لەلایەن Cocer Peptides 
1 مانگ پێش ئێستا
هەموو ئەو بابەت و زانیارییە بەرهەمانەی کە لەم ماڵپەڕەدا پێشکەش دەکرێن تەنیا بۆ بڵاوکردنەوەی زانیاری و مەبەستی پەروەردەییە.
ئەو بەرهەمانەی لەم ماڵپەڕەدا دابینکراون تەنها بۆ لێکۆڵینەوە لە ناو ئامێری پشکنیندا دانراون. توێژینەوەکانی ناو ئامێری پشکنینی دەرەکی (بە لاتینی: *لە شووشەدا*، واتە لە کەلوپەلی شووشەدا) لە دەرەوەی جەستەی مرۆڤ ئەنجام دەدرێت. ئەم بەرهەمانە دەرمان نین، لەلایەن ئیدارەی خۆراک و دەرمانی ئەمریکا (FDA) پەسەند نەکراون و نابێت بۆ ڕێگریکردن، چارەسەرکردن، یان چارەسەرکردنی هیچ حاڵەتێکی پزیشکی، نەخۆشی، یان نەخۆشییەک بەکاربهێنرێن. بە پێی یاسا بە توندی قەدەغەیە کە ئەم بەرهەمانە بە هەر شێوەیەک بێت بخرێتە ناو جەستەی مرۆڤ یان ئاژەڵەوە.
Melanotan-II تێڕوانینێکی گشتی
میلانۆتان-II (MT-II) هاوشێوەیەکی دروستکراوی هۆرمۆنی هاندەری α-میلانۆسایتە (α-MSH) کە سەر بە پۆلی ئاگۆنیستەکانی میلانۆکۆرتینە. MT-II تەنها بۆ مەبەستی پەیوەست بە ڕەنگکردن بەکارنایەت؛ لە بواری توێژینەوەی پزیشکیدا، لێکۆڵینەوەی لەسەر دەکرێت بۆ بەکارهێنانی ئەگەری لە چارەسەرکردنی حاڵەتەکانی وەک تێکچوونی ئیرەکشن.
وێنەی یەکەم پێکهاتەی میلانۆتان-II.
میکانیزمی کارکردنی میلانۆتان-II
MT-II بە شێوەیەکی سەرەکی کاریگەرییەکانی خۆی بە کارلێککردن لەگەڵ وەرگرەکانی میلانۆکۆرتین (MCRs) بەکاردەهێنێت. خێزانی وەرگری میلانۆکۆرتین چەندین ژێر جۆری وەک MC1R، MC2R، MC3R، MC4R، و MC5R لەخۆدەگرێت. MT-II ئاگۆنیستێکی وەرگری میلانۆکۆرتینی هەڵنەبژێردراوە کە دەتوانێت بە چەندین MCR ببەسترێتەوە و چالاک بکات.
لە پێستدا، MT-II دەبەسترێتەوە بە MC1R لەسەر ڕووی میلانۆسایدەکان، چالاککردنی ئەدینیلات سایکلاز، کە ئاستی خولیی AMP (cAMP) زیاد دەکات، بەمەش پرۆتین کیناز A (PKA) چالاک دەکات. PKA فاکتەری نووسینەوەی پەیوەست بە مایکرۆفتالمیا (MITF) لە ڕێگەی فۆسفۆڕیلاسیۆنەوە چالاک دەکات. MITF فاکتەری سەرەکی نووسینەوەیە لە دروستکردنی میلانین، دەربڕینی جینەکانی وەک تایرۆسیناز، پڕۆتینی پەیوەندیدار بە تایرۆسیناز-1 (TRP-1)، و پڕۆتینی پەیوەندیدار بە تایرۆسیناز-2 (TRP-2) بەرز دەکاتەوە، کە ئەنزیمەکانن کە بەشدارن لە دروستکردنی میلانین، لە کۆتاییدا دەبێتە هۆی زیادبوونی ڕەنگکردنی پێست و بەدەستهێنانی کاریگەری ڕەنگکردن.
لە سیستەمی دەماردا، MT-II کاریگەری لەسەر هەندێک سیستەمی دەماری هێلکەدان هەیە. دەتوانێت سیستەمی ناوەندی ئۆکسیتۆسین هان بدات. توێژینەوەکان دەریانخستووە کە دەرزیکردنی MT-II لە ڕێگەی خوێنبەرەوە بە شێوەیەکی بەرچاو دەربڕینی Fos لە دەمارە گەورەکانی ناوکی سەروو کۆئەندامی زاوزێ (SON) و ناوکی پاراڤێنتریکول (PVN)ی هیپۆتالاموس هان دەدات، وەڵامێک کە دەتوانرێت بە دەرزی لێدانی پێشوەختەی ناو مێشک و ژێرپەنجەی دژە میلانۆکۆرتین SHU-9119 لاواز بکرێت. تۆمارە ئەلکترۆفیزیۆلۆژییەکان نیشان دەدەن کە دەرزی لێدانی MT-II لە ڕێگەی خوێنبەرەوە فرێکوێنسیی تەقەکردنی دەمارەکانی ئۆکسیتۆسین لە SON زیاد دەکات بەڵام دەردانی ئۆکسیتۆسین دێندریتی لە ناو SONدا دەستپێناکات. بەهۆی لێکۆڵینەوەکانی پێشوو کە دەریانخستووە کە بەکارهێنانی ڕاستەوخۆی ئاگۆنیستەکانی میلانۆکۆرتین دەمارەکانی ئۆکسیتۆسین لە ناوکی سەرەوەی چاو (SON) ناهێڵێت، کاریگەرییەکانی MT-IIی ناو خوێنبەر ڕەنگە لانیکەم بەشێکی ناڕاستەوخۆ نێوەندگیرییان هەبێت، بە ئەگەرێکی زۆرەوە لە ڕێگەی چالاککردنی زانیارییەکانی ناوەوە لە بنەچەی مێشکی کۆتاییەوە، کە MT-II دەربڕینی Fos زیاد دەکات.
سەرەڕای ئەوەش، MT-II هەندێک میکانیزمی کارکردنی لەسەر میتابۆلیزمی وزە و ڕێکخستنی گەرمی هەیە. لە تاقیکردنەوەکانی مشکدا، دەرزیکردنی MT-II لەناو زراودا دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی میتابۆلیزم/کەم گەرمی بەرچاو و کاتی. ئەم دیاردەیە کەمگەرمییە لە مشکەکانی Kit W-sh/W-sh کە خانەی ماستیان نییە نامێنێت، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە خانەکانی ماست پێویستن بۆ دابەزینی گەرمی بەهۆی MT-II. MT-II دەتوانێت خانە ماستەکان لە ڕێگەی هەردوو میکانیزمی وابەستە بە MRGPRB2 و سەربەخۆ هان بدات بۆ ئازادکردنی هیستامین، کە کەمگەرمی لە ڕێگەی وەرگرەکانی هیستامین H 1 بەرهەم دەهێنێت، چونکە دژە هەڵبژێردراوی پیریلامین یان لابردنی وەرگرەکانی H 1 ئەم کاریگەرییە کەمگەرمییە بە شێوەیەکی بەرچاو لاواز دەکات.
کاریگەرییەکانی میلانۆتان-II
ڕۆڵی لە ڕەنگکردنی پێستدا
یەکێک لە کاریگەرییە دیارەکانی MT-II بریتییە لە هاندانی زیادبوونی ڕەنگکردنی پێست، واتە بەدەستهێنانی کاریگەری ڕەنگکردنی پێست. فیدباکەکانی بەکارهێنەران دەریدەخەن کە نزیکەی هەموو ئەو بەشداربووانەی کە هەوڵی ڕەنگکردنیان داوە بە MT-II پێستیان ڕەش بووەتەوە. ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە MT-II پلەیەکی دیاریکراوی سەربەخۆیی هەیە لە هاندانی ڕەنگکردنی پێست، بە تەواوی پشت بە تیشکی سەروو بنەوشەیی نابەستێت بۆ دەستپێکردنی ئامێری دروستبوونی میلانۆ. لە هەندێک لێکۆڵینەوەدا، تێبینییەکانی مۆدێلی ئاژەڵ و تاقیکردنەوەکانی خانەکانی ناو ئامێری پشکنینی دەرەکی دەریانخستووە کە MT-II ڕاستەوخۆ میلانۆسایدەکان هان دەدات، دەربڕینی بەرهەمهێنانی ئەنزیمەکانی پەیوەست بە دروستکردنی میلانین بەرز دەکاتەوە، بەمەش میلانین و تاریکبوون بەرەوپێش دەبات ڕەنگی پێست. ئەم کاریگەرییە بەدیلێکی پۆتانسێل پێشکەش دەکات بۆ ئەوانەی کە بەدوای ڕەنگی برۆنزیدا دەگەڕێن لەکاتێکدا نیگەرانن لە تێکچوونی پێست بەهۆی تیشکی سەروو بنەوشەییەوە.
کاریگەری لەسەر ڕەفتاری دەمارەکان
لە ڕووی کاریگەرییەکانی ڕەفتاری دەمارەوە، MT-II کرداری فرەلایەنە پیشان دەدات. لە توێژینەوەکانی بەکارهێنانی ماسی زێبرا وەک مۆدێل، دەرکەوت کە تەنانەت خۆراکی کورتخایەنی چەوری بەرز (HF) (تەنها نزیکەی 1%ی تەمەنی ماسی زێبرا، یان سێ هەفتە دەخایەنێت) دەتوانێت ببێتە هۆی تێکچوونی بیرەوەری ناسینەوە، بەرزبوونەوەی ئاستی دڵەڕاوکێ و کەمبوونەوەی مەیلی گەڕان لە ماسی زیبرادا. MT-II دەتوانێت ئەم نائاساییانە پێچەوانە بکاتەوە کە بەهۆی خۆراکی چەوری زۆرەوە هێنراونەتە ئاراوە، یادەوەری ناسینەوەی ماسی زێبرا، دڵەڕاوکێ و هەڵسوکەوتی گەڕان دەگەڕێنێتەوە بۆ ئاستێکی هاوشێوەی گروپی خۆراکی ئاسایی.
لە توێژینەوەکانی پەیوەست بە ئۆتیزمدا، بە بەکارهێنانی مۆدێلی مشکی چالاککردنی بەرگری دایکی (MIA) بۆ ھاوشێوەکردنی ئۆتیزم، مشکی نێری MIA تایبەتمەندی هاوشێوەی ئۆتیزم پیشان دەدات، وەکو تێکچوونی نیشاندەری ڕەفتاری کۆمەڵایەتی، کەمبوونەوەی پەیوەندی دەنگی، و زیادبوونی ڕەفتاری دووبارەبووەوە. دوای حەوت ڕۆژ لە چارەسەرکردنی MT-II، نیشاندەری ڕەفتاری کۆمەڵایەتی لە مشکە نێرەکانی MIA باشتر بوو، لە کاتێکدا نیشاندەری ڕەفتاری کۆمەڵایەتی لە مشکەکانی C57 کە پاشخانێکی ئاسایییان هەبوو هیچ گۆڕانکارییەکی بەرچاویان نیشان نەدا دوای چارەسەرکردنی MT-II. ئەمە ئەوە پیشان دەدات کە MT-II کاریگەری چارەسەری پۆتانسێلی هەیە لە باشترکردنی کەمییەکانی ڕەفتاری هاوشێوەی ئۆتیزم، کە ئاراستەی نوێ بۆ لێکۆڵینەوەکانی چارەسەری ئۆتیزم دابین دەکات.
وێنە 2 مشکە نێرە پێگەیشتوەکانی MIA زیادبوونی دەربڕینی وەرگری ئۆکسیتۆسینیان لە قۆڵۆنی پێشەوەی چەقۆییدا نیشان دا.
کاریگەری لەسەر میتابۆلیزمی وزە و ڕێکخستنی گەرمی
هەروەها MT-II کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر میتابۆلیزمی وزە و ڕێکخستنی گەرمی هەیە. لە تاقیکردنەوەکانی مشکدا، مشکەکان کە کەمی پێپتیدی چالاککەری ئەدینیلات سایکلازی هێلکەدانیان هەبووە، MT-II لە ڕێگەی دەرزی دەوروبەرییەوە ڕۆژانە بۆ ماوەی سێ هەفتەی یەک لە دوای یەک لە کاتی گونجاندنی سەرمادا بەکارهێنران. ئەنجامەکان دەریانخست کە MT-II دەتوانێت بەشێکی توانای تێکچوونی گەرمی دروستکردنی مشکەکان بگەڕێنێتەوە. بە پێوانەکردنی ڕێژەی گۆڕانکارییەکانی نۆرۆئەپینفرین، دەرکەوت کە توانای گەرمکەرەوەی مشکەکانی چارەسەرکراو بە MT-II بەشێکی گەڕاوەتەوە. سەرەڕای ئەوە، چارەسەری MT-II کەموکوڕیەکانی بەکارهێنانی چەوری لە ژێر هاندانی ئەدرێنەرژیکدا ڕاستکردەوە، ئەمەش پێشنیار دەکات کە MT-II ڕەنگە کاریگەری لەسەر دروستبوونی گەرمی هەبێت لە شانە چەورییە قاوەییەکان بە ڕێکخستنی چالاکیی دەماری هاوسۆزی، بەمەش ڕۆڵی دەگێڕێت لە پاراستنی هاوسەنگی گۆڕانکاری وزە.
MT-II دەتوانێت کەمبوونەوەی گەرمی لە مشکدا هان بدات بە چالاککردنی خانەکانی ماست و دەردانی هیستامین. ئەم پرۆسەیە ڕۆڵی MT-II لە میکانیزمەکانی ڕێکخستنی پلەی گەرمیدا ئاشکرا دەکات.
کاریگەرییە ئەگەرییەکان لەسەر سیستەمی زاوزێ
هەروەها MT-II کاریگەری ئەگەری لەسەر سیستەمی زاوزێ هەیە. لێکۆڵینەوەی لەسەر کراوە بۆ چارەسەرکردنی تێکچوونی کۆئەندامی زاوزێ، کە پەیوەندی بە کاریگەرییە هاندەرەکانیەوە هەیە لەسەر سیستەمی زاوزێ.
بەکارهێنانی میلانۆتان-II
بەکارهێنان لە پیشەسازی جوانکاریدا
لە پیشەسازی جوانکاریدا، MT-II بە پلەی یەکەم وەکو مادەی ڕەنگکردن بەکاردەهێنرێت. لەگەڵ پەرەسەندنی خواست بۆ ڕەنگێکی تەندروست و برۆنزی و نیگەرانییەکان سەبارەت بە زیانەکانی پێست کە بەهۆی بەرکەوتنی خۆری تەقلیدییەوە دروست دەبێت (وەک سووتانی خۆر و زیادبوونی مەترسی شێرپەنجەی پێست)، MT-II سەرنجی ڕاکێشاوە وەک بەرهەمێک کە بانگەشەی ئەوە دەکرێت کە ڕەنگکردنی پێست بەدەست دەهێنێت بەبێ ئەوەی پشت بە بەرکەوتنی خۆر ببەستێت. بەڵام بەو پێیەی لەلایەن دەزگا دەسەڵاتدارەکانی وەک FDA پەسەند نەکراوە و لێکۆڵینەوەی سەلامەتی و کاریگەریی بەرفراوانی نییە، بەکارهێنانی لە بازاڕی جوانکاریدا لە ناوچەیەکی خۆڵەمێشیدا دەمێنێتەوە. لە هەندێک وڵات و ناوچەدا، فرۆشتنی نایاسایی ئۆنلاین لە MT-II بۆ مەبەستی جوانکاری ناوبەناو ڕوودەدات.
بەکارهێنان لە توێژینەوەی پزیشکیدا
لە بواری توێژینەوەی پزیشکیدا، بەکارهێنانی MT-II بە پلەی یەکەم سەرنج دەخاتە سەر لێکۆڵینەوە لە بەکارهێنانە چارەسەرییە ئەگەرییەکانی بۆ نەخۆشییە جیاوازەکان. لە چوارچێوەی تێکچوونەکانی ڕەفتاری دەمارەکاندا، MT-II کاریگەری خۆی نیشانداوە لە باشترکردنی نائاساییەکانی ڕەفتاری دەماری کە بەهۆی خۆراکی چەوری زۆرەوە لە ماسی زیبرا و کەمیی ڕەفتاری هاوشێوەی ئۆتیزم لە مشکی نێری MIAدا هێنراوەتەوە، ئەمەش ئاراستەی توێژینەوەی نوێی پێشکەش کردووە بۆ چارەسەرکردنی تێکچوونە دەمارییە پەیوەندیدارەکان.
لە توێژینەوەکانی میتابۆلیزمی وزە و نەخۆشییە پەیوەندیدارەکان بە ڕێکخستنی گەرمی، کاریگەری ڕزگارکردنی MT-II لەسەر دروستبوونی گەرمی لە مشکە کەمییەکانی PACAPدا بەهای پۆتانسێلی خۆی لە چارەسەرکردنی نەخۆشییە میتابۆلیزمەکانی وەک قەڵەوی پێشنیار دەکات. لێکۆڵینەوەی زیاتر لە میکانیزمەکانی ڕێکخستنی MT-II لەسەر ڕێڕەوی ئاماژەدانی پەیوەست بە میتابۆلیزمی وزە لەوانەیە ببێتە هۆی پەرەپێدانی ماددە چارەسەرییە نوێیەکان بۆ تێکچوونەکانی گۆڕانکاری. هەروەها لێکۆڵینەوەکان لەسەر میکانیزمەکانی بنەمای کەمبوونەوەی گەرمی بەهۆی MT-II دەتوانن تێگەیشتنمان لە پرۆسە فیزیۆلۆژییەکانی ڕێکخستنی گەرمی قووڵتر بکەنەوە، کە بنەمایەکی تیۆری بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشییەکانی پەیوەست بە نائاساییەکانی ڕێکخستنی گەرمی دابین دەکات.
لە بواری نەخۆشییەکانی کۆئەندامی زاوزێدا، لێکۆڵینەوەکان لەسەر بەکارهێنانی MT-II بۆ چارەسەرکردنی تێکچوونی کۆئەندامی زاوزێ، هەرچەندە هێشتا لە قۆناغە سەرەتاییەکانیدایە، بەڵام بژاردەیەکی نوێ بۆ چارەسەرکردنی تێکچوونی کارکردنی سێکسی پیاوان پێشکەش دەکات.
ئەنجام
میلانۆتان-II، وەک هاوشێوەیەکی هۆرمۆنی هاندەری α-میلانۆسایتی دروستکراو، خاوەنی چەندین ئەرکی بایۆلۆژییە کە بریتین لە ڕەنگکردنی پێست، پرۆسەی ڕەفتاری دەمار، میتابۆلیزمی وزە، ڕێکخستنی گەرمی و سیستەمی زاوزێ. لە ڕووی ڕەنگکردنی پێستەوە، دەتوانێت ببێتە هۆی ڕەشبوونەوەی پێست، کە ڕێڕەوێکی پۆتانسێل بۆ ڕەنگکردنی پێست پێشکەش دەکات. لە بواری توێژینەوەی پزیشکیدا، MT-II ئاسۆی بەکارهێنانی فراوان نیشان دەدات. توێژینەوەکان لەسەر تێکچوونەکانی ڕەفتاری دەمار، میتابۆلیزمی وزە و نەخۆشییەکانی پەیوەست بە ڕێکخستنی گەرمی، و تێکچوونی سیستەمی زاوزێ ئاراستەی نوێ بۆ چارەسەرکردنی ئەم حاڵەتانە دابین دەکەن.
سەرچاوەکان
[1] مەکێنزی ن، گۆنزالێز ن، هوانگ سی، و هاوکارانی. پێشکەشکردنی پۆستەرPS09 ئەزموونی بەکارهێنەری دەرزی میلانۆتانی II بۆ ڕەنگکردن [J]. گۆڤاری بەریتانی بۆ پێست، 2024،191(تەواوکەر_1):i179-i180.DOI:10.1093/bjd/ljae090.380.
[2] Wekwejt P, Wojda U, Kiryk A. میلانۆتان-II تێکچوونی بیرەوەری پێچەوانە دەکاتەوە کە بەهۆی خۆراکی کورتخایەنی HF ەوە هێنراوە [J]. بایۆپزیشکی و چارەسەری دەرمانی، 2023،165:115129.DOI:10.1016/j.biopha.2023.115129.
[3] تۆماسی س، دیمیتۆ ئێم پی، کای م، و هاوکارانی. CLIPsing Melanotan-II بۆ دۆزینەوەی چەندین ئاگۆنیستەکانی hMCR هەڵبژێردراوی کارایی [J]. گۆڤاری کیمیای پزیشکی، 2022،65(5):4007-4017.DOI:10.1021/acs.jmedchem.1c01848.
[4] گیلهولی ئی، دالی س، مەکێنا دی. ئەزموونی بەکارهێنەری میلانۆتان II: لێکۆڵینەوەیەکی چۆنایەتی لە مەکۆکانی گفتوگۆی ئۆنلاین[J]. پێست، 2021، 237(6):995-999.DOI:10.1159/000514492.
[5] پیتێرز بی، هادیمێری ه، والبێرگ ڕ، و هاوکارانی. میلانۆتانی دووەم: هۆکارێکی ئەگەری سکچوونی گورچیلە: پێداچوونەوە بە وتارەکان و ڕاپۆرتی کەیسەکان [J]. ڕاپۆرتەکانی کەیسی سێن، 2020،9(2):159-161.DOI:10.1007/s13730-020-00447-z.
[6] پایڤا ل، ساباتیێر ن، لێنگ گ، و هاوکارانی. کاریگەری میلانۆتان-II لەسەر کاردانەوەی بەرگری فۆسی مێشک و چالاکیی دەمارەکانی ئۆکسیتۆسین و دەردانی لە مشکدا [J]. گۆڤاری دەمارە هێلکەدانەکان، 2017،29(2).DOI:10.1111/jne.12454.
بەرهەمێک بەردەستە تەنها بۆ بەکارهێنانی توێژینەوە:
