އިޕަމޮރެލިން 10އެމްޖީ އެވެ

▎ އިޕަމޮރެލިން ސްޓްރަކްޗަރ

މަސްދަރު: ޕަބްކެމް

ސިކުއެންސް: އެކްސްއެޗްއެކްސްއެފްކޭ މޮލިކިއުލަރ ފޯމިއުލާ: C 38H 49N 9O5 މޮލިކިއުލަރ ވެއިޓް: 711.9 ގްރާމް/މޮލް ސީއޭއެސް ނަންބަރު: 170851-70-4 ޕަބްކެމް ސީއައިޑީ: 9831659 ސިނޮނިމްސް: NNC-26-0161;UNII-Y9M3S784Z6;IPAMORELIN ACETATE

▎ އިޕަމޮރެލިން ރިސާޗް

އިޕަމޮރެލިންގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟

ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްވުމަކީ އާންމު ހާލަތެއް ކަމަށާއި، މިވަގުތު، ފަރުވާގެ ފައިދާހުރި ގޮތްތައް މަދު ކަމަށް ވެސް ޑރ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އިޕަމޮރެލިން އަކީ ސިންތެޓިކް ޕެޕްޓިޑޮމިމެޓިކް އެއްގެ ގޮތުގައި ގްރެލިން ރިސެޕްޓަރަށް އަމަލުކުރާ އެއްޗަކަށް ވާއިރު، ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްވުމުން ފަރުވާގެ އަސަރު ކޮށްފާނެ އެވެ. ގޭސްޓްރޯޕެރެސިސްގެ ރޮޑެންޓް މޮޑެލްއެއްގެ މައްޗަށް ކުރެވުނު ދިރާސާއަކުން ގޭސްޓްރޯޕެރެސިސް އުފެދެނީ ބަނޑުގެ އޮޕަރޭޝަނާއި ގޮހޮރު މެނިޕުލޭޝަންގެ ސަބަބުން ކަމަށާއި، އިޕަމޮރެލިން އިން ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން އަވަސްކޮށްދޭ ކަމަށް ފާހަގަކުރެވުނެވެ ^{[1] .}.

ޕޯސްޓޯޕަރޭޓިވް އިލިއަސް އަކީ ކްލިނިކަލް ޕްރެކްޓިސްގައި ބޮޑު ގޮންޖެހުމެއް ކަމަށާއި، މެނޭޖްމަންޓްގެ ފައިދާހުރި ސްޓްރެޓެޖީތައް ނެތް ކަމަށް ވެސް ޑރ. ގްރެލިން ރިސެޕްޓަރ ސްޓިމިއުލޭޝަން ގެ ސަބަބުން ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ޓްރެކްޓްގެ މަތީ އަދި ތިރީބައިގައި މޮޓިލިޓީ ޕްރޮމޯޓް ކުރުމުގެ އަސަރެއް ކުރެއެވެ. ގްރެލިން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި އިޕަމޮރެލިން އަކީ ޕޯސްޓޯޕަރޭޓިވް އިލިއަސް އަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ޕޮޓެންޝަލް އެޕްލިކޭޝަން ވެލިއު އެއް ލިބިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. މިސާލަކަށް ދިރާސާއެއްގައި އިޕަމޮރެލިންގެ ރައްކާތެރިކަމާއި ފައިދާ ވަޒަންކުރުމަށްޓަކައި ބަނޑުގެ އޮޕަރޭޝަނަށްފަހު ގޮހޮރު ރިސެކްޝަން ކުރާ ބަލިމީހުންގެ މައްޗަށް ޕްރޮސްޕެކްޓިވް، ރެންޑަމް، ކޮންޓްރޯލްޑް ޕްރޫފް އޮފް ކޮންސެޕްޓް ދިރާސާއެއް ކުރިއަށް ގެންދިޔައެވެ ^[2]..

އިޕަމޮރެލިން ނިސްބަތްވަނީ ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒިން ޕެޕްޓައިޑްސް (GHRPs) އަށް ކަމަށާއި، މިއީ ހައިޕޮތެލަމަސް އާއި ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑް އިން ގްރޯތް ހޯރމޯން ދޫކުރުމަށް ބާރުއަޅާ ސިންތެޓިކް ޕެންޓަޕެޕްޓައިޑެކެވެ. ހަށިގަނޑުގެ ބޮޑުވުމާއި، މަރާމާތުކުރުމާއި، މެޓަބޮލިޒަމްގައި ގްރޯތް ހޯރމޯން މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާތީ، ގްރޯތް ހޯރމޯން ރެގިއުލޭޓްކުރުމުގައި އިޕަމޮރެލިންގެ ދައުރު ވެސް ވަނީ ގިނަ ބައެއްގެ ސަމާލުކަން ހޯދާފައެވެ ^{[3] .}.

ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްވުމާއި، ޕޯސްޓޮޕަރޭޓިވް އިލިއަސް އާއި، ގްރޯތް ހޯރމޯން ދޫކުރާ ޕެޕްޓައިޑެއްގެ ގޮތުގައި އޭގެ ދައުރު އަދާކުރުމުގައި ލިބިދާނެ އަގު ބޮޑުކަމުން، އިޕަމޮރެލިން ވަނީ ދިރާސާތަކުގެ ފުޅާ ސަމާލުކަމެއް ހޯދާފައެވެ.

އިޕަމޮރެލިންގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

1. ގްރޯތް ހޯރމޯން ދޫކުރުމަށް ބާރުއެޅުން: 

އިޕަމޮރެލިން ނިސްބަތްވަނީ ހައިޕޮތެލަމަސް އާއި ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑް އިން ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒް ކުރުމަށް ބާރުއަޅާ ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒިން ޕެޕްޓައިޑްސް (GHRPs) އަށެވެ. އިން ވިޓްރޯ އަދި އިން ވިވޯ ތަޖުރިބާތަކުން އިޕަމޮރެލިން އިން ގްރޯތް ހޯރމޯން ދޫކުރުމުގައި މަތީ ބާރާއި ފައިދާ ހުރިކަން ވަނީ ދައްކާފައެވެ. މިސާލަކަށް ދިރާސާއެއްގައި ޕްރައިމަރީ ރެޓް ޕިޓޫއިޓަރީ ސެލްތަކުން ގްރޯތް ހޯރމޯން ދޫކުރުމުގައި އިޕަމޮރެލިންގެ ބާރާއި ފައިދާ ޖީއެޗްއާރުޕީ-6 އާއި އެއްގޮތެވެ ^[3] . އޭގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ޖީއެޗްއާރުޕީ ފަދަ ރިސެޕްޓަރުތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށްގެން ގްރޯތް ހޯރމޯން ދޫކުރުމަށް ބާރުއެޅުމެވެ. ފާމަކޯލޮޖިކަލް އެނަލިސިސް މެދުވެރިކޮށް ކަށަވަރުވެފައިވާ ގޮތުގައި ޖީއެޗްއާރުޕީ-6 ފަދައިން އިޕަމޮރެލިން އިން ވެސް ޖީއެޗްއާރުޕީ އާއި އެއްގޮތް ރިސެޕްޓަރސް މެދުވެރިކޮށް ގްރޯތް ހޯރމޯން ދޫކުރުމަށް ބާރުއަޅައެވެ.

2. ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ޓްރެކްޓަށް ކުރާ އަސަރުތައް

ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން އަވަސްކުރުން: 

ރޮޑެންޓް މޮޑެލްތަކުގައި އިޕަމޮރެލިން އިން ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން އަވަސްކޮށްދެއެވެ. ބަނޑުގެ އޮޕަރޭޝަން ކުރުމުން ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްވާ ނަމަވެސް އިޕަމޮރެލިން (0.014 μmol/kg ލޭގެ ނާރުތަކަށް ދިނުމަށްފަހު ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ވަރަށް ބޮޑަށް އަވަސްވެއެވެ. އިޕަމޮރެލިން އިން ގޭސްޓްރިކް ކޮންޓްރެކްޓިލިޓީ ސްޓިމިއުލޭޓްކޮށް ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން އަވަސްކޮށްދެނީ ގްރެލިން ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓް ވުމުން މެދުވެރިވާ މެކޭނިޒަމެއްގެ ތެރެއިން، ކޮލިނަރޖިކް އެކްސިޓޭޓަރީ ނިއުރޯންތައް ހިމެނޭ ގޮތަށެވެ (ގްރީންވުޑް-ވެން މީރްވެލްޑް ބީ، 2012).

ޕޯސްޓޯޕަރޭޓިވް އިލިއަސްގެ އަލާމާތްތައް ރަނގަޅުވުން: 

ޕޯސްޓޯޕަރޭޓިވް އިލިއަސްގެ ރޮޑެންޓް މޮޑެލްތަކުގައި އިޕަމޮރެލިން އިން އަލާމާތްތައް ރަނގަޅުވެދާނެއެވެ. ޕޯސްޓޯޕަރޭޓިވް އަށް އިޕަމޮރެލިން ދިނުމަށްފަހު، އިޕަމޮރެލިން (1mg/kg) ނުވަތަ GHRP-6 (20μg/kg) ގެ އެއް ޑޯޒް ދިނުމުން ފުރަތަމަ ފާޚާނާ ކުރުމަށް ހޭދަވާ ވަގުތު ކުޑަކުރެވިދާނެއެވެ. އިޕަމޮރެލިން (0.1 ނުވަތަ 1އެމްޖީ/ކިލޯގްރާމް) ތަކުރާރުކޮށް ދިނުމަކީ ޖަމާވާ ނަޖިސް އުފެއްދުމާއި، ކާނާ ކެއުމާއި، ބަރުދަން އިތުރުވުން ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ ^[4]..

3. އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަނަށް ކުރާ އަސަރު

އިޕަމޮރެލިން އަކީ އާދައިގެ އަދި ހަކުރުބަލީގެ ކުދިންގެ ޕެންކްރިއޭޓިކް ޓިޝޫ ފްރެގްމެންޓްތަކުގައި އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ސްޓިމިއުލޭޓް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. އިޕަމޮރެލިން އިން އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން އިތުރުވުން ޑިލްޓިއޭޒެމް، ޔޮހިމްބައިން، ޕްރޮޕްރަނޮލޯލް ނުވަތަ އެޓްރޮޕައިން، ޕްރޮޕްރަނޮލޯލް، އަދި ޔޯހިމްބައިން އެއްކޮށްގެން ވަރަށް ބޮޑަށް ހުއްޓުވޭނެ އެވެ. ހަކުރުބަލީގެ ކުދިންގެ ގައިގައި އެޓްރޮޕައިން އިން އިޕަމޮރެލިން އިން އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްކޮށްދޭ ނަމަވެސް އާދައިގެ ކުދިންގެ ކިބައިން މި އަސަރު ނުފެނެއެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ އިޕަމޮރެލިން އިން ކެލްސިއަމް ޗެނަލް އާއި އެޑްރިނަރޖިކް ރިސެޕްޓަރ މަގުތަކުގެ ތެރެއިން އިންސިއުލިން ރިލީޒް ކުރުމަށް ބާރުއަޅާކަމެވެ ^{[5] .}.

4. ތަދު ކުޑަކުރުން

ނޮން އިންފްލެމެޓަރީ ވިސްސަރަލް ހައިޕަރސެންސިޓިވިޓީ އަދި ސޮމެޓިކް މެކޭނިކަލް އެލޯޑައިނިއާގެ ތަޖުރިބާ މޮޑެލްތަކުގައި، ޕެރިފެރަލީ ރެސްޓްރިކްޓެޑް ގްރެލިން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި އިޕަމޮރެލިން އަކީ ކޮލޮނިކް ހައިޕަރސެންސިޓިވިޓީއާއި ސޮމެޓިކް އެލޯޑައިނިއާ ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އޭގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމް މެދުވެރިވަނީ ގްރެލިން ރިސެޕްޓަރ އިން ކަމަށާއި، މި އެންޓިނޮސިސެޕްޓިވް އެފެކްޓް ގްރެލިން ރިސެޕްޓަރ އެންޓާގޮނިސްޓް H0900 އިން ބްލޮކް ކުރެވިދާނެ ކަމަށް ވެސް ޑރ ^..

.ޕެންކްރިއޭޓިކް ޓިޝޫ ފްރެގްމެންޓްތަކުން އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަނަށް އިޕަމޮރެލިންގެ އަސަރު ކުރާގޮތް ދައްކައެވެ އާދައިގެ އަދި ހަކުރުބަލީގެ ކުދިންގެ

މަސްދަރު:ޕަބްމެޑް ^[5]

އިޕަމޮރެލިންގެ އެޕްލިކޭޝަންތަކަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

1. ގްރޯތް ހޯރމޯން ދޫކުރުމަށް ބާރުއެޅުން

އިޕަމޮރެލިން އަކީ ހައިޕޮތެލަމަސް އާއި ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑް އިން ގްރޯތް ހޯރމޯން ދޫކުރުމަށް ބާރުއަޅާ އެއްޗެކެވެ. ގްރޯތް ހޯރމޯން އަކީ އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، އޭގެ ތެރޭގައި ޕްރޮޓީން ސިންތެސިސް، ސެލް ޕްރޮލިފަރޭޝަން، އަދި ޓިޝޫ މަރާމާތުކުރުން ފަދަ ކަންކަން ހިމެނެއެވެ. އެހެންކަމުން ގްރޯތް ހޯރމޯން ދަށްވުމާއި ނުވަތަ ގްރޯތް ހޯރމޯން އިންސުފިޝަންސީ އާއި ގުޅުންހުރި އެހެން ބަލިތަކަށް ފަރުވާކުރުމަށް އިޕަމޮރެލިން ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ ^{[7] .}.

2. ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ފުންކްޝަން ރަނގަޅުކުރުން

ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން އަވަސްކުރުން: 

ރޮޑެންޓް މޮޑެލްތަކުގައި އިޕަމޮރެލިން އިން ޕޯސްޓޯޕަރޭޓިވް އިލިއަސްގެ މޮޑެލްތަކުގައި ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން އަވަސްކޮށްދެނީ ކޮލިނަރޖިކް އެކްސިޓޭޓަރީ ނިއުރޯންތައް ހިމެނޭ ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒިންގ ޕެޕްޓައިޑް ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓް ވުމުން މެދުވެރިވާ މެކޭނިޒަމެކެވެ ^[1] . ބަނޑުގެ އޮޕަރޭޝަން ކުރުމުން ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްވެ، އިޕަމޮރެލިން ދިނުމުން ބަނޑުގައި ބާކީ ހުންނަ ކާނާގެ ނިސްބަތް ވަރަށް ބޮޑަށް މަދުވެ، ގޭސްޓްރިކް މޮޓިލިޓީ ރަނގަޅުވެ އެވެ.

 ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ޕެރިސްޓަލްސިސް ކުރިއެރުވުން: 

ޕޯސްޓޯޕަރޭޓިވް އިލިއަސްގެ ރޮޑެންޓް މޮޑެލްތަކުގައި އިޕަމޮރެލިން އިން ބަލިމީހުންގެ އަލާމާތްތައް ރަނގަޅުވެދާނެ އެވެ. މިސާލަކަށް ރޭޓް މޮޑެލްއެއްގައި އިޕަމޮރެލިން އިން ސާޖަރީއަށްފަހު ފުރަތަމަ ފާޚާނާއަށް ހޭދަވާ ވަގުތު މަދުކޮށް، ނަޖިސް އުފެއްދުން އިތުރުކޮށް، ކާނާ ކެއުމާއި، ބަރުދަން އިތުރުކޮށްދެއެވެ ^[4] . އިޕަމޮރެލިން ތަކުރާރުކޮށް ދިނުމުން ކުމިއުލެޓިވް ފީކަލް އައުޓްޕުޓް، ކާނާ ކެއުމާއި، ބަރުދަން އިތުރުވުން ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެދާނެ ކަމަށާއި، މިއީ ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ފަންކްޝަނަށް އޭގެ ޕޮޒިޓިވް ރެގިއުލޭޓަރީ އެފެކްޓެއް ކަމަށް ދައްކައެވެ.

3. ތަދު ފިލުވައިދިނުން

ވިސްސަރަލް އަދި ސޮމެޓިކް ރިހުން ފިލުވައިދިނުން: 

ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒް ކުރާ ޕެޕްޓައިޑް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި އިޕަމޮރެލިން އަކީ އެންޓިނޮސިސެޕްޓިވް ޕްރޮޕަޓީސް އެއް އެކުލެވޭ އެއްޗެކެވެ. ކޮލޮނިކް އެޕިތެލިއަލް އިންފްލެމޭޝަން ނެތް ތަޖުރިބާ މޮޑެލްތަކުގައި އިޕަމޮރެލިން އިން ނޮން އިންފްލެމެޓަރީ ވިސްސަރަލް ހައިޕަރސެންސިޓިވިޓީ އަދި ސޮމެޓިކް މެކޭނިކަލް އެލޯޑައިނިއާ ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްކޮށްދެއެވެ ^{[6] .}.

އޭގެ ޙަރަކާތުގެ މެކޭނިޒަމް މެދުވެރިވެވޭނީ ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒިންގ ޕެޕްޓައިޑް ރިސެޕްޓަރ އިން ކަމަށާއި، ވިސްސަރަލް އަދި ސޮމެޓިކް ހައިޕަރސެންސިޓިވިޓީ ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގައި ބައިވެރިވެ، ސީރިއަސް ވިސްސަރަލް އަދި ސޮމެޓިކް ޕޭން އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް އާ ގޮތެއް ލިބިދާނެ ކަމަށެވެ.

ގްރޯތް ހޯރމޯން ދަށްވުމަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި އިޕަމޮރެލިންގެ ދިރާސާގެ ކުރިއެރުންތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟

ގްރޯތް ހޯރމޯން ދަށްވުމަކީ ކުޑަކުދިންގެ ބޮޑުވުމާއި ތަރައްގީވުމާއި ބޮޑެތި މީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ މެޓަބޮލިޒަމް އަށް އަސަރުކުރާ އެންޓިރިއަރ ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑް އިން ގްރޯތް ހޯރމޯން އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ނުނިކުތުމުގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޓަގޯގެއްގެ ގޮތުގައި އިޕަމޮރެލިން އަކީ ގްރޯތް ހޯރމޯން ދަށްވުމަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ގިނަ ބައެއްގެ ސަމާލުކަން ހޯދާފައިވާ އެއްޗެކެވެ. ތިރީގައި މިވަނީ ގްރޯތް ހޯރމޯން ދަށްވުމަށް ފަރުވާކުރުމުގައި އިޕަމޮރެލިން އާއި ގުޅޭ ދިރާސާތަކުގެ ކުރިއެރުންތަކެވެ.

1. ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަނަށް އިޕަމޮރެލިންގެ ސްޓިމިއުލޭޓިންގ އެފެކްޓް

އިޕަމޮރެލިން އަކީ ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން އަށް ބާރުއަޅާ އެއްޗެކެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އިޕަމޮރެލިން އިން ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒިންގ ހޯރމޯން (GHRH) އާއި ގުޅިގެން ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒް ކުރުން އިތުރުކޮށްދެއެވެ ^[8] . ޖަނަވާރުތަކުގެ ތަޖުރިބާތަކުގައި ޒުވާން އަންހެން ކުދިންނަށް އިޕަމޮރެލިން އިން ދިގު މުއްދަތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމަށްފަހު، ކޮންޓްރޯލް ގްރޫޕާ އަޅާބަލާއިރު، ޕިޓޫއިޓަރީ ސެލްތަކުގެ މޮނޯލޭޔަރ ކަލްޗަރގައި ބެސަލް ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒް އިތުރުވެއެވެ. ހަމައެއާއެކު، އިޕަމޮރެލިން އާއި ޖީއެޗްއާރުއެޗް އިން އިން ވިޓްރޯގައި ކަލްޗަރޑް ޕިޓޫއިޓަރީ ސެލްތަކުން ގްރޯތް ހޯރމޯން ދޫކުރުމަށް ބާރުއަޅައިދެއެވެ. ނަމަވެސް ޖީއެޗްއާރުއެޗް ޕްރީޓްރީޓްމަންޓް ގްރޫޕްގައި ސްޓިމިއުލޭޝަނަށް އޭގެ ފަހުން ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިސްޕޮންސް އިތުރުވެފައި ނުވާއިރު، އިޕަމޮރެލިން ޕްރީޓްރީޓްމަންޓް ގްރޫޕްގައި އެފަދަ ޑިސެންސިޓައިޒޭޝަން ފެނޮމެންޓެއް ނުފެނުމުން ޒުވާން އަންހެން ކުދިންގެ ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިސްޕޮންސް ޑިސެންސިޓައިޒް ނުވާކަން އިޕަމޮރެލިން އިން ދައްކައެވެ ^[8]..

2. ބަރުދަން އިތުރުވުމަށް އިޕަމޮރެލިންގެ އަސަރު

އިޕަމޮރެލިން ދިގުދެމިގެންދާ ގޮތަށް ދިނުމަކީ ޒުވާން އަންހެން ކުދިންގެ ބަރުދަން ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި އިތުރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކު މޮނިޓަރިންގ އިން ދައްކާ ގޮތުގައި އިޕަމޮރެލިން ޕްރީޓްރީޓްމަންޓް ގްރޫޕާއި ޖީއެޗްއާރުއެޗް ޕްރީޓްރީޓްމަންޓް ގްރޫޕްގެ ބަރުދަން އިތުރުވުމުގެ އިންސައްތަ ކޮންޓްރޯލް ގްރޫޕަށްވުރެ މަތިވެއެވެ ^[8] . މިއީ އިޕަމޮރެލިން އިން ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ސްޓިމިއުލޭޓް ކުރާ ކަމާއި، މިއީ އަނެއްކާވެސް ޕްރޮޓީން ސިންތެސިސް އާއި ސެލް ގްރޯތް ކުރިއެރުވުމާ ގުޅުން ހުރި ކަމެކެވެ.

3. ކަށި އުފެދުމަށް އިޕަމޮރެލިންގެ އަސަރު

ބޮޑެތި މީހުންގެ ރޭޓް މޮޑެލްއެއްގައި ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޓަގަގް އިޕަމޮރެލިން އިން ގްލޫކޯކޯޓިކޯއިޑްސް (ޖީސީ) ގެ ކެޓަބޮލިކް އަސަރުތައް ސްކެލެޓަލް މަސްގަނޑާއި ކަށިގަނޑަށް ކުރާކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ. ހަމައެކަނި ޖީސީ އިންޖެކްޓް ކުރި ގްރޫޕާ އަޅާބަލާއިރު، ޖީސީ އާއި އިޕަމޮރެލިން އިންޖެކްޓް ކުރި ޖަނަވާރުތަކުގައި ކަކުލުގެ މަސްގަނޑުގެ މެކްސިމަމް ޓެޓެނިކް ޓެންޝަން ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެ، ޕެރިއޮސްޓިއަލް ބޯން ފޯމޭޝަން ރޭޓް ހަތަރުގުނަ އިތުރުވެފައިވެއެވެ ^{[8، 9]} . މިކަމުން ދޭހަވަނީ އިޕަމޮރެލިން އަކީ މަސްތަކުގެ ބާރު ދެމެހެއްޓުމާއި ކަށި އުފެދުމަށް ކުރިއެރުވުމަށް ހެޔޮ އަސަރުކުރާ އެއްޗެއް ކަމާއި، ގްރޯތް ހޯރމޯން ދަށް ބަލިމީހުންނަށް އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް ފަދަ ކޮމްޕްލިކޭޝަންތައް ހުއްޓުވުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެ އެއްޗެކެވެ.

4. އިޕަމޮރެލިންގެ އަސަރު ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ފަންކްޝަނަށް

ސެލެކްޓިވް ގްރޯތް ހޯރމޯން ދޫކުރާ ހޯރމޯން އެގޮނިސްޓް އަދި ގްރޯތް ހޯރމޯން ދޫކުރާ ޕެޕްޓައިޑް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި އިޕަމޮރެލިން ވަނީ ޕޯސްޓޯޕަރޭޓިވް އިންޓެސްޓިނަލް ޕެރަލައިސިސްގެ މައުސް މޮޑެލްއެއްގައި ފަރުވާގެ ފައިދާ ދައްކާފައެވެ. އިޕަމޮރެލިން ނުވަތަ ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒިން ޕެޕްޓައިޑް (ޖީއެޗްއާރުޕީ)-6 އެއްފަހަރު ދިނުމުން ޕޯސްޓޮޕަރޭޓިވް ފުރަތަމަ ގޮހޮރުގެ ވަގުތު ކުރުވި ނަމަވެސް ކުމިއުލެޓިވް ފީކަލް އައުޓްޕުޓާއި ކާނާ ކެއުމާއި ބަރުދަން އިތުރުވުމަށް އެއްވެސް އަސަރެއް ނުކުރި އެވެ. އިޕަމޮރެލިން އިން ކިއުމިއުލެޓިވް ފީކަލް އައުޓްޕުޓް، ކާނާ ކެއުމާއި، ބަރުދަން އިތުރުވުން އިތުރުކޮށްދެއެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކުރުމުގައި އިޕަމޮރެލިންގެ ވަކި ދައުރެއް އޮވެދާނެ ކަމަށާއި ގްރޯތް ހޯރމޯން ދަށް ބަލިމީހުންގެ ހަޖަމުކުރުމާއި ޖަހައިގަތުމުގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅު ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެވިދާނެ ކަމަށެވެ. ^{[4] .}.

ޚުލާޞާކޮށް ދަންނަވާނަމަ، ސެލެކްޓިވް ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓަރެއްގެ ގޮތުގައި، އިޕަމޮރެލިން އިން ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒިންގ ޕެޕްޓައިޑް ރިސެޕްޓަރ (ޖީއެޗްއެސް ރިސެޕްޓަރ) އެކްޓިވޭޓްކޮށްގެން ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒް ކުރުމަށް ވަރުގަދައަށް ބާރުއަޅައެވެ. އޭގެ މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓް ކުރުމާއި، ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް މޮޓިލިޓީ ރެގިއުލޭޓް ކުރުމާއި، ރިހުން ކުޑަކުރުން ހިމެނެއެވެ. އޭގެ މަތީ ސެލެކްޓިވިޓީއާއި މަލްޓި ޓާގެޓް ސިފަތަކުގެ ސަބަބުން ކްލިނިކަލް އެޕްލިކޭޝަން ޕޮޓެންޝަލް ލިބި، ގްރޯތް ހޯރމޯން ދަށްވުމާއި، ޕޯސްޓޮޕަރޭޓިވް އިންޓެސްޓިނަލް އޮބްސްޓްރަކްޝަން، އަދި ރިހުން މެނޭޖްކުރުން ފަދަ ހާލަތްތަކުގައި ބޭނުންކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ އެއްޗެކެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ

ރައުން ކޭ އަކީ ޓެކްނިކަލް ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ޑެންމާކް (ޑީޓީޔޫ) އާއި ނޮވޯ ނޯޑިސްކް ފައުންޑޭޝަން އާއި ގުޅުން ހުރި ދިރާސާވެރިއެކެވެ. އޭނާގެ ދިރާސާތަކުގެ ޝައުގުވެރިކަން ގިނަ ދާއިރާތަކެއްގައި ހިމެނޭއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި އެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ އެންޑް މެޓަބޮލިޒަމް، އޯތޯޕެޑިކްސް، ނިއުޓްރިޝަން އެންޑް ޑައިޓެޓިކްސް، ވެޓެރިނަރީ ސައިންސަސް، އަދިއިންޖިނިއަރިން ހިމެނެ އެވެ. އޭނާގެ މަސައްކަތް ގިނަ ފަހަރަށް ފޯކަސް ކުރަނީ ޚާއްޞަކޮށް ބަޔޯޓެކްނޮލޮޖީއާއި ބަޔޯ ބެސްޓް އިޤްތިޞާދުތަކުގެ ތެރެއިން ދެމެހެއްޓެނިވި އަދި އާ ހައްލުތައް ތަރައްޤީކުރުމަށެވެ.

ރައުން ކޭ ވަނީ ދެމެހެއްޓެނިވި ބަޔޯޕްރޮޑަކްޝަން އަށް ސެލް ފެކްޓްރީ ޑިޒައިން، މެޓަބޮލިކް އިންޖިނިއަރިން، އަދި ސިންތެޓިކް ބަޔޮލޮޖީ ކުރިއެރުވުމަށް ޚާއްސަ ޑީޓީޔޫގެ ނޮވޯ ނޯޑިސްކް ފައުންޑޭޝަން ސެންޓަރ ފޯ ބަޔޯސަސްޓެއިނަބިލިޓީއާ ގުޅުން ހުރި މަޝްރޫއުތަކުގައި ކޮންޓްރިބިއުޓްކޮށްފަ އެވެ. މީގެ އިތުރުން ފޮސިލް އަށް ބިނާކޮށް އުފައްދާ ތަކެތީގެ މައްޗަށް ބަރޯސާވުން މަދުކުރުމާއި ބަޔޯޕްރޮޑަކްޝަން ސޮލިއުޝަންތަކުގެ ތެރެއިން ފެހި ޓްރާންސިޝަންތައް ކުރިއެރުވުމަށް އަމާޒުކޮށްގެން ކުރިއަށް ގެންދާ ދިރާސާތަކުގައި ވެސް އޭނާ ވަނީ ބައިވެރިވެފަ އެވެ.

އަދި ސިނާއީ އަދި ތިމާވެށީގެ ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ކެޓަލައިސްޓްތަކާއި ބަޔޯޕްރޮސެސްތައް ތަރައްގީކުރުން ފަދަ އިންޖިނިއަރިން އެޕްލިކޭޝަންތަކުގެ މައްޗަށް ވެސް އޭނާގެ މަސައްކަތްތަކުގައި އަތްލާފައިވެ އެވެ. ރައުން ކޭގެ އިންޓަޑިސިޕްލިނަރީ އެޕްރޯޗަކީ ސައިންޓިފިކް ރިސާޗާއި ޕްރެކްޓިކަލް އެޕްލިކޭޝަންތައް ބްރިޖްކޮށް، އެކަޑަމިކް އަދި ސިނާއީ ދާއިރާއަށް ވެސް ބޮޑެތި ޙިއްޞާތަކެއް ކޮށްދީފައިވާ އުސޫލެކެވެ. ރައުން ކޭ ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރިފަރެންސް [3] ގައެވެ.

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] ގްރީންވުޑް-ވެން މީރވެލްޑް ބީ، ޓައިލަރ ކޭ، މުޙައްމަދީ އީ، ޕިއެޓްރާ ސީ.ޕޯސްޓޯޕަރޭޓިވް އިލިއަސްގެ ރޮޑެންޓް މޮޑެލްއެއްގައި ގޭސްޓްރިކް ޑިސްމޮޓިލިޓީއަށް ގްރެލިން މިމެޓިކްއެއް ކަމަށްވާ އިޕަމޯރެލިންގެ ފައިދާ. ޖާނަލް އޮފް އެކްސްޕެރިމެންޓަލް ފާމަކޯލޮޖީ 2012؛ 4: 149-55.ޑީއޯއައި:10.2147/ޖޭއީޕީ.އެސް35396.

[2] ބެކް ޑީއީ، ސްވީނީ ޑަބްލިޔުބީ، މެކާޓަރ އެމްޑީ. ގޮހޮރު ރިސެކްޝަން ކުރާ ބަލިމީހުންގެ ޕޯސްޓޯޕަރޭޓިވް އިލިއަސް މެނޭޖްކުރުމަށް ގްރެލިން މިމެޓިކް އިޕަމޮރެލިންގެ ޕްރޮސްޕެކްޓިވް، ރެންޑޮމައިޒްޑް، ކޮންޓްރޯލްޑް، ޕްރޫފް އޮފް ކޮންސެޕްޓް ދިރާސާ. އިންޓް ޖޭ ކަލަރެކްޓަލް ޑިސް 2014؛ 29(12): 1527-34.ޑޮއި:10.1007/s00384-014-2030-8.

[3] ރައުން ކޭ، ހާންސަން ބީއެސް، ޖޯހަންސަން އެންއެލް، އެޓް އަލް. އިޕަމޮރެލިން، ފުރަތަމަ ސެލެކްޓިވް ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޓަގޯގް އެވެ. ޔޫރޯ ޖޭ އެންޑޮކްރިނޯލް 1998؛ 139(5): 552-61.ޑީއޯއައި:10.1530/އީޖޭ.0.1390552.

[4] ވެންކޯވާ ކޭ، މާން ޑަބްލިއު، ނެލްސަން އާރ، ގްރީންވުޑް-ވެން މީރވެލްޑް ބީ. ޖޭ ފާމަކޯލް އެކްސްޕް ތެރ 2009؛ 329(3): 1110-6.ޑީއޯއައި:10.1124/ޖޭޕެޓް.108.149211.

[5] އަޑެގަޓް އީ.އޭ، ޕޮނެރީ އޭ.އެސް. އާދައިގެ އަދި ހަކުރުބަލީގެ ކުދިންގެ ޕެންކްރިއާސް އިން އިޕަމޮރެލިން އިން އިންސިއުލިން ދޫކުރާ މެކޭނިޒަމް. ނިއުރޯ އެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ ލެޓަރސް 2004؛ 25 6: 403-6.

[6] އެން މުހައްމަދު އީ، ލޫވީސް ޓީ، ޕިއެޓްރާ ސީ، ނޯތުރަޕް އެސްއާރު، ގްރީންވުޑް-ވެން މީރްވެލްޑް ބީ. ޖޭ އެކްސްޕް ފާމަކޯލް 2020؛ 12: 267-74.ޑީއޯއައި:10.2147/ޖޭއީޕީ.އެސް249747.

[7] ޕަޕަކް އެމް އިޕަމޮރެލިން - ސްޓްރަކްޓޫރާ އައި ފަންކްސިޖާ.؛ 2016 ވަނަ އަހަރު.

https://www.semanticscholar.org/paper/IpamorelinstrukturaifunkcijaPapak/6f1496dcedd60ec60a90be4c1f317a8bad7efb08 ގެ ނަމުގައި ޑރ

[8] ޖިމެނޭޒް-ރެއިނާ އެލް، ކެނޭޓޭ އާރ، ޑެ ލާ ޓޯރޭ އެމްޖޭ، ބާނަލް ޖީ. ހިސްޓޯލް ހިސްޓޮޕެތޯލް 2002؛ 17(3): 707-14. ޑީއޯއައި: 10.14670/އެޗްއެޗް-17.707

[9] އެންޑަސަން އެންބީ، އެފް ކޭއެމްއޯ، ޖޯހަންސަން ޕީބީ، އެންޑްރިއަސަން ޓީޓީ، އާރްޓޮފްޓް ޖީއޯ، އޮކްސްލަންޑް އެޗް. ގްރޯތް ހޯރމޯން & އައިޖީއެފް ރިސާޗް : ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިސާޗް ސޮސައިޓީ އާއި އިންޓަނޭޝަނަލް އައިޖީއެފް ރިސާޗް ސޮސައިޓީގެ އޮފިޝަލް ޖާނަލް 2001؛ 11 5: 266-72.ޑީއޯއައި:10.1054/ޖީއައިއާރު.2001.0239.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމ