ޖީއެލްޕީ-1 10އެމްޖީ

▎ ޖީއެލްޕީ-1 ސްޓްރަކްޗަރ

▎ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސާޗް

ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައިތޯ؟

ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ އިންސާނާގެ ގްލޫކަގަން ކަހަލަ ޕެޕްޓައިޑް-1 (ޖީއެލްޕީ-1) އެނަލޮގް އެއް ކަމަށާއި، މިއީ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި ގިންތިކުރެވިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ ކެއުމަށްފަހު ގޮހޮރުގެ ސެލްތަކުން ނިކުންނަ ގުދުރަތީ ހޯރމޯނެކެވެ. އެއީ އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ކުރިއެރުވުމާއި ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވުމުގައި ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، އެކަމުގެ ސަބަބުން ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ރެގިއުލޭޓް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 އުފެދުނީ ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ފުންކްޝަންތަކުގެ ފުން ދިރާސާތަކުންނެވެ. ނަމަވެސް ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ހަފް ލައިފް ހަށިގަނޑުގައި އިންތިހާއަށް ކުރުވެ، ގާތްގަނޑަކަށް 1 މިނެޓާއި 2 މިނެޓާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ދިގުދެމިގެންދާއިރު، މިއީ ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ޑައިޕެޕްޓައިޑައިލް ޕެޕްޓިޑޭޒް-4 (ޑީޕީޕީ-4) އެންޒައިމްތަކުން އޭގެ ހަލާކުވުމަށް ފަސޭހަވުމެވެ. މި ލިމިޓެޝަނުން އަރައިގަތުމަށްޓަކައި ސައިންސްވެރިން ވަކި އެމިނޯ އެސިޑް ބަދަލުތަކާއި ރައްކާތެރި ގްރޫޕްތައް އިތުރުކުރުމުގެ ތެރެއިން ޖީއެލްޕީ-1 ގެ އޮނިގަނޑު ބަދަލުކޮށް، ޑީޕީޕީ-4 އެންޒައިމްތަކަށް ދިފާޢުވުން އިތުރުވެ، މިހެންވުމުން އޭގެ އަމަލުކުރާ މުއްދަތު ދިގުކޮށްދިނެވެ ^[1] . ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ސްޓްރަކްޗަރގައި 8 ވަނަ މަގާމުގައި ހުންނަ އެލަނިންގެ ބަދަލުގައި α-އެމިނޯއައިސޮބްޔުޓިރިކް އެސިޑް (Aib) އުފެދެއެވެ. މި ބަދަލުގެ ސަބަބުން ބޭހުގެ ސްޓެބިލިޓީ ރަނގަޅުވުމުގެ އިތުރުން ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އާއި ގުޅުން ވަރުގަދަވެގެންދެއެވެ (މާ އެޗް، 2020). މީގެ އިތުރުން، އޭގެ ސީ-ޓާރމިނަސް އާއި ގުޅިފައިވާ ޚާއްޞަ ފެޓީ އެސިޑް ސައިޑް ޗޭނެއް، γ-ގްލޫޓާމިން މެދުވެރިކޮށް ލައިސިން ރެސިޑިއުސް އާއި ގުޅިފައިވާ، ހަފް ލައިފް އިތުރަށް ދިގުކޮށް، ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު އިންޖެކްޝަން ނުވަތަ ދުވާލަކު އެއްފަހަރު އަނގައިން ދިނުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ ^[1] . ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ގުދުރަތީ ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ދިރާސާތަކާއި ބަދަލުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ޖީއެލްޕީ-1 ގެ މަޤްޞަދަކީ ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންނަށް ފަރުވާގެ ގޮތްތައް އިތުރަށް ފައިދާހުރި ގޮތްތައް ހޯދައިދިނުމެވެ ^{[1، 2]} . ސްޓްރަކްޗަރަލް އޮޕްޓިމައިޒޭޝަން އަށް ފަހު، ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް އެކްޓިވިޓީ ހިފެހެއްޓުމުގެ އިތުރުން، އޭގެ ފާރމަކޯކިނެޓިކް ޕްރޮޕަޓީސް ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުވެ، މުހިންމު ދިގު މުއްދަތަކަށް އަމަލުކުރާ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓަކަށް ވެއެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ދިރާސާއާއި ތަރައްގީއަކީ ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ފަރުވާއަށް ވަރަށް ބޮޑު މުހިންމު ކަމެއް ކަމަށާއި، މިއީ ބަލިމީހުންނަށް އާ ޗޮއިސްތަކެއް ހުށަހަޅައިދޭ ކަމެއް ކަމަށެވެ. މި ސްޓްރަކްޗަރ އޮޕްޓިމައިޒްކޮށްގެން، ގުދުރަތީ ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ކުރު ހާފް ލައިފްގެ މައްސަލައިން އަރައިގަނެ، ބޭހުގެ ސްޓެބިލިޓީއާއި އެކްޝަންގެ މުއްދަތު އިތުރުކޮށްދެއެވެ.

ޖީއެލްޕީ-1 ގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯ؟

ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ ދިގު މުއްދަތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 (ޖީއެލްޕީ-1) ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް އެއް ކަމަށާއި، އޭގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމް ތިރީގައި މިވަނީއެވެ.

ލޭގައި ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޓްކުރުން: އާ ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް (ޖީއެލްޕީ-1އާރްއޭ) އެއްގެ ގޮތުގައި ޖީއެލްޕީ-1 އިން މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބަލިމީހުންގެ ކާނާއަށް ކުރާ ޝައުގުވެރިކަން ކުޑަކޮށްދީ، ކާނާ ކެއުމަށް ޝައުގުވެރިކަން ކުޑަކޮށްދެއެވެ. އެއީ ހައިޕޮތެލަމަސްގައި ހުންނަ ކާނާގެ މަރުކަޒު ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ކާނާ ކެއުން މަދުކޮށް، ފުރިހަމަކަން އިތުރުކޮށް، ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ހުއްޓުވައި، ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް މޮޓިލިޓީ ދަށްކޮށް، ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަމާޒު ހާސިލްކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ބަރުދަން ލުއިކުރުމަކީ އިންސިއުލިން ރެސިސްޓެންސް ރަނގަޅުކޮށްދީ ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު އިތުރަށް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ ^[3] (ކިމް އެޗްއެސް، 2021). ޖީއެލްޕީ-1 އިން ރޮޑެންޓްސް ގެ ބަރުދަން ލުއިކޮށްދެނީ ޑިސްޓްރިބިއުޓެޑް ނިއުރަލް ޕަތްވޭސް މެދުވެރިކޮށެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ ސީދާ ސިކުނޑީގެ ދަނޑި، ސެޕްޓަލް ނިއުކްލިއަސް، އަދި ހައިޕޮތެލަމަސް ފަދަ ސަރަހައްދުތަކަށް އަމަލުކުރާ އެއްޗެކެވެ. ލޭ-ސިކުނޑީގެ ހުރަސް ހުރަސް ނުކުރި ނަމަވެސް، ސާރކަމްވެންޓްރިކިއުލަރ ގުނަވަންތަކާއި ވެންޓްރިކަލްސް ކައިރީގައި ހުންނަ ވަކި ސަރަހައްދުތަކެއް މެދުވެރިކޮށް ސިކުނޑިއާ މުޢާމަލާތް ކުރެއެވެ. އެއީ ސިކުނޑީގެ 10 ސަރަހައްދެއްގައި ސެންޓްރަލް ސީ-ފޮސް އެކްޓިވޭޝަން އުފެއްދުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. އޮޓޮމެޓިކް ތަޙުލީލުތަކުން ދައްކާގޮތުގައި މި އެކްޓިވޭޝަން ގުޅިފައިވަނީ ލެޓަރަލް ޕެރަބްރެކިއަލް ނިއުކްލިއަސްގައި ހުންނަ ނިއުރޯންތަކުން ކޮންޓްރޯލްކުރާ ކެއުންތައް ނިމުމާއި، މިކަމުގެ ސަބަބުން ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ރެގިއުލޭޓް ވުމާއެވެ ^{[4] .}.

ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ރެގިއުލޭޝަން: ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ޓްރެކްޓްގައި ހުންނަ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އަށް އަމަލުކުރާ އެއްޗެކެވެ. ވެގަސް ނާރުގެ އެފެރެންޓް މަގު މެދުވެރިކޮށް ސިކުނޑީގެ ސޮލިޓަރީ ޓްރެކްޓްގެ ނިއުކްލިއަސް އާއި ވެގަސް ނާރުގެ ޑޯސަލް މޮޓޯ ނިއުކްލިއަސް ފަދަ ސަރަހައްދުތަކަށް އަމަލުކޮށް ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް މޮޓިލިޓީ ރެގިއުލޭޓް ކުރެއެވެ. އެއީ ގޭސްޓްރިކް އެންޓްރަމް ކޮންޓްރެކްޓްވުން ހުއްޓުވައި، ޕައިލޮރިކް ސްފިންކްޓަރގެ ޓެންޝަން އިތުރުކޮށް، ބަނޑުގައި ކާނާ ދިރިއުޅޭ ވަގުތު ދިގުކޮށް، ޑިއުޑެނަމް އަށް ވަނުން ލަސްކޮށް، ކެއުމަށްފަހު ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ހަލުވިކަމާއެކު އިތުރުވުން ހުއްޓުވައި، ލޭގެ ގްލޫކޯޒްގެ ބަދަލުތައް ސްޓޭބަލް ކޮށްދެއެވެ ^[5] (Katsurada K, 2016). މީގެ އިތުރުން ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ހައިޕޮތެލަމަސްގެ އާކިއުއޭޓް ނިއުކްލިއަސް އަދި ޕެރަވެންޓްރިކިއުލަރ ނިއުކްލިއަސް ފަދަ ސަރަހައްދުތަކުގައި މަރުކަޒީ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމުގައި ހުންނަ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އަށް އަމަލުކުރާ އެއްޗެކެވެ. މިއީ ނިއުރޯޕެޕްޓައިޑް ވައި (NPY) އަދި އަގޫޓީއާ ގުޅުންހުރި ޕްރޮޓީން (AgRP) ފަދަ ކާހިތްވުން ހުއްޓުވާ، އަދި ހަމައެއާއެކު ޕްރޯ-އޮޕިއޯމެލަނޯކޯޓިން (POMC) ނިއުރޯންތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށް، α-މެލަނޯސައިޓް ސްޓިމިއުލޭޓިންގ ހޯރމޯން (α-MSH) ސެކްރެޝަން ކުރިއެރުވުމެވެ ^[5] . މި އަސަރުތަކުގެ ސަބަބުން ފުރިހަމަކަމުގެ އިހުސާސް އުފެދި، ބަނޑުހައިހޫނުކަން ކުޑަވެ، ކާނާ ކެއުން މަދުވެ، ނުސީދާ ގޮތެއްގައި ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ހެޔޮ އަސަރުތަކެއް ކުރެ އެވެ.

ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ޕްރޮޓެކްޝަން: ޖީއެލްޕީ-1 އިން ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ސެލްސް ޕްރޮމޯޓްކޮށް ނައިޓްރިކް އޮކްސައިޑް (NO) ފަދަ ވެސޯޑިލޭޓަރީ ފެކްޓަރސް ދޫކޮށްދީ، ވެސްކިއުލަރ ޑައިލޭޝަން ޤާބިލުކަން އިތުރުކޮށްދީ، ލޭ ދައުރުވުން ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ. ހަމައެއާއެކު، އިންފްލެމެޓަރީ ރިސްޕޮންސްތަކާއި އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް ހުއްޓުވައި، ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ސެލްތަކަށް ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަކޮށް، އެތެރޮސްކްލޮރޯސިސް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ކުޑަކޮށްދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ކާހިތްވުމާއި ކާނާ ކެއުން މަދުކޮށްގެން ޖީއެލްޕީ-1 އިން ބަރުދަން ލުއިކޮށްދީ، ލިޕިޑް ހަކުރުބަލީގެ ބަލިތައް ރަނގަޅުކޮށް، ޓްރައިގްލިސެރައިޑްސް އާއި ލޯ ޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީން ކޮލެސްޓްރޯލް (އެލްޑީއެލް-ސީ) ގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދީ، ހައި ޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީން ކޮލެސްޓްރޯލް (އެޗްޑީއެލް-ސީ) ގެ މިންވަރު އިތުރުކޮށްދެއެވެ. އަދި ރެނަލް ހީމޯޑައިނަމިކްސް އަދި ނިއުރޯއެންޑޮކްރައިން ފަންކްޝަންސް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ހައިޕަރޓެންޝަން އަދި ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ޑިޒީޒް ރިސްކް ފެކްޓަރސް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ކުޑަކޮށްދީގެން ލޭގެ ޕްރެޝަރަށް ފައިދާހުރި އަސަރުތަކެއް ކޮށްފާނެއެވެ ^{[6] .}.

ޖީއެލްޕީ-1 އަދި ވޮޓް އިން ބެޓް އަށް ބަދަލުވުމާއި ބެޓް އެކްޓިވޭޓްވުމުގެ ޓްރާންސްކްރިޕްޝަނަލް ރެގިއުލޭޝަން.

މަސްދަރު: ޕަބްމެޑް ^[12]

މުހިންމު ތަޖުރިބާތަކާއި ދިރާސާތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟

ކެމިކަލް ސްޓްރަކްޗަރ ޑިޒައިންކޮށް އޮޕްޓިމައިޒޭޝަން: ޖީއެލްޕީ-1 ޑިޒައިން ކުރިއިރު، ބޭހުގެ އަމަލުކުރާ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމަށްޓަކައި އެލްބިއުމިން އަށް ރިވަރސިބަލް ބައިންޑް ކުރުމުގެ އުސޫލެއް ގެންގުޅެފައިވެއެވެ. ފެޓީ އެސިޑްތަކާއި ލިންކަރސްގެ އޮޕްޓިމަލް ކޮމްބިނޭޝަން ކަނޑައެޅުމުން، ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ (GLP-1R) ގެ ފައިދާ ދަމަހައްޓައިގެން، އެލްބިއުމިން އަށް ބައިންޑް ކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން އެންމެ ބޮޑުވިއެވެ ^[7]..

ބޭސް ބޭނުންކުރުން: ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ ގްލޫކަގަން ކަހަލަ ޕެޕްޓައިޑް-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް (ޖީއެލްޕީ-1 އާރްއޭ) އެއް ކަމަށާއި، މިއީ ނިސްބަތުން ދިގު އެލިމިނޭޝަން ހާފް ލައިފް އެއް އޮންނަ އެއްޗެއް ކަމުން ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ހަމުގެ ދަށުން އިންޖެކްޝަން ޖަހަން ފުރުސަތު ލިބެއެވެ. ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލި (T2DM) ޖެހިފައިވާ ބަލިމީހުންގެ ތެރެއިން ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ހަމުގެ ދަށުން ޖީއެލްޕީ-1 އިންޖެކްޝަން ދިނުމުން ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަސަރު ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ޖީއެލްޕީ-1އާރްއޭ އިންޖެކްޝަން ދިނުމުގައި ކުރާ އެހެން ޖީއެލްޕީ-1އާރްއޭ އަށް ވުރެ މާ ބޮޑެވެ. ޓީ2ޑީއެމް ނެތް ފަލަ ބަލިމީހުންނަށް ފޭސް II ޑޯޒް އެކްސްޕްލޯރޭޝަން ޓްރައިއަލްއެއްގައި ދުވާލަކު އެއްފަހަރު ހަމުގެ ދަށުން ޖީއެލްޕީ-1 އިންޖެކްޝަން ދިނުމުން ޕްލޭސިބޯ އާއި ދުވާލަކު އެއްފަހަރު 3.0 މިލިގްރާމް ލިރަގްލޫޓައިޑް އަށް ވުރެ ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަސަރު ރަނގަޅު ކަމަށް ފާހަގަކުރެވުނެވެ. މި ދިރާސާގައި ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ސަބަބުން ބަރުދަން ލުއިވުމުގެ މިންވަރު ޔޫރަޕިއަން މެޑިސިންސް އެޖެންސީ (އީއެމްއޭ) އާއި އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ކަނޑައަޅާފައިވާ ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ބޭސްތަކުގެ މިންގަނޑުތަކަށްވުރެ އިތުރުވެފައިވާއިރު، މިއީ ރައްކާތެރި ކަމެއް ކަމުން، ދުވާލަކު އެއްފަހަރު ހަމުގެ ދަށުން ޖީއެލްޕީ-1 އިންޖެކްޝަން ދިނުމަކީ ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ބޭހަކަށް ވުމުގެ ފުރުސަތު އޮތްކަން ހާމަވެއެވެ ^{[8] .}.

ކާޑިއަކް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށްގެން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުން: STEP-HFpEF ޓްރައިއަލްގެ ނަތީޖާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި ހައި ޑޯޒް އެންޓިޑައިބެޓިކް ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް 1 އެގޮނިސްޓް ޖީއެލްޕީ-1 އިން ޕްރިޒަރވްޑް އިޖެކްޝަން ފްރެކްޝަން (HFpEF) އިން ހާޓް ފެއިލްވުމާ ގުޅުންހުރި އަލާމާތްތައް ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުވެ، އެން-ޓާރމިނަލް ޕްރޯ-ބީ-ޓައިޕް ނެޓްރިޔޫރެޓިކް ޕެޕްޓައިޑްގެ މިންވަރު ދަށްވެއެވެ (އެންޓީ-ޕްރޯބީއެންޕީ) އެވެ. ރިސާޗް ޓެސްޓްތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޖީއެލްޕީ-1 އިން ސީރިއަސް ފަރުވާ ދިނުމުން ޑޯޒަށް ބަރޯސާވާ ގޮތެއްގައި އިންސާނާގެ އެޓްރިއަލް ޓްރެބިކިއުލާގެ ޓެންޝަން ތިން ގުނައަށް ވުރެ އިތުރުވެ، އެރިތްމިއާގެ ޓެންޑެންސީ އިތުރު ނުވެ އެވެ. މި އަސަރު ދިމާވަނީ ސާރކޯޕްލާސްމިކް ރެޓިކިއުލަމް އިން Ca2+ ނެގުން އިތުރުވުމުން ކަމަށް ވެދާނެއެވެ. ހިތް ފެއިލްވެފައިވާ ބަލިމީހުންނަށް ހައި ޑޯޒް ޖީއެލްޕީ-1 އިން ފަރުވާ ދިނުމުން އެޓްރިއަލް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުވެ، އެކަމުގެ ސަބަބުން އަލާމާތްތަކަށް ލުއި ލިބިގެންދެއެވެ ^[9]..

ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ ނޮން-އަލްކޮހޮލިކް ސްޓިޓޯހެޕަޓައިޓިސް (އެންއޭއެސްއެޗް) އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ތަހުގީގު ކުރަމުންދާ ކުންފުންޏެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ޖީއެލްޕީ-1 ގެ އަނގައިން ފޯމިއުލޭޝަން އުފެއްދުމަކީ ބަލިމީހުންގެ ފަރުވާއަށް ތަބާވުމުގެ ގޮތުން އިތުރު ފައިދާއެއް ލިބިދާނެ ކަމެކެވެ ^{[7] .}.

އެކި އާބާދީތަކުގެ މެދުގައި ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަސަރުތަކުގައި ހުރި ތަފާތުތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟

ކުރިން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތައް ހުރި، ބަރުދަން އިތުރު ނުވަތަ ފަލަ ނަމަވެސް ހަކުރުބަލި ނެތް ބޮޑެތި މީހުން: ސެލެކްޓް ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ އައުޓްކަމްސް ޓްރައިއަލްގައި ޖީއެލްޕީ-1 އިން ކުރިން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތައް ހުރި، މާ ބަރުދަން ނުވަތަ ފަލަ، އަދި ހަކުރުބަލި ނެތް 17،604 ބޮޑެތި މީހުންގެ ތެރެއިން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތައް ހުންނަ ބޮޑެތި ނޭދެވޭ ހާދިސާތައް %20 ދަށްކޮށްފައިވެއެވެ ^[10] (ރަޔަން ޑީއެޗް، 2024). މި ކުރިން ކަނޑައެޅިފައިވާ ތަހުލީލުގައި ދިރާސާވެރިން ވަނީ ބޭސްލައިން ބޮޑީ މާސް އިންޑެކްސް (ބީއެމްއައި) އަށް ބަލާފައި ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނާއި، އެންތްރޮޕޮމެޓްރިކް އައުޓްކަމްސް، ސޭފްޓީ، އަދި ޓޮލަރެބިލިޓީއަށް ޖީއެލްޕީ-1 ގެ އަސަރުތައް ބަލާފައެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 ލިބުނު ބަލިމީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން 65 ހަފްތާގެ ތެރޭގައި މެދުނުކެނޑި ދަށްވެ، 4 އަހަރާ ހަމައަށް ދެމިގެން ދިޔައެވެ. 208 ހަފްތާގައި ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕާ އަޅާބަލާއިރު ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން (-10.2%)، ކަކުލުގެ ވަށައިގެންވާ ސަރަހައްދު (-7.7 ސެންޓިމީޓަރު)، އަދި ކަކުލާއި އިސްކޮޅުގެ ނިސްބަތް (-6.9%) އެވްރެޖްކޮށް ދަށްވެފައިވާއިރު، ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގައި (-1.5%، -1.3 ސެންޓިމީޓަރު، އަދި -1.0%) ދަށްވެފައިވާއިރު، ޕްލޭސިބޯއާ އަޅާކިޔުންތައް ތަފާސްހިސާބުތަކުން ފާހަގަކުރެވުނެވެ. ކްލިނިކަލީ މާނަހުރި ބަރުދަން ލުއިވުން ހިނގާފައިވަނީ އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންނާއި ހުރިހާ ނަސްލުތަކާއި ހަށިގަނޑުގެ ބާވަތްތަކާއި ސަރަހައްދުތަކުގައެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 އާއި ގުޅިފައިވަނީ ސީރިއަސް ނޭދެވޭ ކަންތައްތައް މަދުވުމެވެ. ކޮންމެ ބީއެމްއައި ކެޓަގަރީއަކަށް (<30، 30 އިން <35، 35 އިން <40، އަދި ≥40 ކިލޯ/މީޓަރު⊃2؛)، ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ސީރިއަސް ނޭދެވޭ ހާދިސާތަކުގެ އިންސިޑެންސް (100 މީހަކަށް ފެނުނު ހާދިސާތަކުގެ އަދަދު) ދަށް (43.23، 43.54، 51.07، އަދި 47.06 ޖީއެލްޕީ-1، އަދި... ޕްލޭސިބޯ އަށް 50.48، 49.66، 52.73، އަދި 60.85) އެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 އާއި ގުޅިފައިވަނީ ޓްރައިއަލް ޕްރޮޑަކްޓް ބޭނުންކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ ރޭޓް އިތުރުވުމެވެ. ބީއެމްއައި ކެޓަގަރީ ދަށްވުމާއެކު ޑިސްކޮންޓިނިއުއޭޝަން ރޭޓް އިތުރުވި އެވެ. ސެލެކްޓް ޓްރައިއަލްގައި 208 ހަފްތާގައި ޖީއެލްޕީ-1 އިން ޕްލޭސިބޯއާ އަޅާބަލާއިރު ކްލިނިކަލް ބަރުދަން ލުއިވެ އެންތްރޮޕޮމެޓްރިކް ވެލިއުތަކުގައި ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް ލިބި، ބަރުދަން ލުއިވުން 4 އަހަރު ވަންދެން ދެމިއޮތެވެ.

ފަލަ ނުވަތަ ބަރުދަން ބޮޑު ނަމަވެސް ހަކުރުބަލި ނެތް ފަރާތްތައް: ނިޒާމީ ރިވިއުއަކުން ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ފައިދާއާއި ރައްކާތެރިކަން ވަޒަންކޮށްފައިވަނީ ފަލަ ނުވަތަ މާ ބަރުދަން ހުންނަ ނަމަވެސް ހަކުރުބަލި ނެތް ފަރާތްތަކަށެވެ ^[11] . މި ރިވިއުގައި ގިނަ ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކެއްގެ ނަތީޖާ ސިންތެސިސްކޮށްފައިވާއިރު، ޖީއެލްޕީ-1 އިން ބަރުދަން ލުއިކުރުމާއި، މެޓަބޮލިކް ޕެރަމިޓަރސް އަދި ޖުމްލަ ސިއްހީ ނަތީޖާތަކަށް ކުރާ އަސަރުތަކަށް އަލިއަޅުވާލާފައިވެއެވެ. މި ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ ފަލަވުމާ ގުޅުން ހުރި ސިއްހީ ނިޝާންތައް ބޮޑުތަނުން ބަރުދަން ލުއިވުމާއި ރަނގަޅުވުމާ ގުޅުން ހުރި ކަމެއް ކަމަށާއި، މިއީ ފަލަ ބަލިމީހުންނަށް ފަރުވާގެ އަގުހުރި ގޮތަކަށް ވެދާނެ ކަމަށެވެ.

ހަކުރުބަލި ނޫން ބަލިމީހުން (މަލްޓިޕަލް އާރްސީޓީތަކުން ލިބޭ ހެކި): 4 ރެންޑަމް ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލްގައި، 96 އާއި 105 ކިލޯގެ ބޭސްލައިން ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ހުރި ބަލިމީހުންނަށް ހަފްތާއަކު 2.4 މިލިގްރާމް ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ސަބްކިއުޓަނިއަސް އިންޖެކްޝަން އަދި ލައިފްސްޓައިލް އިންޓަރވެންޝަންސް (ކައުންސެލިންގ، ޑައިޓް، އަދި ފިޒިކަލް އެކްޓިވިޓީ) ދީފައިވެއެވެ. ހަކުރުބަލި ނުޖެހޭ ބަލިމީހުންނަށް (N = 1961) ކުރި އެއް ރެންޑަމް ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލް އިން ދައްކާ ގޮތުގައި 68 ހަފްތާ ފަހުން އެވްރެޖްކޮށް ބަރުދަން ލުއިވެފައިވަނީ %15 (15 ކިލޯ) ކަމަށާއި، މިއީ ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގެ %2 (3 ކިލޯ) އާއި ތަފާސްހިސާބުތަކުން ތަފާތު ކަމެކެވެ. ≥5% ގެ ބަރުދަން ލުއިވި ބަލިމީހުންގެ ނިސްބަތަކީ ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގެ %32 އާއި އަޅާބަލާއިރު %86 ކަމަށާއި، ފަރުވާއަށް ބޭނުންވާ އަދަދު (އެންއެންޓީ) = 2؛ ≥10% ގެ ބަރުދަން ލުއިވި ބަލިމީހުންގެ ނިސްބަތް ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގައި %12 އާއި އަޅާބަލާއިރު %69 އަށް އަރާފައިވާއިރު، އެންއެންޓީ = 2. ބަރުދަން ލުއިވުން އެއްވަރުވީ ގާތްގަނޑަކަށް 60 ހަފްތާގައެވެ. ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގެ %48 އާ އަޅާބަލާއިރު ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް އެޑްވާންސް އިވެންޓްސް (AEs) ގެ އިންސިޑެންސް %74 އަށް އަރާފައިވާއިރު، ގެއްލުން ދޭންޖެހޭ އަދަދު (NNH) = 3 = 611)، ޖީއެލްޕީ-1 ގްރޫޕްގެ ބަރުދަން ލުއިވުން %16 (17 ކިލޯ) އަށް އަރާފައިވާއިރު، މިއީ ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގެ %6 (6 ކިލޯ) އާއި ތަފާސްހިސާބުތަކުން މާބޮޑު ތަފާތެކެވެ. ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންނަށް ޑޯޒް އެކްސްޕްލޯރޭޝަން ރެންޑޮމައިޒްޑް ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލް (N = 1210) ގައި ބަލިމީހުންނަށް ހަފްތާއަކު 2.4 މިލިގްރާމް ޖީއެލްޕީ-1، ހަފްތާއަކު 1.0 މިލިގްރާމް ޖީއެލްޕީ-1 ނުވަތަ ޕްލޭސިބޯ ދީފައިވެއެވެ. 68 ހަފްތާ ފަހުން އެވްރެޖްކޮށް ބަރުދަން ލުއިވެފައިވަނީ %10 (2.4 މިލިގްރާމް)، %7 (1.0 މިލިގްރާމް)، އަދި %3 (ޕްލެސިބޯ) އެވެ. %≥5 ގެ ބަރުދަން ލުއިވި ބަލިމީހުންގެ ނިސްބަތަކީ %69 (2.4 މިލިގްރާމް)، %57 (1.0 މިލިގްރާމް) އަށް އަރާފައިވާއިރު ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގެ %29 އެވެ. 2.4 މިލިގްރާމް އަދި 1.0 މިލިގްރާމްގެ ޑޯޒްތަކަށް ބަލާއިރު، އެންއެންޓީ = 9. އެކި ޑޯޒްތަކުގެ މެދުގައި ނުރަނގަޅު ކަންތައްތައް އެއްގޮތެވެ. ވެއިޓް މެއިންޓެނަންސް ރެންޑޮމައިޒްޑް ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލް (N = 803) ގައި ހަކުރުބަލި ނޫން ބައިވެރިންނަށް 20 ހަފްތާ ވަންދެން 2.4 މިލިގްރާމް ޖީއެލްޕީ-1 އިން ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ފަރުވާ ދީ، އޭގެ ފަހުން ރެންޑަމްކޮށް ޖީއެލްޕީ-1 ފަރުވާ ކުރިއަށް ގެންދާ ގްރޫޕަކަށް ނުވަތަ ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕަކަށް ބަހާލެވުނެވެ. 48 ހަފްތާ ފަހުން ޖީއެލްޕީ-1 ފަރުވާ ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ގްރޫޕްގެ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނުގެ %8 ދަށްވެފައިވާއިރު، ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގެ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނުގެ %7 އިތުރުވެފައިވެއެވެ.

ނިންމާލަމުން ދަންނަވާނަމަ ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ ގިނަ ދާއިރާތަކެއްގައި އެޕްލިކޭޝަން ވެލިއު ހުންނަ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ބޭހެކެވެ. ހަކުރުބަލީގެ ފަރުވާގެ ދާއިރާއިން ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އާއި ގުޅިގެން އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް، ގްލޫކަގަން ރިލީޒް ކުރުން ހުއްޓުވައި، ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންނަށް މުހިންމު ފަރުވާގެ ގޮތެއް ލިބިގެންދެއެވެ. ފަލަ މީހުންނަށް ފަރުވާ ދިނުމުގެ ގޮތުން ޖީއެލްޕީ-1 އިން ސެންޓްރަލް އެޕެޓައިޓް ސަޕްރެޝަން އަދި ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްވުން ފަދަ މެކޭނިޒަމްތަކުގެ ތެރެއިން ހަކަތަ ބޭނުންކުރުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަދުކޮށް، ފަލަ ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން ލުއިކޮށް މެޓަބޮލިކް ސްޓޭޓަސް ރަނގަޅު ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން ޖީއެލްޕީ-1 އިން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމާއި ފަރުވާ ދިނުމުގައި ވެސް ބޭނުންކުރެވޭނެ ފުރުސަތުތައް ދައްކަ އެވެ. އޭގެ ސަބަބުން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ރިސްކް ފެކްޓަރސް ރަނގަޅުވުމަކީ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ އިވެންޓްތައް މަދުކުރުމަށް އާ ގޮތެއް ލިބިގެންދާ ކަމެކެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ

ހެގްނަރ ޕީ އަކީ ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ރެޖެންސްބާގްގެ ދިރާސާވެރިއެކެވެ. އޭނާގެ މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ކެމިސްޓްރީ، ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ސިސްޓަމް، އަދި ކާޑިއޮލޮޖީ ހިމެނެއެވެ. ކެމިސްޓްރީގައި އޭނާ ހޯދަނީ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ސިއްހަތާ ގުޅިފައިވާ ރިއެކްޝަންތަކެވެ. ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ސިސްޓަމްގެ ދިރާސާތަކުގައި އޭނާ ހިތާއި ލޭހޮޅިތަކުގެ މަސައްކަތްތައް ތަހުގީގުކޮށް، ފަރުވާގެ ވިސްނުންތައް ހޯދައެވެ. އޭނާގެ ކާޑިއޮލޮޖީގެ ދިރާސާތަކުގައި ބޮޑަށް އަލިއަޅުވާލާފައިވަނީ ހިތުގެ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމާއި، ދެނެގަތުމާއި، ފަރުވާ ދިނުމަށެވެ.

ހެގްނަރގެ ޙިއްޞާތަކަކީ މުހިންމު ޙިއްޞާތަކެކެވެ. އޭނާގެ ކެމިކަލް އިންސައިޓްތަކުގެ ސަބަބުން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ އަށް އާ ބޭސްތައް އުފެއްދުމަށް މަގުފަހިވެފައިވެ އެވެ. ހިތާއި ލޭހޮޅިތަކުގެ މެކޭނިޒަމްތަކާ ބެހޭ ގޮތުން އޭނާ ކުރެއްވި މަސައްކަތްތަކުގެ ސަބަބުން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކާ ބެހޭ ގޮތުން ވިސްނުން އިތުރުވެފައިވެ އެވެ. ކްލިނިކަލީ އޭނާގެ ދިރާސާތަކުން ހިތުގެ ބަލިތައް މެނޭޖްކުރުން ރަނގަޅުވެ، ބަލިމީހުންނަށް ދޭ ފަރުވާގެ ފެންވަރު މަތިކޮށްފައިވެ އެވެ. ޖުމްލަކޮށް ބަލާއިރު، ހެގްނަރގެ މަލްޓިޑިސިޕްލިނަރީ އެޕްރޯޗް އިން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ މެޑިސިން މުއްސަނދިކޮށް، ބަލީގެ ބުރަ ކުޑަވެ، ބަލިމީހުންގެ ނަތީޖާ ރަނގަޅުވާނެ ކަމުގެ އުންމީދު ލިބިގެންދެއެވެ. ހެގްނަރ ޕީ ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރިފަރެންސް ^{[9] ގައެވެ.}.

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] މެމޮން އޭ، ތަހްރީމް އެމް، ކުމާރީ ބީ.ޖީއެލްޕީ-1: ހަކުރުބަލީގެ މީހުންނަށް އާ ފަތިސް[ޖޭ]. ޖާނަލް އޮފް ދަ ޕާކިސްތާން މެޑިކަލް އެސޯސިއޭޝަން، 2023،73(3):721.DOI:10.47391/JPMA.7558.

[2] މާ އެޗް، ހޫއަންގް ޑަބްލިއު، ވަންގް އެކްސް، އެޓް އަލް. ކުޑަ މޮލިކިއުލް އެގޮނިސްޓަކުން ޖީއެލްޕީ-1އާރ އެކްޓިވޭޓް ކުރުމާ ބެހޭ ސްޓްރަކްޗަރަލް އިންސައިޓްސް[J]. ސެލް ރިސާޗް، 2020،30(12):1140-1142.ޑީއޯއައި:10.1038/s41422-020-0384-8.

[3] ކިމް އެޗްއެސް، ޖަންގް ސީ އެޗް.އޯރަލް ޖީއެލްޕީ-1، ދަ ފަސްޓް އިންޖެސްޓިބަލް ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް: ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ މެޖިކް ބުލެޓް އަކަށް ވެދާނެ ހެއްޔެވެ؟[ޖޭ]. އިންޓަރނޭޝަނަލް ޖާނަލް އޮފް މޮލިކިއުލަރ ސައިންސަސް، 2021،22(18).DOI:10.3390/ijms22189936.

[4] ގަބަރީ އެސް، ސަލީނާސް ސީޖީ، ޕޯލްސަން އެސްޖޭ، އެޓް އަލް. ޖީއެލްޕީ-1 އިން ރޮޑެންޓްސް ގައި ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ދަށްކޮށްދެނީ ޑިސްޓްރިބިއުޓެޑް ނިއުރަލް ޕަތްވޭސް މެދުވެރިކޮށެވެ[J]. ޖޭސީއައި އިންސައިޓް، 2020،5(6).ޑީއޯއައި:10.1172/ޖީސީއައި.އިންސައިޓް.133429.

[5] ކަޓްސުރާޑާ ކޭ، ޔާޑާ ޓީ.ގަޓް- އަދި ސިކުނޑިން އުފެދިފައިވާ ގްލޫކަގަން ކަހަލަ ޕެޕްޓައިޑް-1 އަދި އޭގެ ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް[J] ގެ ނިއުރަލް އިފެކްޓްސް. ޖާނަލް އޮފް ޑައިބެޓީސް އިންވެސްޓިގޭޝަން، 2016،7:64-69.DOI:10.1111/jdi.12464.

[6] ރަޔަން ޑީއެޗް، ލިންގްވޭ އައި، ކޮލްހައުން އެޗްއެމް، އެޓް އަލް. ޖީއެލްޕީ-1 ގެ އަސަރުތައް ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ އައުޓްކަމްސް އިން އޯވަރވޭޓް ނުވަތަ އޮބެސިޓީ (SELECT) ގެ ރޭޝިއަލް އަދި ޑިޒައިން[J]. އެމެރިކަން ހާޓް ޖާނަލް، 2020،229:61-69.DOI:10.1016/j.ahj.2020.07.008.

[7] ކްނޫޑްސަން އެލްބީ، ލައު ޖޭ.ދަ ޑިސްކަވަރީ އެންޑް ޑިވެލޮޕްމަންޓް އޮފް ލިރަގްލޫޓައިޑް އެންޑް ޖީއެލްޕީ-1[ޖޭ]. ފްރޮންޓިއަރސް އިން އެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ، 2019،10.ޑީއޯއައި:10.3389/ފެންޑޯ.2019.00155.

[8] ކްރިސްޓޫ ޖީއޭ، ކަޓްސިކީ އެން، ބްލަންޑެލް ޖޭ، އެޓް އަލް. ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ އުއްމީދީ އެންޓިއޮބެސިޓީ ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި[ޖޭ]. އޮބެސިޓީ ރިވިއުސް، 2019،20(6):805-815.DOI:10.1111/obr.12839.

[9] ހެގްނަރ ޕީ، ސެއިޓްޒް އެސް، ޝޮޕްކާ އެސް، އެޓް އަލް. ޖީއެލްޕީ-1 އިން އެކަހެރިކޮށްފައިވާ އިންސާނާގެ އެޓްރިއަމްގައި ކޮންޓްރެކްޓައިލް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ[J]. ޔޫރަޕިއަން ހާޓް ޖާނަލް، 2024،45.DOI:10.1093/eurheartj/ehae666.3729.

[10] ރަޔަން ޑީއެޗް، ލިންގްވޭ އައި، ޑީންފީލްޑް ޖޭ، އެޓް އަލް. ސެލެކްޓް ޓްރައިއަލްގައި ހަކުރުބަލި ނެތް ފަލަ މީހުންނަށް ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ދިގުމުއްދަތަކަށް ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަސަރުތައް[J]. ނޭޗާ މެޑިސިން، 2024،30(7):2049-2057.ޑީއޯއައި:10.1038/s41591-024-02996-7.

[11] އަލަނާޒީ އެމް، އަލްޝަހްރާނީ ޖޭއޭ، އަލްޖަބެރީ އޭއެސް، އެޓް އަލް. ހަކުރުބަލި ނެތް ފަލަ ނުވަތަ މާބޮޑަށް ބަރުދަން ހުންނަ މީހުންނަށް ޖީއެލްޕީ-1 ގެ އަސަރު[J]. ކިއުރިއަސް ޖާނަލް އޮފް މެޑިކަލް ސައިންސް، 2024،16(8).ޑީއޯއައި:10.7759/ކިއުރިއަސް.67889.

[12] ޕަޕަކޮންސްޓަންޓިނޯ އައި، ޓްސިއޮފިސް ކޭ، ކަޓްސީ ވީ.ސްޕޮޓްލައިޓް އޮން ދަ މެކޭނިޒަމް އޮފް އެކްޝަން އޮފް ޖީއެލްޕީ-1[ޖޭ]. ކަރަންޓް އިޝޫސް އިން މޮލިކިއުލަރ ބަޔޮލޮޖީ، 2024،46(12):14514-14541.DOI:10.3390/cimb46120872.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައި ނުވާ އުފެއްދުންތަކެއް ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.