سێماکس ١٠ملگم

▎ پێکهاتەی سێماکس

▎ توێژینەوەی سێماکس

سێماکس چییە؟

سێماکس پێکهاتەیەکی پێپتیدی دروستکراوە و سەر بە جۆرێکە لە نۆترۆپیک. پێکهاتەی سەرەکییەکەی هاوشێوەی هۆرمۆنی دەردانی تایرۆترۆپین (TRH)ە، کە لەگەڵ ترشە ئەمینیەکانی تر (وەک ڤالین و لیوسین) تێکەڵ دەکرێت. سێماکس دەتوانێت کارەکانی مەعریفی باشتر بکات بە ڕێکخستنی گواستەرە دەمارییەکان (وەک دۆپامین و نۆرۆئەپینفرین) لە سیستەمی دەماری ناوەندیدا، لەوانە بەرزکردنەوەی بیرەوەری، باشترکردنی سەرنجدان و توانای فێربوون.

پاشخانی توێژینەوەی کۆمپانیای سیماکس چییە؟

پەرەپێدان لەسەر بنەمای پارچەکانی ACTH: 

سێماکس لە پارچەی ACTH (4 - 7) و سێ پێپتیدی Pro - Gly - Pro (PGP) پێکهاتووە. ACTH، واتە هۆرمۆنی ئەدرینۆکۆرتیکۆتڕۆپی، هۆرمۆنێکە لەلایەن ڕژێنی پێشەوەی هێلکەدانەوە دەردرێت و ڕۆڵێکی گرنگی هەیە لە ڕێکخستنی کارەکانی قۆڵۆنی ئەدرنال. توێژەران پێکهاتەی ACTH یان شیکردەوە و پارچەیەکی تایبەتیان لێ دەرهێنا (4 - 7) و لەگەڵ سێ پێپتیدی PGP تێکەڵیان کرد بۆ دروستکردنی Semax. ئەم شێوازەی کۆکردنەوە ڕێگە بە سێماکس دەدات بەشێک لە چالاکییەکانی ACTH بهێڵێتەوە و هەروەها تایبەتمەندی بایۆلۆژی ناوازەی هەبێت ^[1]..

گەڕان بەدوای چارەسەری سەرئێشە: 

نەخۆشی سەرئێشە تێکچوونێکە لە کارکردنی مێشکدا کە بە لابردنی جەمسەری نائاسایی دەمارەکان تایبەتمەندە. گرژبوون نیشانەیەکی سەرەکی نەخۆشی سەرئێشەیە، بەزۆری بەهۆی برینداربوونی مێشکەوە دروست دەبێت. هەرچەندە دەرمانەکانی ئێستا بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشی سەرئێشە هەندێک کاریگەرییان هەیە، بەڵام هەندێک کاریگەری نەرێنی لەسەر تەندروستیشیان هەیە. لەم دۆخەدا توێژەران دەستیان کرد بە گەڕان بەدوای شێوازی نوێی چارەسەرکردن. وەک نیۆرۆپێپتید، پێپتیدی سێماکس ڕاستەوخۆ کاردەکاتە سەر کۆئەندامی دەماری ناوەندی و هیچ چالاکیەکی هۆرمۆنی نییە، بۆیە کاریگەری نەرێنی لەسەر تەندروستی دروست ناکات. ئەمەش ئەگەری نوێ بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشی سەرئێشە دەڕەخسێنێت ^{[2] .}.

چارەسەری جەڵتەی مێشکی ئیسکیمیک: 

جەڵتەی مێشکی ئیسکیمیک نەخۆشییەکی مەترسیدارە، و بەهۆی بەرزبوونەوەی ڕێژەی تووشبوون و بەرزبوونەوەی ڕێژەی کەمئەندامی، هەمیشە جێگەی سەرنجی توێژینەوە پزیشکییەکان بووە. پێپتیدی سێماکس، بەهۆی کاریگەرییەکانی پاراستنی دەمار و بەرگری گۆڕینی، بۆ چارەسەرکردنی جەڵتەی مێشکی ئیسکیمیک بەکاردەهێنرێت. توێژینەوەکان دەریانخستووە کە سێماکس دەتوانێت دەربڕینی جینەکانی هەوکردن ڕابگرێت و دەربڕینی جینەکانی گواستنەوەی دەمار چالاک بکات، بەم شێوەیە کاریگەریی پاراستنی دەمارەکان لە ئاستی نووسینەوە و پڕۆتینەکاندا دروست دەکات ^{[3، 4].}.

ئاراستەیەکی نوێ بۆ چارەسەری خەمۆکی: 

ڕێگریکەری هەڵبژێردراوی وەرگرتنەوەی سیرۆتۆنین (SSRI) دەرمانی بەکارهێنراوی باون بۆ چارەسەرکردنی خەمۆکی لە کاتی دووگیانیدا، بەڵام SSRI دەتوانێت منداڵدان ببڕێت و لەوانەیە کاریگەری لەسەر پێگەیشتنی مێشکی کۆرپەلە هەبێت. وەک هاوشێوەیەکی دروستکراوی ACTH (4-10)، سێماکس چالاکییەکانی نۆترۆپی و دەمارپارێزی ئاشکرای هەیە. توێژینەوەکان دەریانخستووە کە سیماکس دەتوانێت گۆڕانکارییەکانی ڕەفتار و کیمیایی دەماری لە مشکدا کەم بکاتەوە کە بەهۆی بەرکەوتنی پێشوەختە بە فلۆڤۆکسامینەوە دروست دەبێت، ئەمەش بیرۆکەیەکی نوێ بۆ چارەسەرکردنی خەمۆکی دابین دەکات ^[5]..

سوودەکانی ماددە پێپتیدەکان: 

سێماکس مادەیەکی پێپتیدی دروستکراوە و میکانیزمێکی ناوازەی کارکردنی هەیە. دەتوانێت ڕاستەوخۆ کار لەسەر سیستەمی دەماری ناوەندی بکات و هەندێک پرۆتین لە مێشکدا دروست بکات و کاریگەری دژە ئۆکسێنەر دروست بکات. بۆ نموونە، لە مۆدێلی مشکی نەخۆشی سەرئێشەدا، پێپتیدی سێماکس دەتوانێت ئاستی MDA کەم بکاتەوە و سێ پرۆتین دروست بکات کە لە مشکی سەرئێشەدا دروست نەکراون ^[2]..

وەک پێپتیدێکی ڕێکخەر، دەتوانرێت مێژووی توێژینەوەی سێماکس بگەڕێتەوە بۆ ماوەیەکی زۆر لەمەوبەر. توێژینەوەکان دەریانخستووە کە سیماکس ئاسۆی بەکارهێنانی هەیە لە تێکچوونی بیرەوەری، کەمبوونەوەی کارایی کاری دەروونی، و نیشانەکانی دوای کۆڤید، جگە لە نەخۆشییە سۆماتۆفۆرم و دەروونییە جەستەییەکان ^[6]..

شیکاری گۆڕانکاری لە ئاستی پڕۆتینەکانی pJNK و pCREB لە کاتی ئیسکیمیا و چارەسەری Semax لە پێکهاتەکانی ژێر قژ و قۆڵۆنی پێشەوەی دیواری مشکدا لە 24 سەعات دوای tMCAO.

سەرچاوە:PubMed ^[4]

چۆن میکانیزمی کارکردنی سیماکس لە چارەسەرکردنی نەخۆشی سەرئێشەدا بە تایبەتی کاریگەری لەسەر کارکردنی مێشک هەیە؟

کاریگەری دژە ئۆکسێنەر

سیماکس تایبەتمەندی دژە ئۆکسانی هەیە. بەزۆری نەخۆشی سەرئێشە دەبێتە هۆی زیادبوونی فشاری ئۆکسجینی لە مێشکدا، هەروەها سیماکس دەتوانێت ئەو زیانانە کەم بکاتەوە کە بەهۆی فشاری ئۆکسجینیەوە تووشی مێشک دەبێت. فشاری ئۆکسجینی جۆرەکانی ئۆکسجینی کارلێککەری زۆر بەرهەم دەهێنێت، وەکو مالۆندیالدەهید (MDA). توێژینەوەکان دەریانخستووە کە سێماکس دەتوانێت ئاستی MDA لە مێشکی مشکی تووشبوو بە سەرئێشە تا 40.46% کەم بکاتەوە ^[2] . بە کەمکردنەوەی ئاستی MDA، Semax دەتوانێت زیانەکانی فشاری ئۆکسجینی بۆ دەمارەکان کەم بکاتەوە، بەم شێوەیەش کارکردنی مێشک دەپارێزێت.

دروستکردنی پڕۆتینەکانی مێشک

سێماکس دەتوانێت هەندێک پرۆتین لە مێشکدا دروست بکات. لە توێژینەوەی مشکی سەرئێشەدا، دوای چارەسەرکردن بە سێماکس، سێ پرۆتین کە لە مشکی سەرئێشەدا دروست نەکرابوون، دروستکران. کێشی گەردیلەی ئەم پڕۆتینانە بریتین لە 93.54kDa، 66.76kDa و 59.66kDa ^[2] . دەتوانن ڕۆڵی گرنگ بگێڕن لە پاراستنی کارکردنی ئاسایی مێشک و چاککردنەوەی دەمارەکانی تێکچوو.

کاریگەری لەسەر تۆڕی دەمارەکانی مێشک

لە ڕێگەی توێژینەوەکانی وێنەگرتنی دەنگدانەوە موگناتیسییە کاراییەکانی دۆخی پشوودان (FMRI لە دۆخی پشوودان)، دەرکەوتووە کە سێماکس کاریگەری لەسەر تۆڕی دەمارەکانی مێشک هەیە. لە توێژینەوەکەدا لەسەر خۆبەخشە تەندروستەکان، بە بەراورد لەگەڵ گروپی کۆنترۆڵ، قەبارەیەکی گەورەتر لە ژێر پێکهاتەی ڕۆستراڵ (قۆڵۆنی پێشەوەی نێوان)ی تۆڕی دۆخی پێشوەختە لە گروپی سێماکسدا دۆزراوەتەوە ^[7] . ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ڕەنگە سێماکس کارکردنی مێشک باشتر بکات بە ڕێکخستنی پەیوەندی و چالاکییەکانی تۆڕی دەمارەکانی مێشک.

کاتێک سێماکس ڕۆژانە دەرزی لێدرا بۆ مشکەکانی تووشبوو بە گرژبوونی دەنگی لە ڕۆژی ٧ تا ١١ی ژیانیان، دەرکەوت کە شێوازی گرژبوونی دەنگی مشکەکان گۆڕانکاری بەسەردا هاتووە کاتێک تەمەنیان یەک مانگ بوو، و هەردوو دەرمانەکە دەتوانن دروستبوونی دەمارەکان لە گیرۆسی ددانەکانی هیپۆکامپدا بەرز بکەنەوە. ڕەنگە دروستبوونی دەمارەکان پەیوەندی بە فێربوون و بیرەوەری و چاککردنەوەی ئەرکەکانی مێشکەوە هەبێت و ڕەنگە سیماکس کارکردنی مێشک باشتر بکات بە پێشخستنی دروستبوونی دەمارەکان.

کاتێک کە سێماکس دەرزی لێدرا بۆ پێنج جۆری مشکی خۆماڵی تازە لەدایکبوو (لە ڕۆژی دووەم تا حەوتەمی ژیان)، بە شێوەیەکی بەرچاو ئامادەیی بۆ تەشەنوج تەنها لە مشکی DBA / 2J تەمەن 1 مانگدا کەمکردەوە ^[8] . هەروەها ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە سیماکس ڕەنگە لە ڕێگەی هەندێک میکانیزمەوە کاریگەری لەسەر کارکردنی مێشک هەبێت و ئامادەیی بۆ تووشبوون بە نەخۆشی سەرئێشە کەم بکاتەوە.

کەمی چالاکیی هۆرمۆنەکان

سێماکس نیورۆپێپتیدە کە ڕاستەوخۆ کاردەکاتە سەر سیستەمی دەماری ناوەندی و هیچ چالاکیەکی هۆرمۆنی نییە، بۆیە کاریگەری نەرێنی لەسەر تەندروستی نابێت (Puspita R, 2018). ئەمەش هەندێک سوود بە سێماکس دەبەخشێت لە چارەسەرکردنی نەخۆشی سەرئێشەدا، ئەمەش دوورکەوتنەوە لە کاریگەرییە لاوەکییە ئەگەرییەکانی دەرمانە تەقلیدییەکانی دژە سەرئێشە.

ئەو میکانیزمە تایبەتەی کە سیماکس بەهۆیەوە کارکردنی بەرگری لەش ڕێکدەخات چییە؟

بەرزکردنەوەی ڕێڕەوی ئاماژەدانی پەیوەست بە وەڵامی بەرگری: 

سێماکس دەتوانێت ڕێڕەوی ئاماژەدانی پێشکەشکردنی دژە جەستە بەرز بکاتەوە. پێشکەشکردنی دژە جەستە پرۆسەیەکی سەرەکییە بۆ سیستەمی بەرگری بۆ ناسینەوە و پرۆسێسکردنی دژە جەستەی بیانی. بە بەرزکردنەوەی ئەم ڕێڕەوی ئاماژەدان، سێماکس دەتوانێت ناسینەوە و وەڵامدانەوەی سیستەمی بەرگری بۆ ماددە بیانییەکانی وەک ماددە نەخۆشخوازەکان بەرەوپێش ببات ^[1] . سەرەڕای ئەوەش، سێماکس دەتوانێت کاریگەری ئیسکیمیا لەسەر ڕێڕەوی ئاماژەدانی ئینتەرفیرۆن بەهێز بکات. ئینتەرفیرۆن ڕۆڵێکی گرنگی ڕێکخستنی هەیە لە وەڵامی بەرگریدا، لەوانە دژە ڤایرۆس، دژە وەرەمی و ڕێکخستنی چالاکیی خانەکانی بەرگری. بەهێزکردنی ڕێڕەوی ئاماژەدانی ئینتەرفیرۆن لەلایەن سێماکسەوە یارمەتیدەرە بۆ باشترکردنی چالاکیی گشتیی سیستەمی بەرگری ^[1]..

کاریگەری لەسەر پرۆسەی دروستکردنی بەرگری گڵۆبۆلین: 

سێماکس دەربڕینی جینەکانی کۆدکردنی زنجیرە قورسەکانی بەرگری گڵۆبۆلینەکان بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد دەکات. بەرگری گڵۆبۆلینەکان ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕن لە بەرگری کۆئەندامی زاوزێدا و دەتوانن بە تایبەتی بە دژە جەستەوە ببەسترێتەوە، بەم شێوەیە ماددە بیانییەکانی وەک ماددە نەخۆشخوازەکان لەناو دەبەن. سێماکس یارمەتی دروستکردنی بەرگری گڵۆبۆلینەکان دەدات، کە یارمەتیدەرە بۆ بەرزکردنەوەی کارکردنی بەرگری کۆئەندامی جەستەی جەستە ^{[1] .}.

ڕێکخستنی چالاکیی خانەکانی بەرگری: ١. 

سێماکس کاریگەرییەکی زۆری لەسەر جینەکانی کۆدکردنی سایتاکینەکان، وەڵامەکانی فشار و پڕۆتینەکانی ڕیبۆسۆمی هەیە. سایتاکینەکان ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕن لە گۆڕینی بەرگریدا و دەتوانن پەرەسەندن و جیابوونەوە و چالاکیی خانەکانی بەرگری ڕێکبخەن. سێماکس چالاکیی خانەکانی بەرگری ڕێکدەخات بە کاریگەریکردن لەسەر دەربڕینی ئەم جینانە، بەمەش کارکردنی بەرگری ڕێکدەخات ^[1]..

بەرنامەکانی سیمکس چین؟

چارەسەری نەخۆشی سەرئێشە

کاریگەری لەسەر دەمارەکان: 

نەخۆشی سەرئێشە تێکچوونێکە لە کارکردنی مێشکدا کە بە لابردنی جەمسەری نائاسایی دەمارەکان تایبەتمەندە. سێماکس پێپتید بریتیە لە نیورۆپێپتید کە ڕاستەوخۆ کاردەکاتە سەر کۆئەندامی دەماری ناوەندی و چالاکیی هۆرمۆنەکانی تێدا نییە، بۆیە کاریگەری نەرێنی لەسەر تەندروستی نابێت. سێماکس دەتوانێت ئاستی MDA لە مێشکی مشکی سەرئێشەدا کەم بکاتەوە. MDA نیشاندەری پەرۆکسیدبوونی چەورییە، و ئاستی بەرزی MDA پەیوەندی بە فشاری ئۆکسجینی و تێکچوونی خانەکانەوە هەیە. سێماکس دەتوانێت ئاستی MDA لە مێشکی مشکی سەرئێشەدا تا 40.46% کەم بکاتەوە ^[9]..

دروستکردنی پڕۆتینەکان: ١. 

هەروەها سێماکس دەتوانێت هەندێک پرۆتین لە مێشکی مشکی تووشبوو بە سەرئێشەدا دروست بکات. توێژینەوەکان دەریانخستووە کە سێماکس دەتوانێت سێ پرۆتین دروست بکات کە لە سەرەتادا لە مێشکی مشکی سەرئێشەدا دروست نەکراون، و کێشی گەردیلەی ئەم پرۆتینانە بە ڕێککەوت 93.54 کیلۆداڵۆن، 66.76 کیلۆداڵان و 59.66 کیلۆداڵانە ^[9]..

چارەسەری جەڵتەی مێشکی ئیسکیمیک

بەرزکردنەوەی نووسینی نیورۆتڕۆفین: 

پێپتیدی سێماکس (MET-GLU - ترشی ئەمینی - فینێل ئالانین - پرۆلین - گلیسین - پرۆلین) وەرگیراوێکی دروستکراوی میلانۆکۆرتینە کە بۆ چارەسەرکردنی جەڵتەی مێشکی ئیسکیمیک بەکاردێت. توێژینەوەکان دەریانخستووە کە سیماکس دەتوانێت نووسینەوەی نیورۆتڕۆفینەکان و وەرگرەکانیان بەرز بکاتەوە و دەربڕینی جینەکانی بەشدار لە وەڵامی بەرگریدا بگۆڕێت. شیکاری ڕێکخستنی RNAی تەواوی جینۆم نیشان دەدات کە لە مۆدێلی گیرانی خوێنهێنەری ناوەڕاستی مێشکی ڕاگوزەر (tMCAO) لە مشکدا، سێماکس دەربڕینی جینەکانی هەوکردن ڕێگری دەکات و دەربڕینی جینەکانی گواستەرە دەمارەکان چالاک دەکات ^[4]..

ڕێکخستنی دەربڕینی پڕۆتینە سەرەکییەکان: 

24 کاتژمێر دوای tMCAO، بەرزبوونەوەی ڕێکخستنی CREB چالاک لە پێکهاتەکانی ژێر قژدا بینرا، لەوانەش فۆکۆسی برینداربوونی ئیسکیمیک؛ MMP - 9 و c - fos لە قۆڵۆنی پێشەوەی دیواری تەنیشتەوە دابەزین؛ لە ژێر کارکردنی سێماکسدا، JNK چالاک لەم دوو شانەدا دابەزیوە. ڕێگریکردن و چاکبوونەوەی چالاکبوون لە پرۆسەکانی هەوکردن و مردنی خانەکان ڕەنگە بەشداربێت لە کاریگەری پاراستنی دەمارەکانی سێماکس لە ئاستی نووسینەوە و پڕۆتین ^[4]..

کەمکردنەوەی فشاری توند

کەمکردنەوەی ئازار: ١. 

لە مۆدێلی فشاری تونددا، سێماکس کاریگەرییەکی دیاریکراوی لەسەر ڕەفتار و هەستیاری ئازاری مشکەکان هەیە. لە مۆدێلەکانی فشاری شۆکی پچڕپچڕی پێی هەڵنەهاتوو و فشاری مەلەکردنی ئاوی سارد بە زۆر، هەردوو سیماکس و دژە وەرگری ئۆپیۆید نالۆکسۆن دەتوانن ئازارشکێنی هاندەری فشار (SIA) لە مۆدێلی فشاری شۆکی پێی هەڵنەهاتوودا لاواز بکەن، بەڵام کاریگەرییان لەسەر ئاستی ئازار نییە لە مۆدێلی فشاری مەلەکردنی ئاوی سارد بە زۆر ^[10]..

هیچ کاریگەرییەک لەسەر گۆڕانکارییەکانی ڕەفتار: 

هەردوو سیماکس و نالۆکسۆن کاریگەرییان لەسەر هەڵسوکەوتی مشکەکان نییە لە مۆدێلەکانی سەرەوەی فشاری تونددا ^[10]..

باشترکردنی یادەوەری و سەرنجدان: 

سێماکس دەتوانێت یادەوەری کارکردن و سەرنجی ئاژەڵە تاقیکارییەکان و مرۆڤەکان هان بدات و بەرگری بەرامبەر کەمی ئۆکسجین زیاد بکات و سوڕی خوێنی مێشک باشتر بکات. سیماکس لە ژێر بارودۆخی چالاکیی تونددا یادەوەری و سەرنجی کەسانی تەندروست بە شێوەیەکی بەرچاو باشتر دەکات. جگە لەوەش لە ئێستادا سیماکس بە سەرکەوتوویی بەکارهێنراوە بۆ چارەسەرکردنی ئەو نەخۆشانەی کە نەخۆشی جیاوازەکانی کۆئەندامی دەماری ناوەندییان هەیە. لە زۆربەی حاڵەتەکاندا، ئەم پێپتیدە کاریگەری ئەرێنی نیشان دەدات بەبێ ئەوەی کاریگەری لاوەکی نەرێنی یان ئاڵۆزییەکانی پەیوەست بە بەڕێوەبردن بەرهەم بهێنێت ^[11]..

لە کۆتاییدا، وەک پێکهاتەیەکی پێپتیدی دروستکراو، سێماکس کاریگەری چارەسەری بەرچاو لە بوارەکانی سەرئێشە، جەڵتەی مێشکی ئیسکیمیک، فشاری توند، و تێکچوونی مەعریفی لە ڕێگەی چەندین میکانیزمی وەک ڕێکخستنی دەربڕینی نیورۆتڕۆفینەکان (وەک BDNF) و وەرگرەکانیان (TrkB)، ڕێگریکردن لە وەڵامی هەوکردن، بەرەنگاربوونەوەی فشاری ئۆکسجینی، و بەرگریکردن نیشان دەدات. هەروەها دەتوانێت چاکبوونەوەی کارکردنی دەمارەکان باشتر بکات و زیانەکانی مێشک کەم بکاتەوە و یادەوەری و سەرنجدان بەرز بکاتەوە.

دەربارەی نووسەر

ئەو مادانەی سەرەوە هەموویان لەلایەن کۆمپانیای Cocer Peptides لێکۆڵینەوەیان لەسەر کراوە و دەستکاری کراوە و کۆکراونەتەوە.

نووسەری گۆڤاری زانستی

سودارکینا ئۆ. بەرژەوەندییە توێژینەوەکانی چەندین بواری زانستی دەگرێتەوە، لەوانە بایۆکیمیا و بایۆلۆجیای گۆڕانکاری، جینات و بۆماوەیی، و کیمیا. بەشدارییەکی بەرچاوی لە بوارەکانی بایۆتەکنەلۆژیا، بەخێوکردنی گۆگردی، و نەخۆشی ڕووەکی گۆگردیدا کردووە. کارەکانی بریتین لە لێکۆڵینەوە لە میکانیزمە بۆماوەییەکان، کارلێکە گەردیلەیەکان و پرۆسەی بایۆکیمیایی کە بنەمای دیاردە بایۆلۆژییە جیاوازەکانن. لە ڕێگەی لێکۆڵینەوەکانیەوە ئامانجیەتی تێگەیشتنمان لەم سیستەمە ئاڵۆزانە بەرەوپێش ببات و چارەسەری داهێنەرانە بۆ بەکارهێنانی پراکتیکی لە کشتوکاڵ و پزیشکی و پیشەسازییەکانی دیکەدا پەرەپێبدات. سودارکینا OY لە ئاماژەی وەرگێڕانەکەدا هاتووە [4].

▎ وەرگێڕانی پەیوەندیدار

[1] مێدڤێدێڤا ئی ڤی، دیمیتریڤا ڤی جی، لیمبۆرسکا ئێس ئەی، و هاوکارانی. سێماکس، هاوشێوەی ACTH(4-7)، دەربڕینی جینەکانی وەڵامی بەرگری لە کاتی برینداربوونی مێشکی ئیسکیمیک لە مشکدا ڕێکدەخات [J]. جیناتیکی گۆگردی و جینۆمیکس، 2017،292(3):635-653.DOI:10.1007/s00438-017-1297-1.

[2] پوسپیتا ڕ، پراتاماستوتی د، سافیتری ئە، و هاوکارانی. هێزی چارەسەری سێماکس پێپتید بەرەو ئاستی MDA و پرۆفایلی پڕۆتین لە مشکی سەرئێشە (Rattus norvegicus)، 2018[C]. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:90160574

[3] دێرگونۆڤا ئێڵ ڤی، دیمیتریڤا ڤی جی، فیلیپێنکۆڤ ئای بی، و هاوکارانی. دەرمانی پێپتید ACTH(4-7)PGP (Semax) وەرگێڕانی mRNA سەرکوت دەکات کە کۆدکردنی ناوبژیوانی پێش هەوکردنە کە بەهۆی ئیسکیمیا گەڕاوەی مێشکی مشکەوە هێنراوە [J]. بایۆلۆجیای گۆڕانکاری، 2021،55(3):346-353.DOI:10.1134/S0026893321010040.

[4] سودارکینا ئۆ.ی.، فیلیپنکۆڤ ئای بی، ستاڤچانسکی ڤی ڤی، و هاوکارانی. پرۆفایلی دەربڕینی پڕۆتینی مێشک کاریگەری پارێزەری پێپتیدی ACTH(4-7)PGP (Semax) لە مۆدێلێکی مشکی ئیسکیمیا-دوبارە خوێنبەربوونی مێشکدا پشتڕاست دەکاتەوە [J]. گۆڤاری نێودەوڵەتی زانستە گۆڕانکارییەکان، 2021،22(12).DOI:10.3390/ijms22126179.

[5] گلازۆڤا نیویۆرک، مانچێنکۆ دی ئێم، ڤۆلۆدینا ئێم ئەی، و هاوکارانی. سێماکس، هاوشێوەی ACTH(4-10)ی دروستکراو، گۆڕانکارییەکانی ڕەفتار و دەمارە کیمیاییەکان لاواز دەکات دوای بەرکەوتنی فلۆڤۆکسامین لە تەمەنی سەرەتاییدا لە مشکی سپیدا [J]. نیورۆپێپتیدز، 2021،86.DOI:10.1016/j.npep.2020.102114.

[6] هادارسێڤا ک، بێلیێڤا ئی. ئاسۆی بەکارهێنانی سێماکس (پەیامی کورتە تێڕوانینێکی گشتی).[J]. پزیشکی کلینیکی و دەرمانناسی، 2021.DOI:https://api.semanticscholar.org/CorpusID:245468513.

[7] لێبێدێڤا ئای ئێس، پانیکراتۆڤا ی.ڕ.، سۆکۆلۆڤ ئۆ.ی.، و هاوکارانی. کاریگەرییەکانی سێماکس لەسەر تۆڕی دۆخی پێشوەختەی مێشک[J]. بولیتینی بایۆلۆجی و پزیشکی تاقیکاری، 2018،165(5):653-656.DOI:10.1007/s10517-018-4234-3.

[8] بۆیارشینۆڤا ئۆ ئێس، پێرێپێلکینا ئۆ ڤی، مارکینا ئێن ڤی، و هاوکارانی. سەرئێشەی دەنگی لە مشکە گەنجەکانی جۆرە جیاوازەکاندا دوای چارەسەرکردنی سێماکسی تازەلەدایکبوو [J]. بولیتینی بایۆلۆجی و پزیشکی تاقیکاری، 2008،146(1):86-88.DOI:10.1007/s10517-008-0212-5.

[9] پوسپیتا ڕ. سێماکس بۆ چارەسەرکردنی سەرئێشە[M]. 2020.DOI:10.31219/osf.io/hcn3g.

[10] گلازۆڤا نیویۆرک، مانچێنکۆ دی ئێم، ڤیلێنسکی دی ئەی، و هاوکارانی. کاریگەرییەکانی سێماکس لە مۆدێلەکانی مشکی فشاری تونددا[J]. گۆڤاری بایۆکیمیا و فیزیۆلۆژیای پەرەسەندن، 2023،59(1):200-212.DOI:10.1134/S0022093023010179.

[11] ئەشمارین ئای پی، نێزاڤیباتکۆ ڤی ئێن، میاسۆیدۆڤ ئێن ئێف، و هاوکارانی. هاوشێوەی نوتڕۆپی ئەدرینۆکۆرتیکۆترۆپین 4-10-سێماکس (ئەزموونی دیزاین و لێکۆڵینەوە لە ماوەی 15 ساڵدا)[J]. ژورناڵ ڤیشێی نێرڤنۆی دیاتێلنۆستی ئیمێنی ئای پی پاڤلۆڤا، 1997،47(2):420-430. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9173745/ تـۆ

هەموو ئەو بابەت و زانیارییە بەرهەمانەی کە لەم ماڵپەڕەدا پێشکەش دەکرێن تەنیا بۆ بڵاوکردنەوەی زانیاری و مەبەستی پەروەردەییە.  

ئەو بەرهەمانەی لەم ماڵپەڕەدا دابینکراون تەنها بۆ لێکۆڵینەوە لە ناو ئامێری پشکنیندا دانراون. توێژینەوەکانی ناو ئامێری پشکنینی دەرەکی (بە لاتینی: *لە شووشەدا*، واتە لە کەلوپەلی شووشەدا) لە دەرەوەی جەستەی مرۆڤ ئەنجام دەدرێت. ئەم بەرهەمانە دەرمان نین، لەلایەن ئیدارەی خۆراک و دەرمانی ئەمریکا (FDA) پەسەند نەکراون و نابێت بۆ ڕێگریکردن، چارەسەرکردن، یان چارەسەرکردنی هیچ حاڵەتێکی پزیشکی، نەخۆشی، یان نەخۆشییەک بەکاربهێنرێن. بە پێی یاسا بە توندی قەدەغەیە کە ئەم بەرهەمانە بە هەر شێوەیەک بێت بخرێتە ناو جەستەی مرۆڤ یان ئاژەڵەوە.