ޖީއެލްޕީ-1 5އެމްޖީ

▎ ޖީއެލްޕީ-1 ސްޓްރަކްޗަރ

▎ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސާޗް

ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައިތޯ؟

ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ އިންސާނާގެ ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 (ޖީއެލްޕީ-1) އެނަލޮގެއް ކަމަށާއި، މިއީ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ބޭސްތަކުގެ ކްލާހަށް ނިސްބަތްވާ އެއްޗެކެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ ކެއުމަށްފަހު ގޮހޮރުގެ ސެލްތަކުން ނިކުންނަ ގުދުރަތީ ގޮތުން އުފެދޭ ހޯރމޯނެއް ކަމަށާއި، މިއީ އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން އިތުރުކޮށްދީ، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަށް ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވާ ހޯރމޯނެކެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 އުފެދުނީ ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ފުންކްޝަންތަކާ ބެހޭ ފުން ދިރާސާތަކުންނެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ޑައިޕެޕްޓައިޑައިލް ޕެޕްޓައިޑޭޒް-4 (ޑީޕީޕީ-4) އެންޒައިމްތަކުން ފަސޭހައިން ގެއްލިގެންދާ އެއްޗަކަށް ވާތީ، ހަށިގަނޑުގައި ހަފް ލައިފް ކުރު، ގާތްގަނޑަކަށް 1-2 މިނެޓެވެ. މި ލިމިޓެޝަނުން އަރައިގަތުމަށްޓަކައި ސައިންސްވެރިން ޖީއެލްޕީ-1 ގެ އޮނިގަނޑު ބަދަލުކޮށް، ވަކި އެމިނޯ އެސިޑް ބަދަލުތަކެއް ތަޢާރަފްކޮށް، ޑީޕީޕީ-4 އެންޒައިމްތަކަށް ދިފާޢުވުން އިތުރުކުރުމަށްޓަކައި ރައްކާތެރި ގްރޫޕްތައް އިތުރުކޮށް، ހަށިގަނޑުގައި އޭގެ އަމަލުކުރާ މުއްދަތު ދިގުކޮށްލިއެވެ ^[1] . ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ސްޓްރަކްޗަރގައި 8 ވަނަ މަގާމުގައި ހުންނަ އެލަނިންގެ ބަދަލުގައި α-އެމިނޯއައިސޮބިއުޓިރިކް އެސިޑް (Aib) އުފެދި، މިއީ ބޭހުގެ ސްޓެބިލިޓީ ރަނގަޅުކޮށްދޭ އެއްޗެއް ނޫން ކަމަށާއި، ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އާއި އެކު ބައިންޑިންގ ފޯސް އިތުރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ ^[2] . ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ސީ-ޓާރމިނަސް އަށް ޚާއްޞަ ފެޓީ އެސިޑް ސައިޑް ޗޭންއެއް އިތުރުކޮށް، γ-ގްލޫޓާމިން މެދުވެރިކޮށް ލައިސިން ރެސިޑިއުއަކާ ގުޅި، ބޭހުގެ ހަފް ލައިފް އިތުރަށް ދިގުވެ، ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު އިންޖެކްޓް ނުވަތަ ދުވާލަކު އެއްފަހަރު އަނގައިން ބޯން ފުރުސަތު ލިބެއެވެ ^[1] . ޖީއެލްޕީ-1 ފުރަތަމަ އުފެއްދީ ގުދުރަތީ ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ދިރާސާތަކާއި ބަދަލުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންނަށް މާ ފައިދާހުރި ފަރުވާއެއް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ މަޤްޞަދުގައެވެ ^{[1، 2]} . މި ސްޓްރަކްޗަރަލް އޮޕްޓިމައިޒޭޝަންތަކުގެ ތެރެއިން ޖީއެލްޕީ-1 އިން ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް އެކްޓިވިޓީ ހިފެހެއްޓުމުގެ އިތުރުން އޭގެ ފާރމަކޯކިނެޓިކް ޕްރޮޕަޓީސް ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުކޮށް، މުހިންމު ކްލިނިކަލް އަގުހުރި ދިގު މުއްދަތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓަކަށް ވެއެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 އުފެއްދުމަކީ ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންނަށް އާ ފަރުވާގެ ގޮތްތައް ގެނެސްދޭ މުހިންމު ކާމިޔާބީއެކެވެ. ގުދުރަތީ ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ސްޓްރަކްޗަރ އޮޕްޓިމައިޒްކޮށްގެން، އޭގެ ކުރު ހާފް ލައިފްގެ ލިމިޓެޝަން އަރައިގަނެ، ބޭހުގެ ސްޓެބިލިޓީއާއި އެކްޝަންގެ މުއްދަތު ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ.

ޖީއެލްޕީ-1 ގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯ؟

ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ ދިގު މުއްދަތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 (ޖީއެލްޕީ-1) ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް އެއް ކަމަށާއި، އޭގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމް މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ހާސިލް ކުރެވެނީ ތިރީގައިވާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ.

ލޭގައި ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޓް ކުރުން:

ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ އާ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް (ޖީއެލްޕީ-1އާރްއޭ) އެކެވެ. އޭގެ އަސާސީ މެކޭނިޒަމަކީ ކާނާ ކެއުމަށް ޝައުގުވެރިކަން ހުއްޓުވައި، ސަރުބީ ގިނަ ކާނާތަކަށް އިސްކަންދިނުން މަދުކޮށް، ކާނާ ކެއުން މަދުކުރުމަށް ހައިޕޮތެލަމިކް ފީޑިން ސެންޓަރު މޮޑިއުލޭޓް ކުރުމެވެ. އަދި ފުރިހަމަކަން އިތުރުކޮށްދީ، ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްކޮށްދީ، ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް މޮޓިލިޓީ ދަށްކޮށްދީ، އެކަމުގެ ސަބަބުން ބަރުދަން ލުއިކޮށްދެ އެވެ. މި ބަރުދަން ކުޑަކުރުމުގެ ސަބަބުން އިންސިއުލިންގެ ނާޒުކުކަން އިތުރުވެ، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ ^[3] . ޖީއެލްޕީ-1 އިން ރޮޑެންޓްސް ގެ ބަރުދަން ލުއިކޮށްދެނީ ޑިސްޓްރިބިއުޓެޑް ނިއުރަލް ޕަތްވޭސް މެދުވެރިކޮށެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މިއީ ސިކުނޑީގެ ދަނޑި، ސެޕްޓަލް ނިއުކްލިއަސް އަދި ހައިޕޮތެލަމަސް އަށް އަމަލުކުރާ އެއްޗެއް ނަމަވެސް ލޭ-ސިކުނޑީގެ ހުރަސް ހުރަސް ނުކުރާ އެއްޗެކެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ސިކުނޑިއާ މުޢާމަލާތް ކުރަނީ ސާރކަމްވެންޓްރިކިއުލަރ އޯގަންސް އާއި ވެންޓްރިކިއުލަރ-ޕްރޮކްސިމަލް އޭރިއާސް މެދުވެރިކޮށެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 އިން ސިކުނޑީގެ ދިހަ ސަރަހައްދެއްގައި ސީ-ފޮސް އެކްޓިވޭޓް ކުރާއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި ސީދާ ޖީއެލްޕީ-1އާރ އިންޓަރެކްޝަން ނުހިމެނޭ ހިންޑްބްރޭން އޭރިއާތަކާއި ލެޓަރަލް ޕެރަބްރެކިއަލް ނިއުކްލިއަސް ފަދަ ސެކަންޑަރީ ރީޖަންސް ހިމެނެއެވެ. އޮޓޮމެޓިކް އެނަލިސިސްތަކުން ދައްކާގޮތުގައި އެކްޓިވޭޝަންގައި ލެޓަރަލް ޕެރަބްރެކިއަލް ނިއުކްލިއަސް ނިއުރޯންސް އިން ކެއުން ނިންމާލުން ކޮންޓްރޯލްކޮށް، މިހެންވުމުން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޓް ކުރެވެއެވެ ^{[4] .} .

ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ރެގިއުލޭޝަން:

ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ ގޮހޮރުގައި ހުންނަ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އަށް އަމަލުކޮށް، ވެގަސް ނާރު މަގު ބޭނުންކޮށްގެން ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް މޮޓިލިޓީ މޮޑިއުލޭޓް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. އެއީ އެންޓްރަލް ކޮންޓްރެކްޝަންސް ދަމަހައްޓައި، ޕައިލޮރިކް ސްފިންކްޓަރ ޓެންޝަން ބާރުކޮށްދީ، ގޭސްޓްރިކް ކާނާ ހިފެހެއްޓުން ދިގުކޮށްދީ، ޑިއުޑެނަލް އެންޓްރީ ލަސްކޮށްދީ، ކެއުމަށްފަހު ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ސްޕައިކްވުން ހުއްޓުވައި، ސްޓޭބަލް ލެވެލްތަކަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ ^[5] . މީގެ އިތުރުން ޖީއެލްޕީ-1 ގެ އަސަރު ސެންޓްރަލް ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އަށް ޚާއްޞަކޮށް ހައިޕޮތެލަމިކް އާކިއުއޭޓް އަދި ޕެރަވެންޓްރިކިއުލަރ ނިއުކްލިއަސް އަށް ކުރެއެވެ. މިއީ ނިއުރޯޕެޕްޓައިޑް ވައި (NPY) އަދި އަގޫޓީއާ ގުޅުންހުރި ޕްރޮޓީން (AgRP) ފަދަ ކާހިތްވުން ހުއްޓުވާއިރު، ޕްރޮއޯޕިއޯމެލަނޯކޯޓިން (POMC) ނިއުރޯންތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށް އަލްފާ-މެލަނޯސައިޓް ސްޓިމިއުލޭޓިންގ ހޯރމޯން (α-MSH) ސެކްރެޝަން އިތުރުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ ^[5] . މި އަމަލުތަކުގެ ސަބަބުން ފުރިހަމަކަން އިތުރުވެ، ބަނޑުހައިހޫނުކަން ކުޑަވެ، ކާނާ ކެއުން މަދުވެ، ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދީ، ނުސީދާ ގޮތެއްގައި ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ރަނގަޅުވެއެވެ.

ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ޕްރޮޓެކްޝަން:

ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ސަބަބުން ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ސެލްތަކުން ނައިޓްރިކް އޮކްސައިޑް (އެންއޯ) އާއި އެހެނިހެން ވެސޯޑިލޭޓަރސް ދޫކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ވެސޯޑިލޭޝަން އަދި ލޭ ދައުރުވުން އިތުރުވެއެވެ. އަދި އިންފްލެމޭޝަން އަދި އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް ހުއްޓުވައި، އެންޑޯތެލިއަލް ޑެމޭޖް އަދި އެތެރޮސްކްލޮރޯސިސް ރިސްކް ކުޑަކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ކާހިތްވުމާއި ކާނާ ކެއުން ހުއްޓުވައިގެން ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް އެހީތެރިވެދީ، ލިޕިޑް ހަކުރުބަލި ރަނގަޅުކޮށްދީ، ޓްރައިގްލިސެރައިޑްސް އާއި ލޯ ޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީން ކޮލެސްޓްރޯލް (އެލްޑީއެލް-ސީ) ދަށްކޮށްދީ، ހައި ޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީން ކޮލެސްޓްރޯލް (އެޗްޑީއެލް-ސީ) މަތިކޮށްދީ އެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ، ރެނަލް ހީމޯޑައިނަމިކްސް އަދި ނިއުރޯއެންޑޮކްރައިން ފަންކްޝަން މޮޑިއުލޭޓްކޮށް، ހައިޕަރޓެންޝަން ރިސްކް ދަށްކޮށް، ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ޑިޒީޒް ރިސްކް ފެކްޓަރސް ދަށްކޮށްދީގެން ލޭގެ ޕްރެޝަރަށް ފައިދާ ލިބިދާނެއެވެ ^{[6] .} .

ޖީއެލްޕީ-1 އަދި ވޮޓް އިން ބެޓް އަށް ބަދަލުވުމާއި ބެޓް އެކްޓިވޭޓްވުމުގެ ޓްރާންސްކްރިޕްޝަނަލް ރެގިއުލޭޝަން.

މަސްދަރު: ޕަބްމެޑް ^[13]

މުހިންމު ތަޖުރިބާތަކާއި ދިރާސާތައް

ކެމިކަލް ސްޓްރަކްޗަރ ޑިޒައިން އާއި އޮޕްޓިމައިޒޭޝަންގެ ގޮތުން ޖީއެލްޕީ-1 ޑިޒައިން ކުރުމުގެ ތެރޭގައި ބޭހުގެ އަމަލުގެ މުއްދަތު ދިގުކުރުމަށްޓަކައި އެލްބިއުމިން އަށް ރިވަރސިބަލް ބައިންޑް ކުރުމުގެ އުސޫލެއް ގެންގުޅެފައިވެއެވެ. ފެޓީ އެސިޑްތަކާއި ލިންކަރސްގެ އޮޕްޓިމަލް ކޮމްބިނޭޝަން ކަނޑައެޅުމުން، އެލްބިއުމިން އަށް ބައިންޑް ކެޕޭސިޓީ އެންމެ ބޮޑުވެ، ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ (ޖީއެލްޕީ-1އާރ) އަށް އެފިސިކޭޝަން ދެމެހެއްޓިއެވެ (ކްނޫޑްސަން އެލްބީ، 2019).

ބޭސް ބޭނުންކުރުމުގެ ގޮތުން ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ސަބަބުން ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަސަރުތައް މާ ރަނގަޅެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ ގްލޫކަގަން ކަހަލަ ޕެޕްޓައިޑް-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް (ޖީއެލްޕީ-1 އާރްއޭ) އެއް ކަމަށާއި، އޭގެ ސަބަބުން ދިގު މުއްދަތަކަށް އެލިމިނޭޝަން ހަފް ލައިފް އެއް ހުންނަ ކަމަށާއި، މިއީ ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ހަމުގެ ދަށުގައި އިންޖެކްޝަން ޖަހަން ފުރުސަތު ލިބޭ އެއްޗެކެވެ. އޭގެ ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަސަރަކީ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އަސަރެކެވެ. ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލި (T2DM) ހުންނަ ބަލިމީހުންގެ ތެރެއިން ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ހަމުގެ ދަށުން ޖީއެލްޕީ-1 އިންޖެކްޝަން ދިނުމަކީ ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ބޭނުންކުރާ އެހެން ޖީއެލްޕީ-1އާރްއޭ އަށް ވުރެ ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް މާ ފައިދާހުރި ކަމެއް ކަމަށް ފެނެއެވެ. ޓީ2ޑީއެމް ނެތް ފަލަ ބަލިމީހުންނަށް ފޭސް II ޑޯޒް ހޯދުމުގެ ޓްރައިއަލްއެއްގައި ޕްލޭސިބޯ އާއި ދުވާލަކު އެއްފަހަރު 3.0އެމްޖީ ލިރަގްލޫޓައިޑް އަށް ވުރެ ދުވާލަކު އެއްފަހަރު ހަމުގެ ދަށުން ޖީއެލްޕީ-1 އިންޖެކްޝަން ދިނުމުން ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް މާ ފައިދާހުރި ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ. މި ދިރާސާގައި ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ސަބަބުން ބަރުދަން ލުއިވުން ޔޫރަޕިއަން މެޑިސިންސް އެޖެންސީ (އީއެމްއޭ) އާއި އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ކަނޑައަޅާފައިވާ އެންޓި-އޮބެސިޓީ ބޭސްތަކުގެ މިންގަނޑަށްވުރެ އިތުރުވެފައިވާއިރު، ރައްކާތެރިކަމުގެ އެއްވެސް މައްސަލައެއް ނެތް ކަމަށާއި، މިއީ ދުވާލަކު އެއްފަހަރު ހަމުގެ ދަށުން ޖީއެލްޕީ-1 އިންޖެކްޝަން ދިނުމަކީ ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ބޭހަކަށް ވުމުގެ ފުރުސަތު އޮތްކަން ހާމަވާ ކަމެކެވެ ^[7]. .

ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ ކާޑިއަކް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށްދޭ އެއްޗަކަށް ވާއިރު، ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ބޭނުން ކުރެއެވެ. ސްޓެޕް-އެޗްއެފްޕީއީއެފް ޓްރައިއަލްގެ ނަތީޖާ އިއުލާންކޮށްފައިވާއިރު، ހައި ޑޯޒް އެންޓިޑައިބެޓިކް ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް 1 އެގޮނިސްޓް ޖީއެލްޕީ-1 އިން ޕްރިޒަރވްޑް އިޖެކްޝަން ފްރެކްޝަން (އެޗްއެފްޕީއީއެފް) އާއި އެކު ހާޓް ފެއިލްވުމުގެ އަލާމާތްތައް ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުވެ، އެން-ޓާމިނަލް ޕްރޯ-ބީ-ޓައިޕް ނެޓްރިޔޫރެޓިކް ޕެޕްޓައިޑް (އެންޓީ-ޕްރޮބީއެންޕީ) ގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދިނެވެ. މި ދިރާސާގައި އެކިއުޓް ޖީއެލްޕީ-1 ފަރުވާގެ އަސަރު އެކަހެރިކޮށްފައިވާ ހިއުމަން ރައިޓް އެޓްރިއަލް ޓްރެބިކިއުލާތަކަށް ކުރާގޮތް ޓެސްޓްކޮށްފައިވާއިރު، ޖީއެލްޕީ-1 އިން ޑޯޒަށް ބަރޯސާވާ ގޮތަކަށް އިންސާނާގެ އެޓްރިއަލް ޓްރެބިކިއުލާގެ ޓެންޝަން ތިން ގުނައަށް ވުރެ އިތުރުކޮށްދޭ ކަމަށް ދިރާސާގައި ބުނެފައިވެ އެވެ. މި އަސަރު ގިނައިން ދިމާވަނީ ސާރކޯޕްލާސްމިކް ރެޓިކިއުލަމް Ca2+ އަޕްޓޭކް އިތުރުވުމުންނެވެ. ހާޓް ފެއިލިއަރ ބަލިމީހުންނަށް ހައި ޑޯޒް ޖީއެލްޕީ-1 ފަރުވާ ދިނުމުން އެޓްރިއަލް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުވެ، މިކަމުގެ ސަބަބުން އަލާމާތްތަކަށް ލުއި ލިބިގެންދެއެވެ ^{[8] .} .

ޖީއެލްޕީ-1 ދަނީ ނޮން އަލްކޮހޯލިކް ސްޓިޓޯހެޕަޓައިޓިސް (އެންއޭއެސްއެޗް) އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ދިރާސާ ކުރަމުންނެވެ. އޭގެ ބުއްދިވެރި ޑިޒައިންގެ ސަބަބުން ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންގެ ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމާއި، ބަރުދަނާއި، ލޭގެ ޕްރެޝަރާއި، ލިޕިޑްސް އާއި، β-ސެލް ފުންކްޝަން އަދި ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ސިސްޓަމް ރަނގަޅު ކުރުމަށް ވަރަށް ބޮޑު ޙިއްޞާތަކެއް ލިބިފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ޖީއެލްޕީ-1 ގެ އަނގައިން ފޯމިއުލޭޝަނެއް އުފެއްދުމަކީ ފަރުވާއަށް ތަބާވުމުގެ ގޮތުން ބަލިމީހުންނަށް އިތުރު ފައިދާތަކެއް ލިބިދާނެ ކަމެކެވެ ^[9]. .

އާބާދީތަކުގެ މެދުގައި ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަސަރުތަކުގެ ތަފާތުތައް

މިހާރު ހުރި ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ޑިޒީޒް، މާބޮޑަށް ބަރުދަން ހުންނަ ނުވަތަ ހަކުރުބަލި ނެތް ބޮޑެތި މީހުންނަށް ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަސަރުތައް: 

ސެލެކްޓް ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ އައުޓްކަމްސް ޓްރައިއަލްގައި ޖީއެލްޕީ-1 އިން މިހާރު ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ބަލި ހުންނަ، މާ ބަރުދަން ނުވަތަ ފަލަވެ، ހަކުރުބަލި ނެތް 17،604 ބޮޑެތި މީހުންގެ ތެރެއިން މެޖޯރ އެޑްވާސް ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ އިވެންޓްސް (MACE) %20 ދަށްކޮށްފައިވެއެވެ ^[10] . މި ޕްރީ ސްޕެސިފައިޑް އެނަލިސިސްގައި ދިރާސާވެރިން ވަނީ ޖީއެލްޕީ-1 ގެ އަސަރުތައް ބެސްޓްލައިން ބޮޑީ މާސް އިންޑެކްސް (ބީއެމްއައި) އިން ބަރުދަނާއި، އެންތްރޮޕޮމެޓްރިކް އައުޓްކަމްސް، ސޭފްޓީ، އަދި ޓޮލަރެބިލިޓީއަށް ބަލާފައެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 ލިބުނު ބަލިމީހުންނަށް 65 ހަފްތާގެ ތެރޭގައި ދެމެހެއްޓެނިވި ބަރުދަން ލުއިވެ، 4 އަހަރާ ހަމައަށް ބަރުދަން ލުއިވެފައިވެއެވެ. 208 ހަފްތާގައި ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ސަބަބުން ޕްލޭސިބޯއާ އަޅާބަލާއިރު ބަރުދަން (-10.2%)، ކަކުލުގެ ވަށައިގެންވާ ސަރަހައްދު (-7.7 ސެންޓިމީޓަރު)، އަދި ކަކުލާއި އިސްކޮޅުގެ ނިސްބަތް (-6.9%) ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެފައިވެއެވެ ފިރިހެނުންނާއި އަންހެނުން، ހުރިހާ ނަސްލެއް، ހަށިގަނޑުގެ ބާވަތްތަކާއި، ސަރަހައްދުތަކެއްގައި ޖީއެލްޕީ-1 އާއި ގުޅިފައިވަނީ ސީރިއަސް ނޭދެވޭ ހާދިސާތައް މަދުވުމެވެ. 43.54، 51.07، އަދި 47.06 އާއި ޕްލޭސިބޯ އަށް 50.48، 49.66، 52.73، އަދި 60.85). ޕްލޭސިބޯއާ އަޅާބަލާއިރު 208 ހަފްތާގައި ރަނގަޅުވެފައިވާއިރު، 4 އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ބަރުދަން ލުއިވުން ދެމިއޮތެވެ.

ހަކުރުބަލި ނެތް ފަލަ ނުވަތަ ބަރުދަން އިތުރުވާ މީހުންނަށް ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަސަރުތައް:  

ނިޒާމީ ރިވިއުއަކުން ހަކުރުބަލި ނެތް ފަލަ ނުވަތަ ބަރުދަން އިތުރުވާ މީހުންގެ ތެރޭގައި ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ފައިދާއާއި ރައްކާތެރިކަން ވަޒަންކޮށްފައިވެއެވެ ^[11] . މި ރިވިއުގައި ގިނަ ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުގެ ނަތީޖާތައް ސިންތެސިސްކޮށް، ޖީއެލްޕީ-1 އިން ބަރުދަން ލުއިކުރުމާއި، މެޓަބޮލިކް ޕެރަމިޓަރސް އަދި ޖުމްލަ ސިއްހީ ނަތީޖާތަކަށް ކުރާ އަސަރު ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ. ހޯދުންތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ ބަރުދަން ލުއިވުމާއި ފަލަވުމާ ގުޅުން ހުރި ސިއްހީ މެޓްރިކްސް ރަނގަޅުވުމާ ގުޅުން ހުރި އެއްޗެއް ކަމަށާއި، މިކަމުން ދޭހަވަނީ ފަލަ ބަލިމީހުންނަށް އަގުހުރި ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައި ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ފުރުސަތު އޮތް ކަމަށެވެ. 

ހަކުރުބަލި ނެތް ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން ލުއިވުމުގެ އަސަރުތައް (މަލްޓިޕަލް އާރްސީޓީތަކުން ލިބިފައިވާ ހެކި): 

96-105 ކިލޯގެ ބޭސްލައިން ބަރުދަން ހުންނަ ބަލިމީހުން ހިމެނޭ ހަތަރު ރެންޑޮމައިޒްޑް ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލް (އާރްސީޓީ) އިން ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ހަފްތާއަކު 2.4 މިލިގްރާމް ސަބްކިއުޓަނިއަސް ޖީއެލްޕީ-1 ޕްލަސް ލައިފްސްޓައިލް އިންޓަރވެންޝަންސް (ކައުންސެލިންގ، ޑައިޓް، ފިޒިކަލް އެކްޓިވިޓީ) ވަޒަންކޮށްފައިވެއެވެ ^[12] . ހަކުރުބަލި ނޫން ބަލިމީހުންގެ އެއް އާރުސީޓީ (N = 1,961) ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި 68 ހަފްތާ ފަހުން ޕްލޭސިބޯ ދިނުމުން %2 (3 ކިލޯ) ގެ މީން ބަރުދަން ލުއިވެފައިވެއެވެ (ތަފާސްހިސާބުތަކުން ފާހަގަކުރެވޭ). ≥5% ބަރުދަން ލުއިވި ބަލިމީހުންގެ ނިސްބަތަކީ %86 އާއި %32 (ފަރުވާއަށް ބޭނުންވާ އަދަދު [އެންއެންޓީ] = 2)، އަދި ≥10% ބަރުދަން ލުއިވުން %69 އާއި %12 (އެންއެންޓީ = 2) އެވެ. ބަރުދަން ލުއިވުން ޕްލެޓޫ ވެފައިވަނީ ~60 ހަފްތާގައެވެ. ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް އެޑްވާންސް އިވެންޓްސް (AEs) ފެނިފައިވަނީ %74 އާއި %48 އާ ދެމެދު (ގެއްލުން ބޭނުންވާ އަދަދު [NNH] = 3) އެވެ. އޭއީ ތަކުގެ ސަބަބުން ޑިސްކޮންޓިނިއުއޭޝަން %7 އާއި %3 (އެންއެންއެޗް = 25) އަށް އަރާފައިވެއެވެ. މިފަދަ ނަތީޖާތަކެއް އިންޓެންސިވް ލައިފްސްޓައިލް އިންޓަރވެންޝަން (N = 611) އާއި އެކު އެހެން އާރްސީޓީއެއްގައި ވެސް ފެނިފައިވެއެވެ: ޖީއެލްޕީ-1 އިން %16 (17 ކިލޯ) އާއި %6 (6 ކިލޯ) ގެ ބަރުދަން ލުއިކޮށްދިނެވެ. ހަކުރުބަލި ނޫން ބަލިމީހުންގެ ޑޯޒް އެކްސްޕްލޯރޭޝަން އާރްސީޓީއެއްގައި (N = 1,210)، ހަފްތާއަކު 2.4 މިލިގްރާމް ޖީއެލްޕީ-1، 1.0 މިލިގްރާމް ޖީއެލްޕީ-1، ނުވަތަ ޕްލޭސިބޯ ދިނުމުން 68 ހަފްތާ ފަހުން %10، %7، އަދި %3 ގެ ބަރުދަން ލުއިވެފައިވެއެވެ. ≥5% ބަރުދަން ލުއިވުން ހާސިލްކުރި ނިސްބަތްތަކަކީ %69 (2.4 މިލިގްރާމް)، %57 (1.0 މިލިގްރާމް)، އަދި %29 (ޕްލެސިބޯ) އެވެ. 2.4 މިލިގްރާމް އާއި 1.0 މިލިގްރާމް އަށް ބަލާއިރު، އެންއެންޓީ = 9. އޭއީ ޕްރޮފައިލްތައް ޑޯޒްތަކުގެ ތެރެއިން އެއްގޮތެވެ. ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމުގެ އާރުސީޓީ (N = 803) ގައި ހަކުރުބަލި ނޫން ބައިވެރިންނަށް 20 ހަފްތާ ވަންދެން ހަފްތާއަކު 2.4 މިލިގްރާމް ޖީއެލްޕީ-1 ދިނުމަށްފަހު، ޖީއެލްޕީ-1 ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ނުވަތަ ޕްލޭސިބޯއަށް ބަދަލުވުމަށް ރެންޑަމް ކުރެވުނެވެ. 48 ހަފްތާ ފަހުން ޖީއެލްޕީ-1 ބޭނުން ކުރަމުން ދިޔަ މީހުންގެ %8 ދަށްވިއިރު ޕްލޭސިބޯ ބޭނުންކުރާ މީހުންނަށް %7 އިތުރުވި އެވެ. 

ޚުލާޞާކޮށް ދަންނަވާނަމަ، ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ މަލްޓި ޑޮމެއިން އެޕްލިކޭޝަން ވެލިއު އެއް ހުންނަ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެކެވެ. ހަކުރުބަލީގެ ފަރުވާގައި ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އާއި ގުޅިގެން އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް ގްލޫކަގަން ރިލީޒް ހުއްޓުވައި، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ކޮންޓްރޯލްކޮށް، ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންނަށް ފަރުވާގެ މުހިންމު ގޮތެއް ލިބިގެންދެއެވެ. ފަލަ މީހުންނަށް ފަރުވާ ދިނުމުގެ ދާއިރާއިން ޖީއެލްޕީ-1 އިން ސެންޓްރަލް އެޕެޓައިޓް ސަޕްރެޝަން އަދި ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްވުން ފަދަ މެކޭނިޒަމްތަކުގެ ތެރެއިން ހަކަތަ ބޭނުންކުރުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަދުކޮށްދީ، ފަލަ ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން ލުއިކޮށް މެޓަބޮލިކް ސްޓޭޓަސް ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ޖީއެލްޕީ-1 އިން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމާއި ފަރުވާ ދިނުމުގައި ބޭނުންކުރެވޭނެ ފުރުސަތުތައް ދައްކާއިރު، ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ރިސްކް ފެކްޓަރސް ރަނގަޅުވުމުން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ އިވެންޓްތައް މަދުކުރުމަށް އާ ގޮތެއް ހުށަހަޅައެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 އުފެދުމަކީ ގުޅުންހުރި ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގެ އުސޫލުތައް މުއްސަނދިކޮށްދިނުމުގެ އިތުރުން ބަލިމީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރާއި ސިއްހަތު ރަނގަޅު ކުރުމަށް އާ އުއްމީދެއް ގެނެސްދޭ ކަމެކެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ

ހެގްނަރ ޕީ އަކީ ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ރެޖެންސްބާގްގެ ދިރާސާވެރިއެކެވެ. އޭނާގެ މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ކެމިސްޓްރީ، ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ސިސްޓަމް، އަދި ކާޑިއޮލޮޖީ ހިމެނެއެވެ. ކެމިސްޓްރީގައި އޭނާ ހޯދަނީ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ސިއްހަތާ ގުޅިފައިވާ ރިއެކްޝަންތަކެވެ. ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ސިސްޓަމްގެ ދިރާސާތަކުގައި އޭނާ ހިތާއި ލޭހޮޅިތަކުގެ މަސައްކަތްތައް ތަހުގީގުކޮށް، ފަރުވާގެ ވިސްނުންތައް ހޯދައެވެ. އޭނާގެ ކާޑިއޮލޮޖީގެ ދިރާސާތަކުގައި ބޮޑަށް އަލިއަޅުވާލާފައިވަނީ ހިތުގެ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމާއި، ދެނެގަތުމާއި، ފަރުވާ ދިނުމަށެވެ.

ހެގްނަރގެ ޙިއްޞާތަކަކީ މުހިންމު ޙިއްޞާތަކެކެވެ. އޭނާގެ ކެމިކަލް އިންސައިޓްތަކުގެ ސަބަބުން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ އަށް އާ ބޭސްތައް އުފެއްދުމަށް މަގުފަހިވެފައިވެ އެވެ. ހިތާއި ލޭހޮޅިތަކުގެ މެކޭނިޒަމްތަކާ ބެހޭ ގޮތުން އޭނާ ކުރެއްވި މަސައްކަތްތަކުގެ ސަބަބުން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކާ ބެހޭ ގޮތުން ވިސްނުން އިތުރުވެފައިވެ އެވެ. ކްލިނިކަލީ އޭނާގެ ދިރާސާތަކުން ހިތުގެ ބަލިތައް މެނޭޖްކުރުން ރަނގަޅުވެ، ބަލިމީހުންނަށް ދޭ ފަރުވާގެ ފެންވަރު މަތިކޮށްފައިވެ އެވެ. ޖުމްލަކޮށް ބަލާއިރު، ހެގްނަރގެ މަލްޓިޑިސިޕްލިނަރީ އެޕްރޯޗް އިން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ މެޑިސިން މުއްސަނދިކޮށް، ބަލީގެ ބުރަ ކުޑަވެ، ބަލިމީހުންގެ ނަތީޖާ ރަނގަޅުވާނެ ކަމުގެ އުންމީދު ލިބިގެންދެއެވެ. ހެގްނަރ ޕީ ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރިފަރެންސްގައެވެ [8].

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] މެމޮން އޭ، ތަހްރީމް އެމް، ކުމާރީ ބީ.ޖީއެލްޕީ-1: ހަކުރުބަލީގެ މީހުންނަށް އާ ފަތިސް[ޖޭ]. ޖާނަލް އޮފް ދަ ޕާކިސްތާން މެޑިކަލް އެސޯސިއޭޝަން، 2023،73(3):721.DOI:10.47391/JPMA.7558.

[2] މާ އެޗް، ހޫއަންގް ޑަބްލިއު، ވަންގް އެކްސް، އެޓް އަލް. ކުޑަ މޮލިކިއުލް އެގޮނިސްޓަކުން ޖީއެލްޕީ-1އާރ އެކްޓިވޭޓް ކުރުމާ ބެހޭ ސްޓްރަކްޗަރަލް އިންސައިޓްސް[J]. ސެލް ރިސާޗް، 2020،30(12):1140-1142.ޑީއޯއައި:10.1038/s41422-020-0384-8.

[3] ކިމް އެޗްއެސް، ޖަންގް ސީ އެޗް.އޯރަލް ޖީއެލްޕީ-1، ދަ ފަސްޓް އިންޖެސްޓިބަލް ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް: ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ މެޖިކް ބުލެޓް އަކަށް ވެދާނެ ހެއްޔެވެ؟[ޖޭ]. އިންޓަރނޭޝަނަލް ޖާނަލް އޮފް މޮލިކިއުލަރ ސައިންސަސް، 2021،22(18).DOI:10.3390/ijms22189936.

[4] ގަބަރީ އެސް، ސަލީނާސް ސީޖީ، ޕޯލްސަން އެސްޖޭ، އެޓް އަލް. ޖީއެލްޕީ-1 އިން ރޮޑެންޓްސް ގައި ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ދަށްކޮށްދެނީ ޑިސްޓްރިބިއުޓެޑް ނިއުރަލް ޕަތްވޭސް މެދުވެރިކޮށެވެ[J]. ޖޭސީއައި އިންސައިޓް، 2020،5(6).ޑީއޯއައި:10.1172/ޖީސީއައި.އިންސައިޓް.133429.

[5] ކަޓްސުރާޑާ ކޭ، ޔާޑާ ޓީ.ގަޓް- އަދި ސިކުނޑިން އުފެދިފައިވާ ގްލޫކަގަން ކަހަލަ ޕެޕްޓައިޑް-1 އަދި އޭގެ ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް[J] ގެ ނިއުރަލް އިފެކްޓްސް. ޖާނަލް އޮފް ޑައިބެޓީސް އިންވެސްޓިގޭޝަން، 2016،7:64-69.DOI:10.1111/jdi.12464.

[6] ރަޔަން ޑީއެޗް، ލިންގްވޭ އައި، ކޮލްހައުން އެޗްއެމް، އެޓް އަލް. ޖީއެލްޕީ-1 ގެ އަސަރުތައް ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ އައުޓްކަމްސް އިން އޯވަރވޭޓް ނުވަތަ އޮބެސިޓީ (SELECT) ގެ ރޭޝިއަލް އަދި ޑިޒައިން[J]. އެމެރިކަން ހާޓް ޖާނަލް، 2020،229:61-69.DOI:10.1016/j.ahj.2020.07.008.

[7] ކްރިސްޓޫ ޖީއޭ، ކަޓްސިކީ އެން، ބްލަންޑެލް ޖޭ، އެޓް އަލް. ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ އުއްމީދީ އެންޓިއޮބެސިޓީ ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި[ޖޭ]. އޮބެސިޓީ ރިވިއުސް، 2019،20(6):805-815.DOI:10.1111/obr.12839.

[8] ހެގްނަރ ޕީ، ސެއިޓްޒް އެސް، ޝޮޕްކާ އެސް، އެޓް އަލް. ޖީއެލްޕީ-1 އިން އެކަހެރިކޮށްފައިވާ އިންސާނާގެ އެޓްރިއަމްގައި ކޮންޓްރެކްޓައިލް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ[J]. ޔޫރަޕިއަން ހާޓް ޖާނަލް، 2024،45.DOI:10.1093/eurheartj/ehae666.3729.

[9] ކްނޫޑްސަން އެލްބީ، ލައު ޖޭ.ދަ ޑިސްކަވަރީ އެންޑް ޑިވެލޮޕްމަންޓް އޮފް ލިރަގްލޫޓައިޑް އެންޑް ޖީއެލްޕީ-1[ޖޭ]. ފްރޮންޓިއަރސް އިން އެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ، 2019،10.ޑީއޯއައި:10.3389/ފެންޑޯ.2019.00155.

[10] ރަޔަން ޑީއެޗް، ލިންގްވޭ އައި، ޑީންފީލްޑް ޖޭ، އެޓް އަލް. ސެލެކްޓް ޓްރައިއަލްގައި ހަކުރުބަލި ނެތް ފަލަ މީހުންނަށް ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ދިގުމުއްދަތަކަށް ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަސަރުތައް[J]. ނޭޗާ މެޑިސިން، 2024،30(7):2049-2057.ޑީއޯއައި:10.1038/s41591-024-02996-7.

[11] އަލަނާޒީ އެމް، އަލްޝަހްރާނީ ޖޭއޭ، އަލްޖަބެރީ އޭއެސް، އެޓް އަލް. ހަކުރުބަލި ނެތް ފަލަ ނުވަތަ މާބޮޑަށް ބަރުދަން ހުންނަ މީހުންނަށް ޖީއެލްޕީ-1 ގެ އަސަރު[J]. ކިއުރިއަސް ޖާނަލް އޮފް މެޑިކަލް ސައިންސް، 2024،16(8).ޑީއޯއައި:10.7759/ކިއުރިއަސް.67889.

[12] އޮޖެނިރަން އެމް، ޑޫބޭ ބީ، ޕައިގޭ އޭ، އެޓް އަލް. ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ޖީއެލްޕީ-1[ޖޭ]. ކެނެޑީއަން ފެމިލީ ފިޒިޝަން، 2021،67(11):842.DOI:10.46747/cfp.6711842.

[13] ޕަޕަކޮންސްޓަންޓިނޯ އައި، ޓްސިއޮފިސް ކޭ، ކަޓްސީ ވީ.ސްޕޮޓްލައިޓް އޮން ދަ މެކޭނިޒަމް އޮފް އެކްޝަން އޮފް ޖީއެލްޕީ-1[ޖޭ]. ކަރަންޓް އިޝޫސް އިން މޮލިކިއުލަރ ބަޔޮލޮޖީ، 2024،46(12):14514-14541.DOI:10.3390/cimb46120872.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ސާމާނުގައި) ކުރިއަށް ގެންދަނީ އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.