၁ထုပ် (၁၀ဗူး)
| ရရှိနိုင်မှု- | |
|---|---|
| ပမာဏ- | |
▎ Melanotan -1 ခြုံငုံသုံးသပ်ချက်
Melanotan-1 သည် ဓာတု peptide ဒြပ်ပေါင်းဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ဓာတုဖွဲ့စည်းပုံသည် လူ့သဘာဝဟော်မုန်း α-melanocyte-stimulating hormone (α-MSH) နှင့်ဆင်တူပြီး ၎င်းသည် အရေပြားအောက်ဆေးထိုးခြင်းမှတစ်ဆင့် ၎င်း၏အာနိသင်ကို အဓိကထားလုပ်ဆောင်သည်။ ၎င်း၏အဓိကယန္တရားမှာ α-MSH ၏လုပ်ဆောင်ချက်ကို အတုယူရန်၊ အရေပြားအတွင်းရှိ melanocytes များကို အသက်ဝင်စေကာ melanin အတုထုတ်လုပ်မှုနှင့် ဖြန့်ဖြူးမှုကို မြှင့်တင်ပေးသည်။ ဤအကျိုးသက်ရောက်မှုသည် အရေပြား၏ သဘာဝအတိုင်း ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်ဒဏ်မှ ကာကွယ်မှုကို မြှင့်တင်ပေးပြီး နေရောင်ခြည်တိုက်ရိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အရေပြားပျက်စီးမှုကို လျှော့ချပေးသည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ အတိအကျမဟုတ်သော melanocortin receptor agonist ဖြစ်သောကြောင့် Melanotan-1 သည် အရေပြားအရောင်ခြယ်ခြင်းအား ထိန်းညှိခြင်းနှင့် ဓါတ်ပုံများဆိုင်ရာ ပိုမိုကောင်းမွန်လာနိုင်သည့် လက္ခဏာများအပါအဝင် ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်အမျိုးမျိုးကို လွှမ်းမိုးခြင်းဖြင့် ကျယ်ပြန့်သောအကျိုးသက်ရောက်မှုများရှိနိုင်ပါသည်။
▎ Melanotan-1 ဖွဲ့စည်းပုံ
အရင်းအမြစ်: PubChem |
တစ်ဆက်တည်း- Ser-Tyr-Ser-Nle-Glu-His-D-Phe-Arg-Trp-Gly-Lys-Pro-Val မော်လီကျူးဖော်မြူလာ- C 78H 111N 21O19 မော်လီကျူးအလေးချိန်: 1646.8g/mol CAS နံပါတ်: 75921-69-6 PubChem CID: 16154396 အဓိပ္ပါယ်တူများ- Afamelanotida; NDP-MSH |
▎ Melanotan-1 သုတေသန
Melanotan-1 ၏ သုတေသန နောက်ခံကား အဘယ်နည်း။
Melanotan-1 သည် α-melanocyte-လှုံ့ဆော်ပေးသောဟော်မုန်း (α-MSH) ၏ ပေါင်းစပ် analogue တစ်ခုဖြစ်သည်။ α-MSH သည် လူ့ခန္ဓာကိုယ်ရှိ သီးခြားဆဲလ်များမှ ထုတ်လုပ်ပြီး အရောင်ခြယ်ခြင်းကဲ့သို့သော ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်များတွင် အရေးကြီးသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပါသည်။ မတူညီသောနယ်ပယ်များတွင် ၎င်း၏အသုံးချမှုများကို စူးစမ်းလေ့လာရန်အတွက် သုတေသီများသည် Melanotan-1 ကိုတီထွင်ခဲ့သည်။ α-MSH တွင် နက်ရှိုင်းစွာ သုတေသနပြုခြင်းဖြင့် Melanotan-1 ကို မွေးဖွားစေခဲ့သည်။ α-MSH သည် melanin ထုတ်လုပ်မှုကို နှိုးဆွရာတွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်ဟု သိရှိကြပြီး Melanotan-1 သည် အရေပြားအရောင်ဖျော့ခြင်းနှင့် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော photoprotective effect များကဲ့သို့သော ပြင်းထန်သောလုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် သီးခြားလုပ်ဆောင်ချက်များပါရှိစေရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားပါသည် ။ .
Melanotan-1 ဆိုတာဘာလဲ။
Melanotan-1 သည် α-melanocyte-နှိုးဆွသောဟော်မုန်း၏ ပေါင်းစပ် analogue တစ်ခုဖြစ်သည်။ melanocytes များပေါ်တွင် MC1R နှင့် ချိတ်ဆက်ခြင်းဖြင့် melanocytes များကို melanin ထုတ်လုပ်ရန် လှုံ့ဆော်ပေးသည်။ ၎င်းသည် erythropoietic protoporphyria ကုသမှုတွင် သိသာထင်ရှားသော ထိရောက်မှုကို ပြသခဲ့ပြီး အခြားသော အရေပြားရောဂါများကို ကုသရာတွင် အလားအလာရှိသော အသုံးချမှု အလားအလာများလည်း ရှိသည်။
Melanotan-1 သည် ကြာရှည်ခံသော အာနိသင် လက္ခဏာ ရှိသည်။ ၎င်းသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ melanocytes များ melanin ထုတ်လုပ်ရန် စဉ်ဆက်မပြတ် လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်သောကြောင့် ရေရှည်ကုထုံးဆိုင်ရာ အကျိုးသက်ရောက်မှုများကို ပေးစွမ်းနိုင်သည်။ အခြားကုသမှုနည်းလမ်းအချို့နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက Melanotan-1 သည် လူနာများအတွက် ကုသမှုဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို လျှော့ချရန် မကြာခဏ စီမံရန်မလိုအပ်ပါ။ လက်တွေ့လေ့လာမှုများတွင် Melanotan-1 သည် ကောင်းမွန်သော ဘေးကင်းမှုကို ပြသခဲ့သည်။ အဖြစ်များသောဆိုးကျိုးများမှာ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ပျို့အန်ခြင်း၊ အော့အန်ခြင်း စသည်တို့ပါဝင်သော်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် ပျော့ပျောင်းပြီး သင့်လျော်သောကုသမှုဖြင့် သက်သာရာရနိုင်သည်။ ထို့အပြင်၊ Melanotan-1 သည် အသည်းနှင့် ကျောက်ကပ်ကဲ့သို့ အရေးကြီးသော အင်္ဂါများအတွက် အဆိပ်အတောက်အနည်းငယ်သာ ရှိပြီး ၎င်း၏ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အသုံးချမှုအတွက် အချို့သော ဘေးကင်းလုံခြုံမှု အာမခံချက် ပေးထားသည်။
Melanotan-1 သည် နေလောင်ဒဏ်ကို ကာကွယ်ပေးသည့် သီးခြားယန္တရားကား အဘယ်နည်း။
အရေပြားရှိ Melanin သည် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်နှင့် ဖရီးရယ်ဒီကယ်များကို စုပ်ယူရာတွင် အခန်းကဏ္ဍတစ်ခုမှ ပါဝင်သောကြောင့် အရေပြားကို ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်ဒဏ်မှ ကာကွယ်ပေးသည်။ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်သည် အရေပြားဆဲလ်များ၏ မျိုးဗီဇများကို ဗီဇပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်စေနိုင်ပြီး အမျိုးမျိုးသော အရေပြားကင်ဆာများ၏ အဓိက အကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။ မယ်လနင်ပါဝင်မှုသည် အရေပြားဆဲလ်များသို့ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့မှုကို လျှော့ချနိုင်ပြီး မျိုးဗီဇပြောင်းလဲမှုဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချနိုင်သည်။ အရေပြားသည် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်နှင့် ထိတွေ့ပြီးနောက်၊ ၎င်းသည် melanocyte-stimulating hormone receptors များ၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို တိုးလာစေပြီး epidermal melanocytes တွင် eumelanin တိုးပွားလာစေသည်။ α-melanocyte-လှုံ့ဆော်ပေးသော ဟိုမုန်း၏ analog တစ်ခုအနေဖြင့်၊ Melanotan-1 သည် ဤဖြစ်စဉ်ကို အတုယူနိုင်ပြီး melanin ထုတ်လုပ်မှုကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည် [2] ။ အရေပြားရှိ melanin ပါဝင်မှုကို တိုးမြှင့်ခြင်းဖြင့် Melanotan-1 သည် အရေပြားဆဲလ်များသို့ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် တိုက်ရိုက်ပျက်စီးမှုကို လျှော့ချပေးနိုင်သည်။ Melanotan-1 ကို အသုံးပြုပြီးနောက် အရေပြား၏ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်ဒဏ်ခံနိုင်ရည်ကို မြှင့်တင်ပေးပြီး နေလောင်ခြင်းကို လျော့နည်းစေကြောင်း လေ့လာမှုများက ဖော်ပြသည်။ နေလောင်ခံခြင်းကဲ့သို့သော ရိုးရာအသားအရောင်ခြယ်နည်းများနှင့် အသားအရောင်လိမ်းဆေးများအသုံးပြုခြင်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက Melanotan-1 တွင် ထူးခြားသောအားသာချက်အချို့ရှိသည်။ နေရောင်ခြယ်သခြင်းသည် အရေပြားနေလောင်ခြင်း၊ အိုမင်းရင့်ရော်ခြင်းနှင့် အရေပြားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ တိုးမြင့်လာနိုင်သည့် နေရောင်ခြည်နှင့် ရေရှည်ထိတွေ့ရန် လိုအပ်သည်။ ဓာတုဗေဒ အစိတ်အပိုင်းများ ကြောင့်ဖြစ်သော အရေပြားယားယံခြင်းနှင့် ဓာတ်မတည့်ခြင်းကဲ့သို့သော ပြဿနာများ ရှိနိုင်သည်။ Melanotan-1 သည် အရေပြားအတွင်း ထိုးသွင်းခြင်းဖြင့် melanin ထုတ်လုပ်မှုကို ပိုမိုတိကျစွာ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး အရေပြားပေါ်ရှိ ဆိုးကျိုးများကို လျှော့ချပေးနိုင်သည်။
vitiligo ကုသရာတွင် Melanotan-1 ၏ သီးခြားလုပ်ဆောင်မှု ယန္တရားကား အဘယ်နည်း။
melanin ထုတ်လုပ်မှုကို နှိုးဆွပေးခြင်း - Melanotan-1 သည် melanocytes များ melanin ထုတ်လုပ်ရန် လှုံ့ဆော်ပေးပါသည်။ Melanin သည် အရေပြားအရောင်ကို ဆုံးဖြတ်ပေးသည့် အရေးကြီးသော အရာဖြစ်သည်။ vitiligo ရှိသောလူနာများတွင် ပျက်စီးနေသော သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်သော melanocytes ကြောင့် အရေပြားပေါ်တွင် အဖြူရောင်အကွက်များပေါ်လာသည်။ Melanotan-1 သည် melanocytes ကြီးထွားမှုနှင့် ကွဲပြားမှုကို မြှင့်တင်ပေးပြီး တိကျသော အချက်ပြလမ်းကြောင်းများကို အသက်သွင်းခြင်းဖြင့် melanin ပေါင်းစပ်မှုကို တိုးမြှင့်ပေးသည် [3].
ခုခံအားစနစ်ကို ထိန်းညှိခြင်း- Vitiligo သည် autoimmune ရောဂါဟု ယူဆရပြီး ခုခံအားစနစ်သည် melanocytes များကို ပုံမှန်မဟုတ်စွာ တိုက်ခိုက်ပါသည်။ Melanotan-1 သည် ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို ထိန်းညှိပေးပြီး melanocytes များကို တိုက်ခိုက်ခြင်းကို လျှော့ချရာတွင် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နိုင်သည်။ ၎င်းသည် ကိုယ်ခံအားဆဲလ်များ၏ လုပ်ဆောင်ချက်နှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များကို လွှမ်းမိုးခြင်းဖြင့် ခုခံအားတုံ့ပြန်မှုကို ထိန်းညှိပေးကာ vitiligo ၏ လက္ခဏာများကို သက်သာစေသည်။
ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင်အာနိသင်- Oxidative stress သည် vitiligo ၏ရောဂါဖြစ်ပွားမှုတွင် အရေးကြီးသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပါသည်။ Melanotan-1 သည် အချို့သော antioxidant စွမ်းရည်ရှိနိုင်ပြီး melanocytes များဆီသို့ oxidative stress ပျက်စီးမှုကို လျှော့ချပေးနိုင်သည်။ ၎င်းသည် ဖရီးရယ်ဒီကယ်များကို ချေဖျက်နိုင်ပြီး melanocytes များကို ဓာတ်တိုးပျက်စီးခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးကာ melanocytes များ၏ ပုံမှန်လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ထိန်းသိမ်းပေးနိုင်သည်။
erythropoietic protoporphyria ကုသမှုတွင် Melanotan-1 ၏ သီးခြားအကျိုးသက်ရောက်မှုများကို မည်သည့်သုတေသနဒေတာက ပံ့ပိုးပေးသနည်း။
Erythropoietic protoporphyria (EPP) သည် မျိုးရိုးလိုက်သော porphyrin ဇီဝဖြစ်စဉ်ဆိုင်ရာချို့ယွင်းမှုဖြစ်ပြီး လူနာများသည် ၎င်းတို့၏ဘဝအရည်အသွေးကို ပြင်းထန်စွာထိခိုက်စေသည့် ပြင်းထန်သောဓာတ်ပုံအဆိပ်တုံ့ပြန်မှုများကိုခံစားရသည့်ရောဂါဖြစ်သည်။ α-melanocyte-လှုံ့ဆော်ပေးသောဟော်မုန်း၏ပေါင်းစပ် analogue တစ်ခုအနေဖြင့် Melanotan-1 သည် EPP ၏ကုသမှုတွင်၎င်း၏တိကျသောအကျိုးသက်ရောက်မှုများကိုပံ့ပိုးပေးရန်အောက်ပါသုတေသနအချက်အလက်များရှိသည်။
အလင်းခံနိုင်ရည်ကို တိုးတက်စေခြင်း- လက်တွေ့လေ့လာမှုများစွာတွင် Melanotan-1 သည် EPP လူနာများ၏ အလင်းခံနိုင်ရည်ကို တိုးတက်စေကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ Phase III စမ်းသပ်မှု CUV039 တွင်၊ Melanotan-1 ဖြင့် ကုသမှုသည် EPP လူနာများ၏ အလင်းခံနိုင်ရည်ကို တိုးတက်စေသည်။ placebo နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက Melanotan-1 ဖြင့် ကုသမှုသည် လူနာများအား နာကျင်မှုမရှိဘဲ တိုက်ရိုက်နေရောင်တွင် အချိန်ပိုပေးပြီး စံသတ်မှတ်ထားသော အလင်းရင်းမြစ်ကြောင့် ဖြစ်ရသည့် ဓာတ်ပုံအဆိပ်သင့်မှု၏ ကနဦးလက္ခဏာများ မပေါ်မချင်း အချိန်ကို တိုးစေသည် [4] .
ဘဝအရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ပေးခြင်း- Melanotan-1 ဖြင့် ကုသခြင်းသည် EPP လူနာများ၏ ဘဝအရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ကြောင်း လေ့လာမှုများစွာက ပြသခဲ့သည်။ မတူညီသောလက်တွေ့စမ်းသပ်မှုများတွင်၊ Melanotan-1 ကုသမှုကိုခံယူပြီးနောက်၊ အတည်ပြုထားသောမေးခွန်းပုံစံများကိုအသုံးပြု၍ လူနာများ၏ဘဝအရည်အသွေးကို အကဲဖြတ်ခဲ့ပြီး ရလဒ်များသည် လူနေမှုဘဝတိုးတက်မှုကိုပြသခဲ့သည် [4].
အသည်းလုပ်ငန်းဆောင်တာအပေါ် အကာအကွယ်သက်ရောက်မှု- Melanotan-1 သည် EPP လူနာများ၏ အသည်းလုပ်ဆောင်ချက်အပေါ် အကာအကွယ်သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ကြောင်း လေ့လာမှုများက တွေ့ရှိခဲ့သည်။ နောက်ကြောင်းပြန်စူးစမ်းလေ့လာမှုတစ်ခုတွင်၊ အသည်းလုပ်ဆောင်ချက်စမ်းသပ်မှု 2933 ကြိမ်၊ protoporphyrin အာရုံစူးစိုက်မှုစမ်းသပ်မှု 1186 နှင့် EPP လူနာ 70 ၏ Melanotan-1 implant applications 1659 ခုတို့ပါဝင်သည်။ နောက်ဆုံး Melanotan-1 implant ပြီးနောက်ရက်အရေအတွက်တိုးလာသည်နှင့်အမျှ protoporphyrin (PPIX) အာရုံစူးစိုက်မှုသိသိသာသာတိုးလာသည် (p < 0.0001); လွန်ခဲ့သော 365 ရက်အတွင်းတွင်၊ Melanotan-1 ပမာဏတိုးလာသည်နှင့်အမျှ alanine aminotransferase (ALAT) နှင့် bilirubin သိသိသာသာလျော့နည်းသွားသည် (p = 0.012၊ p = 0.0299)။ ၎င်းသည် Melanotan-1 သည် EPP လူနာများ၏ အသည်းလုပ်ငန်းဆောင်တာအပေါ် အတိုင်းအတာအလိုက် အကာအကွယ်သက်ရောက်မှုရှိကြောင်း ညွှန်ပြသည် [5] .

PPIX နှင့် အသည်း ကန့်သတ်ချက်များ ဆက်စပ်မှု။ Diagram (A) : Histograms (အစိမ်းရောင်) သည် ဓာတ်ခွဲခန်းဒေတာ ဖြန့်ဖြူးမှုကို ပြသသည်။ ဓာတ်ခွဲခန်းဒေတာအားလုံးအတွက် အတွဲလိုက် နှိုင်းယှဉ်မှုများကို ပြသထားသည်။ Diagram (B)- ပျမ်းမျှ၊ SD၊ အလယ်အလတ်၊ အနိမ့်ဆုံးနှင့် အများဆုံး အပါအဝင် စမ်းသပ်မှုတစ်ခုစီအတွက် ကိန်းဂဏန်းအချက်အလက်များကို ပြသထားသည်။
အရင်းအမြစ်-PubMed [5]
သြစတြေးလျကုမ္ပဏီ EpiTan သည် Melanotan (Ⅰ) ၏ ဖော်မြူလာအသစ်ကို သုတေသနပြုခဲ့သည်။
Melanotan (Ⅰ) သည် နေရောင်ပျက်စီးမှုကိုကာကွယ်ရန်အသုံးပြုသော α-melanocyte-လှုံ့ဆော်ပေးသောဟော်မုန်း၏ analog တစ်ခုဖြစ်သည်။ Melanin ထုတ်လုပ်မှုကို နှိုးဆွပေးပြီး အသားအရေကို မည်းမှောင်စေကာ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်ကို ကာကွယ်ပေးသည်။
Melanotan-1 ၏ ဘေးကင်းမှုကို စစ်ဆေးအတည်ပြုထားသည့် လက်တွေ့လေ့လာမှု သုံးခုရှိသည်။ ပထမလေ့လာမှုတွင် ဘာသာရပ် 4 ခုသည် Melanotan-1 (0.08mg/kg အရေပြားထိုးဆေး တစ်နေ့လျှင်) ကို ကျပန်းပေးခဲ့ပြီး အခြား ဘာသာရပ် 4 ခုသည် isotonic sodium chloride (9%) solution injection ကို 10 ရက်၊ လည်ပင်းတွင် အနည်းဆုံးဖြစ်သော erythema dose (MED) ၃ ဆဖြင့် UV-B light irradiation ဖြင့် လုပ်ဆောင်ကြသည်။
Melanotan-1 ကိုလက်ခံရရှိသောဘာသာရပ် 4 ခုအနက် 3 ခုသည် အသားအရောင်မညီဘဲ ဓါတ်ရောင်ခြည်ဖြင့်ပြုလုပ်ထားသောလည်ပင်းဧရိယာရှိ နေလောင်ထားသောဆဲလ်အရေအတွက် 47% (Dorr RT) လျော့နည်းသွားကြောင်း ရလဒ်များကပြသခဲ့သည်။
ဒုတိယလေ့လာမှုတွင်၊ MT-1 ၏ဆေးပမာဏသည် တစ်နေ့လျှင် 0.16mg/kg သို့ 10 ရက်တိုးခဲ့သည်။
(n = 7) သို့မဟုတ် (n = 5) MT-1 အုပ်ချုပ်မှုကာလအတွင်း၊ တင်ပါးဧရိယာသည် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် (0.25 - 0.75 MED) နှင့် ထိတွေ့ခဲ့သည်။ ရလဒ်များအရ MT-1 ၏ မြင့်မားသောပမာဏသည် အရေပြားနေရာများ (Dorr RT) ကို ပိုမိုနက်မှောင်စေသည်။တတိယလေ့လာမှုတွင် ဘာသာရပ် 8 ခုကို 3-5 ရက်ကြာ နေရောင်ခြည်ထိတွေ့မှု သို့မဟုတ် နေရောင်ခြည်ထိတွေ့မှုပေါင်း MT-1 ၏ 0.16mg/kg၊ တစ်ပတ်လျှင် 5 ရက် 4 ပတ်အထိ ကျပန်းသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ ရလဒ်များက MT-1 အုပ်စုရှိ နောက်ကျောအရောင်တင်ခြင်းအား သိသိသာသာ ပိုမိုကောင်းမွန်လာစေပြီး ဤအသားရောင်အကျိုးသက်ရောက်မှုသည် နေရောင်ခြည်ထိတွေ့မှုသာရရှိသည့် ထိန်းချုပ်အဖွဲ့ထက် အနည်းဆုံး 3 ပတ်ကြာရှည်ခံကာ ထိန်းချုပ်အဖွဲ့သည် တူညီသောအရောင်ဖျော့ဖျော့ရရှိရန် 50% ပိုမိုနေရောင်ခြည်ထိတွေ့ချိန် လိုအပ်သည် [6].
melanoma သုတေသနတွင် Melanotan-1 ၏အသုံးချမှု။
Melanoma သည် အလွန်ဆိုးရွားသော အရေပြားအကျိတ်ဖြစ်ပြီး လက်ရှိကုသမှုနည်းလမ်းများတွင် ခွဲစိတ်မှု၊ ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး၊ ဓာတုကုထုံးနှင့် ခုခံအားကုထုံးများ ပါဝင်သည်။ MCR agonist တစ်ဦးအနေဖြင့် Melanotan-1 သည် melanoma ဆဲလ်များ၏ကြီးထွားမှု၊ ကွဲပြားမှုနှင့် apoptosis ကိုထိန်းညှိခြင်းဖြင့် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသောကုထုံးအခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်နိုင်သည်။ အချို့သောလေ့လာမှုများက Melanotan-1 သည် melanoma ဆဲလ်များကြီးထွားမှုနှင့်ကျူးကျော်မှုကိုတားဆီးနိုင်ပြီး melanoma ဆဲလ်များ၏ apoptosis ကိုဖြစ်ပေါ်စေသည် [7].
မည်သည့်ရောဂါများကို ကုသရန် Melanotan-1 ကို သုံးနိုင်သနည်း။
Erythropoietic protoporphyria (EPP)-
Erythropoietic protoporphyria သည် သွေးနီဥများ၊ ပလာစမာ၊ အသည်းနှင့် အရေပြားတို့တွင် protoporphyrin များစုပုံလာစေသည့် ferrochelatase နည်းပါးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော မျိုးရိုးလိုက်သော porphyria ဖြစ်သည်။ လူနာများသည် များသောအားဖြင့် နေရောင်ခြည်ဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိပြီး နေရောင်ခြည်နှင့် ထိတွေ့သောအခါတွင် အရေပြားနာကျင်ခြင်း၊ ယားယံခြင်း၊ ယားယံခြင်းနှင့် အရည်ကြည်ဖုများကဲ့သို့ လက္ခဏာများ ခံစားရလိမ့်မည်။ Melanotan-1 သည် အရေပြားအတွင်းရှိ melanin ထုတ်လုပ်မှုကို နှိုးဆွပေးပြီး ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်မှ အရေပြားကာကွယ်မှုကို တိုးမြှင့်ခြင်းဖြင့် EPP လူနာများ၏ လက္ခဏာများကို လျှော့ချပေးသည်။ လေ့လာမှုများအရ Melanotan-1 သည် EPP လူနာများတွင် phototoxic တုံ့ပြန်မှု၏ ကြိမ်နှုန်းနှင့် ပြင်းထန်မှုကို သိသိသာသာ လျှော့ချနိုင်ပြီး ၎င်းတို့၏ ဘဝအရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည် [8].
မွေးရာပါ erythropoietic porphyria (CIPA)-
မွေးရာပါ erythropoietic porphyria သည် ရှားပါးသော autosomal recessive မျိုးရိုးဗီဇရောဂါဖြစ်ပြီး၊ အဓိကအားဖြင့် hydroxymethylbilane synthase (HMBS) gene တွင် ဗီဇပြောင်းလဲမှုများကြောင့်ဖြစ်ပြီး ပုံမှန်မဟုတ်သော porphyrin ဇီဝြဖစ်ပျက်မှုကို ဖြစ်စေသည်။ လူနာများသည် အလင်းရောင်ကို အလွန်ထိခိုက်လွယ်ပြီး ၎င်းတို့၏ အရေပြားနှင့် မျက်လုံးများကို အလွယ်တကူ ပျက်စီးစေသည်။ Melanotan-1 သည် CIPA လူနာများအတွက် အရေပြား melanin ထုတ်လုပ်မှုကို တိုးမြှင့်ပေးပြီး ၎င်းတို့၏ ရောဂါလက္ခဏာများကို လျှော့ချခြင်းဖြင့်လည်း ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်ဒဏ်မှ အချို့သော အကာအကွယ်ကို ပေးစွမ်းနိုင်သည် [9] .
နေရောင်ခြည် အင်ပျဉ်-
နေရောင်ခြည် အင်ပျဉ်ရှိသော လူနာများအတွက်၊ Melanotan-1 သည် အရေပြား၏ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်ဒဏ်မှ ကာကွယ်မှုကို မြှင့်တင်နိုင်ပြီး အင်ပျဉ်၏ အကြိမ်ရေနှင့် ပြင်းထန်မှု လက္ခဏာများကို လျှော့ချနိုင်သည် [10].
Polymorphous အလင်းပေါက်ကွဲမှု (PMLE)-
လေ့လာမှုများအရ Melanotan-1 သည် PMLE လူနာများအပေါ်တွင် အချို့သော ကုထုံးအကျိုးသက်ရောက်မှုရှိပြီး အဖုများဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို လျှော့ချနိုင်ပြီး လူနာများ၏ဘဝအရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည် [10].
Vitiligo-
Melanotan-1 သည် melanocytes ကြီးထွားမှုနှင့် ခြားနားမှုကို မြှင့်တင်ခြင်းဖြင့် vitiligo လူနာများ၏ ရောင်ပြန်ပွားမှုကို မြှင့်တင်ရာတွင် အချို့သောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နိုင်သည်။ လက်ရှိတွင် vitiligo ကိုကုသရာတွင်၎င်း၏အသုံးချမှုဆိုင်ရာလေ့လာမှုအနည်းငယ်သာရှိသော်လည်း၊ ပဏာမရလဒ်များသည်အချို့သောအလားအလာများကိုပြသသည် [10].
ဝက်ခြံ-
ဝက်ခြံအပေါ် Melanotan-1 ၏ကုထုံးအကျိုးသက်ရောက်မှုသည် ခုခံအားစနစ်၏ ထိန်းညှိမှုနှင့် ရောင်ရမ်းမှုတုံ့ပြန်မှုကို လျှော့ချခြင်းနှင့် ဆက်စပ်မှုရှိနိုင်သည်။ အချို့သော လေ့လာမှုများအရ Melanotan-1 သည် ဝက်ခြံ၏ ရောင်ရမ်းမှု လက္ခဏာများကို သက်သာစေပြီး အရေပြားဒဏ်ရာများကို သက်သာပျောက်ကင်းစေကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည် ။.
Hailey-Hailey ရောဂါ
Melanotan-1 သည် Hailey-Hailey ရောဂါကို ကုသရာတွင် အချို့သော ကုထုံးဆိုင်ရာ အကျိုးသက်ရောက်မှုများကိုလည်း ပြသထားသည်။ ဤရှားပါးသော အရေပြားရောဂါသည် အရေပြားပေါ်တွင် ထပ်ခါတလဲလဲ အရည်ကြည်ဖုများနှင့် တိုက်စားခြင်းများဖြင့် လက္ခဏာရပ်များဖြစ်သည်။ Melanotan-1 သည် အရေပြားဆဲလ်များ၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ထိန်းညှိပေးခြင်းဖြင့် လူနာများ၏ လက္ခဏာများကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေသည် [10].
နိဂုံးချုပ်အားဖြင့်၊ α-melanocyte-လှုံ့ဆော်ပေးသောဟော်မုန်း (α-MSH) ၏ ပေါင်းစပ် analog အဖြစ် Melanotan-1 (melanotan I) သည် အရေပြားကျန်းမာရေးနယ်ပယ်တွင် အလွန်အရေးပါပါသည်။ အရေပြားအတွင်းရှိ melanin ပါဝင်မှုကို တိုးမြင့်စေပြီး ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်ဒဏ်ကို ကောင်းစွာခံနိုင်ရည်ရှိစေပြီး နေလောင်ခြင်းကို ကာကွယ်ပေးကာ အရေပြားအိုမင်းရင့်ရော်မှုကို လျှော့ချပေးပြီး အရေပြားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ချေကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါတယ်။ melanocortin receptor ကိုအသက်သွင်းခြင်းဖြင့် Melanotan-1 သည် melanin ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ဖြန့်ဖြူးမှုကို အားပေးပြီး ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော DNA ပျက်စီးမှုနှင့် ဖရီးရယ်ဒီကယ်များ ပျက်စီးခြင်းမှ အရေပြားဆဲလ်များကို ကာကွယ်ရန် သဘာဝ 'နေရောင်ကာခရင်မ်' အဖြစ် ဖန်တီးပေးပါသည်။
အရေပြားရောဂါများကို ကုသရာတွင် Melanotan-1 သည် အလားအလာရှိသော အသုံးချတန်ဖိုးကို ပြသသည်။ vitiligo ကဲ့သို့သော အရောင်ခြယ်မှုဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းမှုများအတွက်၊ ၎င်းသည် melanocytes များ၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို လှုံ့ဆော်ပေးပြီး အရေပြား၏ ပုံမှန်အရောင်ခြယ်မှုကို ပြန်လည်ရရှိစေရန် ကူညီပေးကာ melanin ပေါင်းစပ်မှုကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည်။ ထို့အပြင်၊ melasma ကဲ့သို့သော မညီညာသော အရောင်ခြယ်မှုရှိသော ရောဂါများကို ကုသရာတွင် အချို့သော အလားအလာများလည်း ရှိပါသည်။ melanin ၏ဖြန့်ဖြူးမှုနှင့်ဇီဝြဖစ်ပျက်မှုကိုထိန်းညှိခြင်းဖြင့်၎င်းသည်အရေပြားအရောင်နှင့်ညီညွှတ်မှုကိုတိုးတက်စေနိုင်သည်။
polypeptide ဒြပ်စင်အနေဖြင့် Melanotan-1 သည် အရေပြားနှင့် အလှကုန်ဗေဒဆိုင်ရာ နယ်ပယ်များတွင် အာရုံစူးစိုက်မှုနှင့် သုတေသနပြုမှုများကို တဖြည်းဖြည်း ပိုမိုရရှိလာကာ လူများကို အရေပြားအရောင်ခြယ်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန် ရွေးချယ်မှုအသစ်ကို ပေးဆောင်လျက်ရှိသည်။ Melanotan-1 ၏ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အသုံးချမှုတွင် ပြင်းထန်သော အကဲဖြတ်မှု လိုအပ်နေသေးကြောင်း သတိပြုသင့်သည်။ လက်ရှိတွင်၊ လေ့လာမှုအများစုတွင် နမူနာအရွယ်အစားသေးငယ်ပြီး ရေရှည်ဘေးကင်းရေးဒေတာကို ကန့်သတ်ထားသည်။ သို့သော်၊ စဉ်ဆက်မပြတ်ထုတ်လွှတ်သည့်ဖော်မြူလာအသစ်များနှင့် ဒေသန္တရဆေးဝါးပေးပို့မှုစနစ်များ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမှုနှင့်အတူ၊ ၎င်း၏လက်တွေ့ဘာသာပြန်ခြင်းအတွက် အလားအလာများသည် အလားအလာကောင်းများရှိပါသည်။
စာရေးသူအကြောင်း
အထက်ဖော်ပြပါ ပစ္စည်းများအားလုံးကို Cocer Peptides မှ သုတေသနပြု၊ တည်းဖြတ်ပြီး ပြုစုထားပါသည်။
သိပ္ပံဂျာနယ် စာရေးသူ
Elizabeth A. Langan သည် UK မှ နာမည်ကြီး အရေပြား အထူးကု ဆရာဝန် နှင့် ဆေးသုတေသန ပညာရှင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် University of Lubeck နှင့် Manchester University မှ ပါမောက္ခများ အပါအဝင် အဖွဲ့အစည်းများ အများအပြားတွင် ပညာရေးဆိုင်ရာ ရာထူးများ နှင့် Heidelberg University နှင့် Queen Mary University of London တို့တွင် ရာထူးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ Langan သည် Schleswig-Holstein University Hospital နှင့် Salford Royal NHS Foundation Trust ကဲ့သို့သော ဂုဏ်သိက္ခာရှိသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများတွင် အလုပ်လုပ်ပါသည်။ သူမသည် Dermatological Science ကဲ့သို့သော ပရော်ဖက်ရှင်နယ်ဂျာနယ်များတွင် စာတမ်းများစွာကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ သူမ၏ သုတေသနနယ်ပယ်များသည် အရေပြားရောဂါ၊ အထွေထွေနှင့် အတွင်းပိုင်းဆေးပညာ၊ ခွဲစိတ်မှု၊ ကင်ဆာရောဂါနှင့် သုတေသနနှင့် စမ်းသပ်မှုဆိုင်ရာ ဆေးဝါးများ ပါဝင်သည်။ သူမ၏ အလုပ်ကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသိအမှတ်ပြုပြီး ဤဆေးဘက်ဆိုင်ရာ နယ်ပယ်များတွင် သိသိသာသာ အထောက်အကူ ပြုခဲ့သည်။ Elizabeth A. Langan ကို ကိုးကားချက် [1] တွင် ဖော်ပြထားပါသည်။
▎ သက်ဆိုင်ရာ ကိုးကားချက်များ
[1] Langan EA၊ Nie Z၊ Rhodes L E. Melanotropic peptides- 'Barbie drug' နှင့် 'sun-tan jab' များထက် ပိုသည်။[J]။ British Journal of Dermatology၊ 2010၊163(3):451-455.DOI:10.1111/j.1365-2133.2010.09891.x။
[2] Humphrey SM, Oo T, Barnetson S C. အရေပြားကာကွယ်မှုတွင် Melanota® (NDP-α-MSH) ၏ လက်တွေ့အလားအလာ-- လက်ရှိအခြေအနေနှင့် အနာဂတ်အမြင်[J]။ စမ်းသပ်အရေပြားရောဂါဗေဒ၊ 2004၊13(9:578)။
[3] Perez-Bootello J, Cova-Martin R, Naharro-Rodriguez J, et al. Vitiligo- ရောဂါဖြစ်ပွားမှုနှင့် အသစ်နှင့် ပေါ်ပေါက်လာသော ကုသမှုများ[J]။ International Journal of Molecular Sciences၊ 2023၊24(24)။DOI:10.3390/ijms242417306။
[4] Kim ES၊ Garnock-Jones K P. Afamelanotide- Erythropoietic Protoporphyria[J] တွင် ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း။ American Journal of Clinical Dermatology၊ 2016၊17(2):179-185.DOI:10.1007/s40257-016-0184-6။
[5] Minder A၊ Schneider-Yin X၊ Zulewski H၊ et al။ Afamelanotide သည် Erythropoietic Protoporphyria[J] နှင့်ဆက်စပ်သော အသည်းပျက်စီးခြင်းမှ ပမာဏပေါ်မူတည်ပြီး အကာအကွယ်သက်ရောက်မှုနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ Life-Basel၊ 2023၊13(4)။DOI:10.3390/life13041066။
[6] Dorr RT၊ Ertl G၊ Levine N၊ et al။ လူသားစေတနာ့ဝန်ထမ်းများတွင် အရေပြားအရောင်ဖျော့ခြင်းအပေါ် နေရောင်ခြည်ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်နှင့် ပေါင်းစပ်ထားသည့် အလွန်အစွမ်းထက်သော melanotropic peptide ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုများ။ Archives of Dermatology, 2004,140(7):827-835.DOI:10.1001/archderm.140.7.827။
[7] Reid C၊ Fitzgerald T၊ Fabre A၊ et al။ မယ်လာနိုတန်ဆေးထိုးပြီးနောက် ပုံမှန်မဟုတ်သော melanocytic naevi။[J]။ အိုင်ယာလန်ဆေးပညာဂျာနယ်၊ 2013၊106(5):148-149။ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23914578/
[8] Dominguez-Mozo MI, Toledano-Martinez E, Rodriguez-Rodriguez L, et al. rituximab[J] ဖြင့်ကုသထားသော autoimmune rheumatic ရောဂါရှိသောလူနာများတွင် JC ဗိုင်းရပ်စ်ပြန်လည်အသက်ဝင်လာခြင်း။ Scandinavian Journal of Rheumatology၊ 2016၊45(6):507-511.DOI:10.3109/03009742.2015.1135980။
[9] Wu V, Sykes EA, Beyea MM, et al. Approche à မွေးစားသူသည် လာလာပေးသောဆုအတွက် တာဝန်ခံ de la maladie de Ménière။ ကနေဒါမိသားစုဆရာဝန် Medecin De Famille Canadien၊ 2019၊65(7):468-472။ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31300427/
[10] McNeil MM, Nahhas AF, Braunberger TL, et al. အရေပြားရောဂါ ကုသရေးတွင် Afamelanotide[J]။ အရေပြားကုထုံးပေးစာ၊ 2018၊23(6:6-10)။ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30517779/
ဤဝဘ်ဆိုက်တွင် ပေးထားသော ဆောင်းပါးများနှင့် ထုတ်ကုန်အချက်အလက်အားလုံးသည် သတင်းအချက်အလက်ဖြန့်ဝေခြင်းနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များအတွက်သာ ဖြစ်ပါသည်။
ဤဝဘ်ဆိုက်တွင် ပေးထားသော ထုတ်ကုန်များသည် in vitro သုတေသနအတွက် သီးသန့် ရည်ရွယ်ပါသည်။ in vitro သုတေသန (လက်တင်- *in glass*၊ glassware in အဓိပ္ပာယ်) သည် လူ့ခန္ဓာကိုယ်အပြင်ဘက်တွင် ပြုလုပ်သည်။ ဤထုတ်ကုန်များသည် ဆေးဝါးများမဟုတ်ပါ၊ US Food and Drug Administration (FDA) မှ ခွင့်ပြုချက်မရရှိဘဲ မည်သည့်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအခြေအနေ၊ ရောဂါ သို့မဟုတ် ဖျားနာမှုများကိုမဆို ကာကွယ်ရန်၊ ကုသရန် သို့မဟုတ် ကုသရန်အတွက် အသုံးမပြုရပါ။ ဤထုတ်ကုန်များကို လူ သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန်၏ ခန္ဓာကိုယ်ထဲသို့ ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် တင်သွင်းရန် ဥပဒေအရ တင်းကြပ်စွာ တားမြစ်ထားသည်။