ލިޔުނީ ކޯސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް 
29 ދުވަސް ކުރިން
މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.
މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.
ޕެޕްޓައިޑް ބޭހާއި ސަގާފީ ކުދި މޮލިކިއުލް ބޭސްތަކަކީ ވެސް ބޭސް އުފެއްދުމާއި ކްލިނިކަލް އެޕްލިކޭޝަންތަކުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ބޭސްތަކެއް ނަމަވެސް، އެ ބޭސްތަކުގެ އަމަލުކުރާ ގޮތާއި ބޭނުންކުރުމުގެ ސިފަތަކުގެ ގޮތުން ތަފާތު ބޭސްތަކެކެވެ.
ފޮޓޯ 1 ސައިކްލިކް ޕެޕްޓައިޑް ތެރަޕީޓިކްސް އާއި ކްލާސިކަލް ކުދި މޮލިކިއުލްތަކާއި ބަޔޮލޮޖިކްސް އާއި އަޅާކިޔުން.
1. މެކޭނިޒަމް އޮފް އެކްޝަން
ޕެޕްޓައިޑް ބޭސްތަކުގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމް: ޕެޕްޓައިޑް ބޭސްތައް އާންމުކޮށް އެމީހުންގެ އަސަރުތައް ކުރަނީ ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ވަކި ރިސެޕްޓަރުތަކާ ގުޅިގެންނެވެ. އެންޑޯޖެނަސް ބަޔޯއެކްޓިވް ޕެޕްޓައިޑްތަކާ ސްޓްރަކްޗަރަލް އެއްގޮތްކަމުން، ސެލްއުލަރ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ފަންކްޝަންތައް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަށްޓަކައި ރިސެޕްޓަރ މެދުވެރިކޮށް ސިގްނަލިންގ މަގުތައް އެކްޓިވޭޓް ނުވަތަ އިންހިބިޓްކޮށް، އެއަށް ޚާއްޞަ ރިސެޕްޓަރސް ދެނެގަނެ، އެ ޕެޕްޓައިޑްތަކާ ގުޅިގެން އުޅެވޭނެއެވެ. އިންސިއުލިން އަކީ ސެލްގެ މަތީގައި ހުންނަ އިންސިއުލިން ރިސެޕްޓަރުތަކާ ގުޅިގެން ސިގްނަލް ޓްރާންސްޑަކްޝަން ޕްރޮސެސްތަކެއް ފަށައި، ސެލްތަކުން ގްލޫކޯޒް ނަގައި ބޭނުންކުރުން ކުރިއެރުވުމަށް ބޭނުންކުރާ އާދައިގެ ޕެޕްޓައިޑް ބޭހެކެވެ.
ބައެއް ޕެޕްޓައިޑް ބޭސްތަކުން ގުދުރަތީ ޕެޕްޓައިޑްތަކުގެ ވަޒީފާތައް ނަކަލު ކުރެވިދާނެ އެވެ. ސެލްގެ މަތީގައި ހުންނަ ރިސެޕްޓަރުތަކާ ގުޅުމަށްފަހު، ޕްރޮލިފަރޭޝަން، ޑިފެރެންޝިއޭޝަން، އަދި އެޕޮޕްޓޮސިސް ފަދަ ސެލްގެ ޕްރޮސެސްތައް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ކެންސަރާއި ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ބޭނުންކުރެއެވެ. އެހެން ޕެޕްޓައިޑް ބޭސްތަކަކީ އެންޒައިމްތަކުގެ ސަބްސްޓްރޭޓް ނުވަތަ އިންހިބިޓަރެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކޮށް، އެންޒައިމްގެ ހަރަކާތަށް އަސަރުކޮށް، ހަށިގަނޑުގައި މެޓަބޮލިކް ޕްރޮސެސްތައް ރެގިއުލޭޓްކޮށްދޭ ބޭސްތަކެކެވެ.
ސަގާފީ ކުދި މޮލިކިއުލް ބޭސްތަކުގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމް: ސަގާފީ ކުދި މޮލިކިއުލް ބޭސްތަކުގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމްތަކަކީ ތަފާތު މެކޭނިޒަމްތަކެކެވެ. ކުދި މޮލިކިއުލްގެ ގިނަ ބޭސްތަކުން އެމީހުންގެ އަސަރު ކުރަނީ އެންޒައިމް، ރިސެޕްޓަރ، އަޔަން ޗެނަލް ފަދަ ޕްރޮޓީން ޓާގެޓްތަކާ ގުޅިގެންނެވެ. ކުދި މޮލިކިއުލްގެ ބޭސްތައް ޓާގެޓްތަކާ ގުޅިފައިވަނީ އާންމުކޮށް ހައިޑްރޯޖަން ބޮންޑް، ވެން ޑަރ ވާލްސް ފޯސަސް، އަދި އަޔޮނިކް ބޮންޑް ފަދަ އިންޓަރމޮލިކިއުލަރ ފޯސްތަކުގެ މައްޗަށެވެ. ކުދި މޮލިކިއުލްތަކުގެ ބައެއް ބޭސްތައް ޑީއެންއޭ ޑަބަލް ހެލިކްސް ސްޓްރަކްޗަރ އަށް ވަދެ، ޑީއެންއޭ ރިޕްލިކޭޝަން އަދި ޓްރާންސްކްރިޕްޝަން ޕްރޮސެސްތަކަށް ހުރަސްއަޅައި، ޓިއުމަރު ފަދަ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ބޭނުންކުރެއެވެ. ކުދި މޮލިކިއުލްތަކުގެ އެހެން ބޭސްތަކުން ސެލް މެމްބަރޭންސްގައި ހުންނަ އަޔަން ޗެނަލްތައް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ސެލްގެ އިލެކްޓްރޯފިޒިއޮލޮޖިކަލް ހަރަކާތްތަކަށް އަސަރުކޮށްދެއެވެ. މިސާލަކަށް އެންޓިއެރިތްމިކް ބޭސްތައް ކާޑިއަކް މަސްތަކުގެ ސެލް މެމްބަރޭންސްގައި ހުންނަ އަޔަން ޗެނަލްތަކުގައި އަމަލުކޮށް ކާޑިއަކް ރިތްމް ރެގިއުލޭޓް ކުރެއެވެ.
2. އެޕްލިކޭޝަންތައް
ބަލިތަކަށް ފަރުވާކުރުމުގައި ބޭނުންކުރުން - ޕެޕްޓައިޑް ބޭސްތައް: ޕެޕްޓައިޑް ބޭސްތަކަކީ އެކި ބަލިތަކަށް ފަރުވާކުރުމުގައި ޚާއްޞަ ފައިދާތަކެއް ދައްކުވައިދޭ ބޭހެކެވެ. ހަކުރުބަލީގެ ފަރުވާގައި އިންސިއުލިންގެ އިތުރުން ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 (GLP-1) އެނަލޮގްސް އަކީ ޕެޕްޓައިޑް ބޭހުގެ އަނެއް މުހިންމު ކްލާހެވެ. އެއީ އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް، ގްލޫކަގަން ރިލީޒް ހުއްޓުވައި، ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްކޮށްދީ، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދީ، ހައިޕޮގްލައިސެމިއާގެ ނުރައްކާ ކުޑަވުމާއި ބަރުދަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުން ފަދަ ފައިދާތަކެކެވެ. ކެންސަރަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ވަކި އެންޓިކެންސަރ ޕެޕްޓައިޑްތައް ޓިއުމަރ ސެލްތަކުގެ މަތީގައި ހުންނަ ވަކި ރިސެޕްޓަރތަކާ ގުޅިގެން ޓިއުމަރ ސެލް އެޕޮޕްޓޮސިސް ނުވަތަ ޓިއުމަރ އެންޖިއޯޖެނެސިސް ހުއްޓުވައި، ޓިއުމަރ ބޮޑުވުމާއި މެޓާސްޓޭސިސް ދަމަހައްޓައިދިނުމުގެ އަމާޒު ހާސިލްވެއެވެ. ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ވަކި ޕެޕްޓައިޑް ބޭސްތަކުން ވެސްކިއުލަރ ޓޯން ރެގިއުލޭޓްކޮށް ޕްލެޓްލެޓް އެގްރިގޭޝަން ހުއްޓުވައި، ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމާއި ފަރުވާ ދިނުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ. ޕެޕްޓައިޑް ބޭސްތަކުގައި ވެސް ބައެއް ލިމިޓެޝަންތައް ހުރެއެވެ، އޯރަލް ބަޔޯއެވޭލަބިލިޓީ ދަށް، އާންމުކޮށް އިންޖެކްޝަން ފަދަ އަނގައިން ނޫން މަގުތަކުން ދޭންޖެހޭ، މިއީ ބޭސް ބޭނުންކުރުމުގައި ބަލިމީހާއަށް ލިބޭ ފަސޭހަކަން ކޮންމެވެސް މިންވަރަކަށް ހަނިކޮށްދޭ ބޭސްތަކެކެވެ.
ބަލިތަކަށް ފަރުވާކުރުމުގައި ބޭނުންކުރެވޭ ގޮތް - ސަގާފީ ކުދި މޮލިކިއުލް ބޭސްތައް: ސަގާފީ ކުދި މޮލިކިއުލް ބޭސްތައް ކްލިނިކަލް ސެޓިންގްސްގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ބޭނުންކުރެވޭއިރު، ބަލީގެ އެކި ސަރަހައްދުތައް ކަވަރުކުރެއެވެ. އިންފެކްޝަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ދާއިރާއިން އެންޓިބަޔޮޓިކްސް އާއި އެހެނިހެން ކުދި މޮލިކިއުލް ބޭސްތަކުން ބެކްޓީރިއާ، ވައިރަސް އަދި އެހެނިހެން ޕެތޯޖަންތައް ހުއްޓުވައި ނުވަތަ މަރާލައި، ގުނާ ނުލެވޭ ގިނަ މީހުންގެ ފުރާނަ ސަލާމަތް ކުރެވިދާނެ އެވެ. ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ސްޓެޓިންސް އިން އެޗްއެމްޖީ-ކޯއޭ ރިޑަކްޓޭޒް އިންހިބިޓްކޮށް ކޮލެސްޓްރޯލް ސިންތެސިސް ދަށްކޮށް، ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވެ ފަރުވާ ދެއެވެ. ނަފްސާނީ އަދި ނާރުތަކުގެ ބަލިތަކަށް ފަރުވާކުރުމުގައި އެންޓިޑިޕްރެޝަން އަދި އެންޓިއެޕިލެޕްޓިކް ބޭސް ފަދަ ކުދި މޮލިކިއުލް ބޭސްތަކުން ނިއުރޯޓްރާންސްމިޓަރުގެ މިންވަރު ނުވަތަ ވަޒީފާތައް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ބަލިމީހުންގެ އަލާމާތްތައް ރަނގަޅުކޮށްދެ އެވެ. ކުދި މޮލިކިއުލް ބޭސްތަކުގެ ފައިދާތަކުގެ ތެރޭގައި ނިސްބަތުން މަތީ އަނގައިން ބަޔޯއެވޭލަބިލިޓީ ހިމެނޭއިރު، ގިނަ ބޭސްތައް އަނގައިން ދިނުމުން ބަލިމީހާއަށް ރަނގަޅަށް ކޮމްޕްލައިންސް ލިބެއެވެ.
މަސްދަރުތައް
[1] ޖީ އެކްސް، ނީލްސަން އޭ.އެލް، ހައިނިސް ސީ.ސައިކްލިކް ޕެޕްޓައިޑްސް ފޯރ ޑްރަގް ޑިވެލޮޕްމަންޓް[ޖޭ]. އެންޖެވަންޑްޓޭ ކެމީ އިންޓަނޭޝަނަލް އެޑިޝަން، 2023،63:e202308251.DOI:10.1002/anie.202308251.
[2] ރަޙްމާން އެމް.އޭ، އަކްޓަރ އެސް، ޑޮރޮޓިއާ ޑީ، އެޓް އަލް. މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑިސްފެންޝަން އަށް އަމާޒުކޮށްގެން ކުދި މޮލިކިއުލް ގުދުރަތީ އުފެއްދުންތަކުގެ ރީނޯޕްރޮޓެކްޓިވް ޕޮޓެންޝަލްސް[J]. ފްރޮންޓިއަރސް އިން ފާމަކޯލޮޖީ، 2022،13:925993.DOI:10.3389/fphar.2022.925993.
