Cocer Peptides
1 phaxsi nayra
TAQI ARTÍCULO UKATXA PRODUCTOS UKA YATIYÄWINAKAXA AKA WEB SITIO UKANXA YATIYÄWI UKATXA YATIQAÑATAKIWA.
Aka sitio web ukan uñacht’ayat yänakax in vitro ukan yatxatañatakikiwa. Yatxatawixa in vitro (latin arunxa: *in vidrio*, ukaxa sañ muniwa vidrio ukanxa) jaqina janchipa anqäxapanwa lurasi. Aka yänakax janiw qullanakäkiti, janiw Administración de Alimentos y Medicamentos (FDA) de Estados Unidos ukan iyawsatäkiti, ukat janiw kuna qullañ tuqitsa, usunakas jan ukax usunakas jarkʼaqañatakisa, qullañatakisa ni qullañatakis apnaqatäñapäkiti. Uka yänaka jaqina jani ukaxa uywanakan janchiparu kunaymana uñt’ayañaxa kamachi tuqixa wali jark’atawa.
1. Mä juk’a uñakipaña
Trastorno del Espectro Autista (TEA) ukax mä tama trastornos neurodesenvolvimiento ukawa, ukax déficits de comunicación social ukat interacción ukanakan uñt’atawa, ukhamarak repetitivos ukat restrictivos comportamientos ukat intereses ukanakampi. Oxitocina, mä neuropéptido ukax mä jach’a lurawiw regulación social comportamiento ukataki, ukax mä potencial droga candidato ukhamaw autismo qullañatakix uñstawayi. Aka qillqatanx oxitocina ukax autismo qullañatakix kunjams lurasi ukat kunjams apnaqasi uk yatxatasini.


Figura 1. Regulación de oxitocina ukatxa serotonina ukaxa trastorno del espectro autista (TEA) ukatxa sintoma núcleo ukatxa.
2. Base Biológica de la Oxitocina ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi
2.1 Estructura ukatxa Síntesis ukanaka
Oxitocina (OXT) ukaxa mä nonapéptido cíclico ukawa, ukaxa pä aminoácidos cisteína ukanakawa mä enlace disulfuro intramolecular ukhamxa lurapxi. Ukax hipotalamo ukan luratawa ukatx glándula pituitaria posterior ukanx wilaruw mistu. Sistema nervioso central uksanxa, oxitocina uñstayiri neuronas ukanakaxa nayraqatax núcleo paraventricular ukat núcleo supraóptico de hipotálamo ukanakanwa jikxatasi. Uka neuronas ukanakax axones ukanakax glándula pituitaria posterior ukat yaqha chiqanakaruw p’iqin proyecta, sañäni, amígdala, hipocampo ukat corteza prefrontal ukanakaru, ukhamatwa kunayman funciones fisiológicas ukat comportamientos ukanakarux regula.
2.2 Mecanismo de Acción uka tuqita
Oxitocina ukaxa efectos ukanakapaxa receptores específicos de oxitocina (OXTR) ukanakaru uñtatawa. OXTR ukaxa familia receptora acoplada a proteína G uksankiwa ukatxa sistema nervioso central ukhamaraki tejidos periféricos uksana wali jaljatawa. P’iqinxa, activación de OXTR ukaxa regula la liberación de neurotransmisores ukhamaraki dopamina ukhamaraki serotonina, ukhamata excitabilidad neuronal ukhamaraki plasticidad sináptica ukanakaru ch’amanchañataki. Amígdala uksanxa, oxitocina ukaxa neuronas de amígdala ukaxa estímulos sociales ukanakaru jaysañatakixa regulaspawa, ukaxa mä jaqina proceso de información emocional ukatxa capacidades cognitivas sociales ukanakaruxa jan walt’ayaspawa.
3. Oxitocina ukaxa autismo qullañatakixa wali askiwa
3.1 Función Social ukan jan walt’awinaka
3.1.1 Interacción Social ukanaka ch’amanchaña
Walja yatxatawinakax oxitocina ukax autismo usump usuntat jaqinakan interacción social ukar juk’amp askinjamaw yanapt’aspa sasaw qhanañchapxi. Mä yatxatawina kawkhantixa jilïr ch’uqixa oxitocina (0,8 UI/kg) intranasalmente sapa uru churata, qullatäki uka uywanakaxa pä kuti jila pachawa socios sociales ukanakampi chikt’ata pä semanas ukjatxa. Jaqinakan yatxatäwinakanxa, yaqhip ensayo clínico ukan luratanakapax mayj mayjawa, yaqhip yatxatäwinakax suma efectos uñacht’ayi. Amuyt’añataki, mä yatxatawix oxitocina (24 UI sapa pä uru suxta semanas) apnaqasa, autismo usump usuntat wawanakarux estadísticamente significativo mejoramientos ukanakaw Escala de Responsabilidad Social (SRS) ukanx puntuaciones ukanx jikxatasi, ukax funcionamiento social ukan ch’amanchatap uñacht’ayi.
3.1.2 Cognición Social ukana aski lurawipa
Oxitocina ukax kunjams autismo usump usuntat jaqinakax señales sociales ukar uñt’apxi ukat amuyapxi ukx mayjt’ayaspawa. Resonancia magnética funcional (fMRI) ukan yatxatäwinakanxa, autismo ukan jilïr chacha chikancht’asirinakarux uñacht’ayapxiw mä atiniskañ jilxatawi p’iqin actividad ukanx giro temporal superior posterior (pSTS) ukanx kunawsatix movimiento biológico punto-luz ukar puripki ukhax estados emocionales uñt’añataki, mä sapa dosis de oxitocina intranasal (IN-OT) ukar arktasa. Ukax uñacht’ayiwa, oxitocina ukax autismo usut jaqinakan percepción ukat proceso de señales sociales ukanakan juk’amp ch’amanchaspawa.
3.2 Procesamiento Emocional ukan jan walt’awinaka
3.2.1 Regulación de la Actividad de Amígdala ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi
Amígdala ukax wali wakiskiriwa proceso emocional ukat comportamiento social ukanakanxa. Walja dosis de oxitocina intranasal tratamiento (4 semanas, 24 UI sapa uru) ukaxa mä sostenida reducción de la actividad cerebral amígdala bilateral uksanxa, ukaxa utjaskakiwa chiqpacha qullaña pacha tukuyatatxa, 4 semanas ukhamaraki 1 mara tratamiento ukxaruxa. Ukhamarus, chikancht’asirinakarux juk’amp qhanpach jisk’achawimp actividad amígdala ukanx juk’amp suma sarnaqawinak uñacht’ayapxäna, juk’ampis autopercibido apego evitante ukat funcionamiento social ukanakan. Ukax uñacht’ayiwa, oxitocina ukax autismo usump usuntat jaqinakan proceso emocional ukat comportamiento social ukanak askichaspawa, actividad amígdala uksan regulación ukampi.
3.2.2 Chuyma uñt’añataki ch’amanchata
Yaqhip yatxatäwinakax oxitocina ukax autismo usump usuntat jaqinakarux kunjams jikxatasipxi uk juk’amp sum uñt’apxañapatakiw yanapt’aspa sasaw qhanañchapxi. Sarnaqañ yant’awinakax lurawinakampiw lurasi, kunjamatix ajan uñnaqa uñt’ayañax jikxatasiwayi, oxitocina ukx churañax chikancht’asirinakan emocional uñt’ayañax chiqaparuw juk’amp sumaptayi.
3.3 Repetitivo ukhamaraki estereotipo sarnaqawinakaru jan walt’awinaka
Yaqhip yatxatawinakax oxitocina ukax autismo usump usuntat jaqinakan sapa kuti ukhamarak estereotipo sarnaqawiparux wali askiwa sasaw sapxi. Mä yatxatawix jilïr ch’uqitxa, pusi semanas oxitocina ukamp qullatäxasax, repetitivos comportamientos ukax 30% ukjaw jilxattawayi, ukatx aka efectox pusi semanas ukjaw qullañ jaytañ tukuyatatx utjaskakiwa. Jaqinakan yatxatäwinakanxa, oxitocina (24 UI sapa pä uru suxta semana) apnaqañax autismo usump usuntat wawanakarux estadísticamente wali sumaw Escala de Conducta Repetitiva – Revisada (RBS) ukanx juk’amp sumaptawayi, ukax mä jisk’achawiw repetitivo ukhamarak estereotipo sarnaqawinak uñacht’ayi.
4. Oxitocina ukax Autismo ukar qullañatakiw apnaqasi
Yatxatawi Clínica ukan nayrar sartawipa
Mä Dosis ukan yatxatatanakapa
Walja ensayo aleatorizado controlado (RCT) ukanakax oxitocina de una sola dosis ukan jan walt’awinakapat yatxatapxi. Walja yatxatawinakax neurotípicos ukhamarak autistas ukanakan uñacht’ayatawa, mä dosis de oxitocina ukamp qullañax wali askiwa, placebo ukar uñtasita. Yaqhip yatxatäwinakanxa, oxitocina intranasal de una sola dosis ukax autista usutanakanx específicos tareas sociales ukanx rendimiento ukarux juk’amp askinjamaw uñji, kunjamatix nayrax juk’amp uñkatasiña ukat estímulos sociales ukar juk’amp attención.
Walja dosis Jaya pacha Yatxatawinaka
Uka yatxatawinakax oxitocina ukax walja dosis ukan jaya pacha apnaqañ tuqitx mä juk’a jan walt’ayatawa. Yaqhip yatxatäwinakax suma askinak uñacht’ayi. Mä yatxatawina autismo usuta wawanakata, pusi semanas de administración crónica de oxitocina (12 UI pä kuti sapa uru) sistema endógeno de oxitocina uksa tuqiru ch’amancharaki, kunjamatixa uñacht’ayata niveles de oxitocina salival ukaxa wali jach’anchatawa 24 horas qhipa administración intranasal spray ukampi. Ukhamaraki, metilación ADN ukaxa jisk’achata gen receptor de oxitocina (OXTR) ukatxa uñjasiraki, ukaxa uñacht’ayiwa jilxatata expresión receptora, ukatxa suma uñjatarakiwa seguridad ukampi. Mä 24 semanas Fase 2 ensayo controlado placebo ukampi, autismo usump usuntat wawanakaru ukhamarak wayn tawaqunakaru 3–17 maraninakax 48 unidades internacionales de oxitocina intranasal sapa uruw churasipxäna. Uka yatxatawi phuqhawixa janiwa mä jach’a mayjt’awi uñacht’ayatakiti oxitocina qutumpi placebo qutumpixa nayrïri medida de resultado ukanxa, ukaxa Subescala de Retiro Social Modificado de Lista de Comportamiento Anormal (ABC-mSW) ukanxa.
5. Tukuyawi
Hormona oxitocina ukax mä juk’a lurawiw autismo usut qullañatakix uñacht’ayi, ukax funcionamiento social, procesamiento emocional ukat repetitivos comportamientos estereotipos ukanak autismo usump usuntat jaqinakarux askinak uñacht’ayaspa.
Uñakipt’atanaka
[1] Szabó J, Mlynár M, Feješ A, ukat yaqhanakampi. Oxitocina intranasal ukaxa mä modelo genético animal de autismo ukankiwa[J]. Psiquiatría Molecular, 2024,29 (2): 342-347.DOI: 10.1038 / s41380-023-02330-6.Ukaxa mä juk’a yatxatatawa.
[2] Moerkerke M, Daniels N, Tibermont L, ukat yaqhanakampi. Aka administración crónica de oxitocina ukaxa sistema oxitocinérgico uksa tuqita ch’amancharaki autismo usuta wawanakaru[J]. Naturaleza Comunicaciones, 2024,15 (1): 58.DOI:10.1038/s41467-023-44334-4.Ukaxa mä juk’a yatxatatawa.
[3] Hu L, Du X, Jiang Z, ukat yaqhanakampi. Oxitocina qullaña sintoma central ukanakatakixa wawanakaru trastorno de espectro autista ukanxa: mä revisión sistemática ukhamaraki meta-análisis[J]. Revista Europea de Farmacología Clínica, 2023,79 (10): 1357-1363.DOI: 10.1007/s00228-023-03545-w.
[4] Sikich L, Kolevzon A, Rey BH, ukat yaqhanakampi. Oxitocina intranasal ukaxa wawanakaru ukhamaraki wayna tawaqunakaru Trastorno del Espectro Autista ukampi[J]. Nueva Inglaterra Revista de Medicina, 2021,385 (16): 1462-1473.DOI:10.1056/NEJMoa2103583.Ukaxa mä juk’a yatxatatawa.
[5] Tanaka A, Furubayashi T, Arai M, ukat yaqhanakampi. Oxitocina ukaxa p’iqiru puriyañatakixa Trastorno del Espectro Autista uka qullañatakixa Aplicación Nasal ukampi.[J]. Farmacéutica Molecular, 2018,15 3:1105-1111 ukatsti juk’ampi yatxatañataki.
[6] Agarikano OP N. Oxitocina ukaxa uywa modelos de trastorno del espectro autista[J]. Neurobiología Desarrollo, 2017,77.Ukaxa mä juk’a yatxatatawa. Ukhamaraki, ukaxa yaqha yatxatatanakampiwa yatxatataraki
[7] Munesue T, Minabe Y. [Ukaxa Oxitocina ukaxa lurasispawa aka trastorno del espectro autista ukanxa].[J]. Seishin Shinkeigaku Zasshi = Psiquiatría Et Neurología Japonica, 2016,118 6:399-409.Ukaxa mä juk’a yatxatatawa.
[8] Zhao F, Zhang H, Wang P, ukat yaqhanakampi. Oxitocina ukatxa serotonina ukaxa modulación de la función neural uksanxa: Soportes neurobiológicos de comportamiento relacionado con autismo[J]. Fronteras en Neurociencia,Volume 16 - 2022 uka qillqatanaka.
Yatxatawi apnaqañatakikiwa utjiri yänaka:
