تێسامۆرێلی 10ملگم

▎ پێکهاتەی تێسامۆرێلی

سەرچاوە: PubChem

ڕێککەوت: YADAI F TNSY RKVL GQLS A RK L LQDI M SRQ QGE S NQ E RGA R ARL فۆرمۆلەی گۆگردی: C 221H 366N 72O 67S کێشی گۆڕانکاری: 5136 گم/مۆڵ ژمارەی CAS: 218949-48-5 پابکیم سی ئای دی: 16137828 هاوواتاکان: Egrifta

▎ توێژینەوەی تێسامۆرێلی

پاشخانی توێژینەوەکانی تێسامۆرێلی چییە؟

کاتێک هۆرمۆنی گەشەی مرۆڤی پێکەوەلکاو (rhGH) لە چارەسەرکردنی کەمی هۆرمۆنی گەشە (GH) بەکاردەهێنرێت، هەرچەندە کاریگەری کلینیکی هەیە، بەڵام کاریگەری لاوەکی نەرێنی جۆراوجۆری لەگەڵدایە. ئەم دۆخە بووەتە هۆی پەرەپێدانی هاوشێوەکانی فاکتەری دەردانی هۆرمۆنی گەشەی مرۆڤ (GFR)، چونکە ڕەنگە بەرگەگرتنی باشتریان هەبێت. تێسامۆرێلی GFR ی دروستکراوە کە وەک چارەسەرێکی پۆتانسێل بۆ چەندین نەخۆشی پەرەی پێدراوە کە ئەگەری هەیە پەیوەندییان بە کەمی ڕێژەیی GHەوە هەبێت، لەوانەش چەورییەکانی پەیوەست بە HIV.

میکانیزمی کارکردنی تێسامۆرێلی چییە؟

میکانیزمی کارکردن لەسەر نەخۆشی چەوری جگەری ناکحولی پەیوەست بە HIV (NAFLD)

ڕێکخستنی دەربڕینی جینەکان: 

لە NAFLD پەیوەست بە HIV، لە ڕێگەی شیکاری دەوڵەمەندکردنی کۆمەڵە جینەکانەوە، دەرکەوت کە تێسامۆرێلی دەربڕینی کۆمەڵە جینی واژۆکراوی پەیوەست بە فۆسفۆڕیلاسیۆنی ئۆکسجینی لە جگەردا زیاد دەکات، لە هەمان کاتدا دەربڕینی کۆمەڵە جینەکانی پەیوەست بە هەوکردن، چاککردنەوەی شانە و دابەشبوونی خانەکان کەمدەکاتەوە ^[1] . بە تایبەتی، تێسامۆرێلی کۆمەڵە جینەکانی جگەری دابەزاند کە پەیوەندییان بە هەوکردن، چاککردنەوەی شانەکان و دابەشبوونی خانەکانەوە هەیە، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە کاریگەری خۆی بە ڕێکخستنی دەربڕینی ئەم جینانە بەکاردەهێنێت.

ڕێگریکردن لە ناوبژیوانانی سەرەکی: 

تێسامۆرێلی دەتوانێت ڕێگری بکات لە دروستبوونی خوێنبەرە سەرەکییەکان، ڕیشاڵی و ناوبژیوانانی لایەنگری هەوکردن. بۆ نموونە، دەتوانێت ئاستی فاکتەری گەشەی ناوپۆشی خوێنبەرەکان A (VEGFA)، فاکتەری گەشەی گۆڕینی β1 (TGFB1)، و فاکتەری هاندەری کۆڵۆنی ماکرۆفاژ 1 (CSF1) بە شێوەیەکی بەرچاو کەم بکاتەوە. لە بەشداربووانی چارەسەری تێسامۆرێلی، کەمبوونەوەی پلازما VEGFA و CSF1 پەیوەندی هەبوو بە کەمبوونەوەی نمرەی چالاکیی نەخۆشی چەوری جگەری ناکحولی، و کەمبوونەوەی TGFB1 و CSF1 پەیوەندی هەبوو بە کەمبوونەوەی نمرەی ڕیشاڵی ئاستی جین ^[2] . وەک ڕێکخەری وەرگرتن و چالاککردنی مۆنۆساید، CSF1 لەوانەیە ببێتە ئامانجێکی چارەسەری داهێنەرانە بۆ NAFLD پەیوەست بە HIV.

میکانیزمی کارکردن لەسەر برینداربوونی دەماری دەوروبەر: 

لە چارەسەرکردنی برینداربوونی دەمارە دەوروبەرییەکان، پێدەچێت تێسامۆرێلی دووبارە دروستبوونەوەی ئەکسۆنەکان بەرز بکاتەوە و وەرینی ماسولکەکان کەمدەکاتەوە و دەرئەنجامەکانی کارایی باشتر دەکات. توێژینەوەکانی ئێستا دەریدەخەن کە ڕەنگە تێسامۆرێلی کاریگەری خۆی بەکاربهێنێت بە پێشخستنی پرۆسەی دووبارە دروستبوونەوە و چاککردنەوەی دەمارەکان. میکانیزمی تایبەتی کارکردن هێشتا بە تەواوی تێنەگەیشتوون، بەڵام لەوانەیە بریتی بێت لە ڕێکخستنی هۆکارەکانی گەشەی دەمارەکان، بەرەوپێشبردنی گەشەی ئەکسۆنەکان و مایلینکردن و هتد ^..

میکانیزمی تایبەت چییە کە تێسامۆرێلی بەهۆیەوە چەوری ناوپۆشی جەستە و چەوری جگەر لە کەسانی تووشبوو بە ئایدز کەمدەکاتەوە؟

کاریگەری ڕێکخستنی لەسەر هۆرمۆنی گەشە

هاندانی دەردانی هۆرمۆنی گەشە: 

تێسامۆرێلی هۆرمۆنێکی دروستکراوی دەردانی هۆرمۆنی گەشەکردنە (GHRH)، کە دەتوانێت دەردانی هۆرمۆنی گەشەکردن هان بدات. لە کەسانی تووشبوو بە HIV، ڕەنگە دەردانی هۆرمۆنی گەشە کاریگەری هەبێت، و تێسامۆرێلی دەتوانێت دەردانی هۆرمۆنی گەشە لە ڕژێنی پێشەوەی هێلکەدان بەرەوپێش ببات بە تەقلیدکردنی کارکردنی GHRH ^[4-6]..

ڕێکخستنی میتابۆلیزمی چەوری: 

هۆرمۆنی گەشە ڕۆڵێکی گرنگی هەیە لە میتابۆلیزمی چەوریدا. دەتوانێت یارمەتی تێکچوونی چەوری بدات و ئۆکساندنی ترشە چەوریەکان زیاد بکات و کەڵەکەبوونی چەوری کەم بکاتەوە. بە هاندانی دەردانی هۆرمۆنی گەشە، تێسامۆرێلی لەوانەیە بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ میتابۆلیزمی چەوری ڕێکبخات و کەڵەکەبوونی چەوری ناوپۆشی و چەوری جگەر کەم بکاتەوە ^[4-6]..

کاریگەری لەسەر دەربڕینی جینی جگەر

گۆڕینی ڕێڕەوی جینەکان: 

توێژینەوەکان دەریانخستووە کە تێسامۆرێلی دەتوانێت دەربڕینی کۆمەڵە جینی واژۆکراوی پەیوەست بە فۆسفۆڕیلاسیۆنی ئۆکسجینی لە جگەردا زیاد بکات، لە هەمان کاتدا دەربڕینی کۆمەڵە جینەکانی پەیوەست بە هەوکردن، چاککردنەوەی شانەکان و دابەشبوونی خانەکان کەمدەکاتەوە ^[1]..

کاریگەری جینەکانی پەیوەست بە پێشبینی شێرپەنجەی خانەکانی جگەر: 

هەروەها تێسامۆرێلی دەتوانێت کۆمەڵە جینەکانی پەیوەست بە پێشبینی شێرپەنجەی خانەکانی جگەر ڕێکبخات، کۆمەڵە جینەکانی پەیوەست بە پێشبینییەکی باش بەرز بکاتەوە و کۆمەڵە جینەکانی پەیوەست بە پێشبینی خراپ ڕێکبخات، بە ڕێککەوت ^[1] . ئەم گۆڕانکاریانە لە دەربڕینی جینەکاندا ڕەنگە پەیوەندییان بە کاریگەری تێسامۆرێلییەوە هەبێت لەسەر کەمکردنەوەی چەوری جگەر.

پەیوەندی لەگەڵ نمرەکانی جینی پەیوەست بە ڕیشاڵی: 

لە بەشداربووانی چارەسەرکراو بە تێسامۆرێلی، ئەم گۆڕانکاریانە لە دەربڕینی جگەردا پەیوەندییان بە باشتربوونی نمرەی جینەکانی پەیوەست بە ڕیشاڵییەوە هەبوو. ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە تێسامۆرێلی ڕەنگە دۆخی ڕیشاڵی جگەر باشتر بکات بە ڕێکخستنی دەربڕینی جینی جگەر، بەمەش چەوری جگەر کەمدەکاتەوە ^[1]..

کاریگەری لەسەر پرۆتینەکانی پلازما

ڕێگریکردن لە ناوبژیوانە سەرەکییەکان: 

تێسامۆرێلی دەتوانێت ئاستی پڕۆتینەکانی پلازما وەک فاکتەری گەشەی ناوپۆشی خوێنبەرەکان A (VEGFA)، فاکتەری گەشەی گۆڕینی بێتا 1 (TGFB1)، و فاکتەری هاندەری کۆڵۆنی ماکرۆفاژ 1 (CSF1) بە شێوەیەکی بەرچاو کەم بکاتەوە ^[1] . ئەم پرۆتینانە پەیوەندییان بە دروستبوونی خوێنبەرەکان و ڕیشاڵی و هەوکردنەوە هەیە و ڕێگریکردنیان لەلایەن تێسامۆرێلیەوە ڕەنگە یارمەتیدەر بێت بۆ کەمکردنەوەی چەوری جگەر و هەوکردن.

پەیوەندی لەگەڵ نمرەکانی نەخۆشی: 

لە بەشداربووانی چارەسەرکراو بە تێسامۆرێلی، کەمبوونەوەی پلازما VEGFA و CSF1 پەیوەندی هەبوو بە کەمبوونەوەی نمرەی چالاکیی نەخۆشی چەوری جگەری ناکحولی (NAFLD)، و کەمبوونەوەی TGFB1 و CSF1 پەیوەندی هەبوو بە کەمبوونەوەی نمرەی ڕیشاڵی ئاستی جین ^[1] . ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ڕێکخستنی ئەم پڕۆتینانەی پلازما لەلایەن تێسامۆرێلیەوە ڕەنگە پەیوەندی بە باشتربوونی بارودۆخی نەخۆشی جگەرەوە هەبێت.

سەرچاوە:PubMed ^[1]

بەکارهێنانی تێسامۆرێلی چین؟

کاریگەری لەسەر کەسانی تووشبوو بە ئایدز

کەمکردنەوەی چەوری ناوپۆشی جەستە و چەوری جگەر: 

هەندێک لە لێکۆڵینەوەکان دەریانخستووە کە لە کەسانی تووشبوو بە HIV کە چارەسەری ڕێگریکەری ئینتیگراز (INSTIs) وەردەگرن، زیادبوونی شانە چەورییەکانی ناوپۆشی (VAT) نیگەرانییە، چونکە VAT پەیوەندی بە نەخۆشییە هاوبەشەکانی خوارەوە هەیە وەک نەخۆشی جگەری چەوری ناکحولی (NAFLD). تێسامۆرێلی، هاوشێوەی هۆرمۆنی هۆرمۆنی گەشەکردن، دەرکەوتووە کە VAT لە کەسانی تووشبوو بە HIV کە زیادبوونی چەورییان هەیە بە ڕێژەی زیاتر لە 15% لە ماوەی 6 مانگدا کەمدەکاتەوە ^[7] . لە تاقیکردنەوەیەکی کۆنتڕۆڵکراوی پلاسیبۆدا کە 61 بەشداربووی تووشبوو بە NAFLDی پەیوەست بە HIV، شیکارییەکی دوای کات بۆ ئەو کەسانەی کە چارەسەری INSTIsیان وەرگرتووە دەریخستووە کە دوای 12 مانگ، VAT لە گروپی پلاسیبۆدا بە ڕێژەی 10.8% زیادیکردووە، لەکاتێکدا VAT لە گروپی چارەسەری Tesamoreli بە گشتی 8.3% کەمیکردووە. سەرەڕای ئەوە، بەشە چەوری جگەر (HFF) لە گروپی چارەسەری تێسامۆرێلی بە ڕێژەی 31% کەمیکردووە بە بەراورد بە هێڵی بنەڕەتی، کە بە شێوەیەکی بەرچاو زیاتر بووە لە گروپی چارەسەری پلاسیبۆ ^[7]..

باشترکردنی کوالێتی چەوری: 

لە کەسانی تووشبوو بە HIV، لە نەخۆشانی قەڵەوی ناوەندی کە تێسامۆرێلییان بەکارهێناوە، چڕی چەوری ناوپۆشی (VAT) و چەوری ژێر پێست (SAT) زیادی کردووە، و ئەم زیادبوونە سەربەخۆ بووە لە گۆڕانکاری لە بارستەی چەوریدا، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە تێسامۆرێلی دەتوانێت کوالیتی VAT و SAT لەم گروپەی نەخۆشەکاندا باشتر بکات ^[8]..

کاریگەری لەسەر کارکردنی بەرگری لەش: 

بەکارهێنانی درێژخایەنی تێسامۆرێلی دەتوانێت نیشانەکانی چالاکیی خانەی T و مۆنۆساید/ماکرۆفاژ لە سووڕی خوێنی کەسانی تووشبوو بە HIV کەم بکاتەوە و ڕێڕەوی بەرگری لە جگەردا دابەزێنێت. بە تایبەتی، بە بەراورد لەگەڵ پلاسیبۆ، تێسامۆرێلی چڕیی سووڕاوی 13 پڕۆتینی کەمکردەوە، لەوانە چوار کیمۆکاین، دوو سایتاکین، چوار مۆلیکولی پەیوەندیدار بە خانەی T، هەروەها ئارجیناز-1، گالێکتین-9، و فاکتەری گەشەی خانەکانی جگەر. شیکاری تۆڕەکان دەریخست کە کارلێکی نزیک لە نێوان ڕێڕەوی جینەکاندا هەبووە کە بەرپرسن لە کەمکردنەوەی ئەم پڕۆتینانە، و ترانسکریپتۆمیکی ئامانجدار سیگناڵی دابەزینی ڕێڕەوی بەرگری لە جگەردا پشتڕاستکردەوە ^[9]..

ڕۆڵی لە نەخۆشی چەوری جگەری غەیرە کحولیدا

کەمکردنەوەی چەوری جگەر و ڕێگریکردن لە پێشکەوتنی ڕیشاڵی: ١. 

لە نەخۆشی چەوری جگەری ناکحولی پەیوەست بە HIV، سەلمێنراوە کە تێسامۆرێلی چەوری جگەر کەمدەکاتەوە و ڕێگری دەکات لە پێشکەوتنی ڕیشاڵی. توێژەران هەڵسەنگاندنێکی تەرکیزکراویان بۆ 9 پڕۆتینی پلازما ئەنجامدا کە هاوتایە لەگەڵ کۆمەڵە جینییە پێشەنگەکانی سەرەوە لە کۆمەڵە جینەکانی ڕێکخراو بە جیاوازی و بۆیان دەرکەوت کە تێسامۆرێلی بووەتە هۆی کەمبوونەوەی بەرچاو لە فاکتەری گەشەی ناوپۆشی خوێنبەرەکان A (VEGFA)، فاکتەری گەشەی گۆڕینی β1 (TGFB1)، و فاکتەری هاندەری کۆڵۆنی ماکرۆفاژ 1 (CSF1). لە بەشداربووانی چارەسەرکراو بە تێسامۆرێلی، کەمبوونەوەی پلازما VEGFA و CSF1 پەیوەندی هەبوو بە کەمبوونەوەی نمرەی چالاکیی نەخۆشی چەوری جگەری ناکحولی، و کەمبوونەوەی TGFB1 و CSF1 پەیوەندی هەبوو بە کەمبوونەوەی نمرەی ڕیشاڵی ئاستی جین. وەک ڕێکخەری وەرگرتن و چالاککردنی مۆنۆساید، ڕەنگە CSF1 ببێتە ئامانجێکی چارەسەری داهێنەرانە بۆ نەخۆشی چەوری جگەری ناکحولی لە HIV ^[2]..

کاریگەری لەسەر پرۆفایلی ترانسکریپتۆمی جگەر: 

بە بەکارهێنانی شیکاری دەوڵەمەندکردنی کۆمەڵە جینەکان، دەرکەوت کە تێسامۆرێلی دەربڕینی جگەری کۆمەڵە جینی واژۆکراو زیاد دەکات کە پەیوەندی بە فۆسفۆڕیلاسیۆنی ئۆکسجینیەوە هەیە و دەربڕینی جگەری کۆمەڵە جینەکانی پەیوەست بە هەوکردن، چاککردنەوەی شانەکان و دابەشبوونی خانەکان کەمدەکاتەوە. سەرەڕای ئەوە، تێسامۆرێلی هەروەها کۆمەڵە جینە هەڵبژێردراوەکانی پەیوەست بە پێشبینی باش و خراپی شێرپەنجەی خانەکانی جگەر بە ڕێککەوت بەرز و دابەزاند. لە بەشداربووانی چارەسەرکراو بە تێسامۆرێلی، ئەم گۆڕانکاریانە لە دەربڕینی جگەردا پەیوەندییان بە باشتربوونی نمرەی جینەکانی پەیوەست بە ڕیشاڵییەوە هەبوو ^[2]..

وەک هاوشێوەیەکی هۆرمۆنی دەردانی هۆرمۆنی گەشەی دروستکراو، تێسامۆرێلی توانای چارەسەری لە چەندین لایەندا نیشانداوە. لە کۆتاییدا ژمارەیەکی زۆر لە توێژینەوەکان پشتڕاستیان کردەوە کە دەتوانێت بە شێوەیەکی کاریگەر دەردانی هۆرمۆنی گەشە ڕێکبخات و ئەرکی میتابۆلیکی لەش باشتر بکات. لە چارەسەرکردنی نەخۆشیەکانی پەیوەست بە تووشبوون بە ڤایرۆسی ئایدز، کاریگەرییەکی بەرچاوی هەیە لەسەر کەمکردنەوەی کەڵەکەبوونی چەوری ورگ. بە هاندانی دەردانی هۆرمۆنی گەشە و باشکردنی میتابۆلیزمی چەوری، بڕی چەوری ناوپۆشی جەستە کەمدەکاتەوە بەبێ ئەوەی کاریگەری لەسەر بارستەی لاوازی جەستە هەبێت، ڕۆڵێکی ئەرێنی دەگێڕێت لە ڕێکخستنی پێکهاتەی جەستەی نەخۆشەکان. لە چارەسەرکردنی نەخۆشی چەوری جگەردا کە کحولی نییە، هەندێک لێکۆڵینەوەش دەریانخستووە کە دەتوانێت ڕێژەی چەوری جگەر کەم بکاتەوە. گرنگی تێسامۆرێلی قووڵە. بۆ نەخۆشانی تووشبوو بە ئایدز، ئامرازێکی کاریگەر دابین دەکات بۆ باشترکردنی تێکچوونی میتابۆلیزمی چەوری کە بەهۆی نەخۆشییەکەوە دروست دەبێت و چارەسەرکردن، کوالیتی ژیانی نەخۆشەکان باشتر دەکات، یارمەتیدەرە بۆ کەمکردنەوەی ئەو فشارە دەروونییەی کە بەهۆی گۆڕانکاری لە ڕواڵەتدا دروست دەبێت، هەروەها هەستی یەکگرتنی کۆمەڵایەتییان بەرز دەکاتەوە.

دەربارەی نووسەر

ئەو مادانەی سەرەوە هەموویان لەلایەن کۆمپانیای Cocer Peptides لێکۆڵینەوە و دەستکاری و کۆکراونەتەوە.

نووسەری گۆڤاری زانستی

ستانلی تی ئێڵ زانای زانکۆی هارڤاردە، سەرقاڵی توێژینەوە و وانەوتنەوەیە لە دامەزراوەکانی وەک قوتابخانەی پزیشکی هارڤارد و نەخۆشخانەی گشتی ماساشوستس. بوارەکانی توێژینەوەکانی بریتین لە زانستی هێلکەدان و میتابۆلیزم، نەخۆشییە تووشبووەکان، بەرگری، مایکرۆبایۆلۆجی، و خۆراک و خۆراک. ئەو لێکۆڵینەوەی قووڵی لەم بوارانەدا ئەنجامداوە، بنەمای تیۆری بۆ دەستنیشانکردن و چارەسەرکردن و خۆپاراستن لە نەخۆشییە پەیوەندیدارەکان دابینکردووە. لە هەمان کاتدا لە نزیکەوە هاوکاری ڕێکخراوەکانی وەک قوتابخانەی پزیشکی هارڤارد و نەخۆشخانەی گشتی ماساشوستس بۆ منداڵان دەکات، تیۆری لەگەڵ پراکتیکی کلینیکی تێکەڵ دەکات و بەشداری دەکات لە دۆزی پزیشکیدا. ستانلی تی ئێڵ لە ئاماژەی وەرگێڕانەکەدا هاتووە [4].

▎ وەرگێڕانی پەیوەندیدار

[1] فۆڕمان ئێڵ تی، بیلینگسلی جەی ئێم، ئاگیاپۆنگ گ، و هاوکارانی. کاریگەرییەکانی تێسامۆرلین لەسەر واژۆی ترانسکریپتۆمی جگەر لە NAFLDی پەیوەست بە HIV [J]. Jci Insight، 2020،5(16).DOI:10.1172/jci.insight.140134.

[2] فۆڕمان ئێڵ تی، ستانلی تی ئێڵ، بیلینگسلی جەی ئێم، و هاوکارانی. هێڵکاریکردنی ڕێڕەوی وەڵامدانەوەی تێزامۆرلین لە NAFLDی پەیوەست بە HIV بە بەکارهێنانی ڕێگەی پرۆتۆئۆمی و ترانسکریپتۆمیکی ئامانجدار [J]. ڕاپۆرتە زانستییەکان، 2021،11(1).DOI:10.1038/s41598-021-89966-y.

[3] چارەسەری Jaimie T S. Tesamoreli بۆ بەرزکردنەوەی دووبارە دروستبوونەوەی ئەکسۆنەکان، کەمکردنەوەی وەرینی ماسولکەکان و باشترکردنی دەرئەنجامە کاراییەکان دوای برینداربوون و چاککردنەوەی دەماری دەوروبەر [J]. ٢٠١٥.

[4] ڕەحمان ف، مەکلاوفلین ت، مێسکیتا پ، و هاوکارانی. کاریگەری تێزامۆرلین لە کەسانی تووشبوو بە HIV کە چەوری پشتەوەی ملی ڕەحمیان هەیە و بەبێ چەوری ملی ڕەحم: شیکاری دوای کاتی تاقیکردنەوەی قۆناغی IIIی دوو کوێر بە پلاسیبۆ کۆنتڕۆڵکراو [J]. گۆڤاری زانستی کلینیکی و وەرگێڕان، 2022،7(1).DOI:10.1017/cts.2022.515.

[5] ماتێۆ ئێم جی، گوتیرێز ئێم دی ئێم، دۆمینگۆ پی. تێسامۆرێلی بۆ چارەسەرکردنی چەوری زیادەی سک لە نەخۆشانی تووشبوو بە HIV-1 کە تووشی چەوری و بڕینی چەوری بوون.[J]. پێداچوونەوەی پسپۆڕان بۆ هێلکەدان و میتابۆلیزم، 2011،6(1):21-30.DOI:10.1586/eem.10.83.

[6] ستانلی تی ئێڵ، فالوتز ج، مارسۆلایس سی، و هاوکارانی. کەمبوونەوەی چەوری ناوپۆشی پەیوەندی هەیە بە باشتربوونی پرۆفایلی گۆڕانکاری لە نەخۆشانی تووشبوو بە HIV کە تێسامۆرێلی وەردەگرن [J]. نەخۆشییە تووشبووە کلینیکیەکان، 2012، 54(11):1642-1651.DOI:10.1093/cid/cis251.

[7] مەکلاوفلین ت، گرینسپۆن ئێس کەی، ستانلی تی، و هاوکارانی. 1499. تێسامۆرێلی شانە چەورییەکانی ناوپۆشی و چەوری جگەر کەمدەکاتەوە لە کەسانی چارەسەرکراوی INSTI کە تووشی HIV بوون [J]. نەخۆشییە تووشبووەکانی مەکۆی کراوە، 2023،10(2):500-1334.DOI:10.1093/ofid/ofad500.1334.

[8] لەیک جەی ئی، لا ک، ئێرلاندسۆن کەی ئێم، و هاوکارانی. تێسامۆرێلی کوالیتی چەوری باشتر دەکات سەربەخۆ لە گۆڕانکاری لە بڕی چەوری[J]. ئایدز، 2021،35(9):1395-1402.DOI:10.1097/QAD.0000000000002897.

[9] ستانلی تی ئێڵ، فۆڕمان ئێڵ تی، وۆنگ ئێڵ پی، و هاوکارانی. هۆرمۆنی دەردانی هۆرمۆنی گەشەکردن نیشاندەری سووڕاوەی چالاکبوونی بەرگری کەمدەکاتەوە هاوتەریب لەگەڵ کاریگەرییەکانی لەسەر ڕێڕەوی بەرگری جگەر لە کەسانی تووشبوو بە HIV و نەخۆشی جگەری چەوری ناکحولی [J]. نەخۆشییە تووشبووە کلینیکیەکان، 2021،73(4):621-630.DOI:10.1093/cid/ciab019.

هەموو ئەو بابەت و زانیارییە بەرهەمانەی کە لەم ماڵپەڕەدا پێشکەش دەکرێن تەنیا بۆ بڵاوکردنەوەی زانیاری و مەبەستی پەروەردەییە.  

ئەو بەرهەمانەی لەم ماڵپەڕەدا دابینکراون تەنها بۆ لێکۆڵینەوە لە ناو ئامێری پشکنیندا دانراون. توێژینەوەکانی ناو ئامێری پشکنینی دەرەکی (بە لاتینی: *لە شووشەدا*، واتە لە کەلوپەلی شووشەدا) لە دەرەوەی جەستەی مرۆڤ ئەنجام دەدرێت. ئەم بەرهەمانە دەرمان نین، لەلایەن ئیدارەی خۆراک و دەرمانی ئەمریکا (FDA) پەسەند نەکراون و نابێت بۆ ڕێگریکردن، چارەسەرکردن، یان چارەسەرکردنی هیچ حاڵەتێکی پزیشکی، نەخۆشی، یانش�ەخۆشییەک بەکاربهێنرێن. بەپێی یاسا بە توندی قەدەغەیە کە ئەم بەرهەمانە بە هەر شێوەیەک بێت بخرێتە ناو جەستەی مرۆڤ یان ئاژەڵەوە.