ތައިމޯޖެން 20އެމްޖީ އެވެ

▎ ތައިމޯޖެން ސްޓްރަކްޗަރ

▎ ތައިމޯޖެން ރިސާޗް

ތައިމޯޖެންގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟

1960 ގެ އަހަރުތަކުން ފެށިގެން ޖަނަވާރުގެ ދިފާއީ ނިޒާމުގެ މައިގަނޑު ގުނަވަންތައް ކަމަށްވާ ކަށީގެ މެރޯ، ތައިމަސް އަދި ސްޕްލީން އަށް ސައިންޓިފިކް ސަމާލުކަން ލިބިފައިވަނީ ދިފާއީ ނިޒާމުގެ މަސައްކަތްތަކަށް އަސަރުކުރާ އަދި ބޭސްވެރިކަމުގެ ވައުދުތައް ހިފެހެއްޓޭ ބަޔޯއެކްޓިވް ކޮމްޕައުންޑްތައް އުފެއްދުމުގެ ގާބިލްކަން ހުރުމުންނެވެ. 1960 ގެ އަހަރުތަކުގެ މެދުތެރޭގައި ދިރާސާވެރިންނަށް ހޯދިފައިވަނީ ކަލްފް ތައިމަސްގެ އެސިޓޯން އެކްސްޓްރެކްޓްތަކުގެ ތެރެއިން މަސްތަކުގައި ދަމަހައްޓާފައިވާ ދިފާއީ ނިޒާމުގެ ޖަވާބުތައް އަލުން ހޯދައިދިނުމުގެ ގާބިލް ބަޔޮލޮޖިކަލް އެކްޓިވިޓީ ބޮޑު ބަޔޮލޮޖިކަލް އެކްޓިވިޓީއެއް ދައްކުވައިދޭ ކޮމްޕޮނެންޓެކެވެ. އޭގެ ފަހުން ތައިމޮސިން، ތައިމޯޕެޕްޓައިޑް، އަދި ޓީ-އެކްޓިވޭޓަރ ފަދަ މިފަދަ ކޮމްޕައުންޑްތައް އުފެދި، ފުރަތަމަ ޖީލުގެ ބްރޯޑް ސްޕެކްޓްރަމް އިމިއުނޯސްޓިމިއުލަންޓްސްގެ ގޮތުގައި މެޑިކަލް ޕްރެކްޓިސްގައި ލިމިޓެޑް އެޕްލިކޭޝަންތަކެއް ފެނިފައިވެއެވެ.

އޭގެ ފަހުން ތައިމޮސިން ކޮމްޕޮނެންޓް 5 އާ ބެހޭ ފުން ދިރާސާތަކުގެ ސަބަބުން ސައިންސްވެރިންނަށް މެމަލިއަން އިމިއުން ސިސްޓަމްގެ މަސައްކަތް ރެގިއުލޭޓްކުރާ ފުރަތަމަ ޕެޕްޓައިޑް ހޯރމޯންތައް ހޯދިއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި ތައިމޮސިން α1 (28 އެމިނޯ އެސިޑް ރެސިޑިއުސް ހިމެނޭ)، ތައިމޮސިން β4 (43 ރެސިޑިއުސް ހިމެނޭ)، އަދި ތައިމޮސިން ބީޓާ (49 ރެސިޑިއުސް ހިމެނޭ) ހިމެނެ އެވެ. މި ދިރާސާގެ ކުރިއެރުމުގެ ތެރޭގައި ތައިމޯޖެން އުފެދުނެވެ. ތައިމޯޖަން އަކީ ހަމައެކަނި ދެ އެމިނޯ އެސިޑް (ގްލޫޓާމިކް އެސިޑް-ޓްރިޕްޓޯފަން، ގްލޫ-ޓީއާރުޕީ) އިން އެކުލެވޭ ކުރު ޕެޕްޓައިޑެއް ކަމަށާއި، އޭގެ އެކްޓިވް މާއްދާއަކީ ތައިމަސް އެކްސްޓްރެކްޓުން ކްރޮމެޓޮގްރަފިކަލީ އެކަހެރިކޮށްފައިވާ ގުދުރަތީ ކޮމްޕައުންޑާ އެއްގޮތް އެލް-α-ގްލޫޓާމިން - އެލް-ޓްރިޕްޓޯފަން މޮނޮސޯޑިއަމް ސޯލްޓްގެ މޮނޮސޯޑިއަމް ސޯލްޓެވެ. އޭގެ ޚާއްޞަ މޮލިކިއުލަރ ސްޓްރަކްޗަރ އާއި ޕޮޓެންޝަލް އިމިއުނޯމޮޑޫލޭޓަރީ ޕްރޮޕަޓީސް ގެ ސަބަބުން، އެކި ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމާއި ފަރުވާ ހޯދުމުގެ މަޤްޞަދުގައި، އިމިއުން ރެގިއުލޭޝަން، ޓިޝޫ މަރާމާތު، އަދި ސެލްއުލަރ ސިގްނަލިންގ މަގުތަކުގައި އޭގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމްތަކުގެ ސައިންޓިފިކް ދިރާސާތައް ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ.

ތައިމޯޖެންގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

އިމިއުން ރެގިއުލޭޝަން:

އިމިއުން ރިސެޕްޓަރސް އަދި ސިގްނަލިންގ ޕަތްވޭސް އެކްޓިވޭޓްވުން: ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި ތައިމޯޖެން އިން އިމިއުން ޓީއެލްއާރު/އާރްއެލްއާރު ރިސެޕްޓަރސް އާއި އެތަކެތީގެ ސިގްނަލިންގ ފެކްޓަރ ޖީންތައް އެކްޓިވޭޓް ކުރެއެވެ. ޓީއެޗްޕީ-1 މޮނޮސައިޓް ލޫކެމިއާ ސެލްތަކާއި ދުޅަހެޔޮ ޑޯނަރ ލޭގެ ކަލްޗަރތަކުގައި ތައިމޯޖެން އިން އެންޑޯސޯމަލް ޓީއެލްއާރު3/7/8/9 ރިސެޕްޓަރސް، ސައިޓޯޕްލާސްމިކް ސެންސަރސް RIG1/MDA5، އަދި ސިގްނަލިންގ ފެކްޓަރސް NFκB1 އަދި MAVS ގެ އެކްސްޕްރެޝަން ސްޓިމިއުލޭޓް ކުރެއެވެ ^[1] . މިކަމުން ދޭހަވަނީ ތައިމޯޖެން އިން ހަށިގަނޑުގެ ދިފާޢީ ނިޒާމުގެ ޖަވާބު މޮޑިއުލޭޓްކޮށް، ދިފާޢީ ނިޒާމާ ގުޅުންހުރި މި މުހިންމު ރިސެޕްޓަރުތަކާއި ސިގްނަލިންގ މަގުތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށް ދިފާޢީ ދިފާޢީ ޤާބިލުކަން އިތުރުކޮށްދޭކަމެވެ. މިސާލަކަށް NFκB1 އިންފްލެމޭޓަރީ ރިސްޕޮންސްތަކާއި ދިފާޢީ ނިޒާމު ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގައި ބައިވެރިވެއެވެ؛ ތައިމޯޖެންގެ ސިގްނަލިންގ ފެކްޓަރ ޖީންތައް ސްޓިމިއުލޭޓް ކުރުމަކީ ޕެތޯޖަން އިންވޭޝަން އިން ދިފާޢުވުމަށްޓަކައި ގުޅުންހުރި ދިފާޢީ ނިޒާމުގެ ޖަވާބުތައް ފެށުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ.

ސައިޓޮކިން ސެކްރެޝަން މޮޑިއުލޭޝަން: ކުރިން ދެންނެވި ސެލް ކަލްޗަރ ސިސްޓަމްތަކުގައި ތައިމޯޖެން އިން އިންފްލެމެޓަރީ ސައިޓޮކިންސް TNF-α އަދި IL-1β ސެކްރެޝަން އުފެދެއެވެ. ސައިޓޮކިންސް އަކީ ދިފާއީ ނިޒާމުގައި މުވާސަލާތީ އަދި ރެގިއުލޭޓަރީ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. އިންފްލެމެޓަރީ ރިސްޕޮންސްތައް ފެށުމާއި މޮޑިއުލޭޓް ކުރުމުގައި ޓީއެންއެފް-α އަދި އައިއެލް-1β ބައިވެރިވެއެވެ. އެމީހުންގެ ސެކްރެޝަން އިތުރުވުމުން ދޭހަވަނީ ސައިޓޮކިން ސެކްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ހަށިގަނޑުގެ ދިފާޢީ ނިޒާމުގެ ރިސްޕޮންސް ޕެތޯޖަން ޑިފެންސް އަށް މަގުދައްކައިދެވޭނެ ކަމެވެ ^{[1] .}.

ޖީން އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކުރުން: އީޑަބްލިއު ޑައިޕެޕްޓައިޑް (އެބަހީ، ޚުދު ތައިމޯޖެން) ފަދަ ތައިމޯޖަންގެ ކޮމްޕޯނެންޓްތަކުން ޖީން އެކްސްޕްރެޝަން މޮޑިއުލޭޓް ކުރެވިދާނެއެވެ. އެއީ ހީޓް ޝޮކް ޕްރޮޓީންސް، ސައިޓޮކިންސް، ފައިބްރިނޮލައިސިސް، ސެނެސެންސް ޖީންސް، އަދި އެހެނިހެން ކަންތައްތައް ސިންތެސިސް ކުރުމުގެ އިތުރުން ޑިފެރެންޝިއޭޝަން، ޕްރޮލިފަރޭޝަން، އަދި އެޕޮޕްޓޮސިސް ފަދަ ސެލްއުލަރ ޕްރޮސެސްތައް ރެގިއުލޭޓް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. މިސާލަކަށް ސެލްއުލަރ ސްޓްރެސް ރިސްޕޮންސްތަކުގައި ހީޓް ޝޮކް ޕްރޮޓީންތަކަކީ ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ޕްރޮޓީންތަކެކެވެ. ތައިމޯޖެން އިން އެމީހުންގެ ސިންތެސިސް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުން ސެލްތައް ތިމާވެއްޓަށް އަންނަ ބަދަލުތަކަށް ރަނގަޅަށް ހޭނުމަށް އެހީތެރިވެދީ، ގެއްލުންތަކާ ދެކޮޅު ހަދައެވެ ^{[2] .}.

އެންޓިވައިރަލްގެ އަސަރުތައް:

ސީދާ އެންޓިވައިރަލް އެކްޓިވިޓީ: އިން ވިޓްރޯ ތަޖުރިބާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ތައިމޯޖެން ސްޕްރޭ އިން ވެރޯ ސީސީއެލް81 ސެލް ކަލްޗަރތަކުގައި 5.2 ލޮގް ޓީސީއައިޑީ50 ގެ ވައިރަލް ޓައިޓަރެއްގައި ސާރސް-ކޯވް-2 އާ ދެކޮޅަށް ލޯކަލް އެންޓިވައިރަލް އެކްޓިވިޓީ ދައްކައެވެ. މިއީ ވައިރަސް އާއި ސީދާ މުއާމަލާތް ކުރުމުން، އެޑްސޮޕްޝަން، އިންވޭޝަން، އަދި ރިޕްލިކޭޝަން ފަދަ ޕްރޮސެސްތަކަށް އަސަރުކޮށް، ވައިރަސް އިންފެކްޝަން އަދި ޓްރާންސްމިޝަން ހުއްޓުވާ ކަމެކެވެ ^{[3] .}.

އެންހަންސްޑް އިމިއުން-މެޑިއޭޓެޑް އިންޑައިރެކްޓް އެންޓިވައިރަލް އިފެކްޓްސް: އިމިއުނޯމޮޑިއުލޭޓަރީ ޕްރޮޕަޓީސްގެ ސަބަބުން ތައިމޯޖެން އިން އިމިއުން ރިސެޕްޓަރސް އަދި ސިގްނަލިންގ ޕަތްވޭސް އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ސައިޓޮކިން ސެކްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ހަށިގަނޑުގެ އިމިއުން ޑިފެންސް ކެޕޭސިޓީ އިތުރުކޮށްދެއެވެ. އެއީ ނުސީދާ ގޮތެއްގައި ވައިރަލް އިންފެކްޝަންތަކާ ދެކޮޅަށް ޖުމްލަ ދިފާއީ ނިޒާމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއެރުވުމެވެ. މިސާލަކަށް އެކްޓިވޭޓް ކުރެވިފައިވާ އިމިއުން ސެލްތަކުން ވައިރަސް ޖެހިފައިވާ ސެލްތައް މާ ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ދެނެގަނެ ނައްތާލެވޭއިރު، އެކަމުގެ ސަބަބުން އެންޓިވައިރަލް އަސަރުތައް ޙާޞިލުކުރެވެއެވެ ^{[1] .}.

ފޮޓޯ 1 ޓީއާރުއެޗް-ޓީއެސްއެޗް-ޓީ3 ފީޑްބެކް ލޫޕް ^{[3] .}.

ސެލް މަރާމާތުކޮށް ރިޖެނެރޭޝަން:

އެންޓިއޮކްސިޑެންޓްގެ އަސަރުތައް: ސީރިއަސް ޓޮކްސިކް ލިވަރ އިންޖަރީ ތަޖުރިބާތަކުގައި ތައިމޯޖަން އިން އޮކްސިޑޭޓިވް ޕެރޮކްސިޑޭޝަން ރިއެކްޝަންތައް ދަމަހައްޓައިދެއެވެ. ކާބަން ޓެޓްރަކްލޮރައިޑް އިންޑައުސްޑް ލިވަރ އިންޖަރީ އަށް ފަހު ދިނުމުން ތައިމޯޖެން އިން މެލޯންޑިއަލްޑައިޑް (އެމްޑީއޭ) ގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދީ، އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް އިންޑައުސްޑް ސެލްއުލަރ ޑެމޭޖް ކުޑަކުރުމުގެ ގާބިލްކަން ދައްކުވައިދެއެވެ. މިކަން ދިމާވަނީ އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް އިން މާގިނައިން ފްރީ ރެޑިކަލްސް އުފެދި އިންޓްރާސެލިއުލަރ ބަޔޯމޮލިކިއުލްސް - ލިޕިޑްސް، ޕްރޮޓީންސް އަދި ޑީއެންއޭ ފަދަ އަށް ހަމަލާދީ ސެލްތަކަށް އަނިޔާވެ ޑިސްފެންޝަން އަށް މަގުފަހިވާތީއެވެ. ތައިމޯޖެންގެ އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް ޕްރޮޕަޓީސް ސެލްތަކަށް ފްރީ ރެޑިކަލްސް ގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުންތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއެވެ ^{[5] .}.

ސެލް ރިޖެނެރޭޝަން ސްޓިމިއުލޭޝަން: ހަމައެފަދައިން އެކިއުޓް ޓޮކްސިކް ލިވަރ އިންޖަރީ މޮޑެލްތަކުގައި ތައިމޯޖެން އިން ހެޕަޓޮސައިޓްސް ރިޕަރޭޓިވް ރިޖެނެރޭޝަން ސްޓިމިއުލޭޓް ކުރެއެވެ. މިކަން ދިމާވަނީ ސެލް ޕްރޮލިފަރޭޝަން، ޑިފެރެންޝިއޭޝަން، އަދި އެޕޮޕްޓޮސިސް އާއި ގުޅުންހުރި ޖީންތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުން ކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ. މިސާލަކަށް ހެޕަޓޮސައިޓް ގިނަވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ފުރަމޭގެ އާދައިގެ މަސައްކަތްތައް އަލުން ހޯދުމަށްޓަކައި ހަލާކުވެފައިވާ ފުރަމޭގެ ޓިޝޫތައް މަރާމާތުކޮށް އާލާވުން އަވަސްކޮށްދެއެވެ ^{[5] .}.

މިނަރަލް، ޕިގްމެންޓް، އަދި ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމްއަށް ކުރާ އަސަރު: ހޫނަށް އަނިޔާ ލިބިފައިވާ ގޭގައި ގެންގުޅޭ މޫސްގެ ދިރާސާތަކުގައި، ވަރަށް ބޮޑަށް އަނިޔާވެފައިވާ މޫސްތަކަށް ފަރުވާގެ ޕްރޮޓޮކޯލްތަކަށް ތައިމޯޖެން ހިމަނައިގެން މިނަރަލް މެޓަބޮލިޒަމް ގިނައިން ނޯމަލައިޒް ކުރުމަށް މަގުފަހިވިއިރު، ޕިގްމެންޓާއި ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމްގައި އުދަގޫތައް އެންމެ ކުޑަވެގެން ދިޔައެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ ތައިމޯޖަން އިން މިނަރަލް، ޕިގްމެންޓް އަދި ލިޕިޑް މެޓަބޮލިކް ޕްރޮސެސްތަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވަނީ ކަމާބެހޭ މެޓަބޮލިކް މަގުތަކުގައި ހުންނަ މުހިއްމު ނުކުތާތައް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، އެކަމުގެ ސަބަބުން މެޓަބޮލިކް އިކުއިލިބިލިޓީ ދަމަހައްޓަމުންނެވެ ^{[6] .}.

ޕްރޮޓީން، ނައިޓްރޯޖަން، އަދި ކާބޯހައިޑްރޭޓް މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ކުރާ އަސަރު: ބުޅާތަކުގައި ކެސްޓްރޭޝަން ތަޖުރިބާތަކުގައި ތައިމޯޖަން އިން ޕެތޮލޮޖިކަލް ކެޓަބޮލިކް ފޭސް ބަދަލުވުމުގެ ބާރު ވަރަށް ބޮޑަށް ކުޑަކޮށްދީ، ފަހު ތަޖުރިބާ މަރުހަލާގައި ބަޔޯކެމިކަލް އިންޑިކޭޓަރުތައް ނޯމަލައިޒް ކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދިނެވެ. މިއީ ޕްރޮޓީން، ނައިޓްރޯޖަން، އަދި ކާބޯހައިޑްރޭޓް މެޓަބޮލިޒަމްއަށް ތައިމޯޖެންގެ ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރު ކުރާކަން ދޭހަވާ ކަމެކެވެ ^{[6] .}.

ތައިމޯޖެންގެ އެޕްލިކޭޝަންތަކަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

އެންޓިވައިރަލް ފީލްޑް: ނޮވެލް ކޮރޯނާވައިރަހަށް އަމާޒުކޮށްގެން ކުރި ދިރާސާތަކުގައި ވެރޯ ސީސީއެލް81 ސެލް ކަލްޗަރތަކުގައި ކުރި ތަޖުރިބާތަކުގައި ތައިމޯޖެން® ސްޕްރޭ އާއި އެންޓިސެޕްޓިކް މިރަމިސްޓިން® ސޮލިއުޝަން އަޅާކިޔައި، ސާސް-ކޯވް-2 އާ ދެކޮޅަށް އެމީހުންގެ ލޯކަލް އެންޓިވައިރަލް އެކްޓިވިޓީ ތަހުގީގުކޮށްފައިވެއެވެ. ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ދިރާސާކުރި ކޮންސެންޓްރޭޝަންތަކުގައި ވެރޯ ސެލްތަކަށް ވިހަ އަސަރެއް ނުކުރި އެވެ. މީގެ އިތުރުން ސިލްސިލާ ތަޖުރިބާތަކުގެ ތެރެއިން ތައިމޯޖެން® ސްޕްރޭ އިން ސާރސް-ކޯވް-2 އާ ދެކޮޅަށް ލޯކަލް އެންޓިވައިރަލް އެކްޓިވިޓީ 5.2 ލޮގް ޓީސީއައިޑީ50 ގެ ވައިރަލް ޓައިޓަރެއްގައި ދައްކާފައިވެއެވެ. މިއީ ކޮވިޑް-19 އިން ރައްކާތެރިވުމާއި ފަރުވާ ދިނުމަށް ބޭނުންކުރާ ޓޮޕިކަލް އޭޖެންޓެއްގެ ގޮތުގައި ތައިމޯޖެން® ނޭސަލް ސްޕްރޭ ބޭނުންކުރުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުކަން ހާމަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ ^{[3] .}.

ފުރަމޭގެ ބައްޔަށް ފަރުވާކުރުން: ސީރިއަސް ވިހަ ފުރަމޭގެ ބަލީގެ ދިރާސާތަކުގައި 5 ދުވަސް ވަންދެން ކާބަން ޓެޓްރަކްލޮރައިޑް މެދުނުކެނޑި އިންޓްރާޕެރިޓޯނިއަލް އިން ދިނުމުން ހެޕަޓިކް ސްޓިއޭޓޯސިސް އުފެދި، ކެޓަލޭޒް އެކްޓިވިޓީ ދަށްވެ، މެލޯންޑިއަލްޑީހައިޑްގެ މިންވަރު މަތިވެއެވެ. ތައިމޯޖަން އާއި އޭގެ ސްޓްރަކްޗަރަލް އެނަލޮގްސް (ޕެޕްޓައިޑް މޮލިކިއުލްގެ އެން- ނުވަތަ ސީ-ޓާރމިނަސް އާއި އެމިނޯ އެސިޑް ޑީ-އަލާ ގުޅުވައިގެން ލިބޭ) ދިނުމުން އޮކްސިޑޭޓިވް ޕެރޮކްސިޑޭޝަން ރިއެކްޝަންތައް ހުއްޓުވައި ހެޕަޓޮސައިޓް މަރާމާތުކޮށް ރިޖެނެރޭޝަން ސްޓިމިއުލޭޓް ވެއެވެ. މީގެ ތެރެއިން ތައިމޯޖެން އެނަލޮގްސް އިން ތައިމޯޖެން އާއި އަޅާބަލާއިރު ހެޕަޓޮޓްރޮޕިކް އަދި އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް އަސަރުތައް މާ ބޮޑަށް ފެނިފައިވެއެވެ. މި އަސަރު އެންމެ ބޮޑަށް ފެނިފައިވަނީ އެމިނޯ އެސިޑް މޮލިކިއުލްގެ ސީ ޓާރމިނަސް އަށް އިތުރުކުރުމުންނެވެ. މިކަމުން ދައްކާ ގޮތުގައި ތައިމޯޖެން އާއި އޭގެ އެނަލޮގްސް އިން ފުރަމޭއަށް ލިބޭ އަނިޔާތައް މަރާމާތުކުރުމުގައި ހެޔޮ އަސަރުތަކެއް ކުރާކަން ^{[5] .}.

އިމިއުނޯމޮޑިއުލޭޝަން އަދި އިންފެކްޝަން ތެރަޕީ: ޕެޕްޓައިޑް ޑްރަގް ތައިމަލިން އަކީ އިމިއުން ޑިސްފެންޝަން، ވައިރަލް އަދި ބެކްޓީރިއަލް އިންފެކްޝަން، ރިޖެނެރޭޝަން ނޯމަލައިޒޭޝަން، އިމިއުނޯ ސަޕްރެޝަން، އަދި ކީމޯތެރަޕީ އަދި ރޭޑިއޯތެރަޕީއަށްފަހު ހެމަޓޮޕޮއިއެޓިކް ސަޕްރެޝަން އާއި ގުޅުންހުރި އެކި ހާލަތްތަކަށެވެ. އޭގެ އެއް މާއްދާ ކަމަށްވާ އީޑަބްލިއު ޑައިޕެޕްޓައިޑް (އެބަހީ، ބޭސް ތައިމޯޖެން) އަކީ ޖީން އެކްސްޕްރެޝަން، ހީޓް ޝޮކް ޕްރޮޓީން ސިންތެސިސް، ސައިޓޮކިންސް، ފައިބްރިނޮލައިސިސް، ސެނެސެންސް ޖީންސް، އަދި ސެލްއުލަރ ޑިފެރެންޝިއޭޝަން، ޕްރޮލިފަރޭޝަން، އަދި އެޕޮޕްޓޮސިސް ރެގިއުލޭޓް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. ތައިމޯޖަން އަކީ ތަފާތު ވައިރަލް އިންފެކްޝަންތަކާ ދެކޮޅަށް ފައިދާހުރި އަދި ކޮރޯނާ ވައިރަސް އިންފެކްޝަންގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ކޮވިޑް-19 އަށް ފުރިހަމަ ފަރުވާ ދިނުމުގައި ފަރުވާގެ ފައިދާ ދައްކުވައިދޭ އެއްޗެކެވެ ^{[2] .}.

ނިންމުން

ތައިމޯޖަން އިން މަލްޓިޑައިމަންޝަނަލް ބަޔޮލޮޖިކަލް އެކްޓިވިޓީ ދައްކައެވެ. އެއީ އިމިއުން ހޯމޯސްޓޭސިސް ދަމަހައްޓައި، އިމިއުން ޓީއެލްއާރު/އާރްއެލްއާރު ރިސެޕްޓަރސް އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ސައިޓޮކިން ސެކްރެޝަން (އެބަހީ، ޓީއެންއެފް-α، އައިއެލް-1β) ރެގިއުލޭޓްކޮށް، އިމިއުން ސެލްގެ މަސައްކަތް މޮޑިއުލޭޓްކޮށް އެންޓި-އިންފެކްޓިވް ކެޕޭސިޓީ އިތުރުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އެއީ ސާސް-ކޯވް-2 އާއި ދެކޮޅަށް އިން ވިޓްރޯ އެންޓިވައިރަލް އެކްޓިވިޓީ ދައްކުވައިދޭ އެއްޗެކެވެ. މީގެ އިތުރުން އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް ދަމަހައްޓައި، ޓިޝޫ ސެލް މަރާމާތު/ރިޖެނެރޭޝަން (އެބަހީ، ހެޕަޓޮސައިޓްސް) ސްޓިމިއުލޭޓްކޮށް ގެއްލުން ކުޑަކުރެއެވެ. އޭގެ އިތުރުން މެޓަބޮލިކް ބެލެންސް ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކައި މިނަރަލް، ޕިގްމެންޓް، އަދި ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓް ކުރެއެވެ. ކޮވިޑް-19 އިން ރައްކާތެރިވުމާއި ފަރުވާ ދިނުމުގައި އެހީތެރިވެދީ، ފުރަމޭއަށް ލިބޭ ގެއްލުންތައް މަރާމާތުކޮށް، އުމުރުން ދުވަސްވީ ކެންސަރު ބަލިމީހުންގެ ޕްރީއޮޕަރޭޓިވް އިމިއުން ކޮންޑިޝަނިންގ އަށް ބޭނުންކޮށް ޕޯސްޓޮޕަރޭޓިވް ކޮމްޕްލިކޭޝަންތައް ކުޑަކޮށް ރަނގަޅުވާ ވަގުތު ކުރުކޮށްދެއެވެ. މިއީ ދިފާޢީ ނިޒާމާ ގުޅުންހުރި ބަލިތަކާއި ޓިޝޫ މަރާމާތުކުރުމުގައި އިންޓަރވެންޝަންތަކަށް ފައިދާހުރި އެއްޗަކަށް ވެގެންދެއެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ

ކިމް އެޗް އަކީ ކަށީގެ ބަޔޮލޮޖީގެ ދާއިރާއާއި ތައިރޮއިޑް ހޯރމޯންގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ފުންކްޝަންތަކަށް ޚާއްސަ ދިރާސާވެރިއެކެވެ. އެމީހުންގެ ދިރާސާ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބިނާވެފައިވަނީ ސްކެލެޓަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓާ ގުޅުންހުރި ބަޔޮލޮޖިކަލް ޕްރޮސެސްތަކުގައި ތައިރޮއިޑް ހޯރމޯންތަކުގެ ރެގިއުލޭޓަރީ ރޯލަށް ކަމަށާއި، އޭގެ އަސްލު މޮލިކިއުލަރ އަދި ސެލްއުލަރ މެކޭނިޒަމްތައް ހޯދުމަށް ފޯކަސްކޮށްފައިވެއެވެ. ކިމް އެޗް ގިނައިން ބޭނުންކުރަނީ މޮލިކިއުލަރ ބަޔޮލޮޖީ ޓެކްނިކްސް އާއި ބަޔޮލޮޖިކަލް މޮޑެލް ސިސްޓަމްސް ފަދަ ތަޖުރިބާގެ އުސޫލުތައް އެއްކޮށްލައިގެން ފުން ދިރާސާތަކެއް ކުރުމަށެވެ. ކިމް އެޗް ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރިފަރެންސް [4] ގައެވެ.

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] ސޮކޮލޮވާ ޓީއެމް، ޕޮލޮސްކޯވް ވީވީ، ޝުވަލޯވް އޭއެން، ބުރޯވާ އޯއެސް، ސޮކޮލޮވާ ޒޭއޭ. އިންގަވިރިން އަދި ތައިމޯޖަން ތައްޔާރީތަކުގެ އިމިއުނޯމޮޑިއުލޭޓިންގ އެކްޝަންގެ ސިގްނަލިންގ ޓީއެލްއާރު/އާރްއެލްއާރު-މެކޭނިޒަމްސް. ރަޝިއަން ޖާނަލް އޮފް ބަޔޯތެރަޕީ އެވެ 2019.

https://api.semanticscholar.org/CorpusID:241982195 ގައި ޑރ.

[2] ޚަވިންސަން ވީކޭ، ލިންކޯވާ އެންއެސް، ޗަލިސޯވާ އެންއައި، އިވްކޯ އޯއެމް. ދަ ޔޫސް އޮފް ތައިމަލިން ފޯރ އިމިއުނޯކަރެކްޝަން އެންޑް މޮލިކިއުލަރ އެސްޕެކްޓްސް އޮފް ބަޔޮލޮޖިކަލް އެކްޓިވިޓީ. ބަޔޮލޮޖީ ބުލެޓިން ރިވިއުސް 2021؛ 11(4): 377-382. 10.1134/އެސް2079086421040046 އެވެ.

[3] ލެނޭވާ އައިއޭ، ސްމިރްނޯވް ވީއެސް، ކުޑްރިޔާވްސެވާ ޓީއޭ، އެޓް އަލް. ލޯކަލް އެންޓިވައިރަލް އެކްޓިވިޓީގެ ލޯކަލް އެންޓިވައިރަލް އެކްޓިވިޓީ ތައިމޯޖެން އެކްސްޓްރެޖިސްޓަރޑް، ނޭސަލް ޑޯޒްޑް ސްޕްރޭ، ސާސް-ކޮވް-2 ކޮރޯނާވައިރަސް އިން ވިޓްރޯގައި. އެންޓިބަޔޮޓިކްސް އާއި ކީމޯތެރަޕީ އެވެ 2021.

https://api.semanticscholar.org/CorpusID:239684084 ގައި ޑރ.

[4] ކިމް އެޗް، މޯހަން އެސް.ރޯލް އެންޑް މެކޭނިޒަމްސް އޮފް އެކްޝަންސް އޮފް ތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން އޮން ދަ ސްކެލެޓަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް. ބޯން ރިސާޗް 2013؛ 1(1): 146-161.ޑީއޯއައި: 10.4248/ބީއާރު201302004.

[5] ޗުލާނޯވާ އޭ.އޭ، ސްމަޚްޓިން އެމް.ވައި، ބޮބިންސެވް އައި، މިޝިނާ އީ.އެސް، އާޓިޔުޝްކޯވާ އީ.ބީ، ސްމަކްޓީނާ އޭ.އެމް. ރިޕަރޭޓިވް އެންޑް އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް އިފެކްޓްސް އޮފް ނިއު އެނަލޮގްސް އޮފް އިމިއުނޯމޮޑިއުލޭޓަރ ތައިމޯޖަން އިން އެކްސްޕެރިމެންޓަލް މޮޑެލް އޮފް ލިވަރ ޑޭމަޖް. ބުލެޓިން އޮފް އެކްސްޕެރިމެންޓަލް ބަޔޮލޮޖީ އެންޑް މެޑިސިން 2023؛ 175(5): 700-703.ޑީއޯއައި: 10.1007/s10517-023-05929-5.

[6] ރެޝެޓްނިއަކް ވީ، ބުރްޑެއިނީ ވީ، މަލާޚޯވާ އެލް، ޔެލޮކިން އެމް، ސްޓެކޮލްނިކޯވް އޭ. އިންޓަރނޭޝަނަލް ޖާނަލް އޮފް ވެޓެރިނަރީ މެޑިސިން 2022: 187-192.ޑީއޯއައި: 10.52419/issn2072-2419.2022.3.187.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައި ނުވާ އުފެއްދުންތަކެއް ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.