އެޗްސީޖީ 1000iu

▎ އެޗްސީޖީ ސްޓްރަކްޗަރ

މަސްދަރު: ޕަބްކެމް

އައިޔޫޕީއޭސީ ކޮންޑެންސްޑް: N(1)Cys-Gly-OH.H-Aad(1)-OH މޮލިކިއުލަރ ފޯމިއުލާ: C 11H 19N 3O 6S މޮލިކިއުލަރ ވެއިޓް: 321.35ގ/މޮލް ސީއޭއެސް ނަންބަރު: 9002-61-3 ޕަބްކެމް ސީއައިޑީ: 4369448 ސިނޮނިމްސް: ކޮރިއޮނިކް ގޮނަޑޯޓްރޮފިން؛CHEMBL1233255

▎ އެޗްސީޖީ ރިސާޗް

އެޗްސީޖީގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައިތޯ؟

ހިއުމަން ކޮރިއޮނިކް ގޮނަޑޯޓްރޮޕިން (އެޗްސީޖީ) އަކީ މާބަނޑު ދުވަސްވަރާއި އިންސާނާގެ ކެންސަރު ފަދަ ކަންކަމުގައި މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާ މުހިންމު އެތައް ކަމެއް އެކުލެވޭ މޮލިކިއުލެކެވެ. ފުރަތަމަ ކަމަކީ އެޗްސީޖީ އަކީ ހައްދުފަހަނަޅާފައިވާ މޮލިކިއުލެކެވެ. އެއީ އެންމެ އެސިޑް އެކުލެވޭ ގްލައިކޯޕްރޮޓީން ކަމުން އެންމެ ގިނައިން ހަކުރު އެކުލެވިގެންވެއެވެ. ދެވަނަ ކަމަކަށް އެޗްސީޖީ ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް އުފެދިފައި ވާއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި ރެގިއުލާ އެޗްސީޖީ، ސަލްފޭޓެޑް އެޗްސީޖީ، ހައިޕަރގްލައިކޯސައިލެޓްޑް އެޗްސީޖީ، ފްރީ β-އެޗްސީޖީ، އަދި ހައިޕަރގްލައިކޯސައިލެޓްޑް ފްރީ β-އެޗްސީޖީ ފަދަ ގޮތްތައް ހިމެނެއެވެ ^{[1] .}.

ބަލިވެ އިނުމުގެ ގޮތުން އެޗްސީޖީ އަކީ އިންސާނާގެ މައްސަރު ކަންތައްތަކާއި އިންސާނާގެ ބަލިވެ އިނުމަށް ވަރަށް މުހިންމު އެއްޗެކެވެ. ގަވާއިދުން އެޗްސީޖީ އަކީ ކޯޕަސް ލޫޓިއަމް ޕްރޮޖެސްޓަރޯން އުފެއްދުން ކުރިއެރުވުމުގައި ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗަކަށް ވާއިރު، ޓްރޮފޯބްލާސްޓް ސެލް ތަފާތުކުރުމާއި ދަރިފުޅުގެ ނިއުޓްރިޝަންގައި ވެސް މުހިންމު ވަޒީފާތަކެއް އަދާކުރެއެވެ. މިސާލަކަށް މަޔޯމެޓްރިއަމްގައި ހުންނަ ސްޕައިރަލް އާޓާރީތަކުގެ އެންޖިއޯޖެނެސިސް މެދުވެރިކޮށް ދަރިފުޅުގެ ނިއުޓްރިޝަން ސަޕްލައި ކުރެވޭނެ ގޮތް ފަހިކޮށްދެއެވެ (ކޯލް އެލްއޭ، 2012). ހައިޕަރގްލައިކޯސައިލެޓްޑް އެޗްސީޖީ އަކީ ވެސް މާބަނޑު ދުވަސްވަރުގެ ކުރީކޮޅު މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. މިއީ މާބަނޑު ދުވަސްވަރުގެ ކުރީކޮޅުގެ މައިގަނޑު އެޗްސީޖީ އައިސޯފޯމް ކަމުން އެޕޮޕްޓޮސިސް ހުއްޓުވައި، ސެލް އިންވޭޝަން، ގްރޯތް، އަދި މެލިގްނަންޓް ޓްރާންސްފޯމަޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް، އިމްޕްލާންޓޭޝަން އަދި ޕްލެސެންޓަލް ގްރޯތް ކޮންޓްރޯލް ކުރެވިދާނެ ^{[1] .}.

ކެންސަރުގެ ގޮތުން ބަލާއިރު، ނޮން ޓްރޮފޮބްލަސްޓިކް މެލިގްނަންޓް ޓިއުމަރުތަކުން އެޗްސީޖީގެ ހައިޕަރގްލައިކޯސައިލެޓްޑް ފްރީ β ސަބްޔުނިޓް އުފައްދައެވެ. އޮޓޮކްރައިން ފެކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި، އެޕޮޕްޓޮސިސް އާއި ދެކޮޅު ހަދައިގެން ކެންސަރު ސެލްތައް ބޮޑުވުމާއި މެލިގްނަންޓް ޓްރާންސްފޯމަޝަން އިތުރަށް ކުރިއަރުވައެވެ ^{[1] .}.

މީގެ އިތުރުން އެޗްސީޖީ ހޯދުމަކީ މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ޓެސްޓްކުރުމާއި، ބަލިވެ އިނުމުގެ ނަތީޖާ މޮނިޓަރކުރުމާއި، ޑައުން ސިންޑްރޯމް ހުންނަ ދަރިފުޅުގެ ނުރައްކާ ކަނޑައެޅުމާއި، ޕްރީކްލެމްޕްސިއާ ލަފާކުރުމާއި، ޕިޓޫއިޓަރީ އެޗްސީޖީ ހޯދުމާއި، ޖެސްޓޭޝަނަލް ޓްރޮފޮބްލަސްޓިކް ބަލިތައް ދެނެގަނެ މެނޭޖްކުރުމާއި، ކުއީސްސެންޓް ޖެސްޓޭޝަނަލް ޓިއުމަރ ޓްރޮފޮބްލަސްޓިކް ޑިޒީޒްތައް ދެނެގަތުމާއި، ޕްލެސެންޓަލް ސައިޓް ޓްރޮފޮބްލަސްޓިކް ޑިޒީޒްތައް ދެނެގަތުމާއި، ޓެސްޓިކިއުލަރ ޖަރާސީމު ސެލް މެލިގްނަންސީތައް މެނޭޖްކުރުމާއި، އަދި އިންސާނުންގެ އެހެން މެލިގްނަންސީތައް މޮނިޓަރކުރުން ފަދަ ކަންކަން ^{[1] .}.

އެޗްސީޖީގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

1. އެންޑޯމެޓްރިއަލް ރިސެޕްޓިވިޓީއަށް ކުރާ އަސަރުތައް

ބައެއް ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި އެޗްސީޖީ އިން އެންޑޯމެޓްރިއަލް ރިސެޕްޓިވިޓީއަށް miR-126-3p/PIK3R2/PI3K/Akt/eNOS އެކްސިސް މެދުވެރިކޮށް އަސަރުކޮށް، ދަރިފުޅު އިންޕްލާންޓް ކުރުމުގެ ޕްރޮސެސްގައި މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ ^[2] . އެ ވަކި ފާޅުވުންތައް ތިރީގައި މިވަނީއެވެ.

އެންޑޯމެޓްރިއަލް ރިސެޕްޓަރސްގެ ވަޒީފާ ރަނގަޅުކުރުން: އެމްބްރިއޯ އިމްޕްލާންޓޭޝަން ޑިސްފެންޝަން (އީއައިޑީ) ގެ މައުސް މޮޑެލްއެއް ގާއިމްކޮށް މައިފެޕްރިސްޓޯން އިން ފަރުވާ ދިނުމާއި، ހިއުމަން އެންޑޯމެޓްރިއަލް އެޕިތެލިއަލް ސެލްސް (އީއީސީ) އަށް ތަޖުރިބާތައް ކުރުމުން އެޗްސީޖީ ފަރުވާއަށްފަހު އީއައިޑީ މަސްތަކުގެ އެންޑޯމެޓްރިއަލް ރިސެޕްޓިވިޓީ ރަނގަޅުވެފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ. މިސާލަކަށް މަސްތަކުގައި CD105 ގެ އެކްސްޕްރެޝަން ލެވެލް އާއި ކެޑެރިން CD144 އަދި CD146 ގެ ޕްރޮޓީން ލެވެލް އިމިއުނޯހިސްޓޯކެމިސްޓްރީ އާއި ވެސްޓަރން ބްލޮޓިންގ އިން ކަނޑައެޅިފައިވާ ގޮތަށް އިތުރުވެފައިވެއެވެ.

ޖީން އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކުރުން: އެޗްސީޖީ އިން miR-126-3p ގެ އެކްސްޕްރެޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް PIK3R2 ގެ އެކްސްޕްރެޝަން އިންހިބިޓް ކުރެވޭއިރު، miR-126-3p އިން PIK3R2 އަށް އަމާޒުކުރެއެވެ. އިން ވިވޯ އަދި އިން ވިޓްރޯ ތަޖުރިބާތަކުން ވެސް އެޗްސީޖީ އިން miR-126-3p/PIK3R2 އެކްސިސް މެދުވެރިކޮށް PI3K/Akt/eNOS މަގު އެކްޓިވޭޓްކޮށް، އެންޑޯމެޓްރިއަލް ރިސެޕްޓިވިޓީ ރަނގަޅުވާކަން ޔަގީންވެފައިވެއެވެ.

2. ބަލިވެ އިނުން ދެމެހެއްޓުމުގައި ދައުރު

އެޗްސީޖީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި އުފައްދަނީ ޑިފެރެންޝިއޭޓެޑް ސިންސިޓިއޯޓްރޮފޯބްލާސްޓް ސެލްތަކުން ކަމަށާއި، މިއީ ބަލިވެ އިނުން ދެމެހެއްޓުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ މުހިއްމު އެމްބްރިއޮނިކް ސިގްނަލެކެވެ ^{[3] .}.

މަލްޓިޕަލް ސިގްނަލް ކެސްކޭޑް ރިއެކްޝަންސް އެކްޓިވޭޓްކުރުން: އެޗްސީޖީ އިން ލޫޓީނައިޒިންގ ހޯރމޯން/ކޮރިއޮނިކް ގޮނަޑޯޓްރޮޕިން ރިސެޕްޓަރ (LHCGR) އާއި ގުޅިގެން، ސީދާ/ނުސީދާ މުޢާމަލާތްތަކުގެ ތެރެއިން މައިންގެ ޑީކެޕެންޓަޕްލެޖިކް ހޯމޮލޮގް 2 (Smad2)، ޕްރޮޓީން ކިނާޒް ސީ (PKC)، އަދި/ނުވަތަ ޕްރޮޓީން ކިނާޒް އޭ (PKA) ހިމެނޭ ގޮތަށް މަލްޓިޕަލް ސިގްނަލް ކެސްކޭޑް ރިއެކްޝަންތައް އެކްޓިވޭޓް ކުރެވިދާނެއެވެ ޓްރާންސްފޯމިންގ ގްރޯތް ފެކްޓަރ β ރިސެޕްޓަރ (TGFβR) އާއެކުގައެވެ.

ރަހިމުގެ އެންޑޯތެލިއަލް އެންޖިއޯޖެނެސިސް ކުރިއެރުވުން: ރަހިމުގެ އެންޑޯތެލިއަލް އެންޖިއޯޖެނެސިސް ކުރިއެރުވުމުގައި އެޗްސީޖީ އަކީ ޚާއްޞަ ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، މިއީ ދަރިފުޅު ބޮޑުވުމުގެ ރަނގަޅު މާހައުލެއް ފޯރުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ.

މަޔޯމެޓްރިއަލް ކުއިސެންސް ބެލެހެއްޓުން: ރަހިމުގެ ސްޓޭބަލް ހާލަތު ދެމެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދީ، ދަރިފުޅު ތަރައްޤީވުމަށް އެކަށީގެންވާ މާހައުލެއް ހޯދައިދެއެވެ.

މައިމީހާއާއި ދަރިފުޅުގެ އިންޓަރފޭސްގައި އިމިއުނޯމޮޑިއުލޭޝަން ކުރިއެރުވުން: މައިމީހާއާއި ދަރިފުޅުގެ އިންޓަރފޭސްގައި އިމިއުނޯމޮޑިއުލޭޝަންގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކޮށް، މައިމީހާގެ ދިފާޢީ ނިޒާމުން ދަރިފުޅުގެ ރައްދު ބެލެންސްކުރެއެވެ.

3. ފްރޯޒެން އެމްބްރިއޯ ޓްރާންސްފާގައި ދައުރު

ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެޗްސީޖީ ފަރުވާއާ ގުޅިގެން ޓްރާންސްކިއުޓަނިއަސް އިލެކްޓްރިކަލް އެކިއުޕޮއިންޓް ސްޓިމިއުލޭޝަން (ޓީއީއޭއެސް) ގެ ސަބަބުން ފްރޯޒެން އެމްބްރިއޯ ޓްރާންސްފާ ކުރާ ބަލިމީހުންގެ ބަލިވެ އިނުމުގެ ނަތީޖާ ރަނގަޅުވެގެންދެއެވެ ^[4]..

އެންޑޯމެޓްރިއަލް ތުކްނެސް އިތުރުކުރުން: ޓީއީއެސް ފަރުވާއަކީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ފްރޯޒެން އެމްބްރިއޯ ޓްރާންސްފާ ކުރާ ބަލިމީހުންގެ އެންޑޯމެޓްރިއަލް ތުކްނެސް އިތުރުކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ފަރުވާއެކެވެ. އަދި އެޗްސީޖީ އާއި ޓީއީއޭއެސް އެއްކޮށްގެން ފަރުވާ ދިނުމަކީ ވެސް މި ބަލިމީހުންގެ އެންޑޯމެޓްރިއަލް ތުނިމިން އިތުރު ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ.

ރަހިމުގެ އާޓާރީ ބްލަޑް ފްލޯ އިންޑެކްސް ދަށްކުރުން: އެޗްސީޖީ ގްރޫޕާއި ޓީއީއޭއެސް ގްރޫޕާ ގުޅިގެން ޓީއީއޭއެސްގައި އެންޑޯމެޓްރިއަލް ބްލަޑް ފްލޯ ޕީއައި އަދި އާރްއައިގެ އަގުތައް ކޮންޓްރޯލް ގްރޫޕަށްވުރެ މާ ދަށްކަމުން އެޗްސީޖީ އާއި ޓީއީއޭއެސް އެއްކޮށް ފަރުވާ ދިނުމުން ބަލިމީހުންގެ ރަހިމުގެ އާޓާރީ ބްލަޑް ފްލޯ އިންޑެކްސް ޕީއައި އަދި އާރްއައި ދަށްވެދާނެ ކަމަށް ދައްކައެވެ.

ސީރަމްގައި ބަލިވެ އިނުން ބެލެހެއްޓުމާ ގުޅުންހުރި ކަންތައްތަކުގެ މިންވަރު އިތުރުކުރުން: އެޗްސީޖީ ފަރުވާ ދިނުމަކީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ފްރޯޒެން އެމްބްރިއޯ ޓްރާންސްފާ ކުރާ ބަލިމީހުންގެ ސީރަމްގައި ޕީ އަދި އެލްއައިއެފްގެ މިންވަރު އިތުރުކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ. ޓީއީއޭއެސް ގްރޫޕާއި އެޗްސީޖީ ގްރޫޕާއި ޓީއީއޭއެސް އާއި އެޗްސީޖީ ގްރޫޕާއެކު ސީރަމް އެލްއައިއެފް ލެވެލް ކޮންޓްރޯލް ގްރޫޕަށްވުރެ މާބޮޑުތަނުން މަތިވެފައިވެއެވެ. ކޮމްބައިންޑް ގްރޫޕްގައި އެމްބްރިއޯ އިމްޕްލާންޓް ކުރުމުގެ ރޭޓް ކޮންޓްރޯލް ގްރޫޕަށް ވުރެ މާ ބޮޑުކަމުން ޓީއީއޭއެސް އާއި އެޗްސީޖީ އެއްކޮށް ފަރުވާ ދިނުމުން ފްރޯޒެން އެމްބްރިއޯ ޓްރާންސްފާ ކުރާ ބަލިމީހުންގެ ބަލިވެ އިނުމުގެ ނަތީޖާ ރަނގަޅުވެދާނެ ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ.

4. ފިރިހެން ހައިޕޮގޮނަޑިޒަމް އަށް ފަރުވާ ދިނުން

ފިރިހެނުންގެ ކިބައިން އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ގޮނަޑޯޓްރޮޕިން ސެކްރެޝަން ނުވުމުން ދިމާވާ ހައިޕޮގޮނަޑިޒަމް އަކީ ބަލިމީހާގެ ނަސްލީ ސިއްހަތާއި ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރަށް ވަރަށް ބޮޑު އަސަރެއް ކުރާ ކަމެކެވެ. މިފަދަ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ހިއުމަން ކޮރިއޮނިކް ގޮނަޑޯޓްރޮޕިން (އެޗްސީޖީ) އަކީ މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. އެޗްސީޖީ ބިސްގަނޑުގައި ހުންނަ ލޭޑިގް ސެލްތަކުގެ މަތީގައި ހުންނަ ރިސެޕްޓަރުތަކާ ގުޅިގެން އިންޓްރާސެލިއުލަރ ސިގްނަލިންގ މަގު އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ކޮލެސްޓްރޯލް ޓެސްޓޮސްޓިރޯން އަށް ބަދަލުވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ. ޓެސްޓޮސްޓިރޯން އިތުރުވުމަކީ ބިސްގަނޑު ބޮޑުވުމާއި ތަރައްގީވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ ބިސްގަނޑުގެ ވޮލިއުމް އިތުރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ހަމައެއާއެކު ޓެސްޓޮސްޓިރޯން އިން ވެސް ނަސްލީ ގުނަވަންތައް ކަމަށްވާ އެޕިޑިޑައިމިސް އާއި ވެސް ޑިފެރެންސް ފަދަ ގުނަވަންތައް ތަރައްގީ ކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެ އެވެ. ފިރިހެނުންގެ ދެވަނަ ޖިންސީ ސިފަތައް އުފެދުމުގައި ޓެސްޓޮސްޓިރޯން އަކީ މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. ޓެސްޓޮސްޓިރޯންގެ މިންވަރު އިތުރުކޮށްގެން އެޗްސީޖީ ފަރުވާ ދިނުމުން ތުނބުޅިއާއި އާދަމްގެ އާފަލު ބޮޑުވެ، މަސްތަކުގެ ބާރު އިތުރުވެ، ޖިންސީ އެދުން އިތުރުވެ، ފަދަ ކަންކަން ކުރެވިދާނެއެވެ.

މާބަނޑު ނޫން އަދި މާބަނޑު އަންހެނުންގެ ސެލްއުލަރ ސޯސްސް، ޓާގެޓްސް، އެސޯސިއޭޓެޑް ސިގްނަލިންގ ކެސްކޭޑްސް، އަދި އެކިއެކި އެޗްސީޖީ އައިސޯފޯމްސްގެ ފުންކްޝަންސް.

މަސްދަރު:ޕަބްމެޑް ^[3]

އެޗްސީޖީގެ މައިގަނޑު އެޕްލިކޭޝަންތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟

1. މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ޑައިގްނޯސް ކުރުމަށް ބޭނުންކުރުން

މާބަނޑު ދުވަސްވަރުގެ ކުރީކޮޅު ސީރަމް ޓީ-އެޗްސީޖީ އަދި β-އެޗްސީޖީ ލެވެލް ވަޒަންކުރުމުގެ އަގު: މާބަނޑު ދުވަސްވަރުގެ ކުރީކޮޅު އާދަޔާ ހިލާފު ކޭސްތައް އެއްކުރުމާއި، ކެމިލޫމިނެސެންސް ބޭނުންކޮށްގެން ސީރަމް ޓީ-އެޗްސީޖީ މިންކުރުމާއި، ރޭޑިއޯއިމިއުނޯއެސޭ ބޭނުންކޮށްގެން ސީރަމް β-އެޗްސީޖީ މިންކުރުމާއި، ޑައިނަމިކް އޮބްޒަރވޭޝަންތައް ހެދުމުން، އެކްޓޮޕިކް ޕްރެގްނެންސީ ގްރޫޕްގައި ސީރަމް ޓީ-އެޗްސީޖީ އަދި β-އެޗްސީޖީގެ މިންވަރު ހުރިކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ އެބޯޝަން ގްރޫޕާއި އިންޓްރައުޓަރިން ޕްރެގްނެންސީ ގްރޫޕަށް ވުރެ މާ ދަށް އަދަދެކެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ ސީރަމް ޓީ-އެޗްސީޖީ އަދި β-އެޗްސީޖީ ލެވެލް ވަޒަންކުރުމުގައި އެކްޓޮޕިކް ޕްރެގްނެންސީ އާއި އިންޓްރައުޓަރިން ޕްރެގްނެންސީ ތަފާތުކުރުމަށް ރަނގަޅު ސްޕެސިފިކްޓީއާއި ޑައިގްނޯސްޓިކް އެކިއުރެސީއެއް ހުރިކަމާއި، ޓީ-އެޗްސީޖީގައި ނާޒުކުކަމާއި އިތުބާރު ބޮޑުކަމެވެ ^{[5] .}.

އެކްޓޮޕިކް ޕްރެގްނެންސީ ޑައިގްނޯސް ކުރުމަށް ސީރަމް އެޗްސީޖީ، β-އެޗްސީޖީ، އަދި ޕްރޮޖެސްޓަރޯން އެއްކޮށް ހޯދުން: އާދައިގެ މާބަނޑު އަންހެނުންނާއި އެކްޓޮޕިކް ޕްރެގްނެންސީ ހުންނަ މާބަނޑު އަންހެނުންގެ ސީރަމް އެޗްސީޖީ، β-އެޗްސީޖީ، އަދި ޕްރޮޖެސްޓަރޯން ހޯދުމުން ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މާބަނޑު އަންހެނުންގެ ސީރަމް އެޗްސީޖީ، β-އެޗްސީޖީ، އަދި ޕްރޮޖެސްޓަރޯންގެ މިންވަރު އާދައިގެ މާބަނޑު އަންހެނުންނަށް ވުރެ ރަނގަޅު އެވެ އެކްޓޮޕިކް ޕްރެގްނެންސީ ހުންނަ އަންހެނުންނެވެ. އެކަނި ފާހަގަކުރެވުނު އިރު، އެކްޓޮޕިކް ޕްރެގްނެންސީ ޑައިގްނޯސް ކުރުމުގައި ސީރަމް އެޗްސީޖީގެ އެކިއުރެސީ ރޭޓް %70.83 އަށް އަރާފައިވެއެވެ؛ β-HCG ގެ އެކިއުރެސީ ރޭޓް %66.7 އަށް އަރާފައިވެއެވެ؛ އަދި ޕްރޮޖެސްޓަރޯންގެ އެކިއުރެސީ ރޭޓް %54.17 އަށް އަރާފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް ސީރަމް އެޗްސީޖީ، β-އެޗްސީޖީ، އަދި ޕްރޮޖެސްޓަރޯން އެއްކޮށްލުމުން އެކްޓޮޕިކް ޕްރެގްނެންސީ ޑައިގްނޯސް ކުރުމުގައި %95.8 އާއި ހަމައަށް އޭކިއުރެސީ ރޭޓް ފެނިފައިވެއެވެ ^[6].

2. އެސިސްޓެޑް ރިޕްރޮޑަކްޓިވް ޓެކްނޮލޮޖީގައި ބޭނުންކުރުން

ފޮލިކިއުލަރ މެޗުއަރިޓީ އޮޕްޓިމައިޒްކުރުން: އޯވަރީ ސްޓިމިއުލޭޝަންގައި ހިއުމަން މެނޮޕޮޒަލް ގޮނަޑޯޓްރޮޕިން (hMG) އިން ގޮނަޑޯޓްރޮޕިން ރިލީޒިންގ ހޯރމޯން އެނަލޮގްސް (Gn-RH-analogue) އިން އުފެދޭ ޕިޓޫއިޓަރީ ޑިސެންސިޓައިޒޭޝަން އަށްފަހު ފޮލިކިއުލަރ މެޗުރިޓީ އޮޕްޓިމައިޒް ކުރެވިދާނެއެވެ. މިއީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ފަރުވާގެ ސައިކަލްތަކުގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބައިގައި އެޗްއެމްޖީ ފަރުވާގެ ތެރޭގައި ދިމާވާ ގަވާއިދާ ހިލާފު އެންޑޯޖެނަސް ލޫޓީނައިޒިންގ ހޯރމޯން (އެލްޖީ) ރިސްޕޮންސް އިން ދުރުހެލިވާތީ އެވެ. ޖީއެން-އާރްއެޗް އެނަލޮގްގެ ގޮތުގައި ބުސެރެލިން ނުވަތަ ޑެގަރެލިކްސް ބޭނުންކޮށްގެން ކުރި ބައެއް ދިރާސާތަކުގައި 282 ބަލިމީހުންނަށް އިން ވިޓްރޯ ފަރޓިލައިޒޭޝަން، ގޭމެޓް އިންޓްރާފެލޯޕިއަން ޓްރާންސްފާ ނުވަތަ 'އިން ވިވޯ' ފަރުވާގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ދީފައިވެއެވެ. ޖީއެންއާރުއެޗް އެނަލޮގް/އެޗްއެމްޖީ/އެޗްސީޖީ އެއްކޮށްގެން ފަރުވާ ދިނުމުން ހުރިހާ ގްރޫޕެއްގައި ވެސް ބަލިވެ އިނުމުގެ ނިސްބަތް ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވި އެވެ. އެޗްއެމްޖީ/އެޗްސީޖީ އިން ފަރުވާ ދިން ބަލިމީހުންގެ ބަލިވެ އިނުމުގެ ނިސްބަތް %17 އަށް އަރާފައިވާއިރު، ޖުމްލަ ފަރުވާ ދިނުމުން %25 ބަލިމީހުން ބަލިވެ އިނދެއެވެ ^{[7] .}.

އެންޑޯމެޓްރިއަލް ރިސެޕްޓިވިޓީ ރަނގަޅުކުރުން: ބިސް އިންޕްލާންޓް ކުރުމުގެ ކުރިން ދޭ މުހިންމު އެއް ސިގްނަލް އަކީ ހިއުމަން ކޮރިއޮނިކް ގޮނަޑޯޓްރޮޕިން (HCG) އެވެ. ދިރާސާތަކުގައި އެންޑޯމެޓްރިއަލް ޓިޝޫތައް ތަޙުލީލުކުރުމުގެ ތެރެއިން އެޗްސީޖީ ރަހިމުގެ ތެރެއަށް ދިނުމަށްފަހު އެންޑޯތެލިއަލް ސެލް އެޑެޝަން މޮލިކިއުލް ވީއީ-ކެޑެރިން (ސީޑީ144) އަދި އެސް-އެންޑޯ-1 (ސީޑީ146) އެކްސްޕްރެސްކުރާ ސެލްތަކުގެ އަދަދު ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ އެންޑޯތެލިއަލް ސެލް އެޑެޝަން މޮލިކިއުލްސް އަކީ އެޗްސީޖީ އިން ދަރިފުޅު އިންޕްލާންޓް ކުރުމާއި ބަލިވެ އިނުމުގެ ނިސްބަތް ރަނގަޅުކޮށްދޭ ޕޮޓެންޝަލް މެކޭނިޒަމަކަށް ވެދާނެ ކަމެވެ ^{[8] .}.

2. ލޫޓިއަލް އިންސުފިޝަންސީ އަށް ފަރުވާ ދިނުން

ފާއިތުވި ދެ ދިހަ އަހަރު ތެރޭގައި އެގްޒޯޖެނަސް ޕްރޮޖެސްޓަރޯން ދިނުމަކީ ލޫޓިއަލް ފޭސް ސަޕޯޓް (އެލްޕީއެސް) ގެ ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރަމުން އަންނަ ކަމެއް ކަމަށާއި، ކޮންޓްރޯލްޑް އޯވަރީ ސްޓިމިއުލޭޝަންގައި ފޮލިކަލްސްގެ ފައިނަލް މެޗުރޭޝަން ޓްރިގަރ ކުރުމަށް ހިއުމަން ކޮރިއޮނިކް ގޮނަޑޯޓްރޮޕިން (HCG) ބޭނުން ކުރުމާ ގުޅިގެން ބޭނުން ކުރަމުން އަންނަ ކަމަށެވެ. އޯވިލޭޝަން ޓްރިގަރ ކުރުމަށް ޖީއެންއާރުއެޗްއޭ ތަޢާރަފް ކުރުމުން ދޭހަވަނީ އެޗްސީޖީ ސަޕްލިމެންޓް ނުދީ، ހިތްހަމަޖެހޭ ބަލިވެ އިނުމުގެ ރޭޓެއް ހޯދުމަށް އެގްޒޯޖެނަސް ޕްރޮޖެސްޓަރޯން ދިނުމަކީ ފުދޭވަރުގެ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ލޫޓިއަލް ފޭސް ސަޕޯޓަށް ބަދަލު ސްޓްރެޓެޖީތައް އެކުލަވާލުމަށް މަގުފަހިވެފައިވެއެވެ. މަލްޓިޕަލް ކޯޕަރާ ލޫޓިއާގެ ލޯކަލް އެންޑޯޖެނަސް ޕްރޮޖެސްޓަރޯން އުފެއްދުން އިތުރުކުރުމަކީ އެއްފަރާތުން އޯވަރީ ހައިޕަރސްޓިމިއުލޭޝަން ސިންޑްރޯމް އުފެދުމުން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި އަދި އަނެއްފަރާތުން އިމްޕްލާންޓް ކުރުން ދެމެހެއްޓުމަށް އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކަށް ޕްރޮޖެސްޓަރޯން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް މުހިންމު ނުކުތާއެކެވެ.

މިހާރު ކުރެވިފައިވާ ދިރާސާތަކުން ވަނީ ލޫޓިއަލް ފޭސް ސަޕޯޓަށް މައިކްރޯ ޑޯޒް އެޗްސީޖީގެ ދައުރު ވަޒަންކޮށް، އޭގެ ފައިދާތަކާއި ގެއްލުންތައް ދިރާސާކޮށްފައެވެ. އެޗްސީޖީގެ ފާރމަކޯކިނެޓިކް ސިފަތަކަށް ބިނާކޮށް، ލޫޓިއަލް ފޭސް ސަޕޯޓްގެ ގޮތުގައި އެޗްސީޖީ ދިނުމުގެ ތަފާތު ބައެއް ގޮތްތަކާ ގުޅިގެން، ލޫޓިއަލް ފޭސްގައި އެޗްސީޖީގެ ކޮންސެންޓްރޭޝަން ޑިސްޓްރިބިއުޝަންގެ ހިސާބުގެ މޮޑެލްއެއް ވަޒަންކޮށްފައިވެއެވެ. ޖީއެންއާރުއެޗްއޭ ޓްރިގަރިންގ (އެބަހީ، 1500އައިޔޫ) އާއި އެކު މިހާރު ފޯރުކޮށްދޭ ލޫޓިއަލް ފޭސް ސަޕޯޓް މާ ވަރުގަދަ ކަމަށާއި، ދުވާލަކު މައިކްރޯ ޑޯޒް އެޗްސީޖީ ދިނުމުން މިހާރު ލިބެން ހުރި ބޭސްތަކަށް އޮޕްޓިމައިޒްޑް ލޫޓިއަލް ފޭސް ސަޕޯޓް ލިބިދާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ. އަދި މައިކްރޯ ޑޯޒް އެޗްސީޖީ މެތެޑުގެ ޕްރިލިމިނަރީ ކްލިނިކަލް ނަތީޖާތައް ދީފައިވެއެވެ ^{[9] .}.

3. ޔުނިލެޓަރަލް އިންޓްރާ އެބްޑޮމިނަލް އަންޑެސްސެންޑް ޓެސްޓިސް އަށް ފަރުވާ ދިނުން

ސެޕްޓެމްބަރު 2010 އިން ސެޕްޓެމްބަރު 2016 އަށް ޔުނިލެޓަރަލް އިންޓްރާ އެބްޑޮމިނަލް އަންޑަސެންޑެޑް ޓެސްޓިސް އަށް އޯކިއޯޕެކްސީ ހެދި ބަލިމީހުންގެ މައްޗަށް ދިރާސާއެއް ކުރިއިރު، އޮޕަރޭޝަން ކުރިތާ ދެ ހަފްތާ ފަހުން ހޯރމޯން ފަރުވާ ލިބުނު ބަލިމީހުންގެ ބެލެނިވެރިން 6 ހަފްތާގެ ޕްރޮޓޮކޯލަކަށް އަމަލު ކުރަން ޖެހުނެވެ. އެ ބަލިމީހުންނަށް ކޮންމެ ހަފްތާއަކު 500 ޔޫއައި (ގޮނާސީ-އެޗްޕީ) ގެ ސަބްކިއުޓަނިއަސް އިންޖެކްޝަން ދިނެވެ. ފަރުވާ ނިމުނުއިރު އަދި އޭގެ 6 މަސް ފަހުން ފޮލޯއަޕް ހެދިއެވެ. ޓެސްޓިސް ވޮލިއުމް ކޮންމެ ފަހަރަކު ވެސް އަލްޓްރާސައުންޑާއި އިލާސްޓޮގްރަފީ އިން ވަޒަންކޮށް ފަރުވާ ނުލިބުނު ބަލިމީހުންނާ އަޅާކިޔާފައިވެ އެވެ. މި ދިރާސާގެ ނަތީޖާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި 45 ބަލިމީހުންނަށް މި ފަރުވާ ލިބިފައިވާއިރު، އެވްރެޖް އުމުރަކީ 18.0±9.7 މަސް އެވެ. 32 ބަލިމީހުންނަށް ޕޯސްޓޮޕަރޭޓިވް ހޯރމޯން ފަރުވާ ދީފައިވާއިރު، އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރެއް ނުވަތަ ކިޔެވުން ދޫކޮށްލުން ވެސް ފެނިފައެއް ނުވެ އެވެ. ހުރިހާ ބަލިމީހުން ވެސް ފޮލޯއަޕް ފުރިހަމަ ކުރި އެވެ. އެއްވެސް ގްރޫޕެއްގައި ޓެސްޓިކިއުލަރ އެޓްރޮފީގެ ކޭސްއެއް ނުފެނެއެވެ. ފަރުވާ ދިން ގްރޫޕްގައި %81 ބަލިމީހުންނަށް 6 މަސް ދުވަހު އާދައިގެ ބިސްގަނޑުގެ ސައިޒަށް ވާސިލްވިއިރު، އެހެން ބަލިމީހުންގެ ބިސްގަނޑުގެ ވޮލިއުމް އަދިވެސް ކުޑައެވެ. ފަރުވާ ނުލިބުނު ގްރޫޕްގައި %46 ބަލިމީހުންގެ ބިސްގަނޑުގެ އާދައިގެ ސައިޒަށް ވާސިލްވެފައިވެއެވެ. އޮޕަރޭޝަނަށްފަހު ހިއުމަން ކޮރިއޮނިކް ގޮނަޑޯޓްރޮޕިން (u-HCG) ބޭނުންކުރުމަކީ ބިސްގަނޑު ބޮޑުވުމާއި ތަރައްޤީވުމަށް ބާރުއަޅައިގެން ބިސްގަނޑުގެ ވޮލިއުމް އާއި ފުންކްޝަން އިތުރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ ^[10]..

4. β-HCG ވެކްސިންގެ ދިރާސާގައި ބޭނުންކުރުން: އެންއައިއައި ބީޓާ-އެޗްސީޖީ ވެކްސިން އިން އިމިއުނައިޒް ކުރި ނަމަވެސް އެންޓި-އެޗްސީޖީ އެންޓިބޮޑީ ޓައިޓަރސް ނެތް އަންހެނުންގެ މައްޗަށް އެޗްސީޖީ ސްޓިމިއުލޭޝަން ޓެސްޓެއް ހެދިއެވެ. ނަތީޖާ ދައްކާގޮތުން ކޮންޓްރޯލް ގްރޫޕްގައި ގިނަ އަންހެނުންގެ އެޗްސީޖީ ސްޓިމިއުލޭޝަނަށްފަހު ޕްރޮޖެސްޓަރޯން ސެކްރެޝަން ލެވެލް ބޭސްލައިން ލެވެލްއަށްވުރެ މާބޮޑުތަނުން މަތިވެފައިވާއިރު، އިމިއުނައިޒްޑް ގްރޫޕްގެ އަންހެނުންގެ ޕީކް ޕްރޮޖެސްޓެރޯން ލެވެލް ވެކްސިން ދިނުމަށްފަހު ބޭސްލައިން ލެވެލްއަށްވުރެ މަތިވެފައި ނުވާތީ، ވެކްސިނުން އުފައްދާ އެންޓިބޮޑީތަކުން އެގްޒޯޖެނަސް އެޗްސީޖީގެ އަސަރު ހުއްޓުވޭނެކަން ހާމަވެއެވެ ^[11]..

ނިންމާލަމުން ދަންނަވާނަމަ، އެޗްސީޖީ އަކީ މެޑިކަލް ދާއިރާގައި، ޚާއްޞަކޮށް ނަސްލު އުފެއްދުމާ ގުޅުންހުރި ކަންކަމުގައި ބަދަލު ނުކުރެވޭ ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. ރިޕްރޮޑަކްޓިވް ފަރުވާގައި، އޯވިލޭޝަން ޑިސްއޯޑަރސްގެ ސަބަބުން ދަރިމައިނުވުން ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް އުއްމީދު ގެނެސްދީ، އޯވިލޭޝަން އަށް ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި އުފެދިދާނެ އެވެ. ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ އެލްއެޗް ރިސެޕްޓަރސް އާއި ގުޅިގެން އެންޓާގޮނިސްޓް ޕްރޮޓޮކޯލްގައި ހުންނަ އެލްއެޗް ލެވެލް އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައި، ފޮލިކިއުލަރ މެޗުރިޓީއަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ. ލޫޓިއަލް އިންސުފިޝަންސީ އަށް އެޗްސީޖީ އިން ކޯޕަސް ލޫޓިއަމް އިން ޕްރޮޖެސްޓަރޯން ނިކުތުމަށް ބާރުއަޅައި، ބަލިވެ އިނުމަށް އެހީތެރިވުމަށް އެކަށީގެންވާ ހޯރމޯން މާހައުލެއް ބެހެއްޓިދާނެ އެވެ. އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކަށް ގޮނަޑޯޓްރޮޕިން ސެކްރެޝަން ނުވުމުން އުފެދޭ ފިރިހެން ހައިޕޮގޮނަޑިޒަމް އަށް އެޗްސީޖީ އިން ބިސްގަނޑުގައި ހުންނަ ލޭޑިގް ސެލްތައް ޓެސްޓޮސްޓިރޯން ސިންތެސިސްކޮށް ސެކްރެޓް ކުރުމަށް ބާރުއަޅައި، ބިސްގަނޑު ތަރައްގީކޮށް، ދެވަނަ ޖިންސީ ސިފަތައް ރަނގަޅުކޮށް، ބަލިމީހާގެ ނަސްލީ ވަޒީފާއާއި ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު މަތިކޮށްދެއެވެ. ހަމައެއާއެކު، އެޗްސީޖީ އަކީ މާބަނޑު ދުވަސްވަރުގެ ކުރީކޮޅު ދެމެހެއްޓުމުގައި މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، ކޯޕަސް ލޫޓިއަމް އިން ޕްރޮޖެސްޓަރޯން މެދުނުކެނޑި ނިކުތުމަށް ބާރުއަޅައި، ދަރިފުޅު އިންޕްލާންޓް ކުރުމާއި ތަރައްޤީވުން ކަށަވަރުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ކްލިނިކަލް ޑައިގްނޯސިސްގައި އެޗްސީޖީގެ މިންވަރު ދެނެގަތުމަކީ މާބަނޑު ދުވަސްވަރުގެ ކުރީކޮޅު ކަނޑައެޅުމާއި އެކްޓޮޕިކް ޕްރެގްނެންސީ ފަދަ އާދަޔާ ހިލާފު ބަލިވެ އިނުންތައް ދެނެގަތުމަށް މުހިންމު އަސާސެކެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ

ޗިނޭޑޫ ންވާބޫއޯބީ އަކީ އޮބްސްޓެޓްރިކްސް އެންޑް ގައިނެކޮލޮޖީ، ރިޕްރޮޑަކްޓިވް ބަޔޮލޮޖީ، ބަޔޯކެމިސްޓްރީ އެންޑް މޮލިކިއުލަރ ބަޔޮލޮޖީ، ކެމިސްޓްރީ، އަދި އޮންކޮލޮޖީގެ ދާއިރާއިން ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވާ ދިރާސާވެރިއެކެވެ. އޭނާ ވަނީ ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ސައުތު ފްލޮރިޑާ، ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ރޮޗެސްޓާ، އަދި މެމޯރިއަލް ސްލޯން ކެޓަރިން ކެންސަރ ސެންޓަރ ފަދަ މަޝްހޫރު ބައެއް މުއައްސަސާތަކާ ގުޅިވަޑައިގެންފަ އެވެ. އޭނާގެ ދިރާސާތަކުގައި ބޮޑަށް އަލިއަޅުވާލާފައިވަނީ ހިއުމަން ކޮރިއޮނިކް ގޮނަޑޯޓްރޮޕިން (އެޗްސީޖީ) ގެ ބަޔޮލޮޖިކަލް ފަންކްޝަންސް އަދި ކްލިނިކަލް އެޕްލިކޭޝަންސް ފަދަ މައުޟޫއުތަކަށެވެ. ޗިނޭޑޫ ންވާބޫއޯބީ ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ރިފަރެންސް އޮފް ސައިޓޭޝަން [3] ގައެވެ.

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] ކޯލް އެލް އޭ އެޗްސީޖީ، މިއަދުގެ ސައިންސްގެ އަޖައިބު[ޖޭ]. ރިޕްރޮޑަކްޓިވް ބަޔޮލޮޖީ އެންޑް އެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ، 2012،10.ޑީއޯއައި:10.1186/1477-7827-10-24.

[2] ވަންގް ޑަބްލިއު، ގޭ އެލް، ޒާންގް އެލް، އެޓް އަލް. miR-126-3p/PI3K/Akt/eNOS އެކްސިސް މެދުވެރިކޮށް އެންޑޯމެޓްރިއަލް ރިސެޕްޓިވިޓީގައި ހިއުމަން ކޮރިއޮނިކް ގޮނަޑޯޓްރޮޕިންގެ މެކޭނިޒަމް[J]. ކައޯސިއުންގް ޖާނަލް އޮފް މެޑިކަލް ސައިންސަސް، 2023،39(5):468-477.DOI:10.1002/kjm2.12672.

[3] ންވާބޫއޯބީ ސީ، އާލިއަރ އެސް، ޝަޓްޒް އެފް، އެޓް އަލް. އެޗްސީޖީ: ބަޔޮލޮޖިކަލް ފަންކްޝަންސް އެންޑް ކްލިނިކަލް އެޕްލިކޭޝަންސް[ޖޭ]. އިންޓަރނޭޝަނަލް ޖާނަލް އޮފް މޮލިކިއުލަރ ސައިންސަސް، 2017،18(10).DOI:10.3390/ijms18102037.

[4] ވަންގް އެލް ކިއު.ފްރޯޒެން އެމްބްރިއޯ ޓްރާންސްފާ ޖެހިފައިވާ ބަލިމީހުންގެ ބަލިވެ އިނުމުގެ ނަތީޖާ ރަނގަޅު ކުރުމަށް އެޗްސީޖީ އާއި ގުޅިގެން ޓީއީއޭއެސްގެ މެކޭނިޒަމް[D]. ހުބޭ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ޗައިނީސް މެޑިސިން، 2019 2019.https://www.cnki.net/KCMS/detail/detail.aspx?dbcode=ސީއެމްއެފްޑީ&dbname=ސީއެމްއެފްޑީ201902&ފައިލްނަން=101912 5066.nh&uniplatform=އޯވަރސީ&v=QTnCAIS-wJGib0OYoJxNjPM5zq1_CXRCc9AInZJFOzSz7vB3VW3GLlaa3nmsoqAC.

[5] ޖިއާންގ އެކްސް.އެކްޓޮޕިކް ޕްރެގްނެންސީ ޑައިގްނޯސް ކުރުމުގައި ސީރަމް ޓޯޓަލް އެޗްސީޖީ އަދި β-އެޗްސީޖީ ލެވެލް ޑިޓަރމިނޭޝަންގެ ކްލިނިކަލް ސިގްނިފިކޭޝަން އެކްސްޕްލޯރޭޝަން[J]. އިންޓަރނޭޝަނަލް މެޑިސިން އެންޑް ހެލްތު ގައިޑެންސް ނިއުސް، 2001(6):47.DOI:10.3760/cma.j.issn.1007-1245.2001.06.033.

[6] ޝިއާއޯ ޑަބްލިއު.އެކްޓޮޕިކް ޕްރެގްނެންސީ ޑައިގްނޯސް ކުރުމުގައި ސީރަމް އެޗްސީޖީ، β-އެޗްސީޖީ، އަދި ޕްރޮޖެސްޓަރޯން ކޮމްބައިންޑް ޑިޓެކްޝަން ބޭނުންކުރުން[J]. އެކްސްޕެރިމެންޓަލް އެންޑް ލެބޯޓްރީ މެޑިސިން، 2020،38(2):354-356.DOI:10.3969/j.issn.1674-1129.2020.02.047.

[7] ބްރެއެންޑްލް ޑަބްލިއު.ކޮމްބައިންޑް ޖީއެންއާރްއެޗް އެނަލޮގްސް/އެޗްއެމްޖީ/އެޗްސީޖީ ޓްރީޓްމަންޓް[ޖޭ]. އާރކައިވްސް އޮފް ގައިނެކޮލޮޖީ އެންޑް އޮބްސްޓެޓްރިކްސް، 1989،245(1-4):931-935.DOI:10.1007/BF02417626.

[8] ބިއެނަރޓް އެމް، ހަބީބް ޕީ، ބަކް ވީ، އެޓް އަލް. އިންޓްރައުޓަރިން އެޗްސީޖީ އެޕްލިކޭޝަން ގެ ސަބަބުން އިންސާނާގެ ގައިގައި އެންޑޯތެލިއަލް ސެލް-ސެލް އެޑެޝަން މޮލިކިއުލްސް އެކްސްޕްރެޝަން އިތުރުވެއެވެ[J]. އާރކައިވްސް އޮފް ގައިނެކޮލޮޖީ އެންޑް އޮބްސްޓެޓްރިކްސް، 2021،304(6):1587-1597.DOI:10.1007/s00404-021-06031-9.

[9] އެންޑަސަން ސީ.ވައި، ފިޝަރ އާރ، ޖިއޮޖިއޯން ވީ، އެޓް އަލް. އެގްޒޯޖެނަސް ޕްރޮޖެސްޓަރޯން އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން ނެތި ލޫޓިއަލް ފޭސް ސަޕޯޓްގެ ގޮތުގައި މައިކްރޯ-ޑޯޒް އެޗްސީޖީ: ސާރކިއުލޭޝަންގައި އެޗްސީޖީ ކޮންސެންޓްރޭޝަންގެ ހިސާބުގެ މޮޑެލިންގ އަދި އިންޓިޝިއަލް ކްލިނިކަލް އެކްސްޕީރިއަންސް[ޖޭ]. ޖާނަލް އޮފް އެސިސްޓެޑް ރިޕްރޮޑަކްޝަން އެންޑް ޖެނެޓިކްސް، 2016،33(10):1311-1318.DOI:10.1007/s10815-016-0764-7.

[10] ޒަމްޕިއެރީ އެން، މުރީ ވީ، ކެމޮގްލިއޯ އެފް އެސް.ޕޯސްޓޯޕަރޭޓިވް ޔޫސް އޮފް ހިއުމަން ކޮރިއޮނިކް ގޮނަޑޯޓްރޮފިން (u-hCG) އިންޕޭޝަންޓްސް ޓްރީޓްޑް ފޯރ އިންޓްރަބްޑޮމިނަލް ޔުނިލެޓަރަލް އަންޑެސްސެންޑް ޓެސްޓިސް[ޖޭ]. އެމެރިކަން ޖާނަލް އޮފް ކްލިނިކަލް އެންޑް އެކްސްޕެރިމެންޓަލް ޔޫރޮލޮޖީ، 2018،6(3):133-137.

[11] ޝަހާނީ އެސް.އެމް، ޕަޓޭލް ކޭ އެލް.ބީޓާ-އެޗްސީޖީ ވެކްސިން އިން އިމިއުނައިޒް ކުރެވިފައިވާ އަންހެނުންނަށް އެޗްސީޖީ ސްޓިމިއުލޭޝަން ޓެސްޓް ބޭނުންކުރުން[ޖޭ]. ކޮންޓްރެސެޕްޝަން، 1991،44(4):453-460.ޑީއޯއައި:10.1016/0010-7824(91)90035-އީ.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.