Cocer Peptides हांणी 
29 दिसां आदीं
ह्या संकेतथळार दिल्ले सगळे लेख आनी उत्पादन म्हायती फकत म्हायती प्रसार आनी शिक्षणीक उद्देशां खातीर आसा.
ह्या संकेतथळार दिल्ले उत्पाद फकत इन विट्रो संशोधनाक आसात. आंतकड्यांनी संशोधन (लॅटीन: *कंवचेंत*, म्हळ्यार कंवचेच्या आयदनांत) मनशाचे कुडीभायर जाता. हे उत्पाद वखदां न्हय, अमेरिकेच्या अन्न आनी वखदां प्रशासनान (FDA) मान्यताय दिवंक ना, आनी खंयचेय वैजकी स्थिती, रोग वा दुयेंस आडावंक, उपचार करपाक वा बरे करपाक वापरूंक फावना. मनशाच्या वा जनावरांच्या कुडींत खंयच्याय रुपांत हीं उत्पादनां घालपाक कायद्यान खर बंदी आसा.
पॅप्टायड वखदां आनी पारंपारीक ल्हान अणुकेंद्रीय वखदां ह्या दोनूय वखदांचो वखदां तयार करपाक आनी वैजकी उपेगांत म्हत्वाची भुमिका आसता, पूण तांची क्रियेची यंत्रणा आनी वापरपाची खाशेलपणां हांचे नदरेन तांचें फरक आसा.
आकृती १ चक्रीय पॅप्टायड उपचार पद्दतींची शास्त्रीय ल्हान रेणू आनी जैविक वखदांकडेन तुळा.
1. कृतीची यंत्रणा
पॅप्टायड वखदांचो क्रियेची यंत्रणा: पॅप्टायड वखदां सादारणपणान कुडींतल्या विशिश्ट ग्राहीक बांदून आपले परिणाम करतात. अंतर्निहित जैव सक्रिय पॅप्टायडांकडेन तांच्या संरचनात्मक सारकेपणाक लागून ते विशिश्ट रितीन संबंदीत ग्राही वळखुपाक आनी तांकां बांदून दवरूंक शकतात, कोशिकीय शारिरीक कार्यांचें नियंत्रण करपाखातीर ग्राही-मध्यस्थ संकेत मार्ग सक्रिय वा आडावंक शकतात. इन्सुलिन हें एक खाशेलें पॅप्टायड वखद आसून तें पेशी पृश्ठाचेर आशिल्ल्या इन्सुलिन ग्राहीक बंधन जावन संकेत संप्रेषण प्रक्रियांची माळ सुरू करून पेशींक ग्लुकोज घेवप आनी वापर करपाक मदत करता आनी ताका लागून रगतांतल्या ग्लुकोजाची पातळी उणी जाता.
कांय पॅप्टायड वखदां सैमीक पॅप्टायडांच्या कार्यांची नक्कल करूं येतात. कोशिकेच्या पृश्ठाचेर आशिल्ल्या ग्राहीक बंधन जाले उपरांत ते प्रसार, भेद, अपोप्टोसीस ह्या कोशिकीय प्रक्रियांचें नियंत्रण करतात आनी कॅन्सर आनी हृदयविकार ह्या सारक्या वेगवेगळ्या रोगांचेर उपचार करपाखातीर वापरतात. हेर पॅप्टायड वखदां एंझायमांचे थर वा प्रतिबंधक म्हूण काम करपाक शकतात, एंझायमांच्या कार्याचेर परिणाम करतात आनी ताका लागून कुडींतल्या चयापचयाच्या प्रक्रियांचें नियंत्रण करतात.
पारंपारीक ल्हान अणुकेंद्रीय वखदांची क्रियेची यंत्रणा: पारंपारीक ल्हान अणुकेंद्रीय वखदांची क्रियेची यंत्रणा वेगवेगळी आसता. जायतीं ल्हान रेणू आशिल्लीं वखदां प्रथिनांच्या लक्ष्यांक बांदून आपले परिणाम करतात, जे एंझायम, ग्राही, आयन वाहिनी आदी आसूं येतात.एस्पिरिन सारकिल्लीं नॉनस्टेरॉयडल अँटी-इन्फ्लेमेटरी वखदां (NSAIDs) सायकलोऑक्सिजनेज (COX) ची क्रियाशीलताय आडायतात, प्रोस्टॅग्लॅंडीन संश्लेशण उणें करतात, ताका लागून दाहक, वेदनाशामक आनी तापविरोधी परिणाम जातात. ल्हान अणुकेंद्रीय वखदांचें लक्ष्यांकडेन बंधन सादारणपणान हायड्रोजन बंध, व्हॅन डर वाल्स शक्त आनी आयनीक बंध अशा आंतररेणू शक्तींचेर आदारिल्लें आसता. कांय ल्हान अणुकेंद्रीय वखदां डीएनए डबल हेलिक्स संरचनेंत घालून डीएनए प्रतिकृती आनी प्रतिलिपी प्रक्रियांत आडमेळीं हाडूंक शकतात आनी अर्बुदासारक्या रोगांचेर उपचार करपाखातीर वापरतात. हेर ल्हान अणुकेंद्रीय वखदां कोशिका पड्ड्यांतल्या आयन वाहिनींचें नियंत्रण करपाक शकतात, जाका लागून कोशिकीय विद्युत् शारिरीक क्रियाशीलतेचेर परिणाम जाता. देखीक- अतालताविरोधी वखदां हृदयाच्या स्नायू पेशी पड्ड्यांतल्या आयन वाहिनींचेर कार्य करून हृदयाच्या तालाचें नियंत्रण करतात.
2. अर्ज करप
रोग उपचारांत उपेग - पॅप्टायड वखदां: पॅप्टायड वखदां वेगवेगळ्या रोगांचेर उपचार करपाक खाशेले फायदे दाखयतात. चयापचय उपचारांत इन्सुलिनावांगडाच ग्लुकागोनसारके पॅप्टायड-१ (GLP-1) अॅनालॉग हे पॅप्टायड वखदांचो आनीक एक म्हत्वाचो वर्ग. तांकां लागून इन्सुलिनाच्या स्रावाक चालना मेळटा, ग्लुकागन सोडपाक आडखळ येता आनी जठराची रिकामी जावपाक कळाव जाता, जाका लागून रगतांतल्या ग्लुकोजाची पातळी उणी जाता, ताचे फायदे म्हळ्यार हायपोग्लायसीमियाचो धोको उणो आनी वजन नियंत्रण. कॅन्सराचेर उपचार करतना कांय कॅन्सरविरोधी पॅप्टायड अर्बुद पेशीच्या पृश्ठभागाचेर आशिल्ल्या विशिश्ट ग्राहीक बांदून अर्बुद पेशी अपोप्टोसीस जावंक शकतात वा अर्बुदाच्या आंग निर्माण करपाक आडखळ हाडटात आनी ताका लागून अर्बुदाची वाड आनी मेटास्टॅसिस दामपाचें ध्येय साध्य जाता. हृदयविकाराचेर उपचार करपाक कांय पॅप्टायड वखदां रगतपेशींच्या स्वराचें नियंत्रण करपाक शकतात आनी प्लेटलेट एकठांय जावप आडावंक शकतात आनी हृदयविकार आडावप आनी उपचार करपाक म्हत्वाचो वांटो घेतात. पॅप्टायड वखदांकय कांय मर्यादा आसतात, जशी तोंडांतल्यान जैव उपलब्धताय उणी आसता, सादारणपणान इंजेक्शनासारक्या तोंडांतल्यान नाशिल्ल्या मार्गांनी दिवपाची गरज आसता, जाका लागून वखदां वापरांत कांय प्रमाणांत दुयेंतीची सोय मर्यादीत जाता.
रोग उपचारांत उपेग - पारंपारीक ल्हान अणुकेंद्रीय वखदां: पारंपारीक ल्हान अणुकेंद्रीय वखदांचो वैजकी परिस्थितींत व्हड प्रमाणांत उपेग करतात, तातूंत वेगवेगळ्या रोग वाठारांचो आस्पाव जाता. संसर्ग नियंत्रणाच्या मळार प्रतिजैव वखदां आनी हेर ल्हान अणुकेंद्रीय वखदां बॅक्टेरिया, व्हायरस आनी हेर रोगजंतू आडावंक वा मारूंक शकतात आनी अगणित जीव वाटावंक शकतात. हृदयविकाराचेर उपचार करतना स्टॅटिन एचएमजी-कोए रिडक्टेजाक आळाबंदा हाडून कोलेस्टेरॉल संश्लेशण उणें करतात, जाका लागून हृदयविकार आडावप आनी उपचार करतात. मानसीक आनी तंत्रिका विकारांचेर उपचार करतना उदासीनताय ना करपी आनी मिर्गी ना करपी वखदां सारकिल्लीं ल्हान अणुकेंद्रीय वखदां तंत्रिका संदेशवाहकांची पातळी वा कार्यां नियंत्रीत करूंक शकतात, जाका लागून दुयेंतींचीं लक्षणां सुदारतात. ल्हान अणुकेंद्रीय वखदांचो फायदो म्हळ्यार तोंडांतल्यान जैव उपलब्धताय तुळेन चड आसता, चडशीं तोंडांतल्यान दितात, जाका लागून दुयेंतीचें बरें पालन जाता.
स्रोत
[1] जी एक्स, नील्सन ए एल, हेनिस सी. वखदां विकासाखातीर चक्रीय पॅप्टायड्स[जे]. आंगेवांडटे केमी आंतरराष्ट्रीय संस्करण, 2023,63: e202308251.DOI:10.1002/anie.202308251.
[2] रहमान एम ए, आक्टर एस, डोरोटिया डी, इ. मायटोकॉंड्रियल विकृततायेक लक्ष्य करपी ल्हान रेणू सैमीक उत्पादनांची रेनोप्रोटेक्टीव्ह क्षमता[J]. फार्माकोलॉजींत फ्रंटियर्स, 2022,13:925993.DOI:10.3389/fphar.2022.925993.
