސުރާޑާ ކޭ، ޔާޑާ ޓީ.ގަޓް- އަދި ސިކުނޑިން އުފެދިފައިވާ ގްލޫކަގަން ކަހަލަ ޕެޕްޓައިޑް-1 އަދި އޭގެ ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް[J] ގެ ނިއުރަލް އިފެކްޓްސް. ޖާނަލް އޮފް މެޓަބޮލިޒަމް އިންވެސްޓިގޭޝަން، 2016،7:64-69.DOI:10.1111/jdi.12464.

[6] ރަޔަން ޑީއެޗް، ލިންގްވޭ އައި، ކޮލްހައުން އެޗްއެމް، އެޓް އަލް. ސެމަގްލޫޓިޑް އިފެކްޓްސް އޮން ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ އައުޓްކަމްސް އިން ޕީޕަލްސް ވިތު އޯވަރވޭޓް ނުވަތަ އޮބެސިޓީ (SELECT) ރޭޝިއަލް އެންޑް ޑިޒައިން[J]. އެމެރިކަން ހާޓް ޖާނަލް، 2020،229:61-69.DOI:10.1016/j.ahj.2020.07.008.

[7] ކްރިސްޓޫ ޖީއޭ، ކަޓްސިކީ އެން، ބްލަންޑެލް ޖޭ، އެޓް އަލް. ސެމަގްލޫޓިޑް އަކީ އުއްމީދީ އެންޓިއޮބެސިޓީ ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި[ޖޭ]. އޮބެސިޓީ ރިވިއުސް، 2019،20(6):805-815.DOI:10.1111/obr.12839.

[8] ހެގްނަރ ޕީ، ސެއިޓްޒް އެސް، ޝޮޕްކާ އެސް، އެޓް އަލް. ސެމަގްލޫޓިޑް އިން އެކަހެރިކޮށްފައިވާ އިންސާނާގެ އެޓްރިއަމްގައި ކޮންޓްރެކްޓައިލް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ[J]. ޔޫރަޕިއަން ހާޓް ޖާނަލް، 2024،45.DOI:10.1093/eurheartj/ehae666.3729.

[9] ކްނޫޑްސަން އެލްބީ، ލައު ޖޭ.ދަ ޑިސްކަވަރީ އެންޑް ޑިވެލޮޕްމަންޓް އޮފް ލިރަގްލޫޓައިޑް އެންޑް ސެމަގްލޫޓިޑް[ޖޭ]. ފްރޮންޓިއަރސް އިން އެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ، 2019،10.ޑީއޯއައި:10.3389/ފެންޑޯ.2019.00155.

[10] ރަޔަން ޑީއެޗް، ލިންގްވޭ އައި، ޑީންފީލްޑް ޖޭ، އެޓް އަލް. ސެލެކްޓް ޓްރައިއަލްގައި މެޓަބޮލިޒަމް ނުހިމެނޭ ފަލަވުމުގައި ސެމަގްލޫޓައިޑްގެ ދިގުމުއްދަތަކަށް ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަސަރުތައް[J]. ނޭޗާ މެޑިސިން، 2024،30(7):2049-2057.ޑީއޯއައި:10.1038/s41591-024-02996-7.

[11] އަލަނާޒީ އެމް، އަލްޝަހްރާނީ ޖޭއޭ، އަލްޖަބެރީ އޭއެސް، އެޓް އަލް. މެޓަބޮލިޒަމް ނެތި ފަލަ ނުވަތަ މާބޮޑަށް ބަރުދަން ހުންނަ މީހުންނަށް ސެމަގްލޫޓިޑްގެ އަސަރު[J]. ކިއުރިއަސް ޖާނަލް އޮފް މެޑިކަލް ސައިންސް، 2024،16(8).ޑީއޯއައި:10.7759/ކިއުރިއަސް.67889.

[12] އޮޖެނިރަން އެމް، ޑޫބޭ ބީ، ޕައިގޭ އޭ، އެޓް އަލް. ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ސެމަގްލޫޓިޑް ބޭނުންކުރުން[J]. ކެނެޑީއަން ފެމިލީ ފިޒިޝަން، 2021،67(11):842.DOI:10.46747/cfp.6711842.

[13] ޕަޕަކޮންސްޓަންޓިނޯ އައި، ޓްސިއޮފިސް ކޭ، ކަޓްސީ ވީ.ސްޕޮޓްލައިޓް އޮން ދަ މެކޭނިޒަމް އޮފް އެކްޝަން އޮފް ސެމަގްލޫޓިޑް[ޖޭ]. ކަރަންޓް އިޝޫސް އިން މޮލިކިއުލަރ ބަޔޮލޮޖީ، 2024،46(12):14514-14541.DOI:10.3390/cimb46120872.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައި ނުވާ އުފެއްދުންތަކެއް ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.