GLP-3 10ملگم

▎ پێکهاتەی GLP-3

▎ توێژینەوەی GLP-3

پاشخانی توێژینەوەی GLP-3 چییە؟

قەڵەوی یەکێکە لە کێشە گەورەکانی تەندروستی گشتی ئەمڕۆ. قەڵەوی دەتوانێت ببێتە هۆی چەندین کێشەی تەندروستی، وەک میتابۆلیزمی جۆری دووەم، نەخۆشییەکانی دڵ و خوێنبەرەکان، بەرزی فشاری خوێن، دابەزینی چەوری خوێن، نەخۆشی چەوری جگەری نا کحولی. لەگەڵ زیادبوونی بەردەوامی ڕێژەی قەڵەوی، خواست لەسەر چارەسەری نوێ هەیە کە بتوانێت بە شێوەیەکی کاریگەر کێشی جەستە بەڕێوەببات و دۆخی تەندروستی باشتر بکات ^[1] . هەرچەندە گۆڕینی شێوازی ژیان، وەک زیادکردنی چالاکیی جەستەیی و کەمکردنەوەی وەرگرتنی خۆراک، ڕێگەی سەرەکین بۆ بەڕێوەبردنی کێش، بەڵام پاراستنی درێژخایەنی دابەزاندنی کێش وەک تەحەدایەک بۆ زۆرێک لە گەورەساڵانی تووشبوو دەمێنێتەوە. GLP-3 ئاگۆنیستێکی سێ وەرگری نوێیە کە کاردەکاتە سەر وەرگری پێپتیدی-1ی هاوشێوەی گلوکاگۆن (GLP-1R)، وەرگری پۆلیپێپتیدی ئەنسۆلینۆتڕۆپی وابەستە بە گلوکۆز (GIPR) و وەرگری گلوکاگۆن (GCGR). ئەم میکانیزمە فرە وەرگرەی کارکردنە سوودی ناوازەی پێدەبەخشێت لە دابەزاندنی کێشدا. بە بەراورد لەگەڵ دەرمانەکانی دابەزاندنی کێش کە کار لەسەر یەک وەرگر دەکەن، GLP-3 دەتوانێت بە شێوەیەکی گشتگیرتر پرۆسەکانی گۆڕانکاری جەستە ڕێکبخات ^[1] . GLP-3 دابەزاندنی کێش بەدەست دەهێنێت بە ڕێکخستنی چەندین وەرگری هۆرمۆن. نەک هەر کاریگەرییەکی بەرچاوی دابەزاندنی کێشی هەیە بەڵکو کاریگەری لاوەکی تاڕادەیەک سوکی گەدە و ڕیخۆڵەی هەیە. سەرەڕای ئەوە، بە بەراورد لەگەڵ دەرمانە نوێیەکانی تری دابەزاندنی کێش، GLP-3، وەکو ئاگۆنیستێکی سێ وەرگر، کاریگەری دابەزاندنی کێشی بەهێزتر و مەودای فراوانتری دانیشتوانی کارپێکراوی هەیە.

میکانیزمی کارکردنی GLP-3 چییە؟

میکانیزمی کارکردنی GLP-3 بە شێوەیەکی سەرەکی لە کاریگەرییە ئاگۆنیستییەکانیەوە لەسەر چەندین وەرگر سەرچاوە دەگرێت. یەکەم، کاریگەری ئاگۆنیستی لەسەر وەرگری پێپتیدی-١ هاوشێوەی گلوکاگۆن (GLP-1R) دەردانی ئەنسۆلین زیاد دەکات، دەردانی گلوکاگۆن ڕێگری دەکات، ئاستی گلوکۆزی خوێن کەمدەکاتەوە، و لە هەمان کاتدا بەتاڵبوونەوەی گەدە دوادەخات، تێربوون زیاد دەکات و وەرگرتنی خۆراک کەمدەکاتەوە ^[2] . دووەم، کاریگەرییە ئاگۆنیستییەکەی لەسەر وەرگری پۆلیپێپتیدی ئەنسۆلینۆتڕۆپی وابەستە بە گلوکۆز (GIPR) دەتوانێت دەردانی ئەنسۆلین بەرەوپێش ببات، بەکارهێنانی گلوکۆز بەرز بکاتەوە، و کاریگەری لەسەر میتابۆلیزمی چەوری هەبێت، ڕێگری لە شلبوونەوەی چەوری بکات و دروستکردنی چەوری بەرەوپێش ببات ^[2] . سەرەڕای ئەوەش، هەرچەندە کاریگەری ئاگۆنیستی GLP-3 لەسەر وەرگری گلوکاگۆن (GCGR) بەزۆری یارمەتی گلایکۆجینۆلیسیس و گلوکۆنۆجینێسیس دەدات لە جگەردا، زیادکردنی ئاستی گلوکۆزی خوێن، لەژێر کارکردنی GLP-3، ئەم کاریگەرییەی زیادبوونی گلوکۆزی خوێن بە کاریگەرییەکانی دوو وەرگرەکەی تر جێگیر دەکرێت. لە هەمان کاتدا، یارمەتی چەوری شلبوونەوە دەدات و کەڵەکەبوونی چەوری کەمدەکاتەوە ^[2] . ئەم شێوازەی کارکردنی فرە ئامانج ڕەنگە کاریگەرتر بێت لە چارەسەرکردنی قەڵەوی لە چاو ئاگۆنیستەکانی تاکە وەرگر.

بە چالاککردنی ئەم سێ وەرگرە لە یەک کاتدا، GLP-3 دەتوانێت کاریگەرییە جۆراوجۆرەکانی ڕێکخستنی گۆڕانکارییەکان دروست بکات و کاریگەری چارەسەری لەسەر قەڵەوی و نەخۆشییە پەیوەندیدارەکان بەرهەم بهێنێت. لە ڕووی ڕێکخستنی ئاستی گلوکۆزی خوێن، بەهۆی چالاکبوونی GLP-1R و GIPR کە یارمەتی دەردانی ئەنسۆلین و ڕێگریکردن لە دەردانی گلوکاگۆن، و چالاککردنی GCGR کە بە کاریگەرییەکانی دوو وەرگرەکەی تر جێگیر دەکرێت، GLP-3 دەتوانێت بە شێوەیەکی کاریگەر ئاستی گلوکۆزی خوێن ڕێکبخات، کە گرنگییەکی زۆری هەیە بۆ چارەسەرکردنی میتابۆلیزمی جۆری دووەم ^{[1، 2]} . لە ڕووی کەمکردنەوەی کەڵەکەبوونی چەورییەوە، چالاککردنی GCGR یارمەتی شلبوونەوەی چەوری دەدات و کەڵەکەبوونی چەوری کەمدەکاتەوە. لە هەمان کاتدا، چالاککردنی GLP-1R تێربوون زیاد دەکات و وەرگرتنی خۆراک کەمدەکاتەوە، ئەمەش زیاتر دروستکردنی چەوری کەمدەکاتەوە ^{[1، 2]} . جگە لەوەش، GLP-3 کاریگەرییەکی سودبەخشی لەسەر نەخۆشی چەوری جگەری ناکحولیش هەیە. دەتوانێت ڕێژەی چەوری لە جگەردا کەم بکاتەوە و کارکردنی جگەر باشتر بکات. تاقیکردنەوەیەکی هەڕەمەکی، دوو کوێر، کۆنتڕۆڵکراوی پلاسیبۆ دەریخست کە تێکڕای گۆڕانکاری ڕێژەیی لە چەوری جگەر لە گروپی چارەسەری GLP-3 لە 24 هەفتەدا بە شێوەیەکی بەرچاو کەمتر بووە لە گروپی پلاسیبۆ ^[3]..

HbA1c، کێشی جەستە، پەستانی خوێن و چەورییەکان داتاکان مامناوەندی کەمترین چوارگۆشەن (بە هێڵەکانی هەڵە کە SEs نیشان دەدەن) لە کۆمەڵەی شیکاری کاریگەرییەوە، مەگەر بە پێچەوانەوە ئاماژە نەکرێت.

سەرچاوە:PubMed ^[4]

GLP-3 بەڕاستی چۆن میتابۆلیزمی گلوکۆز ڕێکدەخات دوای چالاککردنی سێ وەرگرەکە؟

GLP-3 لە ڕێگەی چەندین میکانیزمەوە گلوکۆزی خوێن ڕێکدەخات، لەوانە چالاککردنی وەرگرەکانی GLP-1 و GIP، هاندانی دەردانی ئەنسۆلین، ڕێگریکردن لە دەردانی گلوکاگۆن، دواخستنی بەتاڵبوونەوەی گەدە، ڕێکخستنی میتابۆلیزمی چەوری، و کەمکردنەوەی ئاستی ANGPTL3/8. لە ڕووی ڕێکخستنی گلوکۆزی خوێنەوە، GLP-3 کاردەکاتە سەر وەرگرەکانی GLP-1 و GIP، هەستیاری خانەکانی β پەنکریاس بۆ گلوکۆز بەرەوپێش دەبات، ئەنسۆلین دروست دەکات و ئازاد دەکات، پاشان بەرەوپێشبردنی وەرگرتن و بەکارهێنانی گلوکۆز لەلایەن شانەکانەوە، بەدەستهێنانی کاریگەری کەمکردنەوەی گلوکۆزی خوێن ^{[4، 5]} .لە لێکۆڵینەوەیەکدا لەسەر نەخۆشانی جۆری دووەمی میتابۆلیزم، GLP-3 کاریگەرییەکی بەرچاوی لە کەمکردنەوەی هیمۆگلۆبینی گلایکەتکراو (HbA1c) نیشان دا، کە تا ڕادەیەکی زۆر سوودمەندە لە ڕۆڵی لە هاندانی دەردانی ئەنسۆلین (Rosenstock J, 2023). لە هەمان کاتدا چالاککردنی وەرگری GLP-1 دەتوانێت دەردانی گلوکاگۆن لەلایەن خانەکانی α پەنکریاسەوە ڕێگری بکات، ئەمەش ڕێگری دەکات لە بەرزبوونەوەی گلوکۆزی خوێن. لە توێژینەوە کلینیکییەکاندا، تێبینی کراوە کە ئاستی گلوکاگۆنی ئەو نەخۆشانەی کە GLP-3 بەکاردەهێنن کەمیکردووە، کە لە بەرامبەردا یارمەتیدەرە بۆ پاراستنی سەقامگیری گلوکۆزی خوێن ^{[4، 5]} . هەروەها چالاککردنی وەرگرەکانی GLP-1 و GIP دەتوانێت ڕێژەی بەتاڵبوونەوەی گەدە دوابخات، هەرسکردن و هەڵمژینی خۆراک خاو بکاتەوە، هەروەها بەرزبوونەوەی توندی گلوکۆزی خوێنی دوای نانخواردن کەم بکاتەوە. توێژینەوەکان دەریانخستووە کە کاتی بەتاڵبوونەوەی گەدەی ئەو نەخۆشانەی کە بە GLP-3 چارەسەر کراون دوای خواردن بە شێوەیەکی بەرچاو درێژ دەبێتەوە، بەمەش لوتکەی بەهای گلوکۆزی خوێنی دوای نانخواردن کەم دەبێتەوە ^[4]..

هەروەها ڕێکخستنی میتابۆلیزمی چەوری لەلایەن GLP-3 بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ کاریگەری لەسەر میتابۆلیزمی گلوکۆز هەیە. بۆ نموونە، لە توێژینەوەکانی نەخۆشانی قەڵەودا، دەرکەوتووە کە GLP-3 دەتوانێت ئاستی سێ گلیسیریدەکان (TG)، چەوری پڕۆتینی چڕی نزم (LDL)، و کۆلیسترۆڵی چەوری پڕۆتینی چڕی زۆر نزم (VLDL) کەم بکاتەوە ^{[2، 6]} . ئەم باشتربوونە لە میتابۆلیزمی چەوریدا ڕەنگە پەیوەندی بە باشتربوونی هەستیاری ئەنسۆلینەوە هەبێت، بەمەش بەشدارە لە کۆنترۆڵکردنی گلوکۆزی خوێن. بە تایبەتی، دوای چارەسەرکردنی GLP-3، ترشی 3-هایدرۆکسی بوتیریکی پلازما (3-HB) زیاد دەکات، لەگەڵ زیادبوونی 3-هایدرۆکسی بوتیریلکارنیتین (C ₄OH)، ڕێژەی ئەسیتیلکارنیتین بۆ کارنیتینی ئازاد (C ₂/C ₀)، و ئەسیلکارنیتینی زنجیرە مامناوەند، ئەمەش ئاماژەیە بۆ بەرزبوونەوەی چەوری شلە لە شانە چەورییەکان و زیادبوونی پشتبەستن بە چەوری ئۆکساندن.

هەروەها GLP-3 دەتوانێت کۆی گشتی دیهایدرۆسیرامیدەکان (DhCers) کەم بکاتەوە، و ئەم گۆڕانکارییە پەیوەندی بە باشتربوونی هەستیاری ئەنسۆلین، کەمبوونەوەی چەوری جگەر و هەوکردنی سیستەمی ^] هەیە ^[6 . ANGPTL3/8 کاریگەرترین ڕێگریکەری سووڕاوەی لیپۆپڕۆتینی لیپاز (LPL)ە، و ئاستی سیرۆمی پەیوەندی ڕاستەوخۆی بە TG و کۆلیسترۆڵی چەوری پڕۆتینی چڕی نزم (LDL-C)ەوە هەیە. GLP-3 ئاستی ANGPTL3/8 کەمدەکاتەوە، کە لەوانەیە میتابۆلیزمی گلوکۆز ڕێکبخات بە کەمکردنەوەی چەوری پڕۆتینەکانی دەوڵەمەند بە سێ گلیسیرید ^[7]. .

GLP-3 لە چ لایەنێکدا کاریگەرییەکانی خۆی نیشان دەدات؟

کاریگەری بەرچاوی دابەزاندنی کێش: 

GLP-3 کاریگەری بەرچاوی دابەزاندنی کێشی لە چەندین تاقیکردنەوەی کلینیکیدا نیشانداوە. بۆ نموونە، لە توێژینەوەیەکی کلینیکیدا کە 338 کەسی پێگەیشتوو بەشداربوون ^[2] ، ئەو نەخۆشانەی کە بە ژەمە جیاوازەکانی GLP-3 چارەسەر کراون لە 48 هەفتەدا کێشیان دابەزیوە. لە نێوانیاندا، نەخۆشانی گروپی ژەمی 12 میلیگرام کێشیان دابەزاندووە بە ڕێژەی 24.2%، و ڕێژەیەکی بەرزی نەخۆشەکان بە پلەی جیاواز کێشیان دابەزیوە. بۆ نموونە لە نێو ئەو نەخۆشانەی کە ژەمە دەرمانی 4mg و 8mg و 12mg یان وەرگرتووە، 92%، 100% و 100%ی نەخۆشەکان بە ڕێککەوت 5% یان زیاتری کێشی جەستەیان دابەزیوە. لە توێژینەوەیەکی دیکەدا ^[8] ، دوو تاقیکردنەوەی کۆنترۆڵکراوی هەڕەمەکی کە 353 نەخۆشی جۆری دووەمی میتابۆلیزمی تێدابوو دەریانخست کە بە بەراورد لەگەڵ پلاسیبۆ، GLP-3 دەتوانێت بە شێوەیەکی بەرچاو کێشی جەستەی نەخۆشەکان بە ڕێژەی 11.89 کیلۆگرام کەم بکاتەوە و هیمۆگلۆبینی گلایکەتکراو (HbA1C) کەم بکاتەوە. جگە لەوەش، لە تاقیکردنەوەیەکدا لەسەر نەخۆشە پێگەیشتوەکانی قەڵەوی غەیرە شەکرە، GLP-3 بووە هۆی دابەزینی کێشی لەش بە ڕێژەی 24.2% لە نەخۆشەکاندا، و 83%ی نەخۆشەکان 15% یان زیاتر لە کێشی جەستەیان لە 48 هەفتەدا دابەزاند. ئەم ئەنجامانە ئاماژە بەوە دەکەن کە GLP-3 توانایەکی زۆری هەیە لە دابەزاندنی کێشدا.

چارەسەری جۆری دووەمی میتابۆلیزم : 

هەروەها GLP-3 هەندێک توانا لە چارەسەرکردنی میتابۆلیزمی جۆری دووەمدا نیشان دەدات. لە هەندێک لە تاقیکردنەوە کلینیکییەکاندا، GLP-3 کەمبوونەوەی هیمۆگلۆبینی گلایکەتکراو (HbA1c) و دابەزینی کێشی وابەستە بە ژەمە دەرمانەکەی نیشانداوە. بۆ نموونە، لە یەکێک لە توێژینەوەکاندا، لە نەخۆشانی جۆری دووەمی میتابۆلیزمدا، GLP-3 کاریگەرییەکی بەرچاوی کۆنترۆڵکردنی گلوکۆزی خوێنی نیشان دا، کە هیمۆگلۆبینی گلایکەتکراو بە ڕێژەی 1.64% کەمکردەوە بە بەراورد لەگەڵ پلاسیبۆ ^{[4، 8]} . سەرەڕای ئەوە، لە تاقیکردنەوەیەکی هەڕەمەکی، دوو کوێر، پلاسیبۆ و چالاک-کۆنتڕۆڵکراوی گروپی هاوتەریب قۆناغی 2، مۆدێلی ئاژەڵان کە میتابۆلیزمی جۆری 2یان هەبووە کەمبوونەوەی بەرچاویان لە ئاستی هیمۆگلۆبینی گلایکەتکراو و دابەزینی کێشی وابەستە بە ژەمە دەرمانەکە نیشان دا دوای وەرگرتنی چارەسەری GLP-3 ^[4] . ئەمەش دەتوانرێت بگەڕێنرێتەوە بۆ کاریگەرییە گشتگیرەکانی دەرمانەکە لەسەر GLP-1، GCGR، و GIPR، کە میتابۆلیزمی گلوکۆز و هاوسەنگی وزە باشتر دەکەن.

باشتربوونی هۆکارەکانی مەترسی دڵ و خوێنبەرەکان: 

GLP-3 نەک تەنها دەتوانێت کێشی جەستە کەم بکاتەوە بەڵکو هۆکارەکانی مەترسی دڵ و خوێنبەرەکانیش باشتر بکات، وەکو پرۆفایلی چەوری سیرۆم و ئاستی هیمۆگلۆبین گلایکەت. ئەمە ئاماژەیە بۆ پەیوەندییەکی نزیک لە فیزیۆلۆژیای نەخۆشی لە نێوان قەڵەوی و نەخۆشییەکانی دڵ و خوێنبەرەکان، و GLP-3 لەوانەیە تەندروستی دڵ و خوێنبەرەکانی نەخۆشانی قەڵەو باشتر بکات لە ڕێگەی چەندین ڕێگاوە. بۆ نموونە، کەمکردنەوەی ئاستی نا-HDL-C، apoB، و LDLP دەتوانێت مەترسی ڕەقبوونی خوێنبەرەکان کەم بکاتەوە؛ کەمکردنەوەی ئاستی هیمۆگلۆبینی گلایکەت دەتوانێت کۆنترۆڵی گلوکۆزی خوێن لە نەخۆشانی میتابۆلیزمدا باشتر بکات، بەمەش مەترسی ئاڵۆزییەکانی دڵ و خوێنبەرەکان کەمدەکاتەوە ^[8-10]. .

چارەسەری نەخۆشی چەوری جگەری ناکحولی (NAFLD): 

GLP-3 پێپتیدێکی ئاگۆنیستی سێ وەرگری نوێیە کە وەرگری گلوکاگۆن (GCGR)، وەرگری پۆلیپێپتیدی ئەنسۆلینۆتڕۆپی وابەستە بە گلوکۆز (GIPR) و وەرگری پێپتیدی-1ی هاوشێوەی گلوکاگۆن (GLP-1R) دەکاتە ئامانج. توێژینەوەکان دەریانخستووە کە GLP-3 توانای هەیە لە چارەسەرکردنی نەخۆشی چەوری جگەری غەیرە کحولی. لە یەکێک لە توێژینەوەکاندا، تاقیکردنەوەیەکی هەڕەمەکی، دوو کوێر، کۆنتڕۆڵکراوی پلاسیبۆ کە 48 هەفتەی خایاند لەسەر بەشداربووان ئەنجامدرا کە نەخۆشی جگەری چەوری پەیوەست بە تێکچوونی میتابۆلیزم و ڕێژەی چەوری جگەریان ≥10% بوو. ئەنجامەکان دەریانخست کە لە 24 هەفتەدا، تێکڕای گۆڕانکاری لە چەوری جگەر بە بەراورد بە هێڵی بنەڕەتی لە بەشداربووانی چارەسەرکراو بە ژەمە جیاوازەکانی GLP-3 (1mg، 4mg، 8mg، و 12mg) بە ڕێککەوت -42.9%، -57.0%، -81.4%، و -82.4% بووە، لە کاتێکدا کە لە گروپی پلاسیبۆدا +0.3% بووە ^[3] . ئەمە ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە GLP-3 لەوانەیە کاریگەرییەکی چارەسەری بەرچاوی هەبێت لەسەر نەخۆشی چەوری جگەری ناکحولی.

لە کۆتاییدا، وەک ئاگۆنیستێکی سێ وەرگری ڕۆمانسی، GLP-3 توانایەکی گەورە لە چارەسەرکردنی قەڵەوی و نەخۆشییە پەیوەندیدارەکاندا نیشان دەدات. دەتوانێت وەرگری گلوکاگۆن، وەرگری پۆلیپێپتیدی ئەنسۆلینۆتڕۆپی وابەستە بە گلوکۆز و وەرگری پێپتیدی-١ هاوشێوەی گلوکاگۆن چالاک بکات، بە شێوەیەکی گشتگیر میتابۆلیزمی جەستە لە چەندین ڕەهەندەوە ڕێکبخات، کۆنترۆڵی گلوکۆزی خوێن باشتر بکات، کێشی جەستە کەم بکاتەوە و میتابۆلیزمی چەوری ڕێکبخات. دەرکەوتنی GLP-3 بژاردەی چارەسەری نوێ دەهێنێت بۆ ئەو نەخۆشانەی کە قەڵەوی و میتابۆلیزمی جۆری دووەم و نەخۆشیەکانی تریان هەیە. چاوەڕوان دەکرێت سنووردارکردنی دەرمانە تەقلیدییەکانی تاکە وەرگر ئاگۆنیست بشکێنێت، چەکێکی بەهێزتر بۆ چارەسەرکردنی کێشە جددیەکانی قەڵەوی و نەخۆشیەکانی گۆڕانکاری خۆراک دابین بکات، پەرە بە پەرەپێدانی زیاتری بوارە پزیشکییە پەیوەندیدارەکان بدات، کوالیتی ژیانی نەخۆشەکان باشتر بکات، هەروەها بارگرانی پزیشکی کۆمەڵایەتی کەم بکاتەوە.

دەربارەی نووسەر

ئەو مادانەی سەرەوە هەموویان لەلایەن کۆمپانیای Cocer Peptides لێکۆڵینەوە و دەستکاری و کۆکراونەتەوە.

نووسەری گۆڤاری زانستی

ڕۆزنستۆک جەی زانایەکی کاریگەرە لە بواری پزیشکیدا، لە نزیکەوە هاوکاری دامەزراوەکانی وەک سەنتەری پزیشکی زانکۆی تەکساس ساوسوێستەرن و زانکۆی تەکساس دالاس دەکات. هەروەها توێژینەوە لە ناوەندەکانی وەک سەنتەری ڤیگۆری کەنەدی و ڤێلۆک کلین ڕیس سی تیر مێد سیتی ئەنجام دەدات. توێژینەوەکانی بریتین لە زانستی هێلکەدان و میتابۆلیزم، سیستەمی دڵ و خوێنبەرەکان و دڵ، دەرمانناسی و پزیشکی تاقیکاری، بە گرنگیدان بە میتابۆلیزم و قەڵەوی و چارەسەرە پەیوەندیدارەکان و پەرەپێدانی دەرمان. جەی ڕۆزنستۆک سەرکەوتنی بەرچاوی لە پزیشکی کلینیکیدا بەدەستهێناوە، لە ساڵی ٢٠١٧ تا ٢٠٢٤ وەک توێژەرێکی زۆر ئاماژەی پێکراوە، ئەمەش تیشک دەخاتە سەر کاریگەرییە بەرزەکان و دانپێدانانی بەرفراوانی کارەکانی. لە ڕێگەی هاوکاری لەگەڵ چەندین دامەزراوەی توێژینەوە، بە سەرکەوتوویی دۆزینەوە سەرەتاییەکانی توێژینەوەکانی وەرگێڕاوە بۆ بەکارهێنانی کلینیکی، سوودی بۆ نەخۆشانی تووشبوو بە نەخۆشییەکانی گۆڕانکاری و دڵ و خوێنبەرەکان گەیاندووە و زانستی پزیشکی پێشخستووە. ڕۆزنستۆک ج لە ئاماژەی ئاماژەدا هاتووە [4].

▎ وەرگێڕانی پەیوەندیدار

[1] Kaur M, Misra S. پێداچوونەوەیەک بە دەرمانێکی لێکۆڵینەوەی GLP-3، هۆکارێکی سێ جار ئاگۆنیستێکی نوێ بۆ چارەسەرکردنی قەڵەوی[J]. گۆڤاری ئەوروپی بۆ دەرمانناسی کلینیکی، 2024،80(5):669-676.DOI:10.1007/s00228-024-03646-0.

[2] جاسترێبۆف ئەی ئێم، کاپلان ئێڵ ئێم، فریاس ج پی، و هاوکارانی. سێ جار هۆرمۆن-وەرگر ئاگۆنیست GLP-3 بۆ قەڵەوی-A قۆناغی 2 تاقیکردنەوە[J]. گۆڤاری پزیشکی نیو ئینگلاند، 2023،389(6):514-526.DOI:10.1056/NEJMoa2301972.

[3] سانال ئەی جەی، کاپلان ئێڵ ئێم، فریاس ج پی، و هاوکارانی. ئاگۆنیست وەرگری سێ هۆرمۆنی GLP-3 بۆ نەخۆشی جگەری چەوری پەیوەست بە تێکچوونی کارکردنی گۆڕانکاری: تاقیکردنەوەیەکی قۆناغی 2aی هەڕەمەکی [J]. پزیشکی سروشت، 2024،30(7):2037-2048.DOI:10.1038/s41591-024-03018-2.

[4] ڕۆزنستۆک ج، فریاس ج، جاسترێبۆف ئەی ئێم، و هاوکارانی. GLP-3، ئاگۆنیستێکی GIP، GLP-1 و وەرگری گلوکاگۆن، بۆ ئەو کەسانەی کە میتابۆلیزمی جۆری 2یان هەیە: تاقیکردنەوەیەکی هەڕەمەکی، دوو کوێر، پلاسیبۆ و چالاک-کۆنتڕۆڵکراو، گروپی هاوتەریب، قۆناغی 2 کە لە ئەمریکا ئەنجامدراوە[J]. لانسێت، 2023،402(10401):529-544.DOI:10.1016/S0140-6736(23)01053-X.

[5] برزۆزۆڤسکا پ، فرانچوک ئە، نۆڤینسکا بی، و هاوکارانی. GLP-3 - شۆڕشگێڕانەی ئەم دواییە پەرەی پێدراوە GLP ئاگۆنیست - پێداچوونەوە بە ئەدەبیات [J]. کوالیتی لە وەرزشدا، 2024.DOI:10.12775/qs.2024.15.52125.

[6] پیرۆ ڤی، پیرسۆن ئێم جەی، لین ی، و هاوکارانی. کاریگەرییەکانی وەرگری سێ هۆرمۆنی ئاگۆنیست GLP-3 لەسەر پرۆفایلی چەوری لە بەشداربووانی قەڵەوی [J]. شەکرە، 2024،73.DOI:10.2337/db24-117-OR.

[7] وێن ی، لێمێن د، چێن ی، و هاوکارانی. کەمبوونەوەی چەوری پڕۆتینەکانی دەوڵەمەند بە ترایگلیسیرید لەگەڵ GLP-3 لە میتابۆلیزمی جۆری 2دا ڕەنگە بە کەمبوونەوەی هاوکاتی ئاستی ANGPTL3/8 ڕوون بکرێتەوە [J]. گۆڤاری دڵی ئەوروپی، 2024،45.DOI:10.1093/eurheartj/ehae666.2862.

[8] لۆپێز دی سی، پاجیمنا جەی تی، میلان ئێم دی، و هاوکارانی. 7792 کاریگەری GLP-3 بۆ کەمکردنەوەی کێش و کاریگەرییەکانی دڵ و گۆڕانکارییەکانی لە نێوان گەورەکاندا: پێداچوونەوەیەکی سیستماتیکی و شیکارییەکانی مێتا[J]. گۆڤاری کۆمەڵگەی هێلکەدان، 2024،8(1):163-749.DOI:10.1210/jendso/bvae163.749.

[9] نیکۆڵس س، پیرۆ ڤی، لین ی، و هاوکارانی. ئاگۆنیستی وەرگری سێ هۆرمۆنی GLP-3 بە شێوەیەکی بەرچاو پرۆفایلی چەوری پڕۆتین و ئەپۆلیپۆپڕۆتین لە بەشداربووانی قەڵەوی یان کێشی زیادە باشتر دەکات [J]. گۆڤاری دڵی ئەوروپی، 2024،45.DOI:10.1093/eurheartj/ehae666.1501.

[10] ڕەی ئەی. GLP-3: ئاگۆنیستێکی سێ جار وەرگری ئینکرێتین بۆ بەڕێوەبردنی قەڵەوی [J]. بۆچوونی پسپۆڕان لەسەر دەرمانی لێکۆڵینەوە، 2023،32(11):1003-1008.DOI:10.1080/13543784.2023.2276754.

هەموو ئەو بابەت و زانیارییە بەرهەمانەی کە لەم ماڵپەڕەدا پێشکەش دەکرێن تەنیا بۆ بڵاوکردنەوەی زانیاری و مەبەستی پەروەردەییە.  

ئەو بەرهەمانەی لەم ماڵپەڕەدا دابینکراون تەنها بۆ لێکۆڵینەوە لە ناو ئامێری پشکنیندا دانراون. توێژینەوەکانی ناو ئامێری پشکنینی دەرەکی (بە لاتینی: *لە شووشەدا*، واتە لە کەلوپەلی شووشەدا) لە دەرەوەی جەستەی مرۆڤ ئەنجام دەدرێت. ئەم بەرهەمانە دەرمان نین، لەلایەن ئیدارەی خۆراک و دەرمانی ئەمریکا (FDA) پەسەند نەکراون و نابێت بۆ ڕێگریکردن، چارەسەرکردن، یان چارەسەرکردنی هیچ حاڵەتێکی پزیشکی، نەخۆشی، یان نەخۆشییەک بەکاربهێنرێن. بە پێی یاسا بە توندی قەدەغەیە کە ئەم بەرهەمانە بە هەر شێوەیەک بێت بخرێتە ناو جەستەی مرۆڤ یان ئاژەڵەوە.