ލިޔުނީ ކޯސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް 
1 މަސް ކުރިން
މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.
މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.
އޯވަރވިއު
1999 ވަނަ އަހަރު ހޯދި ފަހުން ގްރެލިން އަކީ އޭގެ ޚާއްޞަ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ފަންކްޝަންތަކާއި ފުޅާ ބަޔޮލޮޖިކަލް އަސަރުތަކުގެ ސަބަބުން ލައިފް ސައިންސްގެ ދިރާސާތަކުގެ ފޯކަލް ޕޮއިންޓެއްގެ ގޮތުގައި އުފެދިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. ގްރެލިން އަކީ ގްރޯތް ހޯރމޯން (ޖީއެޗް) ރިލީޒް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، ހަކަތަ ބެލެންސް، އެޕެޓައިޓް ރެގިއުލޭޝަން، ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ފަންކްޝަން، ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ހޯމޯސްޓޭސިސް، އަދި ނިއުރޯޕްރޮޓެކްޝަން ފަދަ މުހިންމު އެތައް ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ޕްރޮސެސްތަކެއްގައި ވެސް ބައިވެރިވާ އެއްޗެކެވެ.
ފޮޓޯ 1 ގްރެލިން ހޯރމޯން އޭގެ އިންއެކްޓިވް ފޯމް (ޑެސައިސިލް ގްރެލިން) އޭގެ އެކްޓިވް ފޯމް (އެސިލް ގްރެލިން) އަށް ބަދަލުވެއެވެ.
ގްރެލިންގެ އޮނިގަނޑާއި ބެހިފައިވާ ގޮތް
(1) އޮނިގަނޑު
ކެމިކަލް ކޮމްޕޮޒިޝަން: ގްރެލިން އަކީ 28 އެމިނޯ އެސިޑް އިން އެކުލެވޭ ޕޮލިޕެޕްޓައިޑެއް ކަމަށާއި، އޭގެ ޕްރައިމަރީ ސްޓްރަކްޗަރ އިން އެކި ބާވަތްތަކުގެ ތެރޭގައި މަތީ ކޮންޒަރވޭޝަން އެއް ދައްކުވައިދެއެވެ. އިންސާނުންގެ ގައިގައި ގްރެލިންގެ އެމިނޯ އެސިޑް ސިކުއެންސަކީ GSSFLSPEHQRVQQRKESKKPPAKLQPR އެވެ. އޭގެ ޚާއްޞަ ސިފައަކީ ޕޮޒިޝަން 3 ގައި ހުންނަ ސެރިން ރެޒިޑިއު އަށް އޮކްޓަނޮއިލޭޝަން މޮޑިފިކޭޝަން އުފެދި، ގްރެލިން ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒިންގ ހޯރމޯން ރިސެޕްޓަރ (GHS-R) އާއި ގުޅުމާއި، އޭގެ ބަޔޮލޮޖިކަލް އެކްޓިވިޓީ އަށް ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ.
އައިސޯމަރސް: ކްލާސިކް އޮކްޓަނޮއިލެޓްޑް ގްރެލިންގެ އިތުރުން ޑީއެސިޓައިލެޓްޑް ގްރެލިން އާއި އެހެނިހެން އައިސޯމަރސް ވެސް ހުރެއެވެ. ޑީއެސިޓައިލެޓް ގްރެލިންގައި އޮކްޓަނޮއިލޭޝަން މޮޑިފިކޭޝަން ނެތް އަދި ޖީއެޗްއެސް-އާރ އާއި މަތީ އެފިނިޓީއަކާ ގުޅުމުގެ ޤާބިލުކަން ނެތް ނަމަވެސް، ނޭނގޭ އެހެން ރިސެޕްޓަރުތަކެއް ނުވަތަ މެކޭނިޒަމްތަކެއް މެދުވެރިކޮށް ބަޔޮލޮޖިކަލް އަސަރުތައް ކޮށްފާނެ ކަމަށް ދިރާސާތަކުން ދައްކައެވެ.
(2) ބެހުމުގެ ކަންތައްތައް
ޓިޝޫ ބެހިފައިވާ ގޮތް: ގްރެލިން އަކީ މުހިންމު ގޮތެއްގައި ގޭސްޓްރިކް ފަންޑިކް ގްލޭންޑްތަކުގައި ހުންނަ އެސިޑް ދޫކުރާ ސެލްތަކުން އުފައްދާ އަދި ނިކުންނަ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، ކުޑަ ގޮހޮރާއި، ޕެންކްރިއާސް، ހައިޕޮތެލަމަސް އަދި ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑް ފަދަ އެތައް ޓިޝޫތަކާއި ގުނަވަންތަކެއްގައި ވެސް އެކްސްޕްރެސް ވެއެވެ. ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ޓްރެކްޓްގައި ގްރެލިން އެކްސްޕްރެޝަން ލެވެލް މަޑުމަޑުން ބަނޑުން ފެށިގެން ކުޑަ ގޮހޮރަށް ދަށްވެއެވެ. މަރުކަޒީ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމުގައި ގްރެލިން ވަރަށް ބޮޑަށް އެކްސްޕްރެސް ކުރެވެނީ ހައިޕޮތެލަމަސްގެ އާކިއުއޭޓް ނިއުކްލިއަސް އަދި ޕެރަވެންޓްރިކިއުލަރ ނިއުކްލިއަސް ފަދަ ސަރަހައްދުތަކުގައެވެ.
ސެލްއުލަރ ލޮކަލައިޒޭޝަން: ބަނޑުގައި ގްރެލިން މުހިންމު ގޮތެއްގައި އެކްސްޕްރެސް ކުރެވެނީ ގޭސްޓްރިކް މޫކޯޒާގެ އެންޑޮކްރައިން ސެލްތަކުގައި ކަމަށާއި، މިއީ ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ޓްރެކްޓްގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ނިއުޓްރިޝަނަލް ސްޓޭޓަސް ދެނެގަނެ، ގްރެލިން ސެކްރެޝަން މެދުވެރިކޮށް ސެންޓްރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމަށް ސިގްނަލް ފޮނުވޭ އެއްޗެކެވެ. ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑްގައި ގްރެލިން ސީދާ ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެލްތަކަށް އަމަލުކޮށް ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒް ރެގިއުލޭޓް ކޮށްފާނެއެވެ.
ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒިންގ ޕެޕްޓައިޑްގެ އެކްޝަންގެ މެކޭނިޒަމް
(1) ރިސެޕްޓަރސް އަށް ބައިންޑްވުން
ޖީއެޗްއެސް-އާރ މެދުވެރިކޮށް ސިގްނަލިންގ ޕަތްވޭ: ގްރެލިންގެ ޕްރައިމަރީ ބަޔޮލޮޖިކަލް އިފެކްޓްސް ހާސިލް ކުރެވެނީ ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒިންގ ހޯރމޯން ރިސެޕްޓަރ 1a (GHS-R1a) އާއި ގުޅިގެންނެވެ. ޖީއެޗްއެސް-އާރް1އޭ އަކީ ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑް، ހައިޕޮތެލަމަސް އަދި އެހެނިހެން ޕެރިފެރަލް ޓިޝޫތަކުގައި ފުޅާދާއިރާއެއްގައި ބެހިފައިވާ ޖީ ޕްރޮޓީން ކަޕްލްޑް ރިސެޕްޓަރެކެވެ. GHS-R1a އާއި ގުޅުމުން ގްރެލިން ޖީ ޕްރޮޓީންތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށް، އެ ޕްރޮޓީންތަކުން އަނެއްކާވެސް ފޮސްފޮލައިޕޭޒް ސީ (PLC)-އިންއޮސިޓޯލް ޓްރައިސްފޮސްފޭޓް (IP3)-ކެލްސިއަމް އަޔަން (Ca⊃2;+) ސިގްނަލިންގ މަގު އެކްޓިވޭޓްކޮށް، އިންޓްރާސެލިއުލަރ Ca⊃2;+ ކޮންސެންޓްރޭޝަން އިތުރުވެ، އެންމެ ފަހުން ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒްކޮށް އެހެން ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ރެގިއުލޭޓް ކުރެއެވެ ފަންކްޝަންތައް.
ނޮން-ޖީއެޗްއެސް-އާރް މެދުވެރިކޮށް މެކޭނިޒަމްސް: ޖީއެޗްއެސް-އާރް1އޭ ގެ އިތުރުން ގްރެލިން އިން އެހެން ރިސެޕްޓަރސް ނުވަތަ މެމްބަރޭން ޕްރޮޓީންތަކާ މުޢާމަލާތް ކުރުމުން ވެސް ބަޔޮލޮޖިކަލް އަސަރުތައް ކޮށްފާނެ ކަމަށް ދިރާސާތަކުން ދައްކައެވެ.
ފޮޓޯ 2 ގްރެލިން އޭގެ އަސަރުތައް ހައިޕޮތެލަމަސް އަށް ކުރަނީ ތަފާތު ތިން މަގެއް މެދުވެރިކޮށެވެ.
(2) ޖީން އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކުރުން
ހައިޕޮތެލަމިކް-ޕިޓޫއިޓަރީ އެކްސިސް އާއި ގުޅުންހުރި ޖީންތައް: ގްރެލިން އިން ހައިޕޮތެލަމިކް-ޕިޓޫއިޓަރީ އެކްސިސްގައި ގިނަ ޖީންތަކެއްގެ އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓް ކުރެވިދާނެއެވެ. ޕިޓޫއިޓަރީ ލެވެލްގައި ގްރެލިން އިން ގްރޯތް ހޯރމޯން ޖީންގެ ޓްރާންސްކްރިޕްޝަން އަޕްރެގްޔުލޭޓްކޮށް، ގްރޯތް ހޯރމޯން ސިންތެސިސް އާއި ރިލީޒް އަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ. ހައިޕޮތެލަމަސްގައި ގްރެލިން އިން ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒިންގ ހޯރމޯން (GHRH) އަދި ސޮމަޓޯސްޓޭޓިން (SS) ގެ އެކްސްޕްރެޝަނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައި، ޖީއެޗްއާރުއެޗް އަދި އެސްއެސް ސެކްރެޝަން މޮޑިއުލޭޓްކޮށްގެން ނުސީދާ ގޮތެއްގައި ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒް ރެގިއުލޭޓް ކޮށްދެއެވެ. ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް، ގްރެލިން އިން ޖީއެޗްއާރުއެޗް ސެކްރެޝަން ސްޓިމިއުލޭޓް ކުރާއިރު، އެސްއެސް ސެކްރެޝަން އިންހިބިޓްކޮށް، ސިނަޖިސްޓިކަލީ ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒް ޕްރޮމޯޓް ކޮށްދެއެވެ.
ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް އާއި ގުޅުންހުރި ޖީންތައް: އެޑިޕޯސް ޓިޝޫ އާއި ފުރަމޭގައި ގްރެލިން އިން ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް އާއި ގުޅުންހުރި ޖީންތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓް ކުރެއެވެ. މިސާލަކަށް ގްރެލިން އިން ޕެރޮކްސިސޯމް ޕްރޮލިފެރޭޓަރ އެކްޓިވޭޓެޑް ރިސެޕްޓަރ γ (PPARγ) ގެ އެކްސްޕްރެޝަން އަޕްރެގްޔުލޭޓްކޮށް، އެޑިޕޮސައިޓް ޑިފެރެންޝިއޭޝަން އަދި ލިޕޯޖެނެސިސް ޕްރޮމޯޓްކޮށްދެއެވެ؛ ހަމައެއާއެކު ފުރަމޭގައި ގްރެލިން އިން ގްލޫކޯނިއޯޖެނެސިސް އާއި ގުޅުންހުރި ޖީންތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ލޭގެ ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ހޯމޯސްޓޭސިސް އަށް އަސަރުކުރެއެވެ.
ގްރޯތް ހޯރމޯން ދޫކުރާ ޕެޕްޓައިޑްގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް އަސަރުތައް
(1) ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒް ކުރުމަށް ބާރުއެޅުން
ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑް އަށް ސީދާ އަމަލުކުރުން: ގްރެލިން އަކީ ގްރޯތް ހޯރމޯން ދޫކުރާ ވަރުގަދަ އޭޖެންޓެއް ކަމަށާއި، މިއީ ސީދާ ކުރިމަތީ ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑްގައި ހުންނަ ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެލްތަކަށް އަމަލުކޮށް، ޖީއެޗްއެސް-އާރް1އޭ މެދުވެރިކޮށް ސިގްނަލިންގ މަގު މެދުވެރިކޮށް ގްރޯތް ހޯރމޯން ސިންތެސިސްކޮށް ދޫކުރުން ކުރިއަރުވާ އެއްޗެކެވެ. ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒިން ހޯރމޯން (ޖީއެޗްއާރުއެޗް) އާ އަޅާބަލާއިރު ގްރެލިން އިން ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒް މާ އަވަހަށް ސްޓިމިއުލޭޓް ކުރާއިރު، މި ދެ ބާވަތުގެ ވެސް ސިނަޖިސްޓިކް އަސަރުތަކެއް ކުރެ އެވެ. ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ހާލަތްތަކުގައި ގްރެލިން، ޖީއެޗްއާރުއެޗް، އަދި ސޮމަޓޯސްޓޭޓިން ގުޅިގެން ގްރޯތް ހޯރމޯންގެ ޕަލްސޭޓައިލް ސެކްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށް، އާދައިގެ ގްރޯތް ހޯރމޯންގެ މިންވަރު ދަމަހައްޓައިދެއެވެ.
ބޮޑުވުމަށް ކުރާ އަސަރު: ހަށިގަނޑުގެ ކުރިއެރުމާއި ތަރައްޤީ ކުރިއެރުވުމުގައި ގްރޯތް ހޯރމޯން އަކީ މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. ގްރެލިން އިން ނުސީދާ ގޮތެއްގައި ބޮޑުވުމަށް ނުފޫޒު ފޯރުވަނީ ގްރޯތް ހޯރމޯން ދޫކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީގެންނެވެ. ކުޑައިރު އަދި ފުރާވަރުގެ ދުވަސްވަރު ގްރެލިން އާންމުކޮށް ސެކްރެޝަން ވުމަކީ ކަށިގަނޑު ބޮޑުވުމާއި މަސްތައް ތަރައްގީވުން ފަދަ ޕްރޮސެސްތަކަށް ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ. ގްރޯތް ހޯރމޯން ދަށް ބަލިމީހުންގެ ތެރޭގައި ގިނަ ފަހަރަށް ގްރެލިން ސެކްރެޝަން ލެވެލް ދަށްވެއެވެ. ގްރެލިން ނުވަތަ އޭގެ އެނަލޮގްތައް އެގްޒޯޖެނަސް އިން ދިނުމަކީ ގްރޯތް ހޯރމޯންގެ މިންވަރު ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި އިތުރުކޮށްދީ ބޮޑުވުމާއި ތަރައްގީވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
(2) ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކުރުން
ކާހިތްވުން ރެގިއުލޭޓްކުރުން: 'ބަނޑުހައިހޫނުކަމުގެ ހޯރމޯން،' ގެ ނަމުން މަޝްހޫރު ގްރެލިން އަކީ ކާހިތްވުން ރެގިއުލޭޓް ކުރާ މުހިންމު ސިގްނަލިންގ މޮލިކިއުލެކެވެ. ހައިޕޮތެލަމަސްގެ އާކިއުއޭޓް ނިއުކްލިއަސްގައި ގްރެލިން ނިއުރޯޕެޕްޓައިޑް ވައި (NPY)/agouti-related protein (AgRP) ނިއުރޯންތަކުގައި ހުންނަ GHS-R1a ރިސެޕްޓަރތަކާ ގުޅިގެން އެންޕީވައި އަދި AgRP ދޫކުރުމަށް ބާރުއަޅައި، ކާހިތްވުން އިތުރުވެ، ކާނާ ކެއުމަށް ބާރުއަޅައެވެ. އަދި ހައިޕޮތެލަމަސްގެ ޕެރަވެންޓްރިކިއުލަރ ނިއުކްލިއަސްގައި ހުންނަ ކޮރޓިކޯޓްރޮޕިން ރިލީޒިންގ ހޯރމޯން (CRH) ނިއުރޯންތަކުގެ ހަރަކާތް ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ވެސް ގްރެލިން އިން ކާހިތްވުމަށް ނުސީދާ ގޮތެއްގައި އަސަރުކުރެއެވެ. ރޯދަ ހިފުމުގެ ތެރޭގައި ގްރެލިންގެ މިންވަރު މައްޗަށް ގޮސް ބަނޑުހައިހޫނުކަން އުފެދެއެވެ؛ ކެއުމަށްފަހު ގްރެލިންގެ މިންވަރު ވަރަށް އަވަހަށް ދަށްވެ، ފުރިހަމަ ކަމުގެ އިހުސާސް އިތުރުވެއެވެ.
ހަކަތަ ބެލެންސް ރެގިއުލޭޓްކުރުން: ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގައި ވެސް ގްރެލިން ބައިވެރިވެ، ހަށިގަނޑުގެ ހަކަތަ ބެލެންސް ބެލެހެއްޓުން. ގްރެލިން އަކީ ލިޕޮލައިސިސް އަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ފެޓީ އެސިޑް އޮކްސިޑޭޝަން އިތުރުކޮށްދީ، ހަށިގަނޑުގެ ހަކަތަ ފޯރުކޮށްދިނުން އިތުރުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ގްރެލިން އިން އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވައި، ޕެރިފެރަލް ޓިޝޫތަކުން ގްލޫކޯޒް ބޭނުންކުރުމާއި ބޭނުންކުރުން މަދުކޮށްދީ، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު މަތިކޮށްދީ، ހަށިގަނޑަށް އިތުރު ހަކަތައެއް ލިބިގެންދެއެވެ. ދިގުމުއްދަތަކަށް ގްރެލިން ގިނައިން އެކްސްޕްރެސް ވުމުން މާގިނައިން ހަކަތަ ބޭނުންކުރުމާއި، ސަރުބީ ޖަމާވުމާއި، އޭގެ ފަހުން ފަލަވުން ފަދަ މެޓަބޮލިކް ޑިސްއޯޑަރުތައް ކުރިމަތިވެދާނެ އެވެ.
(3) ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ފަންކްޝަނަށް ކުރާ އަސަރުތައް
ގޭސްޓްރިކް އެސިޑް ސެކްރެޝަން އަދި ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް މޮޓިލިޓީ: ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ޓްރެކްޓްގައި ގޭސްޓްރިކް އެސިޑް ސެކްރެޝަން އަދި ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް މޮޓިލިޓީގައި ގްރެލިން އަކީ ވަރަށް މުހިންމު ރެގިއުލޭޓަރީ ރޯލެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. ގްރެލިން އަކީ ގޭސްޓްރިކް މޫކޯސަލް ޕެރިއެޓަލް ސެލްތައް ގޭސްޓްރިކް އެސިޑް ދޫކުރުމަށް ބާރުއަޅައި، ބަނޑުގެ ތެރޭގައި ހުންނަ އެސިޑް މާހައުލު ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ކާނާ ހަޖަމުކުރުމާއި ޖަހައިގަތުމަށް އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗެކެވެ. ގްރެލިން އަކީ ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ޕެރިސްޓަލްސިސް އަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ޓްރެކްޓްގައި ޕްރޮޕަލްސިވް މޫވްމަންޓްސް އިތުރުކޮށްދީ، ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ޓްރެކްޓުން ކާނާ ހުސްވުން އަވަސްކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ފަންކްޝަނަލް ޑިސްޕެޕްސިއާ އަދި ގޭސްޓްރޯޕެރެސިސް ފަދަ ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ވަކި ބަލިތަކުގައި އާދަޔާ ހިލާފު ގްރެލިންގެ މިންވަރު ހުރުމުން ގޭސްޓްރިކް އެސިޑް ސެކްރެޝަން އާއި ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް މޮޓިލިޓީ އަށް ބުރޫއަރާފާނެ އެވެ.
ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް މޫކޯޒާ ރައްކާތެރިކުރުން: ގްރެލިން އަކީ ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް މޫކޯޒާ އަށް ރައްކާތެރިކަމުގެ އަސަރު ކުރާ އެއްޗެކެވެ. އެއީ ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް މޫކޯސަލް ސެލްތައް ގިނަވެ މަރާމާތު ކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، މޫކޯސަލް ބެރިއާ ފަންކްޝަން އިތުރުކޮށްދީ، ގޭސްޓްރިކް އެސިޑް އަދި ހެލިކޮބެކްޓަރ ޕައިލޯރީ ފަދަ ގެއްލުން ހުރި މާއްދާތަކުން ލިބޭ ގެއްލުންތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ގޭސްޓްރިކް އަލްސަރސް އަދި ޑިއުޑެނަލް އަލްސަރސް ފަދަ ބަލީގެ މޮޑެލްތަކުގައި ގްރެލިން އެގްޒޯޖެނަސް ދިނުމުން އަލްސަރު ރަނގަޅުވުން އަވަސްވެ، މޫކޯސަލް އަށް ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަވެއެވެ.
(4) ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ސިސްޓަމް ރެގިއުލޭޓްކުރުން
ކާޑިއަކް ފަންކްޝަން ރެގިއުލޭޝަން: ހިތުގައި ގިނައިން އެކްސްޕްރެސް ކުރެވޭ ގްރެލިން އަކީ ކާޑިއަކް ފަންކްޝަންގައި މުހިންމު ރެގިއުލޭޓަރީ ރޯލެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. ގްރެލިން އަކީ މަޔޯކާޑިއަލް ކޮންޓްރެކްޓިލިޓީ އިތުރުކޮށްދީ، ކާޑިއަކް އައުޓްޕުޓް އިތުރުކޮށްދީ، ކާޑިއަކް ޕަމްޕިންގ ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. މަޔޯކާޑިއަލް އިސްކެމިއާ-ރީޕަރފިއުޝަން އިންޖަރީ މޮޑެލްތަކުގައި ގްރެލިން އިން މަޔޯކާޑިއަލް ސެލް އެޕޮޕްޓޮސިސް އަދި ނެކްރޮސިސް ދަށްކޮށްދީ، އިންފާރކްޓް ސައިޒު ކުޑަކޮށްދީ، ކާޑިއޯޕްރޮޓެކްޓިވް އެފެކްޓެއް ކޮށްދެއެވެ. އޭގެ މެކޭނިޒަމް ގުޅިފައިވަނީ ފޮސްފޮއިނޮސިޓައިޑް 3-ކައިނޭޒް (PI3K)/ޕްރޮޓީން ކިނާޒް ބީ (Akt) ސިގްނަލިންގ މަގު ފަދަ އިންޓްރާސެލިއުލަރ ސަރވައިވަލް ސިގްނަލިންގ މަގުތައް އެކްޓިވޭޓްވުމާއެވެ.
ވެސްކިއުލަރ ޓެންޝަން ރެގިއުލޭޝަން: ގްރެލިން އިން ވެސްކިއުލަރ ޓެންޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށް ލޭގެ ޕްރެޝަރު ސްޓޭބަލް ކޮށްދެއެވެ. އެއީ ވެސްކިއުލަރ ސްމޫތު މަސް ސެލްތަކަށް އަމަލުކޮށް އެންޖިއޯޓެންސިން II ފަދަ ވެސޯކޮންސްޓްރިކްޓިވް މާއްދާތަކުގެ އަސަރު ހުއްޓުވައި، ވެސޯޑިލޭޝަން އުފެދި، ޕެރިފެރަލް ވެސްކިއުލަރ ރެސިސްޓެންސް ދަށްކޮށް، ލޭގެ ޕްރެޝަރު ދަށްކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އަދި ގްރެލިން އަކީ ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ސެލް އެޑެޝަން މޮލިކިއުލްސް އެކްސްޕްރެޝަން ހުއްޓުވައި، އިންފްލެމެޓަރީ ސެލްތަކުގެ އެޑެޝަން އަދި އިންފިލްޓްރޭޝަން މަދުކޮށް، ވެސްކިއުލަރ ޕްރޮޓެކްޓިވް އެފެކްޓެއް ފޯރުކޮށްދީ، އެތެރޮސްކްލޮރޯސިސް އުފެދުން ހުއްޓުވާ އެއްޗެކެވެ.
(5) ނިއުރޯޕްރޮޓެކްޓިވް އިފެކްޓްސް
ނިއުރޯން ދިރިހުރުމާއި ގިނަވުން: ނާރުތަކުގެ ނިޒާމުގައި ގްރެލިން އަކީ ނިއުރޯންތަކަށް ރައްކާތެރިކަމުގެ އަސަރު ކުރާ އެއްޗެކެވެ. އެއީ ނިއުރަލް ސްޓެމް ސެލްތައް ގިނަވެ ތަފާތުވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ނިއުރޯންތަކުގެ އަދަދު އިތުރުކޮށްދީ، ނާރުތަކުގެ ނިޒާމުގެ އާދައިގެ ތަރައްގީއާއި ވަޒީފާ ދެމެހެއްޓުމެވެ. އަލްޒައިމާ ޑިޒީޒް އަދި ޕާކިންސަން ޑިޒީޒް ފަދަ ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތަކުގެ މޮޑެލްތަކުގައި ގްރެލިން އިން ނިއުރޯނަލް އެޕޮޕްޓޮސިސް ހުއްޓުވައި، ނިއުރޯއިންފްލެމެޓަރީ ރިސްޕޮންސްތައް މަދުކޮށް، ކޮގްނިޓިވް އަދި މޮޓޯ ފަންކްޝަންސް ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ. އޭގެ ނިއުރޯޕްރޮޓެކްޓިވް މެކޭނިޒަމްތަކަކީ އިންޓްރާސެލިއުލަރ އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް ރިސްޕޮންސްތައް ރެގިއުލޭޓްކުރުމާއި، އެޕޮޕްޓޮސިސް ސިގްނަލިންގ މަގުތައް ހުއްޓުވުމާއި، ނިއުރޯޓްރާންސްމިޓަރސް ދޫކުރުން ކުރިއެރުވުމާ ގުޅުންހުރި މެކޭނިޒަމްތަކަކަށް ވެދާނެއެވެ.
ނިއުރޯއެންޑޮކްރައިން ރެގިއުލޭޝަން: ނިއުރޯއެންޑޮކްރައިން ރެގިއުލޭޓަރީ ފެކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ގްރެލިން ބައިވެރިވަނީ ހައިޕޮތެލަމިކް-ޕިޓޫއިޓަރީ-އެޑްރިނަލް އެކްސިސް (HPA axis) ގެ ވަޒީފާ ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގައެވެ. ސްޓްރެސް ހާލަތުގައި ގްރެލިންގެ މިންވަރު މަތިވުމުން އެޗްޕީއޭ އެކްސިސް މާބޮޑަށް އެކްޓިވޭޓްވުން ހުއްޓުވައި، ކޮރޓިކޯސްޓިރޯއިޑް ސެކްރެޝަން މަދުވެ، ސްޓްރެސްގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑަށް ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ގްރެލިން އިން ހައިޕޮތެލަމިކް-ޕިޓޫއިޓަރީ-ތައިރޮއިޑް އެކްސިސް (އެޗްޕީޓީ އެކްސިސް) އަދި ހައިޕޮތެލަމިކް-ޕިޓޫއިޓަރީ-ގޮނާޑަލް އެކްސިސް (އެޗްޕީޖީ އެކްސިސް) ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ނިއުރޯއެންޑޮކްރައިން ސިސްޓަމްގެ ހޯމޯސްޓޭސިސް ދަމަހައްޓައިދެއެވެ.
(6) ފިޒިއޮލޮޖިކަލް އެހެނިހެން އަސަރުތައް
ދިފާޢީ ނިޒާމު ރެގިއުލޭޓްކުރުން: ދިފާޢީ ނިޒާމުގައި ވެސް ގްރެލިންގެ ދައުރެއް އޮވެއެވެ. އެއީ ދިފާއީ ސެލްތަކުގެ މަސައްކަތް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ލިމްފޯސައިޓްތައް ގިނަވުމާއި ތަފާތުވުން ކުރިއެރުވުމާއި، ހަށިގަނޑުގެ ދިފާއީ ނިޒާމުގެ ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ޤާބިލުކަން އިތުރުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އިންފްލެމެޓަރީ ސްޓޭޓްތަކުގައި ގްރެލިން އިން ޓިއުމަރ ނެކްރޮސިސް ފެކްޓަރ-α (TNF-α) އަދި އިންޓަރލިއުކިން-6 (IL-6) ފަދަ އިންފްލެމެޓަރީ ސައިޓޮކިންސް ދޫކުރުން ހުއްޓުވައި، އިންފްލެމެޓަރީ ރިސްޕޮންސްތައް މަދުކޮށް، އިމިއުނޯމޮޑޫލޭޓަރީ އަދި އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ އަސަރުތައް ކޮށްދެއެވެ.
ކަށީގެ މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކުރުން: ގްރެލިން އަކީ ކަށީގެ މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރުތަކެއް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. އެއީ އޮސްޓިއޯބްލާސްޓްސް ގިނަވުމާއި ތަފާތުވުން ކުރިއެރުވުމާއި، އޮސްޓިއޯކްލާސްޓްސްގެ ހަރަކާތް ހުއްޓުވައި، ކަށީގެ މާސް އިތުރުކޮށް، ކަށި އުފެދުން ކުރިއެރުވުމެވެ. އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް ޖެހިފައިވާ ބަލިމީހުންގެ ގައިގައި ގިނަ ފަހަރަށް ގްރެލިންގެ މިންވަރު ދަށްވުމުން ދޭހަވަނީ ގްރެލިން އަކީ އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް އުފެދުމާ ގުޅުން ހުރި ކަމެއް ކަމަށް ވެދާނެ ކަމަށެވެ. ގްރެލިން ނުވަތަ އޭގެ އެނަލޮގްތައް އެގްޒޯޖެނަސް އިން ދިނުމަކީ އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް އަށް އާ ފަރުވާގެ ސްޓްރެޓެޖީތަކެއް ލިބިދޭނެ ކަމެކެވެ.
ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒިންގ ޕެޕްޓައިޑްގެ އެޕްލިކޭޝަންސް
(1) ކްލިނިކަލް ތެރަޕީޓިކް އެޕްލިކޭޝަންސް
ގްރޯތް ހޯރމޯން ޑެފިޝަންސީ: ގްރޯތް ހޯރމޯން ޑެފިޝަންސީ ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް ގްރެލިން އާއި އޭގެ އެނަލޮގްސް އަކީ ފަރުވާގެ އޭޖެންޓެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވިދާނެ އެއްޗެކެވެ. ގްރޯތް ހޯރމޯން ދޫކުރުމަށް ބާރުއަޅައިގެން، ބަލިމީހުންގެ ބޮޑުވުމާއި ތަރައްގީވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ. ސަގާފީ ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިޕްލޭސްމަންޓް ތެރަޕީއާ އަޅާބަލާއިރު، ގްރެލިން އާއި އޭގެ އެނަލޮގްސް އިން ރައްކާތެރިކަމާއި ޓޮލަރެބިލިޓީ ރަނގަޅު ކަމަށާއި، އެންޑޯޖެނަސް ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ފިޒިއޮލޮޖިކަލީ އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ގްރޯތް ޕްރޮމޯޓް ކުރެވިދާނެ ކަމަށެވެ.
ފޮޓޯ 3 ޖީއެޗް ގެ އެންޑޮކްރައިން ރެގިއުލޭޝަން އަދި ތެރަޕީޓިކް ބްލޮކޭޑް.
މެޓަބޮލިކް ޑިޒީޒްތަކެވެ
ފަލަވުމާއި ހަކުރުބަލި: ފަލަވުމަށް ފަރުވާކުރުމުގައި ގްރެލިން އަށް 'ބަނޑުހައިހޫނުކަމުގެ ހޯރމޯން' ކަމަށް ކިޔަސް، ގްރެލިންގެ މިންވަރު ނުވަތަ އޭގެ ސިގްނަލިންގ މަގުތައް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުން ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް ރަނގަޅުވެ، ކާހިތްވުން ކުޑަވެ، ބަރުދަން ލުއިވުން ހާސިލްވެދާނެއެވެ. ރިސެޕްޓަރސް އާއި ގުރެލިން ބައިންޑްވުން ހުއްޓުވުމަށް ގްރެލިން ރިސެޕްޓަރ އެންޓާގޮނިސްޓްސް ތަރައްޤީކުރުމަކީ ކާހިތްވުން ދަމަހައްޓައި ކާނާ ކެއުން މަދުކުރެވޭނެ ކަމެކެވެ. ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންނަށް އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށް އިންސިއުލިން ރެސިސްޓެންސް ރަނގަޅުކުރުން ފަދަ މެކޭނިޒަމްތަކުގެ ތެރެއިން ގްރެލިން އިން ލޭގެ ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރަށް ފައިދާހުރި އަސަރުތަކެއް ކޮށްފާނެ އެވެ. ގްރެލިން އެގްޒޯޖެނަސް ދިނުމުން ހަކުރުބަލީގެ ކުދިންގެ ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމާއި އިންސިއުލިން ސެންސިޓިވިޓީ ރަނގަޅުވެ، ހަކުރުބަލީގެ ފަރުވާއަށް އާ ވިސްނުންތަކެއް ލިބިގެންދެއެވެ.
މެޓަބޮލިކް ސިންޑްރޯމް: މެޓަބޮލިކް ސިންޑްރޯމް އަކީ ފަލަވުމާއި، ހައިޕަރޓެންޝަން، ހައިޕަރގްލައިސެމިއާ، އަދި ޑިސްލިޕިޑެމިއާ ފަދަ ބަލިތަކުގެ ގްރޫޕެކެވެ. ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް އަދި ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ރެގިއުލޭޝަންގައި އަދާކުރާ ދައުރުގެ ސަބަބުން މެޓަބޮލިކް ސިންޑްރޯމް އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ގްރެލިން އަކީ ޕޮޓެންޝަލް ޓާގެޓަކަށް ވެދާނެއެވެ. ގްރެލިންގެ މިންވަރު ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން، މެޓަބޮލިކް ސިންޑްރޯމް ހުންނަ ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން ލުއިވުމާއި، ލޭގެ ޕްރެޝަރު ދަށްވުމާއި، ލޭގެ ގްލޫކޯޒް އަދި ލިޕިޑް އެބްނޯމަލިޓީސް ރަނގަޅުވުން ފަދަ މެޓަބޮލިކް ޑިސްއޯޑަރ އިންޑިކޭޓަރސް އެއްފަހަރާ ރަނގަޅު ކުރެވިދާނެއެވެ.
ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ބަލިތައް:
ފަންކްޝަނަލް ޑިސްޕެޕްސިއާ އަދި ގޭސްޓްރޯޕެރެސިސް: ފަންކްޝަނަލް ޑިސްޕެޕްސިއާ އަދި ގޭސްޓްރޯޕެރެސިސް ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް ގްރެލިން އާއި އޭގެ އެނަލޮގްސް އިން ހަޖަމުކުރުމުގެ އަލާމާތްތައް ރަނގަޅުކޮށްދީ ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން އަވަސްކޮށްދީ ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް މޮޓިލިޓީ ޕްރޮމޯޓްކޮށް ގޭސްޓްރިކް އެސިޑް ސެކްރެޝަން އިތުރުކޮށްދެއެވެ. ގްރެލިން އެނަލޮގް ބޭނުންކުރުމަކީ ފަންކްޝަނަލް ޑިސްޕެޕްސިއާ ޖެހިފައިވާ ބަލިމީހުންގެ ބަނޑުގައި ރިއްސުމާއި ފުއްޕާމޭގައި ރިއްސުން ފަދަ އަލާމާތްތައް ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ލުއިކޮށްދީ، އެކަމުގެ ސަބަބުން ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ.
ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް އަލްސަރސް: ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް މޫކޯޒާއަށް ގްރެލިންގެ ރައްކާތެރިކަމުގެ އަސަރުގެ ސަބަބުން، އަލްސަރު ރަނގަޅުވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭތީ، ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް އަލްސަރސް އަށް ފަރުވާކުރުމުގައި ޕޮޓެންޝަލް އެޕްލިކޭޝަން ވެލިއު ލިބިގެންދެއެވެ. ގްރެލިން ނުވަތަ އޭގެ އެނަލޮގްތައް އެގްޒޯޖެނަސް އިން ދިނުމުން އަލްސަރ މަރާމާތު ކުރުމުގެ ޕްރޮސެސް އަވަސްވެ، އަލްސަރ ރިކަރެންސް މަދުވެދާނެއެވެ.
ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތައް:
މަޔޯކާޑިއަލް އިސްކެމިއާ-ރީޕަރފިއުޝަން އިންޖަރީ: މަޔޯކާޑިއަލް އިސްކެމިއާ-ރީޕަރފިއުޝަން އިންޖަރީއަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި، ގްރެލިން، ކާޑިއޯޕްރޮޓެކްޓިވް އަސަރުތަކުގެ ސަބަބުން، އާ ތަރުބިއްޔަތު އޭޖެންޓެއްގެ ގޮތުގައި ވައުދު ފުއްދައެވެ. މަޔޯކާޑިއަލް އިސްކެމިއާ-ރީޕަރފިއުޝަންގެ ކުރިން ނުވަތަ އޭގެ ތެރޭގައި ގްރެލިން ނުވަތަ އޭގެ އެނަލޮގްތައް ދިނުމުން، މަޔޯކާޑިއަލް ސެލްތަކަށް ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަވެ، އިންފާރކްޓް ސައިޒު އެންމެ ކުޑަކޮށް، ކާޑިއަކް ފުންކްޝަން ރަނގަޅު ކުރެވިދާނެއެވެ. ޖަނަވާރުތަކުގެ ތަޖުރިބާތަކާއި ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުގެ ނަތީޖާތަކުން އުއްމީދީ ނަތީޖާތަކެއް ފެނިފައިވާއިރު، މަޔޯކާޑިއަލް އިސްކެމިއާ-ރީޕަރފިއުޝަން އިންޖަރީއަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް އާ ސްޓްރެޓެޖީތަކެއް ހުށަހަޅާފައިވެއެވެ.
ހިތް ފެއިލްވުން: ހިތް ފެއިލްވުން ހުންނަ ބަލިމީހުންގެ ގައިގައި ގިނަ ފަހަރަށް ގްރެލިންގެ މިންވަރު ދަށްވެ، ހިތް ފެއިލްވުމުގެ ސީރިއަސްކަމާ ގުޅިފައިވެއެވެ. ގްރެލިން ނުވަތަ އޭގެ އެނަލޮގްސް ސަޕްލިމެންޓް ކުރުމުން ހާޓް ފެއިލިއަރ ބަލިމީހުންގެ ކާޑިއަކް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުވެ، މަޔޯކާޑިއަލް ކޮންޓްރެކްޓިލިޓީ އިތުރުވެ، ކާޑިއަކް އެނާޖީ މެޓަބޮލިޒަމް ރަނގަޅުވެ، މަޔޯކާޑިއަލް ސެލް އެޕޮޕްޓޮސިސް ހުއްޓުވައި، ބަލިމީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރާއި ދިރިހުރުމުގެ ރޭޓް އިތުރުވެދާނެއެވެ.
ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތައް:
އަލްޒައިމާ ބައްޔާއި ޕާކިންސަން ބަލި: ގްރެލިންގެ ނިއުރޯޕްރޮޓެކްޓިވް އަސަރުތަކަށް ބަލާއިރު، އަލްޒައިމާ ބައްޔާއި ޕާކިންސަން ބަލި ފަދަ ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތަކަށް ފަރުވާކުރުމުގައި ޕޮޓެންޝަލް އެޕްލިކޭޝަން ވެލިއު ގެންގުޅެއެވެ. ގްރެލިން ނުވަތަ އޭގެ އެނަލޮގްސް ދިނުމުން ނިއުރޯނަލް އެޕޮޕްޓޮސިސް ހުއްޓުވައި، ނިއުރޯއިންފްލެމެޓަރީ ރިސްޕޮންސްތައް މަދުވެ، ބަލިމީހުންގެ ކޮގްނިޓިވް އަދި މޮޓޯ ފަންކްޝަންސް ރަނގަޅުވެދާނެ އެވެ.
ސްޓްރޯކް އަދި ޓްރޮމެޓިކް ބްރެއިން އިންޖަރީ: ސްޓްރޯކް އަދި ޓްރޮމެޓިކް ބްރެއިން އިންޖަރީ ފަދަ ސީރިއަސް ނިއުރޯލޮޖިކަލް އިންޖަރީތަކުގައި ނިއުރޯނަލް ޑެމޭޖް މަދުކުރުމާއި ނިއުރަލް ރިޖެނެރޭޝަން ކުރިއެރުވުން ހިމެނޭ މެކޭނިޒަމްތަކުގެ ތެރެއިން ގްރެލިން އިން ނިއުރޯޕްރޮޓެކްޓިވް އަސަރުތައް ކޮށްފާނެއެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ސްޓްރޯކް ނުވަތަ ޓްރޮމެޓިކް ބްރެއިން އިންޖަރީގެ ޖަނަވާރު މޮޑެލްތަކުގައި ގްރެލިން ބޭނުންކުރުމުން އިންފާރކްޓް ސައިޒު ކުޑަކޮށް ނުވަތަ ސިކުނޑިއަށް ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަވެ، ނިއުރޯލޮޖިކަލް ފަންކްޝަނަލް އައުޓްކަމްސް ރަނގަޅުވެ އެވެ. ގްރެލިން އަކީ ސްޓްރޯކާއި ޓްރޮމެޓިކް ބްރެއިން އިންޖަރީއަށް އެޑްޖަންކްޓިވް ތެރަޕީއެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށް، ބަލިމީހުންގެ ރިހެބިލިޓޭޝަން އައުޓްކަމް އިތުރަށް އިތުރުކޮށްދޭ އެއްޗަކަށް ވެދާނެ އެވެ.
ނިންމުންތައް
މަލްޓިފަންޝަނަލް އެންޑޯޖެނަސް ޕެޕްޓައިޑެއްގެ ގޮތުގައި ގްރެލިން އަކީ ބޮޑުވުމާއި ތަރައްގީވުމާއި، ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް، ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ފަންކްޝަން، ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ސިސްޓަމް ހޯމޯސްޓޭސިސް، އަދި ނިއުރޯޕްރޮޓެކްޝަން ފަދަ އެކި ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ޕްރޮސެސްތަކުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ.
މަސްދަރުތައް
[1] ބަސުނީ އޭ، އަބޯއެލައިނިން އެމް، ހަމެދު އީ.ގްރެލިންގެ ސްޓްރަކްޗަރ އެންޑް ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ފަންކްޝަންސް[ޖޭ]. ބަޔޯމެޑިކަލް ޖާނަލް އޮފް ސައިންޓިފިކް އެންޑް ޓެކްނިކަލް ރިސާޗް، 2020،31.DOI:10.26717/BJSTR.2020.31.005080.
[2] އިބްރާހިމް އޭ އެމް ގްރެލިން - ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ފަންކްޝަންސް އެންޑް ރެގިއުލޭޝަން[ޖޭ]. ޔޫރ އެންޑޮކްރިނޯލް، 2015،11(2):90-95.ޑީއޯއައި:10.17925/އީއީ.2015.11.02.90.
[3] ޚަތީބު ނ، ގައިދާނޭ އެސް، ގައިދާނޭ އޭ.އެމް، އެޓް އަލް. ގްރެލިން: ގްރެލިން އަކީ ގްރޯތް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަންގައި ރެގިއުލޭޓަރީ ޕެޕްޓައިޑް އެއްގެ ގޮތުގައި.[ޖ]. ޖާނަލް އޮފް ކްލިނިކަލް އެންޑް ޑައިގްނޯސްޓިކް ރިސާޗް : Jcdr, 2014,8 8:MC13-MC17. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:25154124 ގައި ޑރ.
[4] ބްރަހަމްޚަތުރީ ވީ، ޕްރަސަންނާ ސީ، އަތުރޭޔާ އެޗް.ކެންސަރުގައި އިންސިއުލިން ލައިކް ގްރޯތް ފެކްޓަރ ސިސްޓަމް: ނޮވެލް ޓާގެޓެޑް ތެރަޕީސް[ޖޭ]. ބަޔޯމެޑް ރިސާރޗް އިންޓަރނޭޝަނަލް، 2014،2015.DOI:10.1155/2015/538019.
[5] ސްޓްރާސަރ އެފް.ގްރެލިންގެ ކްލިނިކަލް އެޕްލިކޭޝަން.[ޖޭ]. ކަރަންޓް ފާމަސިއުޓިކަލް ޑިޒައިން، 2012،18 31:4800-4812. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:7696286 ގައި ޑރ.
