ޖީއެލްޕީ-3 10އެމްޖީ

▎ ޖީއެލްޕީ-3 ސްޓްރަކްޗަރ

▎ ޖީއެލްޕީ-3 ރިސާޗް

ޖީއެލްޕީ-3 ގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައިތޯ؟

ފަލަވުމަކީ މިއަދު އާންމު ސިއްހަތަށް ދިމާވާ އެންމެ ބޮޑު އެއް މައްސަލައެވެ. ފަލަވުމުން ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް، ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތައް، ހައިޕަރޓެންޝަން، ޑިސްލިޕިޑެމިއާ، އަދި ނޮން އަލްކޮހޯލިކް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް ފަދަ ތަފާތު ސިއްހީ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ. ފަލަވުމުގެ ހާދިސާތައް މެދުނުކެނޑި އިތުރުވަމުންދާއިރު، ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި މެނޭޖްކޮށް، ސިއްހީ ހާލަތު ރަނގަޅުކުރެވޭނެ އާ ފަރުވާތަކަށް ޑިމާންޑް ބޮޑުވަމުންދެއެވެ ^[1] . ޖިސްމާނީ ހަރަކާތްތެރިކަން އިތުރުކުރުމާއި ކާނާ ކެއުން މަދުކުރުން ފަދަ ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިއަށް ބަދަލު ގެނައުމަކީ ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމަށް ބޭނުންކުރާ އަސާސީ ގޮތް ނަމަވެސް، ދިގުމުއްދަތަކަށް ބަރުދަން ލުއިކުރުން ބެލެހެއްޓުމަކީ ބަލިޖެހިފައިވާ ގިނަ ބޮޑެތި މީހުންނަށް ގޮންޖެހުމެކެވެ. ޖީއެލްޕީ-3 އަކީ ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 ރިސެޕްޓަރ (ޖީއެލްޕީ-1އާރ)، ގްލޫކޯޒް ޑިޕެންޑެންޓް އިންސިއުލިނޮޓްރޮޕިކް ޕޮލިޕެޕްޓައިޑް ރިސެޕްޓަރ (ޖީއައިޕީއާރު)، އަދި ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރ (ޖީސީޖީއާރު) އަށް އަމަލުކުރާ އާ ޓްރިޕްލް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެކެވެ. މި މަލްޓި ރިސެޕްޓަރ މެކޭނިޒަމް އޮފް އެކްޝަންގެ ސަބަބުން ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގައި ޚާއްޞަ ފައިދާތަކެއް ލިބިގެންދެއެވެ. އެއް ރިސެޕްޓަރަކަށް އަމަލުކުރާ ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ބޭސްތަކާ އަޅާބަލާއިރު، ޖީއެލްޕީ-3 އިން ހަށިގަނޑުގެ މެޓަބޮލިކް ޕްރޮސެސްތައް މާ ފުރިހަމައަށް ރެގިއުލޭޓް ކުރެވޭނެއެވެ ^[1] . ޖީއެލްޕީ-3 އިން ބަރުދަން ލުއިކުރުން ހާސިލް ކުރަނީ ގިނަ ހޯރމޯން ރިސެޕްޓަރސް ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެންނެވެ. އެއީ ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ބޮޑު އަސަރެއް ކުރާ އެއްޗެއް ނޫން ކަމަށާއި ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް އަށް ވެސް ނިސްބަތުން މަޑު ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް އާ އެހެން ބޭސްތަކާ އަޅާބަލާއިރު، ޓްރިޕްލް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި ޖީއެލްޕީ-3 އަކީ ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަސަރެއް މާ ވަރުގަދަ އަދި އެޕްލިކޭބަލް ޕޮޕިއުލޭޝަންތަކުގެ ފުޅާ ދާއިރާއެކެވެ.

ޖީއެލްޕީ-3 ގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟

ޖީއެލްޕީ-3 ގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމް މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި އުފެދެނީ ގިނަ ރިސެޕްޓަރަކަށް އޭގެ އެގޮނިސްޓިކް އަސަރުތަކުންނެވެ. ފުރަތަމަ ކަމަކީ ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 ރިސެޕްޓަރ (GLP-1R) އަށް އޭގެ އެގޮނިސްޓިކް އަސަރު އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން އިތުރުކޮށް، ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވައި، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށް، ހަމައެއާއެކު ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްކޮށް، ފުރިހަމަކަން އިތުރުކޮށް، ކާނާ ކެއުން މަދުކޮށްދެއެވެ ^[2] . ދެވަނަ ކަމަކަށް، ގްލޫކޯޒް ޑިޕެންޑެންޓް އިންސިއުލިނޮޓްރޮޕިކް ޕޮލިޕެޕްޓައިޑް ރިސެޕްޓަރ (GIPR) އަށް އޭގެ އެގޮނިސްޓިކް އަސަރަކީ އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ކުރިއެރުވުމާއި، ގްލޫކޯޒް ބޭނުންކުރުން އިތުރުކޮށް، ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް އަށް އަސަރުކޮށް، ލިޕޮލައިސިސް ހުއްޓުވައި، ފެޓް ސިންތެސިސް ކުރިއެރުވުމެވެ ^[2] . އަދި ހަމައެހެންމެ، ޖީއެލްޕީ-3 ގެ އެގޮނިސްޓިކް އަސަރު ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރ (GCGR) އަށް އާންމުކޮށް ފުރަމޭގައި ގްލައިކޯޖެނޮލައިސިސް އަދި ގްލޫކޯނިއޯޖެނެސިސް ކުރިއަރުވައި، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު އިތުރުކޮށްދިން ނަމަވެސް، ޖީއެލްޕީ-3 ގެ އަމަލުގެ ދަށުން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް އިތުރުވުމުގެ މި އަސަރު އަނެއް ދެ ރިސެޕްޓަރުގެ އަސަރުތަކުން ފޫބައްދައެވެ. ހަމައެއާއެކު ލިޕޮލައިސިސް އަށް މަގުފަހިކޮށްދީ ސަރުބީ ޖަމާވުން މަދުކޮށްދެއެވެ ^[2] . މި މަލްޓި ޓާގެޓް މޯޑް އޮފް އެކްޝަން އަކީ ސިންގަލް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓްސް އަށް ވުރެ ފަލަވުމަށް ފަރުވާކުރުމުގައި މާ ފައިދާހުރި އެއްޗަކަށް ވެދާނެއެވެ.

މި ތިން ރިސެޕްޓަރު އެއްފަހަރާ އެކްޓިވޭޓްކޮށްގެން ޖީއެލްޕީ-3 އިން ތަފާތު މެޓަބޮލިކް ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރުތައް ކޮށް، ފަލަވުމާއި އެއާ ގުޅުންހުރި ބަލިތަކަށް ފަރުވާގެ އަސަރުތައް އުފެއްދިދާނެ އެވެ. ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގެ ގޮތުން، ޖީއެލްޕީ-1އާރ އަދި ޖީއައިޕީއާރު އެކްޓިވޭޓްވުމުން އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވައި، އަދި ޖީސީޖީއާރު އެކްޓިވޭޓް ވުމުން އަނެއް ދެ ރިސެޕްޓަރުގެ އަސަރުތަކުން ޖީއެލްޕީ-3 އިން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ލެވެލް ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ރެގިއުލޭޓް ކުރެވޭއިރު، މިއީ ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ވަރަށް ބޮޑު މުހިންމު ކަމެކެވެ ^{[1، 2]} . ފެޓް ޖަމާވުން މަދުކުރުމުގެ ގޮތުން ޖީސީޖީއާރު އެކްޓިވޭޓް ވުމުން ލިޕޮލައިސިސް އަށް މަގުފަހިވެ، ފެޓް ޖަމާވުން މަދުވެއެވެ. ހަމައެއާއެކު، ޖީއެލްޕީ-1އާރ އެކްޓިވޭޓްވުމުން ފުރިހަމަކަން އިތުރުވެ، ކާނާ ކެއުން މަދުވެ، ފެޓް ސިންތެސިސް އިތުރަށް ދަށްވެއެވެ ^{[1، 2]} . މީގެ އިތުރުން ޖީއެލްޕީ-3 ގެ ސަބަބުން ނޮން އަލްކޮހޯލިކް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް އަށް ވެސް ފައިދާހުރި އަސަރުތަކެއް ކުރެއެވެ. އެއީ ފުރަމޭގައި ހުންނަ ސަރުބީ މަދުކޮށް، ފުރަމޭގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ރެންޑޮމައިޒްޑް، ޑަބަލް ބްލައިންޑް، ޕްލޭސިބޯ ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލް އިން ދައްކާ ގޮތުގައި ޖީއެލްޕީ-3 ފަރުވާ ދިން ގްރޫޕްގައި 24 ހަފްތާގައި ފުރަމޭގެ ސަރުބީއަށް އަންނަ އެވްރެޖް ރިލޭޓިވް ބަދަލަކީ ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕަށް ވުރެ މާ ދަށް ބަދަލެކެވެ ^[3]..

HbA1c، ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން، ލޭގެ ޕްރެޝަރު، އަދި ލިޕިޑްސް ޑޭޓާއަކީ، އެހެން ގޮތަކަށް ފާހަގަކޮށްފައި ނުވާނަމަ، އެފިސިކޭޝަން އެނަލިސިސް ސެޓުން ލިބިފައިވާ ލެސްޓް-ސްކުއަރސް މީންސް (އެސްއީތައް ދައްކާ އެރަރ ބާރތަކާއެކު) އެވެ.

މަސްދަރު:ޕަބްމެޑް ^[4]

ތިން ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓް ކުރުމަށްފަހު ޖީއެލްޕީ-3 އިން ގްލޫކޯޒް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓް ކުރަނީ ސީދާ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟

ޖީއެލްޕީ-3 އިން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޓް ކުރަނީ އެތައް މެކޭނިޒަމްތަކެއް މެދުވެރިކޮށެވެ. ލޭގައި ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގެ ގޮތުން ޖީއެލްޕީ-3 އަކީ ޖީއެލްޕީ-1 އަދި ޖީއައިޕީ ރިސެޕްޓަރސް އަށް އަމަލުކޮށް، ޕެންކްރިއޭޓިކް β ސެލްތަކުގެ ގްލޫކޯޒް އަށް ނާޒުކުކަން އިތުރުކޮށް، އިންސިއުލިން ސިންތެސައިޒްކޮށް ދޫކޮށް، ދެން ޓިޝޫތަކުން ގްލޫކޯޒް ނަގައި ބޭނުންކުރުން ކުރިއެރުވައި، ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ދަށްކުރުމުގެ އަސަރު ހާސިލްކޮށްދޭ ^{[4، 5]} .ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް ބަލިމީހުންގެ މައްޗަށް ކުރި ދިރާސާއެއްގައި، ޖީއެލްޕީ-3 އިން ގްލައިކޭޓެޑް ހީމޯގްލޮބިން (HbA1c) ދަށްކުރުމުގެ ބޮޑު އަސަރެއް ދައްކާފައިވާއިރު، މިއީ އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ސްޓިމިއުލޭޓް ކުރުމުގައި އޭގެ ދައުރު ބޮޑުކަމުން ބޮޑު ފައިދާއެއް ލިބޭ އެއްޗެކެވެ (Rosenstock J, 2023). ހަމައެއާއެކު، ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓް ކުރުމުން ޕެންކްރިއޭޓިކް α ސެލްތަކުން ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވައި، ލޭގެ ގްލޫކޯޒް މާ މަތިވުން ހުއްޓުވޭނެއެވެ. ކްލިނިކަލް ދިރާސާތަކުން ޖީއެލްޕީ-3 ބޭނުންކުރާ ބަލިމީހުންގެ ގްލޫކަގަންގެ މިންވަރު ދަށްވެފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވާއިރު، މިއީ ލޭގެ ގްލޫކޯޒްގެ ސްޓެބިލިޓީ ދެމެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ ^{[4، 5]} . އަދި ޖީއެލްޕީ-1 އަދި ޖީއައިޕީ ރިސެޕްޓަރސް އެކްޓިވޭޓް ކުރުމުން ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުމުގެ ރޭޓް ލަސްވެ، ކާނާ ހަޖަމުކުރުމާއި ޖަހައިގަތުން ލަސްވެ، ކެއުމަށްފަހު ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވުން ކުޑަކުރެވިދާނެއެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޖީއެލްޕީ-3 އިން ފަރުވާ ހޯދާ ބަލިމީހުން ކެއުމަށްފަހު ގޭސްޓްރިކް ހުސްވާ ވަގުތު ވަރަށް ބޮޑަށް ދިގުވެ، ކެއުމަށްފަހު ލޭގެ ގްލޫކޯޒްގެ ޕީކް ވެލިއު ދަށްވެއެވެ ^[4]..

ޖީއެލްޕީ-3 އިން ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުން ވެސް ނުސީދާ ގޮތެއްގައި ގްލޫކޯޒް މެޓަބޮލިޒަމް އަށް އަސަރު ކުރެ އެވެ. މިސާލަކަށް ފަލަ ބަލިމީހުންގެ މައްޗަށް ކުރެވުނު ދިރާސާތަކުން ޖީއެލްޕީ-3 އިން ޓްރައިގްލިސެރައިޑްސް (TG)، ލޯ-ޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީން (LDL)، އަދި ވަރަށް ލޯ-ޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީން (VLDL) ކޮލެސްޓްރޯލްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދޭކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ ^{[2، 6]} . ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް އަށް މި ރަނގަޅުވުމަކީ އިންސިއުލިން ސެންސިޓިވިޓީ ރަނގަޅުވުމާ ގުޅުން ހުރި ކަމެއް ކަމަށާއި، މިކަމުގެ ސަބަބުން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެއް ކަމަށް ވެދާނެ އެވެ. ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް ޖީއެލްޕީ-3 އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށްފަހު ޕްލާސްމާ 3-ހައިޑްރޮކްސީބްޔުޓައިރިކް އެސިޑް (3-HB) އިތުރުވެ، 3-ހައިޑްރޮކްސީބްޔުޓައިރިލްކާނިޓައިން (C OH) އާއި އެސިޓައިލްކާނިޓިން އާއި ފްރީ ކާނިޓައިން (C ₄ނިސްބަތް އިތުރުވެ ₂/C ) އާއި މީޑިއަމް ޗޭން އެސިލްކާނިޓައިންގެ ₀، އެޑިޕޯސް ޓިޝޫގައި ލިޕޮލައިސިސް އިތުރުވެ، ސަރުބީއަށް ބަރޯސާވުން އިތުރުވެއެވެ އޮކްސިޑޭޝަން.

ޖީއެލްޕީ-3 އިން ޖުމްލަ ޑައިހައިޑްރޯސެރަމައިޑްސް (DhCers) ވެސް ދަށްކޮށްދޭއިރު، މި ބަދަލަކީ އިންސިއުލިން ސެންސިޓިވިޓީ ރަނގަޅުވުމާއި، ހެޕަޓިކް ސްޓިއޭޓޯސިސް ދަށްވުމާއި، ސިސްޓަމިކް އިންފްލެމޭޝަން އާއި ގުޅުންހުރި ބަދަލެކެވެ ^] [ ⁶ . އެންޖީޕީޓީއެލް3/8 އަކީ ލިޕޯޕްރޮޓީން ލައިޕޭޒް (އެލްޕީއެލް) ގެ އެންމެ ފައިދާހުރި ސާރކިއުލޭޓިންގ އިންހިބިޓަރ ކަމަށާއި، އޭގެ ސީރަމް ލެވެލް ސީދާ ގުޅިފައިވަނީ ޓީޖީ އާއި ލޯ ޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީން ކޮލެސްޓްރޯލް (އެލްޑީއެލް-ސީ) އާއި ކަމަށެވެ. ޖީއެލްޕީ-3 އިން ޓްރައިގްލިސެރައިޑް ގިނަ ލިޕޯޕްރޮޓީންސް ދަށްކޮށްގެން ގްލޫކޯޒް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓް ކުރެވިދާނެ އެންޖީޕީޓީއެލް3/8 ގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދެއެވެ ^[7]. .

ޖީއެލްޕީ-3 ގެ އަސަރުތައް ދައްކަނީ ކޮން ކަންކަމުގައި ހެއްޔެވެ؟

ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ ބޮޑު އަސަރެއް: 

ޖީއެލްޕީ-3 އިން ވަނީ ގިނަ ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކެއްގައި ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ބޮޑެތި އަސަރުތަކެއް ކުރާކަން ދައްކާފައެވެ. މިސާލަކަށް 338 ބޮޑެތި މީހުން ބައިވެރިކޮށްގެން ކުރި ކްލިނިކަލް ދިރާސާއެއްގައި ^[2] ޖީއެލްޕީ-3 ގެ ތަފާތު ޑޯޒްތަކުން ފަރުވާ ދިން ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން 48 ހަފްތާގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެފައިވެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން 12އެމްޖީ ޑޯޒް ގްރޫޕްގެ ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން %24.2 ދަށްވެފައިވާއިރު، ގިނަ ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން ލުއިވުން ތަފާތު މިންވަރަކަށް ހާސިލްކޮށްފައިވެއެވެ. މިސާލަކަށް 4އެމްޖީ، 8އެމްޖީ، އަދި 12އެމްޖީ ޑޯޒް ލިބުނު ބަލިމީހުންގެ ތެރެއިން %92، %100، އަދި %100 ބަލިމީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނުގެ %5 ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނައިން ލުއިވެފައިވެއެވެ. އަނެއް ދިރާސާއަކުން ^[8] 353 ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް ބަލިމީހުން ބައިވެރިކޮށްގެން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ދެ ރެންޑޮމައިޒްޑް ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލް އިން ދައްކާފައިވާ ގޮތުގައި ޕްލޭސިބޯއާ އަޅާބަލާއިރު ޖީއެލްޕީ-3 އިން ބަލިމީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން 11.89 ކިލޯ ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްކޮށްދީ ގްލައިކޭޓެޑް ހީމޯގްލޮބިން (HbA1C) ދަށްކޮށްދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ހަކުރުބަލި ނެތް ފަލަ ބޮޑެތި ބަލިމީހުންގެ މައްޗަށް ކުރި ޓްރައިއަލްއެއްގައި ޖީއެލްޕީ-3 ގެ ސަބަބުން ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން %24.2 ދަށްވެފައިވާއިރު، %83 ބަލިމީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނުގެ %15 ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނައިން 48 ހަފްތާގައި ލުއިވެފައިވެއެވެ. މި ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޖީއެލްޕީ-3 އަކީ ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގައި ވަރަށް ބޮޑު ފުރުސަތެއް ލިބިފައިވާ އެއްޗެކެވެ.

ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ފަރުވާ ދިނުން : 

ޖީއެލްޕީ-3 އިން ވެސް ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ވަކި ޕޮޓެންޝަލްތަކެއް ދައްކަ އެވެ. ބައެއް ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުގައި ޖީއެލްޕީ-3 އިން ގްލައިކޭޓެޑް ހީމޯގްލޮބިން (HbA1c) ދަށްވެ، ޑޯޒަށް ބަރޯސާވެގެން ބަރުދަން ލުއިވުން ފެނިފައިވެއެވެ. މިސާލަކަށް އެއް ދިރާސާއެއްގައި ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް ބަލިމީހުންގެ ތެރެއިން ޖީއެލްޕީ-3 އިން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ބޮޑު އަސަރެއް ކޮށް، ޕްލޭސިބޯ އާއި އަޅާބަލާއިރު ގްލައިކޭޓެޑް ހީމޯގްލޮބިން %1.64 ދަށްކޮށްދެއެވެ ^{[4، 8]} . މީގެ އިތުރުން ރެންޑޮމައިޒްޑް، ޑަބަލް ބްލައިންޑް، ޕްލޭސިބޯ، އަދި އެކްޓިވް ކޮންޓްރޯލްޑް ޕެރެލަލް ގްރޫޕް ފޭސް 2 ޓްރައިއަލްގައި ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް ހުންނަ ޖަނަވާރު މޮޑެލްތަކުން ޖީއެލްޕީ-3 ފަރުވާ ދިނުމަށްފަހު ގްލައިކޭޓެޑް ހީމޯގްލޮބިންގެ މިންވަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެ، ޑޯޒަށް ބަރޯސާވާ ބަރުދަން ލުއިވެފައިވެއެވެ ^[4] . މިކަން ނިސްބަތްކުރެވޭނީ ގްލޫކޯޒް މެޓަބޮލިޒަމް އާއި ހަކަތަ ބެލެންސް ރަނގަޅުކޮށްދޭ ޖީއެލްޕީ-1، ޖީސީޖީއާރު، އަދި ޖީއައިޕީއާރު އަށް މި ބޭހުގެ ފުރިހަމަ އަސަރުތަކަށެވެ.

ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ރިސްކް ފެކްޓަރސް ރަނގަޅުވުން: 

ޖީއެލްޕީ-3 އަކީ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ދަށްކުރުމުގެ އިތުރުން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ރިސްކް ފެކްޓަރސް ކަމަށްވާ ސީރަމް ލިޕިޑް ޕްރޮފައިލް އަދި ގްލައިކޭޓެޑް ހީމޯގްލޮބިން ލެވެލް ރަނގަޅުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. މިއީ ފަލަވުމާއި ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކާ ދެމެދު ގާތް ޕެތޯފިޒިއޮލޮޖިކަލް ގުޅުމެއް އޮތްކަން ދޭހަވާ ކަމެއް ކަމަށާއި، ޖީއެލްޕީ-3 އިން ފަލަ ބަލިމީހުންގެ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ސިއްހަތު އެތައް މަގުތަކެއް މެދުވެރިކޮށް ރަނގަޅު ކުރެވިދާނެ ކަމަށެވެ. މިސާލަކަށް ނޮން-އެޗްޑީއެލް-ސީ، އެޕޯބީ، އަދި އެލްޑީއެލްޕީ ލެވެލް ދަށްކުރުމަކީ އެތެރޮސްކްލޮރޯސިސް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ކުޑަކުރެވޭނެ ކަމެކެވެ؛ ގްލައިކޭޓެޑް ހީމޯގްލޯބިންގެ މިންވަރު ދަށްކުރުމަކީ މެޓަބޮލިޒަމް ބަލިމީހުންގެ ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ރަނގަޅުކޮށް، ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ކޮމްޕްލިކޭޝަންތަކުގެ ނުރައްކާ ކުޑަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ ^[8-10]. .

ނޮން އަލްކޮހޯލިކް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް (އެންއޭއެފްއެލްޑީ) އަށް ފަރުވާ ދިނުން: 

ޖީއެލްޕީ-3 އަކީ ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރ (GCGR)، ގްލޫކޯޒް ޑިޕެންޑެންޓް އިންސިއުލިނޮޓްރޮޕިކް ޕޮލިޕެޕްޓައިޑް ރިސެޕްޓަރ (GIPR) އަދި ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 ރިސެޕްޓަރ (GLP-1R) އަށް އަމާޒުކޮށްގެން އުފައްދާ އާ ޓްރިޕްލް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ޕެޕްޓައިޑެކެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޖީއެލްޕީ-3 އަކީ ނޮން އަލްކޮހޯލިކް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް އަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ގާބިލްކަން ހުރި އެއްޗެކެވެ. އެއް ދިރާސާއެއްގައި މެޓަބޮލިކް ޑިސްފެންޝަން އާއި ގުޅުންހުރި ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް އަދި ލިވަރ ފެޓް ކޮންޓެންޓް ≥10% ހުރި ބައިވެރިންގެ މައްޗަށް 48 ހަފްތާގެ މުއްދަތަށް ރެންޑޮމައިޒްޑް، ޑަބަލް ބްލައިންޑް، ޕްލޭސިބޯ ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލްއެއް ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވެއެވެ. ނަތީޖާ ދައްކާގޮތުން 24 ހަފްތާގައި ޖީއެލްޕީ-3 ގެ ތަފާތު ޑޯޒްތަކުން (1އެމްޖީ، 4އެމްޖީ، 8އެމްޖީ، އަދި 12އެމްޖީ) ފަރުވާ ދިން ބައިވެރިންގެ ފުރަމޭގެ ސަރުބީއަށް ބޭސްލައިނާ އަޅާބަލާއިރު އެވްރެޖްކޮށް އަންނަ ބަދަލުތައް -42.9%، -57.0%، -81.4%، އަދި -82.4% އަށް އަރާފައިވާއިރު، ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގައި +0.3% އަށް އަރާފައިވެއެވެ ^[3] . މިކަމުން ދޭހަވަނީ ޖީއެލްޕީ-3 އިން ނޮން އަލްކޮހޯލިކް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް އަށް ފަރުވާގެ ގޮތުން ބޮޑު އަސަރެއް ކޮށްފާނެ ކަމެވެ.

ނިންމާލަމުން ދަންނަވާނަމަ، އާ ޓްރިޕްލް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި ޖީއެލްޕީ-3 އިން ފަލަވުމާއި އެއާ ގުޅުންހުރި ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ވަރަށް ބޮޑު ފުރުސަތެއް ދައްކައެވެ. އެއީ ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރ، ގްލޫކޯޒް ޑިޕެންޑެންޓް އިންސިއުލިނޮޓްރޮޕިކް ޕޮލިޕެޕްޓައިޑް ރިސެޕްޓަރ އަދި ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ހަށިގަނޑުގެ މެޓަބޮލިޒަމް އެތައް ޑިމޭންޝަނަކުން ފުރިހަމައަށް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ރަނގަޅުކޮށް، ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ދަށްކޮށް، ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކޮށްދެއެވެ. ޖީއެލްޕީ-3 އުފެދުމުން ފަލަވުމާއި، ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް އަދި އެހެނިހެން ބަލިތައް ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް އާ ފަރުވާގެ ގޮތްތަކެއް ލިބިގެންދެއެވެ. އެއީ ސަގާފީ ސިންގަލް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ބޭސްތަކުގެ ލިމިޓެޝަންތައް މުގުރާލައި، ފަލަވުމާއި މެޓަބޮލިކް ބަލިތަކުގެ އިތުރުވަމުން އަންނަ ސީރިއަސް މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމަށް ވަރުގަދަ ހަތިޔާރެއް ފޯރުކޮށްދީ، ގުޅުންހުރި މެޑިކަލް ދާއިރާތައް އިތުރަށް ތަރައްގީކޮށް، ބަލިމީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކޮށް، އިޖުތިމާއީ މެޑިކަލް ބުރަ ކުޑަކުރެވޭނެ ކަމެއް ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ

ރޮސެންސްޓޮކް ޖޭ އަކީ މެޑިކަލް ދާއިރާއިން ވަރަށް ނުފޫޒުގަދަ އިލްމުވެރިއެއް ކަމަށާއި، ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ޓެކްސަސް ސައުތުވެސްޓަން މެޑިކަލް ސެންޓަރާއި ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ޓެކްސަސް ޑަލަސް ފަދަ މުއައްސަސާތަކާ ގާތުން ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރައްވާ ބޭފުޅެކެވެ. އަދި ކެނެޑާގެ ވިގޯ ސެންޓަރާއި ވެލޮކް ކްލިން ރެސް ސީޓީއާރު މެޑް ސިޓީ ފަދަ މަރުކަޒުތަކުގައި ވެސް ރިސާޗް ކުރައްވަ އެވެ. އޭނާގެ ދިރާސާތަކުގައި އެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ އަދި މެޓަބޮލިޒަމް، ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ސިސްޓަމް އެންޑް ކާޑިއޮލޮޖީ، ފާމަކޯލޮޖީ، އަދި އެކްސްޕެރިމެންޓަލް މެޑިސިން ފަދަ ދިރާސާތައް ހިމެނޭއިރު، މެޓަބޮލިޒަމް، ފަލަވުމާއި، އެއާ ގުޅުންހުރި ފަރުވާތަކާއި ބޭސް އުފެއްދުމަށް ފޯކަސްކޮށްފައިވެއެވެ. ޖޭ ރޮސެންސްޓޮކް ވަނީ ކްލިނިކަލް މެޑިސިންގައި ބޮޑު ކާމިޔާބީތަކެއް ހޯދާފައި، 2017 އިން 2024 އަށް ހައިލީ ސައިޓެޑް ރިސާޗަރެއްގެ މަގާމު ހޯދާފައެވެ.މިކަމުން އޭނާގެ މަސައްކަތުގެ ބޮޑު އަސަރާއި ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ފާހަގަކުރެވޭކަން ހާމަވެގެންދެއެވެ. އެތައް ދިރާސާ މުއައްސަސާތަކަކާ ގުޅިގެން ދިރާސާގެ އަސާސީ ހޯދުންތައް ކްލިނިކަލް އެޕްލިކޭޝަންތަކަށް ކާމިޔާބުކަމާއެކު ތަރުޖަމާކޮށް، މެޓަބޮލިކް އަދި ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކުގެ ބަލިމީހުންނަށް ފައިދާކޮށް، މެޑިކަލް ސައިންސް ކުރިއަރުވައިފިއެވެ. ރޮސެންސްޓޮކް ޖޭ ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރިފަރެންސް [4] ގައެވެ.

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] ކައުރު އެމް، މިސްރާ އެސް.ފަލަވުމަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ބޭނުންކުރާ އާ ޓްރިޕްލް އެގޮނިސްޓް އޭޖެންޓެއް ކަމަށްވާ އިންވެސްޓިގޭޝަނަލް ޑްރަގް ޖީއެލްޕީ-3 ގެ ރިވިއުއެއް[ޖޭ]. ޔޫރަޕިއަން ޖާނަލް އޮފް ކްލިނިކަލް ފާމަކޯލޮޖީ، 2024،80(5):669-676.DOI:10.1007/s00228-024-03646-0.

[2] ޖަސްޓްރެބޮފް އޭއެމް، ކެޕްލަން އެލްއެމް، ފްރިއަސް ޖޭޕީ، އެޓް އަލް. ޓްރިޕްލް-ހޯރމޯން-ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ޖީއެލްޕީ-3 ފޯރ އޮބެސިޓީ-އޭ ފޭސް 2 ޓްރައިއަލް[ޖޭ]. ނިއު އިނގިރޭސި ޖާނަލް އޮފް މެޑިސިން، 2023،389(6):514-526.DOI:10.1056/NEJMoa2301972.

[3] ސަނިޔަލް އޭޖޭ، ކެޕްލަން އެލްއެމް، ފްރިއަސް ޖޭޕީ، އެޓް އަލް. މެޓަބޮލިކް ޑިސްފެންޝަން-އެސޯސިއޭޓެޑް ސްޓިއޭޓޮޓިކް ލިވަރ ޑިޒީޒް އަށް ޓްރިޕްލް ހޯރމޯން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ޖީއެލްޕީ-3: ރެންޑަމް ފޭސް 2އޭ ޓްރައިއަލް[ޖޭ]. ނޭޗާ މެޑިސިން، 2024،30(7):2037-2048.ޑީއޯއައި:10.1038/s41591-024-03018-2.

[4] ރޮސެންސްޓޮކް ޖޭ، ފްރިއަސް ޖޭ، ޖަސްޓްރެބޮފް އޭއެމް، އެޓް އަލް. ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް ހުންނަ މީހުންނަށް ޖީއައިޕީ، ޖީއެލްޕީ-1 އަދި ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއް ކަމަށްވާ ޖީއެލްޕީ-3: ޔޫއެސްއޭގައި ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ރެންޑަމް، ޑަބަލް ބްލައިންޑް، ޕްލޭސިބޯ އަދި އެކްޓިވް ކޮންޓްރޯލްޑް، ޕެރެލަލް ގްރޫޕް، ފޭސް 2 ޓްރައިއަލް[J]. ލަންސެޓް، 2023،402(10401):529-544.ޑީއޯއައި:10.1016/އެސް0140-6736(23)01053-އެކްސް.

[5] ބްރްޒޯޒޮވްސްކާ ޕީ، ފްރާންޗުކް އޭ، ނޮވިންސްކާ ބީ، އެޓް އަލް. ޖީއެލްޕީ-3 - އިންގިލާބީ ދާދިފަހުން އުފެއްދި ޖީއެލްޕީ އެގޮނިސްޓް - ލިޓަރޭޗަރ ރިވިއު[ޖޭ]. ކޮލިޓީ އިން ސްޕޯޓް، 2024.ޑީއޯއައި:10.12775/ކިއުއެސް.2024.15.52125.

[6] ޕިރޯ ވީ، ޕީއާރސަން އެމްޖޭ، ލިން ވައި، އެޓް އަލް. ފަލަވާ ބައިވެރިންގެ ލިޕިޑް ޕްރޮފައިލިންގ އަށް ޓްރިޕްލް-ހޯރމޯން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ޖީއެލްޕީ-3 ގެ އަސަރު[J]. ހަކުރުބަލި، 2024،73.ޑީއޯއައި:10.2337/db24-117-OR.

[7] ވެން ވައި، ލެމެން ޑީ، ޗެން ވައި، އެޓް އަލް. ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމްގައި ޖީއެލްޕީ-3 އާއެކު ޓްރައިގްލިސެރައިޑް ގިނަ ލިޕޯޕްރޮޓީންސް ދަށްވުން ބަޔާންކޮށްދެނީ އެންޖީޕީޓީއެލް3/8 ގެ މިންވަރު އެއްފަހަރާ ދަށްވުމުންނެވެ[J]. ޔޫރަޕިއަން ހާޓް ޖާނަލް، 2024،45.DOI:10.1093/eurheartj/ehae666.2862.

[8] ލޮޕޭޒް ޑީސީ، ޕަޖިމްނާ ޖޭޓީ، މިލާން އެމްޑީ، އެޓް އަލް. 7792 ޖީއެލްޕީ-3 ގެ އެފިސިކޭޝަން ފޯރ ވެއިޓް ރިޑަކްޝަން އެންޑް އިޓްސް ކާޑިއޯމެޓަބޮލިކް އިފެކްޓްސް އެމޮންގް އެޑަލްޓްސް: އެ ސިސްޓަމެޓިކް ރިވިއު އެންޑް މެޓާ-އެނަލިސިސް[ޖޭ]. ޖާނަލް އޮފް ދަ އެންޑޮކްރައިން ސޮސައިޓީ، 2024،8(1):163-749.DOI:10.1210/jendso/bvae163.749.

[9] ނިކޮލްސް އެސް، ޕިރޯ ވީ، ލިން ވައި، އެޓް އަލް. ޓްރިޕްލް-ހޯރމޯން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ޖީއެލްޕީ-3 އިން ފަލަ ނުވަތަ ބަރުދަން އިތުރުވާ ބައިވެރިންގެ ލިޕޯޕްރޮޓީން އަދި އެޕޮލިޕޯޕްރޮޓީން ޕްރޮފައިލް ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ[J]. ޔޫރަޕިއަން ހާޓް ޖާނަލް، 2024،45.DOI:10.1093/eurheartj/ehae666.1501.

[10] ރޭ އޭ ޖީއެލްޕީ-3: ފަލަވުން މެނޭޖްކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ޓްރިޕްލް އިންކްރެޓިން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއް[J]. އެކްސްޕާޓް އޮޕިނިއަން އޮން އިންވެސްޓިގޭޝަނަލް ޑްރަގްސް، 2023،32(11):1003-1008.DOI:10.1080/13543784.2023.2276754.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައި ނުވާ އުފެއްދުންތަކެއް ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.