किस्पेप्टिन 10मिग्रॅ

▎ किस्पेप्टिन संरचना

▎ किस्पेप्टिन संशोधन

किस्पेप्टिनाची संशोधन फाटभूंय कितें?  

विसाव्या शेंकड्याच्या निमाणें अर्बुद मेटास्टॅसिस दमन करपी जनुकांचेर संशोधन केल्ल्यान शास्त्रज्ञांनी १९९६ वर्सा सुदारीत वजाबाकी संकरनाचो उपेग करून मेलानोमाच्या पेशींत किएसएस-१ जनुक सोदून काडलो.१९९९ वर्सा उंदीर जी प्रथिन-युग्मित रिसेप्टर जीपीआर५४ हें वळखून घेतलें आनी २००१ वर्सा अभ्यासांतल्यान किएसएस-१ जनुकाचे उत्पादन अंतर्निहित आसा अशें पुष्टी जालें जीपीआर५४ खातीर लिगांड, ताका किस्पेप्टिन अशें नांव दिलें. सुरवेक अर्बुद मेटास्टॅसिस-दमन करपी गुणधर्मांखातीर नोंद जाल्लो हो न्यूरोपॅप्टायड उपरांत हायपोथॅलॅमिक-पिट्यूटरी-गोनाडल अक्षाचो एक मुखेल अपस्ट्रीम नियंत्रक घटक म्हूण काम करता आनी मेरुरज्जूंच्या प्रजनन विकासाच्या न्यूरोएन्डोक्राइन नियंत्रणांत मुखेल भुमिका करता अशें दिसून आयलें. तशेंच प्रजनन वागणूक, मनोवृत्ती नियंत्रण, वाड चयापचय, खावपाची वागणूक अशा जायत्या शारिरीक प्रक्रियांनी वांटो घेता. किस्पेप्टिनाचो सोद आनी कार्यात्मक संशोधन हाका लागून तंत्रिका अंत: स्रावी नियंत्रण यंत्रणेचो सोद घेवपाक आनी संबंदीत रोगांचेर उपचार करपाक म्हत्वाचो सैध्दांतिक आदार मेळटा.  

किस्पेप्टिनाची क्रियेची यंत्रणा कितें?  

प्रजनन नियंत्रण यंत्रणा  

हायपोथॅलॅमिक-पिट्यूटरी-गोनाडल (HPG) अक्षाचें नियंत्रण: प्रजनन नियंत्रणांत किस्पेप्टिनाची केंद्रीय भुमिका मुखेलपणान एचपीजी अक्षाच्या मॉड्युलेशनांतल्यान जाता. सस्तन प्राण्यांमदीं किस्पेप्टिन गोनाडोट्रोपिन सोडपी हार्मोनाच्या (GnRH) स्रावाक उत्तेजन दिता. खासा करून किस्पेप्टिन आपल्या ग्राही जीपीआर५४ वरवीं जी प्रथिन-युग्मित यंत्रणेवरवीं जीएनआरएच पेशींच्या स्पंदनात्मक स्रावाक सक्रिय करता. देखीक- यौवनाची सुरवात करतना हायपोथॅलॅमिक किस्पेप्टिन तंत्रिका कोशिकांची वाडिल्ली क्रियाशीलता जीएनआरएच स्रावाक चालना दिता, जी परतून पिट्यूटरी ग्रंथीक गोनाडोट्रोपिन (देखीक- कूप उत्तेजक हार्मोन एफएसएच आनी ल्युटिनायझिंग हार्मोन एलएच) स्राव करपाक उत्तेजन दिता. हे हार्मोन गोनाडाचेर कार्य करून गोनाडाची उदरगत आनी लिंग हार्मोन स्राव करपाक मदत करतात, ताका लागून यौवनाची उदरगत सुरू जाता ^{[1] .} .  

गोनाडाचेर प्रत्यक्ष परिणाम: एचपीजी अक्षांतल्यान प्रजननाचें अप्रत्यक्ष नियंत्रण करपावांगडाच किसपेप्टिनाचो गोनाडाचेरूय प्रत्यक्ष परिणाम जाता. देखीक- अॅनेस्ट्रोस टॅन मेंढरांच्या अंडकोशांचेर केल्ल्या अभ्यासांतल्यान किस्पेप्टिन टॅन मेंढराच्या अंडकोशांच्या आंगांतल्यान परिपक्वतायेच्या दरांत खूब सुदारणा करता आनी जीन अभिव्यक्तीचें उर्ध्वनियंत्रण करून अंडकोश परिपक्वतायेक चालना दिता अशें दिसून आयलां. हाचेवयल्यान किस्पेप्टीन गोनाडांतल्या कूपांतल्या विकासाचें नियंत्रण करपाक थेट वांटो घेवंक शकता अशें दिसून येता.  

किस्पेप्टिनाची क्रियेची यंत्रणा कितें?

हेर न्यूरोपॅप्टायडांकडेन जावपी परस्पर क्रिया: हायपोथॅलॅमिक आर्क्युएट न्यूक्लियसांत किस्पेप्टिन तंत्रिका कोशिकांचो एक वर्ग आसता, जो ग्लुटामेट, न्यूरोकिनिन बी (NKB) आनी डायनोर्फिन (Dyn) हांचो सह-अभिव्यक्ती करता. हे तंत्रिका कोशिका स्पंदनशील हार्मोन स्राव चालीक लावपाखातीर खंडीत समकालिक क्रियाशीलताय दाखयतात ^[2] . मादी मुयांवयल्या अभ्यासांतल्यान दिसून आयलां की ARN^{KISS} तंत्रिका कोशिकांचें आपशींच समन्वयन AMPA रिसेप्टर्स आनी न्यूरोकिनिन बी संक्रमणा वरवीं ग्लुटामेट संक्रमणाचेर खूब आदारून आसता, जाल्यार NMDA रिसेप्टर्स आनी κ-ओपिओइड रिसेप्टर्स हांचे आडावपाचो समन्वय दराचेर कसलोच परिणाम जायना ^[3] . नर मुयांमदीं ARN^{KISS} तंत्रिका कोशिकांचें समन्वयन लोकसंख्येभितरल्या लागीं लागीं यादीक स्फोट जाळयेच्या क्रियाशीलतेंतल्यान निर्माण जाता, जें थळाव्या ग्लुटामेट-AMPA संकेताचेर गंभीरपणान आदारून आसता, न्यूरोकिनिन बी ग्लुटामेट-प्रेरित समन्वय वाडयता, जाल्यार जाळयेभितरलो डायनोर्फिन-κ-ओपिओइड स्वर समन्वय सुरू करपाखातीर गेटींग यंत्रणा म्हूण काम करता. हाचेवयल्यान न्यूरोएन्डोक्राइन नियंत्रणांत किस्पेप्टिन तंत्रिका कोशिका आनी हेर न्यूरोपॅप्टायडांमदीं जटिल परस्पर क्रिया जाळें दिसून येता, जें सामुहीकपणान स्पंदनशील हार्मोन स्रावाचेर नियंत्रण दवरता ^{[2] .}.

आकृती १ मेंदवाच्या कातडींतल्या ARN^{KISS} तंत्रिका कोशिकांमदीं अउत्तेजीत परिस्थितींत आनी CNQX वा न्यूरोकिनिन रिसेप्टर (NKR) प्रतिकारकांच्या अभावांत आनी उपस्थितींत एकाच तंत्रिका कोशिकेची उणी वारंवारता आनी चड कंप्रताय उत्तेजन दिल्या उपरांत योगायोगान कॅल्शियम घडणुको घडिल्ल्या चांचण्यांची टक्केवारी दाखोवपी स्तंभलेखन.  

स्रोत: पबमेड ^{[3] .}.

चयापचयाच्या दुयेंसांचेर उपचार करपाखातीर किस्पेप्टिनाचेर वैजकी संशोधनाची प्रगती कितें?

किस्पेप्टिन आनी टायप 2 गोडेंमूत मेलिटस (T2DM)  

ग्लुकोज चयापचयाचें नियंत्रण: टी 2 डीएमचीं मुखेल खाशेलपणां म्हळ्यार इन्सुलिनाक प्रतिकार करप, इन्सुलिनाचो फावो तो स्राव उणो जावप आनी रगतांतलो ग्लुकोज वाडप. किस्पेप्टिन ग्लुकोज चयापचयाचें नियंत्रण जायत्या मार्गांनी करूं येता अशें अभ्यासांतल्यान दिसून येता. एके वटेन किस्पेप्टिन हो इन्सुलिन संवेदनशीलतेचेर परिणाम करपाक शकता; दुसरे वटेन स्वादुपिंडांतल्या जुंव्यावयल्या β-पेशींच्या कार्याचेर ताचो परिणाम जावन इन्सुलिनाच्या स्रावाचेर परिणाम जावं येता.  

किस्पेप्टिन आनी स्थूलताय  

उर्जा समतोल आनी अन्न सेवन हांचे नियंत्रण: चड करून उर्जेचो चड प्रमाणांत सेवन आनी उर्जेचो खर्च उणो जाल्ल्यान स्थूलतायेचो संबंद चड करून उर्जेच्या असंतुलनाकडेन आसता. किस्पेप्टिन केंद्रीय तंत्रिका तंत्रांतल्या उर्जेचें समतोल आनी खावपाची वागणूक नियंत्रीत करता. किस्पेप्टिनाची अभिव्यक्ती वाडल्यार जनावरांत अन्न सेवन उणें जावं येता, जाल्यार अभिव्यक्ती उणी जाल्यार ती वाडूंक शकता, हाचेवयल्यान किस्पेप्टिन स्थूलतायेच्या रोगजंतू निर्माणांत उर्जेचो सेवन एक मुखेल नियंत्रक म्हूण काम करता अशें दिसून येता.  

किस्पेप्टिन आनी बिगर आल्कोहॉलीक फॅटी लिव्हर डिजीज (NAFLD)  

यकृतांतल्या चयापचयाचेर परिणाम: एनएएफएलडी हो यकृताचो रोग इन्सुलिनाक प्रतिकारशक्ती आनी चयापचय सिंड्रोमाकडेन लागींचो संबंद आसून ताचें खाशेलपण म्हळ्यार यकृतांतली चरबी चड प्रमाणांत निक्षेपित जावप. किस्पेप्टिन यकृताच्या चयापचयाच्या नियंत्रणांत वांटो घेता. जनावरांच्या प्रयोगांत किस्पेप्टिन हस्तक्षेपाक लागून यकृतांतल्या लिपिड चयापचयांत, दाहक प्रतिसादांत आनी ऑक्सिडीभवन ताणांत बदल जाल्ल्याचें दिसून आयलां. फॅटी अॅसिड संश्लेशण आनी विघटन हातूंत आस्पाव आशिल्ल्या मुखेल एंझायमांच्या क्रियाशीलतेचें नियंत्रण करून यकृतांतली चरबी एकठांय जावप उणें करूं येता. तेभायर किस्पेप्टिन यकृताच्या दाहक संकेत मार्गांत बदल करून दाह उणो करपाक आनी एनएएफएलडीची वाड मंद करपाक शकता.  

किस्पेप्टिन आनी पॉलीसिस्टीक अंडाशय सिंड्रोम (PCOS)  

प्रजनन अंत: स्रावी विज्ञान आनी चयापचयाचें दोट्टी नियंत्रण: पीसीओएस हो एक सामान्य अंत:स्रावी आनी चयापचय विकार आसून चडशा दुयेंतींक प्रजनन अंत: स्रावी विकृतताय आनी ग्लुकोज-लिपिड चयापचयाचे विकार अशे दोनूय प्रकार दिसून येतात. पीसीओएस रोगजंतू निर्माण करपाक किस्पेप्टिनाची म्हत्वाची भुमिका आसता. केंद्रीय नदरेन पीसीओएस दुयेंतीच्या प्रजनन अंत:स्रावीविज्ञानाचेर प्रभाव घालपाखातीर हायपोथॅलॅमिक-पिट्यूटरी-गोनाडल अक्षाचें नियंत्रण करता. मजगतीं, इन्सुलिन, लेप्टिन आनी अॅडिपोनॅक्टिन हांचो आस्पाव आशिल्ल्या चयापचयाच्या प्रक्रियांनी तो वांटो घेता, हाचेवयल्यान पीसीओएसांतल्या चयापचयाच्या विकृततायेंत तो एक मुखेल घटक अशें दिसून येता.  

किस्पेप्टिनाचे उपेग कितें?  

प्रजनन तंत्राच्या विकारांचेर उपचार  

यौवनाची असामान्य उदरगत: यौवनाची सुरवात करपाखातीर किस्पेप्टिन हें म्हत्वाचें आसता. किस्पेप्टिन-जीपीआर५४ पद्दतींतल्या उत्परिवर्तनाक लागून यौवन कळाव वा हायपोगोनाडिझम जावंक शकता अशें अभ्यासांतल्यान दिसून येता. किस्पेप्टिनाचें बाह्यजनन दिल्यार एचपीजी अक्षाक जीएनआरएच आनी गोनाडोट्रोपिन स्राव वाडोवपाक उत्तेजन मेळूंक शकता, यौवन विकास विकारांचेर उपचार करपाचें उतर दिवन. देखीक- किस्पेप्टिन संकेत दोशांक लागून हायपोगोनाडिझम आशिल्ल्या दुयेंतींक किस्पेप्टिन वा ताच्या अॅनालॉगांची पूरक आहार दिल्यार यौवनाची सामान्य विकास परतून मेळूंक शकता ^{[4, 5].}.  

डिंबग्रंथीचे विकारः बायल प्रजनन तंत्रांत किस्पेप्टिन मासिक पाळी आनी डिंबग्रंथीचें नियंत्रण करता. पीसीओएस सारक्या डिंबग्रंथीच्या विकारांक ताचें संभाव्य उपचारात्मक मोल आसा. GnRH स्पंदनशील स्रावाचें नियंत्रण करून किस्पेप्टिन गोनाडोट्रोपिन सोडपांत बदल करून कूपांची उदरगत आनी डिंबग्रंथी सुदारूंक शकता. किस्पेप्टिन कांय डिंबग्रंथी विकाराच्या दुयेंतींक चड शारिरीक गोनाडोट्रोपिन स्राव पद्दत प्रेरीत करता, जाका लागून डिंबग्रंथीच्या यशाचें प्रमाण वाडटा अशें वैजकी अभ्यासांतल्यान दिसून येता ^{[5, 6].}.  

कार्यात्मक हायपोथॅलॅमिक अमेनोरिया (FHA): हायपोथॅलमसांतल्या असामान्य GnRH स्पंदनशील स्रावाक लागून FHA जाता. GnRH चो अपस्ट्रीम रेग्युलेटर म्हूण किस्पेप्टिन हें एफएचए उपचाराखातीर म्हत्वाचें आसता. अभ्यासांतल्यान दिसून येता की एफएचए दुयेंतींक किस्पेप्टिन-५४ दिल्यार गोनाडोट्रोपिन (FSH, LH) स्राव प्रभावीपणान उत्तेजीत जाता, मासिक पाळी आनी प्रजननक्षमता परतून मेळोवपाचें उतर धारण करता. हाका लागून एफएचए उपचारा खातीर नवी रणनिती मेळटा ^[6]..  

चयापचयाच्या रोगांचेर उपचार  

बिगर आल्कोहॉलीक फॅटी लिव्हर डिजीज (NAFLD): हालींच्या अभ्यासांत किस्पेप्टिन 1 रिसेप्टर (KISS1R) संकेत मार्ग सक्रिय केल्यार एनएएफएलडीचेर उपचारात्मक परिणाम जातात अशें दिसून आयलां. चड चरबी आशिल्ल्या आहारांतल्यान खावपी मुयाच्या मॉडेलांत यकृतांतल्या Kiss1r चो नॉकआउट केल्ल्यान यकृतांतल्या स्टीटोसिसाक वाड जाता, जाल्यार वाडिल्ल्या KISS1R उत्तेजनाक लागून रानटी प्रकारच्या मुयांक स्टीटोसिसापसून राखण मेळटा आनी आहारांतल्यान जावपी बिगर आल्कोहॉलीक स्टीटोहेपेटायटीस (NASH) मुयांमदीं यकृतांतल्या तंतूमयताय उणी जाता. यंत्रीक अभ्यासावयल्यान यकृतांतल्या KISS1R संकेताक लागून AMPK हें एक मुखेल ऊर्जा नियंत्रक रेणू सक्रिय करून लिपोजेनेसिस उणें करपाखातीर NAFLD प्रगतींत सुदारणा जाता अशें दिसून येता. ते भायर, NAFLD दुयेंती आनी चड चरबी आहार खावपी मुयांमदीं वाडिल्ली यकृतांतली KISS1/KISS1R अभिव्यक्ती आनी प्लाझ्मा किस्पेप्टिनाची पातळी ट्रायग्लिसराईड संश्लेशण उणें करपाची भरपाय यंत्रणा सुचयता, जाका लागून KISS1R हें NASH उपचारा खातीर आशादायक नवे लक्ष्य थारता ^[7]..  

अस्थीविकृततायेचेर उपचार: अस्थीशोथ हो हाडांचो चयापचयाचो एक सामान्य रोग आसून तातूंत प्रजनन हार्मोनांची हाडांची वाड आनी वस्तुमान सांबाळपाक म्हत्वाची भुमिका आसता. अभ्यासांतल्यान दिसून येता की किस्पेप्टिन अस्थीकोशिकांच्या भेदाक उत्तेजन दिता आनी अस्थीविच्छेदकांक आळाबंदा हाडटा, जाका लागून अस्थीपोशणाचेर उपचार करपाची वैजकी क्षमता मेळटा. हाडांचो निर्मिती करपाक, हाडांचो पुनर्शोशण आडावपाखातीर, हाडांचो घनताय वाडोवपाखातीर आनी हाडांचो घनताय वाडोवपाखातीर आनी हाडांचो चयापचय संबंदीत संकेत मार्ग, जशे की Wnt मार्ग आनी RANKL-OPG प्रणाली नियंत्रीत करप हांचो आस्पाव आसूं येता.  

निश्कर्श

चयापचयाच्या रोगाचेर उपचार करपाखातीर किस्पेप्टिनाचेर केल्ल्या वैजकी संशोधनांत जरी प्रगती जाल्या तरी ताच्या परिणामांत ग्लुकोज चयापचय, ऊर्जा समतोल, यकृतांतलें चयापचय, प्रजनन अंत:स्रावी आनी चयापचय हांचे दोट्टी नियंत्रण अशे जायते आंग आसतात.

लेखका विशीं

वयर सांगिल्लीं सगळीं साहित्यां कोसर पॅप्टायड्स कंपनीन संशोधन, संपादन आनी संकलन केल्लीं आसात.

शास्त्रीय जर्नल लेखक

गुझमान, एस हो वैजकी आनी जिवीत विज्ञानाच्या मळार एक नामनेचो विद्वान, रटगर्स युनिव्हर्सिटी सिस्टम, चाइल्ड हेल्थ इन्स्टिट्यूट ऑफ न्यू जर्सी, सिटी युनिव्हर्सिटी ऑफ न्यूयॉर्क (CUNY) सिस्टम ह्या सारक्या जायत्या प्रतिश्ठीत संस्थांकडेन संबंदीत आसा. ताच्या संशोधनांत जठरान्तरविज्ञान आनी यकृतशास्त्र, कोशिका जीवशास्त्र, प्रजनन जीवशास्त्र, प्रसूती आनी स्त्रीरोगविज्ञान ह्या विशयांचेर भर दिला. वैजकी संशोधनांतल्या सैध्दांतिक आनी वैजकी आंगांक मुखार व्हरपा खातीर ह्या संशोधन क्षेत्रांक व्हड म्हत्व आसा, ताका लागून ताची वेवसायीक तज्ञताय आनी वैजकी संशोधनांतल्या व्यापक प्रभावाचें प्रतिबिंब आसा.. गुझमन, एस हांचो उल्लेख उल्लेखाच्या संदर्भांत केला [7].

▎ संबंदीत उल्लेख

[1] मिल्स ई, ओ'बार्न केटी, कॉमनिनोस ए एन किस्पेप्टिन अॅज अ बिहेवियरल हार्मोन[जे]. प्रजनन वैजकींत परिसंवाद, 2019,37 (2): 56-63.DOI: 10.1055 / एस-0039-3400239.

[2] हान एसवाय, मॉरिस पीजी, किम जेसी, इ. नर मुयांमदीं स्पंदनशील हार्मोन स्रावाखातीर किस्पेप्टिन तंत्रिका कोशिका समन्वयाची यंत्रणा[J]. सेल रिपोर्ट्स, 2023,42 (1): 111914.डीओआय: 10.1016 / जे.सेलरेप.2022.111914.

[3] मॉरिस पीजी, हरबिसन ए ई. मादी मुयांपसून तीव्र मेंदवाच्या कातड्यांनी आर्क्युएट किस्पेप्टिन न्यूरॉन समन्वयनाची यंत्रणा[J]. अंतःस्रावी विज्ञान, 2023,164 (12). डीओआय: 10.1210 / अंतःस्रावी / bqad167.

[4] शर्मा ए.न्यूरोएन्डोक्राइन डिसऑर्डरांत किस्पेप्टिनाचो व्याप्ती[J]. 2023. डीओआय: 10.1093 / ह्यूमुपड / डीएमयू009.

[5] त्सौत्सोकी जे, अब्बारा ए, ढिल्लो डब्ल्यू किसपेप्टिन[जे] खातीर नवीन उपचारात्मक मार्ग. फार्माकोलॉजींत सद्याचें मत, 2022,67:102319.DOI:10.1016/j.coph.2022.102319.

[6] पोडफिगुर्ना ए, झीझिक ए, सेलिगा ए, इ. कार्यात्मक हायपोथॅलॅमिक अमेनोरियांत किस्पेप्टिनाची भुमिका[एम]//बेर्गा एसएल, गेनाझानी एआर, नाफ्टोलिन एफ, इ. मासिक पाळी संबंदीत विकार: खंड 7: स्त्रीरोगविज्ञानांतलीं शिमो. चाम: स्प्रिंगर इंटरनॅशनल पब्लिशिंग, 2019:27-42.DOI: 10.1007/978-3-030-14358-9_3.

[7] गुझमान एस, ड्रॅगन एम, क्वॉन एच, इ. यकृतांतल्या किसपेप्टिन रिसेप्टराक लक्ष्य केल्यार मुयाच्या मॉडेलांत सोरो नाशिल्ल्या चरबीयुक्त यकृताच्या दुयेंसांत सुदारणा जाता[J]. जर्नल ऑफ क्लिनिकल इन्व्हेस्टिगेशन, 2022,132 (10). डीओआय: 10.1172 / जेसीआई145889.

ह्या संकेतथळार दिल्ले सगळे लेख आनी उत्पादन माहिती फकत म्हायती प्रसार आनी शिक्षणीक उद्देशां खातीर आसात.  

ह्या संकेतथळार दिल्ले उत्पाद फकत इन विट्रो संशोधनाक आसात. आंतकड्यांनी संशोधन (लॅटीन: *कंवचेंत*, म्हळ्यार कंवचेच्या आयदनांत) मनशाचे कुडीभायर जाता. हे उत्पाद वखदां न्हय, अमेरिकेच्या अन्न आनी वखदां प्रशासनान (FDA) मान्यताय दिवंक ना, आनी खंयचेय वैजकी स्थिती, रोग वा दुयेंस आडावंक, उपचार करपाक वा बरे करपाक वापरूंक फावना. मनशाच्या वा जनावरांच्या कुडींत खंयच्याय रुपांत हीं उत्पादनां हाडपाक कायद्यान खर बंदी आसा.