އެޗްސީޖީ 2000iu

▎ އެޗްސީޖީ ސްޓްރަކްޗަރ

މަސްދަރު: ޕަބްކެމް

އައިޔޫޕީއޭސީ ކޮންޑެންސްޑް: N(1)Cys-Gly-OH.H-Aad(1)-OH މޮލިކިއުލަރ ފޯމިއުލާ: C 11H 19N 3O 6S މޮލިކިއުލަރ ވެއިޓް:321.35ގ/މޮލް ސީއޭއެސް ނަންބަރު: 9002-61-3 ޕަބްކެމް ސީއައިޑީ: 4369448 ސިނޮނިމްސް: ކޮރިއޮނިކް ގޮނަޑޯޓްރޮފިން؛CHEMBL1233255

▎ އެޗްސީޖީ ރިސާޗް

އެޗްސީޖީގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައިތޯ؟

ހިއުމަން ކޮރިއޮނިކް ގޮނަޑޯޓްރޮޕިން (އެޗްސީޖީ) އަކީ މުހިންމު އެތައް ވަޒީފާއެއް އަދާކުރާ މޮލިކިއުލެއް ކަމަށާއި، ބަލިވެ އިނުމާއި އިންސާނާގެ ކެންސަރު ފަދަ ކަންކަމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ މޮލިކިއުލްއެކެވެ. ފުރަތަމަ ކަމަކީ އެޗްސީޖީ އަކީ ހައްދުފަހަނަޅާފައިވާ މޮލިކިއުލެކެވެ. އެއީ އެންމެ އެސިޑް އެކުލެވޭ ގްލައިކޯޕްރޮޓީން ކަމުން އެންމެ ގިނައިން ހަކުރު އެކުލެވިގެންވެއެވެ. ދެވަނަ ކަމަކަށް އެޗްސީޖީ ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް އުފެދިފައި ވާއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި ރެގިއުލާ އެޗްސީޖީ، ސަލްފޭޓެޑް އެޗްސީޖީ، ހައިޕަރގްލައިކޯސައިލެޓްޑް އެޗްސީޖީ، ފްރީ β-އެޗްސީޖީ، އަދި ހައިޕަރގްލައިކޯސައިލެޓްޑް ފްރީ β-އެޗްސީޖީ ފަދަ ގޮތްތައް ހިމެނެއެވެ ^{[1] .}.

ބަލިވެ އިނުމުގެ ގޮތުން އެޗްސީޖީ އަކީ އިންސާނާގެ މައްސަރު ކަންތައްތަކާއި އިންސާނާގެ ބަލިވެ އިނުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި އެއްޗެކެވެ. ގަވާއިދުން އެޗްސީޖީ އަކީ ކޯޕަސް ލޫޓިއަމް ޕްރޮޖެސްޓަރޯން އުފެއްދުން ކުރިއެރުވުމުގައި ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗަކަށް ވާއިރު، ޓްރޮފޯބްލާސްޓް ސެލް ތަފާތުކުރުމާއި ދަރިފުޅުގެ ނިއުޓްރިޝަންގައި ވެސް މުހިންމު ވަޒީފާތަކެއް އަދާކުރެއެވެ. މިސާލަކަށް މަޔޯމެޓްރިއަމްގެ ސްޕައިރަލް އާޓާރީތަކުގައި އެންޖިއޯޖެނެސިސް މެދުވެރިކޮށް ދަރިފުޅުގެ ނިއުޓްރިޝަން ފޯރުކޮށްދިނުން ޙަޤީޤަތަކަށް ހަދައެވެ ^[1] . ހައިޕަރގްލައިކޯސައިލެޓްޑް އެޗްސީޖީ އަކީ ވެސް މާބަނޑު ދުވަސްވަރުގެ ކުރީކޮޅު މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. މިއީ މާބަނޑު ދުވަސްވަރުގެ ކުރީކޮޅުގެ މައިގަނޑު އެޗްސީޖީ އައިސޯފޯމް ކަމުން އެޕޮޕްޓޮސިސް ހުއްޓުވައި، ސެލް އިންވޭޝަން، ގްރޯތް، އަދި މެލިގްނަންޓް ޓްރާންސްފޯމަޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް، އިމްޕްލާންޓޭޝަން އަދި ޕްލެސެންޓަލް ގްރޯތް ކޮންޓްރޯލް ކުރެވިދާނެ ^{[1] .}.

ކެންސަރުގެ ގޮތުން ބަލާއިރު، ނޮން ޓްރޮފޮބްލަސްޓިކް މެލިގްނަންޓް ޓިއުމަރުތަކުން އެޗްސީޖީގެ ހައިޕަރގްލައިކޯސައިލެޓްޑް ފްރީ β ސަބްޔުނިޓް އުފައްދާއިރު، މިއީ އޮޓޮކްރައިން ފެކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި އެޕޮޕްޓޮސިސްއާ ދެކޮޅު ހަދައިގެން ކެންސަރު ސެލްތައް ބޮޑުވުމާއި މެލިގްނަންޓް ޓްރާންސްފޯމަޝަން އިތުރަށް ކުރިއަރުވާ އެއްޗެކެވެ ^[1]..

މީގެ އިތުރުން އެޗްސީޖީ ހޯދުމަކީ މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ޓެސްޓްކުރުމާއި، ބަލިވެ އިނުމުގެ ނަތީޖާ މޮނިޓަރކުރުމާއި، ޑައުން ސިންޑްރޯމް ހުންނަ ދަރިފުޅުގެ ނުރައްކާ ކަނޑައެޅުމާއި، ޕްރީކްލެމްޕްސިއާ ލަފާކުރުމާއި، ޕިޓޫއިޓަރީ އެޗްސީޖީ ހޯދުމާއި، ޖެސްޓޭޝަނަލް ޓްރޮފޮބްލަސްޓިކް ބަލިތައް ދެނެގަނެ މެނޭޖްކުރުމާއި، ކުއީސްޓެންޓް ޖެސްޓޭޝަނަލް ޓިއުމަރ ޓްރޮފޮބްލަސްޓިކް ޑިޒީޒްތައް ދެނެގަތުމާއި، ޕްލެސެންޓަލް ސައިޓް ޓްރޮފޮބްލަސްޓިކް ޑިޒީޒްތައް ދެނެގަތުމާއި، ޓެސްޓިކިއުލަރ ޖަރާސީމު ސެލް މެލިގްނަންސީތައް މެނޭޖްކުރުމާއި، އަދި އިންސާނުންގެ އެހެން މެލިގްނަންސީތައް މޮނިޓަރކުރުން ފަދަ ކަންކަން ^{[1] .}.

އެޗްސީޖީގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

1. އެންޑޯމެޓްރިއަމްގެ ރިސެޕްޓިވިޓީއަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުން

ބައެއް ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެޗްސީޖީ އިން miR-126-3p/PIK3R2/PI3K/Akt/eNOS އެކްސިސް މެދުވެރިކޮށް އެންޑޯމެޓްރިއަމްގެ ރިސެޕްޓިވިޓީއަށް އަސަރުކޮށް، ދަރިފުޅު އިންޕްލާންޓް ކުރުމުގެ މަރުހަލާގައި މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ (Wang W, 2023). އެ ވަކި ފާޅުވުންތައް ތިރީގައި މިވަނީއެވެ.

އެންޑޯމެޓްރިއަލް ރިސެޕްޓަރސްގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކުރުން: އެމްބްރިއޯ އިމްޕްލާންޓޭޝަން ޑިސްފެންޝަން (އީއައިޑީ) ގެ މައުސް މޮޑެލްއެއް ގާއިމްކޮށް، މައިފެޕްރިސްޓޯން އިން ފަރުވާ ދިނުމާއި، އަދި އެއްފަހަރާ ހިއުމަން އެންޑޯމެޓްރިއަލް އެޕިތެލިއަލް ސެލްސް (އީއީސީ) އަށް ތަޖުރިބާތައް ކުރުމުން، އެޗްސީޖީ ފަރުވާއަށްފަހު އީއައިޑީ މަސްތަކުގައި އެންޑޯމެޓްރިއަމްގެ ރިސެޕްޓިވިޓީ ރަނގަޅުވާކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ. މިސާލަކަށް މަސްތަކުގައި CD105 ގެ އެކްސްޕްރެޝަން ލެވެލް އާއި ކެޑެރިން CD144 އަދި CD146 ގެ ޕްރޮޓީން ލެވެލް އިމިއުނޯހިސްޓޯކެމިސްޓްރީ އާއި ވެސްޓަރން ބްލޮޓިންގ އިން ކަނޑައެޅިފައިވާ ގޮތަށް އިތުރުވެފައިވެއެވެ.

ޖީން އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކުރުން: އެޗްސީޖީ އިން miR-126-3p ގެ އެކްސްޕްރެޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް PIK3R2 ގެ އެކްސްޕްރެޝަން އިންހިބިޓް ކުރެވޭއިރު، miR-126-3p އިން PIK3R2 އަށް އަމާޒުކުރެއެވެ. އިން ވިވޯ އަދި އިން ވިޓްރޯ ތަޖުރިބާތަކުން ވެސް އެޗްސީޖީ އިން miR-126-3p/PIK3R2 އެކްސިސް މެދުވެރިކޮށް PI3K/Akt/eNOS މަގު އެކްޓިވޭޓްކޮށް، އެންޑޯމެޓްރިއަމްގެ ރިސެޕްޓިވިޓީ ރަނގަޅުވާކަން ޔަގީންވެފައިވެއެވެ.

2. މާބަނޑުކަން ދެމެހެއްޓުމުގައި ދައުރު

އެޗްސީޖީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި އުފައްދަނީ ޑިފެރެންޝިއޭޓެޑް ސިންސިޓިއޯޓްރޮފޯބްލާސްޓް ސެލްތަކުން ކަމަށާއި، މިއީ ބަލިވެ އިނުން ދެމެހެއްޓުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ މުހިއްމު ދަރިފުޅުގެ ސިގްނަލެކެވެ ^{[2] .}.

މަލްޓިޕަލް ސިގްނަލް ކެސްކޭޑް ރިއެކްޝަންތައް އެކްޓިވޭޓްކުރުން: އެޗްސީޖީ އިން ލޫޓީނައިޒިންގ ހޯރމޯން/ކޮރިއޮނިކް ގޮނަޑޯޓްރޮޕިން ރިސެޕްޓަރ (LHCGR) އާއި ގުޅިގެން ޓްރާންސްފޯމިންގ އާއި ސީދާ/ނުސީދާ މުޢާމަލާތްތަކުގެ ތެރެއިން ގިނަ ޤާބިލުކަން ހުރި މައިންނަށް ޑިކެޕެންޓަޕްލެޖިކް ހޯމޮލޮގް 2 (Smad2) އާއި ދެކޮޅަށް މައިން ހިމެނޭ ގޮތަށް މަލްޓިޕަލް ސިގްނަލް ކެސްކޭޑް ރިއެކްޝަންތައް އެކްޓިވޭޓް ކުރެވިދާނެއެވެ ގްރޯތް ފެކްޓަރ β ރިސެޕްޓަރ (TGFβR) އެވެ.

ރަހިމުގެ އެންޑޯތެލިއަމްގައި އެންޖިއޯޖެނެސިސް ކުރިއެރުވުން: ރަހިމުގެ އެންޑޯތެލިއަމްގައި އެންޖިއޯޖެނެސިސް ކުރިއެރުވުމުގައި އެޗްސީޖީ ޚާއްޞަ ދައުރެއް އަދާކޮށް، ދަރިފުޅު ބޮޑުވުމުގެ ރަނގަޅު މާޙައުލެއް ހޯދައިދެއެވެ.މައިއޮމެޓްރިއަމްގެ ހަމަހިމޭންކަން ދެމެހެއްޓުން: ރަހިމުގެ ސްޓޭބަލް ޙާލަތު ދެމެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދީ ދަރިފުޅު ތަރައްޤީވުމަށް އެކަށީގެންވާ މާހައުލެއް ފޯރުކޮށްދެއެވެ މައިމީހާއާއި ދަރިފުޅުގެ އިންޓަރފޭސް: މިއީ މައިމީހާއާއި ދަރިފުޅުގެ އިންޓަރފޭސްގައި އިމިއުނޯމޮޑިއުލޭޝަންގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އަދި މައިމީހާގެ ދިފާޢީ ނިޒާމުން ދަރިފުޅުގެ ރައްދު ބެލެންސްކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ.

3. ފްރޯޒެން އެމްބްރިއޯ ޓްރާންސްފާގައި ދައުރު

ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެޗްސީޖީ ފަރުވާއާ ގުޅިގެން ޓްރާންސްކިއުޓަނިއަސް އިލެކްޓްރިކަލް އެކިއުޕޮއިންޓް ސްޓިމިއުލޭޝަން (ޓީއީއޭއެސް) ގެ ސަބަބުން ފްރޯޒެން އެމްބްރިއޯ ޓްރާންސްފާ ކުރާ ބަލިމީހުންގެ ބަލިވެ އިނުމުގެ ނަތީޖާ ރަނގަޅުވެގެންދެއެވެ ^{[3] .}.

އެންޑޯމެޓްރިއަމްގެ ބުރަދަން އިތުރުކުރުން: ޓީއީއޭއެސް ފަރުވާގެ ސަބަބުން މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި އެހީތެރިވެދެނީ ފްރޯޒެން އެމްބްރިއޯ ޓްރާންސްފާ ކުރާ ބަލިމީހުންގެ އެންޑޯމެޓްރިއަމްގެ ބޯމިން އިތުރުކުރުމަށެވެ. އަދި އެޗްސީޖީ އާއި ޓީއީއޭއެސް އެއްކޮށްގެން ފަރުވާ ދިނުމަކީ ވެސް މި ބަލިމީހުންގެ އެންޑޯމެޓްރިއަމްގެ ބޯމިން އިތުރު ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ.

ރަހިމުގެ ލޭހޮޅިތަކުގެ ލޭދައުރުވުމުގެ އިންޑެކްސް ދަށްކުރުން: އެޗްސީޖީ ގްރޫޕާއި ޓީއީއޭއެސް ގްރޫޕާ ގުޅިގެން ޓީއީއޭއެސްގައި އެންޑޯމެޓްރިއަލް ބްލަޑް ފްލޯ އިންޑެކްސް ޕީއައި އަދި އާރްއައިގެ އަގުތައް ކޮންޓްރޯލް ގްރޫޕަށްވުރެ މާ ދަށްވުމުންނެވެ.

ސީރަމްގައި ބަލިވެ އިނުން ބެލެހެއްޓުމާ ގުޅުންހުރި ކަންތައްތަކުގެ މިންވަރު އިތުރުކުރުން: އެޗްސީޖީ ފަރުވާ ދިނުމަކީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ފްރޯޒެން އެމްބްރިއޯ ޓްރާންސްފާ ކުރާ ބަލިމީހުންގެ ސީރަމް ޕީ އަދި ލޫކެމިއާ އިންހިބިޓޯރީ ފެކްޓަރ (އެލްއައިއެފް) ގެ މިންވަރު އިތުރުކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ. ޓީއީއޭއެސް ގްރޫޕާއި އެޗްސީޖީ ގްރޫޕާއި ޓީއީއޭއެސް އާއި އެޗްސީޖީ ގްރޫޕާއެކު ސީރަމް އެލްއައިއެފް ލެވެލް ކޮންޓްރޯލް ގްރޫޕަށްވުރެ މާބޮޑުތަނުން މަތިވެފައިވެއެވެ. ކޮމްބައިންޑް ގްރޫޕްގައި އެމްބްރިއޯ އިމްޕްލާންޓް ކުރުމުގެ ރޭޓް ކޮންޓްރޯލް ގްރޫޕަށް ވުރެ މާ ބޮޑުކަމުން ޓީއީއޭއެސް އާއި އެޗްސީޖީ އެއްކޮށް ފަރުވާ ދިނުމުން ފްރޯޒެން އެމްބްރިއޯ ޓްރާންސްފާ ކުރާ ބަލިމީހުންގެ ބަލިވެ އިނުމުގެ ނަތީޖާ ރަނގަޅުވެދާނެ ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ.

4. ފިރިހެން ހައިޕޮގޮނަޑިޒަމް އަށް ފަރުވާ ދިނުން

ފިރިހެނުންގެ ގައިގައި ގޮނަޑޯޓްރޮޕިން އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ނުނިކުތުމުގެ ސަބަބުން ދިމާވާ ހައިޕޮގޮނަޑިޒަމް އަކީ ބަލިމީހުންގެ ނަސްލީ ސިއްހަތާއި ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރަށް ވަރަށް ބޮޑު އަސަރެއް ކުރާ ކަމެކެވެ. މިފަދަ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ހިއުމަން ކޮރިއޮނިކް ގޮނަޑޯޓްރޮޕިން (އެޗްސީޖީ) އަކީ މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. އެޗްސީޖީ ބިސްގަނޑުގައި ހުންނަ ލޭޑިގް ސެލްތަކުގެ މަތީގައި ހުންނަ ރިސެޕްޓަރތަކާ ގުޅިގެން އިންޓްރާސެލިއުލަރ ސިގްނަލިންގ މަގު އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ކޮލެސްޓްރޯލް ޓެސްޓޮސްޓިރޯން އަށް ބަދަލުވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ. ޓެސްޓޮސްޓިރޯން އިތުރުވުމަކީ ބިސްގަނޑު ބޮޑުވުމާއި ތަރައްގީވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ ބިސްގަނޑުގެ ވޮލިއުމް އިތުރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ހަމައެއާއެކު ޓެސްޓޮސްޓިރޯން އިން ވެސް ނަސްލީ ގުނަވަންތައް ކަމަށްވާ އެޕިޑިޑައިމިސް އާއި ވެސް ޑިފެރެންސް ފަދަ ގުނަވަންތައް ތަރައްގީ ކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެ އެވެ. ފިރިހެނުންގެ ދެވަނަ ޖިންސީ ސިފަތައް އުފެދުމުގައި ޓެސްޓޮސްޓިރޯން އަކީ މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. ޓެސްޓޮސްޓިރޯންގެ މިންވަރު އިތުރުކޮށްގެން އެޗްސީޖީ ފަރުވާ ދިނުމުން ތުނބުޅިއާއި އާދަމްގެ އާފަލު ބޮޑުވެ، މަސްތަކުގެ ބާރު އިތުރުވެ، ޖިންސީ އެދުން އިތުރުވެ، ފަދަ ކަންކަން ކުރެވިދާނެއެވެ

މާބަނޑު ނޫން އަދި މާބަނޑު އަންހެނުންގެ ސެލްއުލަރ ސޯސްސް، ޓާގެޓްސް، އެސޯސިއޭޓެޑް ސިގްނަލިންގ ކެސްކޭޑްސް، އަދި އެކިއެކި އެޗްސީޖީ އައިސޯފޯމްސްގެ ފުންކްޝަންސް.

މަސްދަރު:ޕަބްމެޑް ^[2]

އެޗްސީޖީގެ މައިގަނޑު އެޕްލިކޭޝަންތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟

1. މާބަނޑު ދުވަސްވަރުގެ ކުރީކޮޅު ބަލި ދެނެގަތުމަށް ބޭނުންކުރެއެވެ

މާބަނޑު ދުވަސްވަރުގެ ކުރީކޮޅު ސީރަމް ޓީ-އެޗްސީޖީ އަދި β-އެޗްސީޖީގެ ކޮންޓެންޓްސް ވަޒަންކުރުމުގެ އަގު: މާބަނޑު ދުވަސްވަރުގެ ކުރީކޮޅު އާދަޔާ ހިލާފު ކޭސްތައް އެއްކޮށް، ކެމިލޫމިނެސެންސް ބޭނުންކޮށްގެން ސީރަމް ޓީ-އެޗްސީޖީ މިންކުރުމާއި، ރޭޑިއޯއިމިއުނޯއެސޭ ބޭނުންކޮށްގެން ސީރަމް β-އެޗްސީޖީ މިންކުރުމާއި، ޑައިނަމިކް އޮބްޒަރވޭޝަންތައް ހެދުން. މި ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެކްޓޮޕިކް ޕްރެގްނެންސީ ގްރޫޕްގައި ސީރަމް ޓީ-އެޗްސީޖީ އަދި β-އެޗްސީޖީގެ މިންވަރު އެބޯޝަން ގްރޫޕާއި އިންޓްރައުޓަރިން ޕްރެގްނެންސީ ގްރޫޕަށް ވުރެ މާ ދަށްވެ އެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ ސީރަމް ޓީ-އެޗްސީޖީ އަދި β-އެޗްސީޖީގެ ކޮންޓެންޓްސް މިންކުރުމުން އެކްޓޮޕިކް ޕްރެގްނެންސީ އާއި އިންޓްރައުޓަރިން ޕްރެގްނެންސީ ތަފާތުކުރުމަށް ރަނގަޅު ސްޕެސިފިކްޓީއާއި ޑައިގްނޯސްޓިކް ރޭޓް ހުރިކަމާއި، ޓީ-އެޗްސީޖީގައި ނާޒުކުކަމާއި އިތުބާރު ބޮޑުކަމެވެ ^{[4] .}.

ސީރަމް އެޗްސީޖީ، β-އެޗްސީޖީ، އަދި ޕްރޮޖެސްޓަރޯން އެއްކޮށް ހޯދައިގެން އެކްޓޮޕިކް ޕްރެގްނެންސީ ދެނެގަތުން: އާދައިގެ މާބަނޑު އަންހެނުންނާއި އެކްޓޮޕިކް ޕްރެގްނެންސީ ހުންނަ މާބަނޑު އަންހެނުންގެ ސީރަމް އެޗްސީޖީ، β-އެޗްސީޖީ، އަދި ޕްރޮޖެސްޓަރޯން ހޯދުން. މި ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އާދައިގެ މާބަނޑު އަންހެނުންގެ ސީރަމް އެޗްސީޖީ، β-އެޗްސީޖީ، އަދި ޕްރޮޖެސްޓަރޯންގެ މިންވަރު އެކްޓޮޕިކް ޕްރެގްނެންސީ ހުންނަ މާބަނޑު އަންހެނުންގެ މިންވަރަށް ވުރެ ރަނގަޅެވެ. އެކަނި ފާހަގަކުރެވޭއިރު، އެކްޓޮޕިކް ޕްރެގްނެންސީ ޑައިގްނޯސްކުރުމުގައި ސީރަމް އެޗްސީޖީގެ އެކިއުރެސީ ރޭޓަކީ %70.83 އެވެ؛ β-HCG ގެ އެކިއުރެސީ ރޭޓަކީ %66.7 އެވެ؛ ޕްރޮޖެސްޓަރޯންގެ އެކިއުރެސީ ރޭޓަކީ %54.17 އެވެ. ސީރަމް އެޗްސީޖީ، β-އެޗްސީޖީ، އަދި ޕްރޮޖެސްޓަރޯން އެއްކޮށްލުމުން އެކްޓޮޕިކް ޕްރެގްނެންސީ ދެނެގަތުމުގައި %95.8 އާއި ހަމައަށް އޭކިއުރެސީ ރޭޓް ހުރެއެވެ ^{[5] .}.

2. އެސިސްޓެޑް ރިޕްރޮޑަކްޓިވް ޓެކްނޮލޮޖީގައި ބޭނުންކުރުން

ފޮލިކިއުލަރ މެޗުރޭޝަން އޮޕްޓިމައިޒްކުރުން: އޯވަރީ ސްޓިމިއުލޭޝަންގައި ހިއުމަން މެނޮޕޮޒަލް ގޮނަޑޯޓްރޮޕިން (hMG) އިން ގޮނަޑޯޓްރޮޕިން ރިލީޒިންގ ހޯރމޯން އެނަލޮގްސް (Gn-RH-analogue) އިން އުފެދޭ ޕިޓޫއިޓަރީ ޑިސެންސިޓައިޒޭޝަން އަށްފަހު ފޮލިކިއުލަރ މެޗުރޭޝަން އޮޕްޓިމައިޒް ކުރެވިދާނެއެވެ. މިއީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ފަރުވާގެ ސައިކަލްތަކުގެ ގާތްގަނޑަކަށް ތިންބައިކުޅަ އެއްބައިގައި އެޗްއެމްޖީ ފަރުވާ ދިނުމުގެ ތެރޭގައި ދިމާވާ ގަވާއިދާ ހިލާފު އެންޑޯޖެނަސް ލޫޓީނައިޒިންގ ހޯރމޯން (އެލްޖީ) ރިސްޕޮންސް އިން ދުރުހެލިވާތީ އެވެ. ޖީއެން-އާރްއެޗް އެނަލޮގްގެ ގޮތުގައި ބުސެރެލިން ނުވަތަ ޑެގަރެލިކްސް ބޭނުންކޮށްގެން ކުރި ބައެއް ދިރާސާތަކުގައި 282 ބަލިމީހުންނަށް އިން ވިޓްރޯ ފަރޓިލައިޒޭޝަން، ގޭމެޓް އިންޓްރާފެލޯޕިއަން ޓްރާންސްފާ ނުވަތަ 'އިން ވިވޯ' ފަރުވާގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ދީފައިވެއެވެ. ޖީއެންއާރުއެޗް އެނަލޮގް/އެޗްއެމްޖީ/އެޗްސީޖީ އެއްކޮށް ފަރުވާ ދިނުމުން ހުރިހާ ގްރޫޕެއްގައި ވެސް ބަލިވެ އިނުމުގެ ނިސްބަތް ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވި އެވެ. އެޗްއެމްޖީ/އެޗްސީޖީ އިން ފަރުވާ ދިން ބަލިމީހުންގެ ބަލިވެ އިނުމުގެ ނިސްބަތް %17 އަށް އަރާފައިވާއިރު، ޖުމްލަ ފަރުވާ ދިނުމުން %25 ބަލިމީހުން ބަލިވެ އިނދެއެވެ ^{[6] .}.

އެންޑޯމެޓްރިއަމްގެ ރިސެޕްޓިވިޓީ ރަނގަޅުކުރުން: ބިސް އިންޕްލާންޓް ކުރުމުގެ ކުރިން ދޭ މުހިންމު އެއް ސިގްނަލް އަކީ ހިއުމަން ކޮރިއޮނިކް ގޮނަޑޯޓްރޮޕިން (HCG) އެވެ. އެންޑޯމެޓްރިއަލް ޓިޝޫ އެނަލިސިސް ބޭނުންކޮށްގެން ކުރެވުނު ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެޗްސީޖީ ރަހިމުގެ ތެރޭގައި ދިނުމަށްފަހު އެންޑޯތެލިއަލް ސެލް އެޑެޝަން މޮލިކިއުލްސް ވީއީ-ކެޑެރިން (CD144) އަދި އެސް-އެންޑޯ-1 (CD146) އެކްސްޕްރެސްކުރާ ސެލްތަކުގެ އަދަދު ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެ، އެންޑޯތެލިއަލް ސެލް އެޑެޝަން މޮލިކިއުލްތަކަކީ އެޗްސީޖީ އިން ދަރިފުޅު އިންޕްލާންޓޭޝަން އަދި ބަލިވެ އިނުމުގެ ރޭޓް ރަނގަޅުކޮށްދޭ ޕޮޓެންޝަލް މެކޭނިޒަމަކަށް ވެދާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ ^[7].

2. ލޫޓިއަލް އިންސުފިޝަންސީ އަށް ފަރުވާ ދިނުން

ފާއިތުވި ދެ ދިހަ އަހަރު ތެރޭގައި ފޮލިކަލްތަކުގެ ފައިނަލް މެޗުރޭޝަން ޓްރިގަރ ކުރުމަށް ހިއުމަން ކޮރިއޮނިކް ގޮނަޑޯޓްރޮޕިން (އެޗްސީޖީ) ބޭނުންކޮށްގެން ކޮންޓްރޯލްޑް އޮވަރިއަން ސްޓިމިއުލޭޝަން އާއި ގުޅިގެން ލޫޓިއަލް ފޭސް ސަޕޯޓް (އެލްޕީއެސް) ގެ ގޮތުގައި އެގްޒޯޖެނަސް ޕްރޮޖެސްޓަރޯން ދިނުމެވެ. އޯވިލޭޝަން ޓްރިގަރ ކުރުމަށް ޖީއެންއާރުއެޗްއޭ ތަޢާރަފް ކުރުމުން ދޭހަވަނީ އެޗްސީޖީ ސަޕްލިމެންޓް ނުދީ ހިތްހަމަޖެހޭ ބަލިވެ އިނުމުގެ ރޭޓް ހޯދުމަށް އެގްޒޯޖެނަސް ޕްރޮޖެސްޓަރޯން ދިނުމަކީ ފުދޭވަރުގެ ކަމެއް ނޫންކަމެވެ.

މިކަމުގެ ސަބަބުން ލޫޓިއަލް ފޭސް ސަޕޯޓަށް ބަދަލު ސްޓްރެޓެޖީތައް އެކުލަވާލުމަށް މަގުފަހިވެފައިވެއެވެ. މަލްޓިޕަލް ކޯޕަރާ ލޫޓިއާގެ ލޯކަލް އެންޑޯޖެނަސް ޕްރޮޖެސްޓަރޯން އުފެއްދުން އިތުރުކުރުމަކީ އެއްފަރާތުން އޯވަރީ ހައިޕަރސްޓިމިއުލޭޝަން ސިންޑްރޯމް އުފެދުމުން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި އަދި އަނެއްފަރާތުން އިމްޕްލާންޓް ކުރުން ދެމެހެއްޓުމަށް އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކަށް ޕްރޮޖެސްޓަރޯން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް މުހިންމު ނުކުތާއެކެވެ.

މިހާރު ކުރެވިފައިވާ ދިރާސާތަކުން ވަނީ ލޫޓިއަލް ފޭސް ސަޕޯޓަށް މައިކްރޯ ޑޯޒް އެޗްސީޖީގެ ދައުރު ވަޒަންކޮށް، އޭގެ ފައިދާތަކާއި ގެއްލުންތައް ދިރާސާކޮށްފައެވެ. އެޗްސީޖީގެ ފާރމަކޯކިނެޓިކް ސިފަތަކަށް ބިނާކޮށް، ލޫޓިއަލް ފޭސްގައި އެޗްސީޖީގެ ކޮންސެންޓްރޭޝަން ޑިސްޓްރިބިއުޝަންގެ ހިސާބުގެ މޮޑެލްއެއް ވަޒަންކޮށްފައިވަނީ ލޫޓިއަލް ފޭސް ސަޕޯޓްގެ ގޮތުގައި އެޗްސީޖީ ދިނުމުގެ ތަފާތު ބައެއް ގޮތްތައް އެއްކޮށްލައިގެންނެވެ. ޖީއެންއާރުއެޗްއޭ ޓްރިގަރިންގ (އެބަހީ، 1500އައިޔޫ) އާއި އެކު މިހާރު ފޯރުކޮށްދޭ ލޫޓިއަލް ފޭސް ސަޕޯޓް މާ ވަރުގަދަ ކަމަށާއި، ދުވާލަކު މައިކްރޯ ޑޯޒް އެޗްސީޖީ ދިނުމުން މިހާރު ލިބެން ހުރި ބޭސްތަކަށް އޮޕްޓިމައިޒްޑް ލޫޓިއަލް ފޭސް ސަޕޯޓް ލިބިދާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ. އަދި މައިކްރޯ ޑޯޒް އެޗްސީޖީ މެތެޑުގެ ޕްރިލިމިނަރީ ކްލިނިކަލް ނަތީޖާތައް ވެސް ދީފައިވެއެވެ ^{[8] .}.

3. ޔުނިލެޓަރަލް އިންޓްރާ އެބްޑޮމިނަލް އަންޑަސްސެންޑް ޓެސްޓިސް އަށް ފަރުވާ ދިނުން

ސެޕްޓެމްބަރު 2010 އިން ސެޕްޓެމްބަރު 2016 އަށް ޔުނިލެޓަރަލް އިންޓްރާ އެބްޑޮމިނަލް އަންޑަސެންޑެޑް ޓެސްޓިސް އަށް އޯކިޑޯޕެކްސީ ހެދި ބަލިމީހުންގެ މައްޗަށް ދިރާސާއެއް ކުރިއިރު، އޮޕަރޭޝަނަށް ފަހު ދެ ހަފްތާ ފަހުން ހޯރމޯން ފަރުވާ ލިބުނު ބަލިމީހުންގެ ބެލެނިވެރިން 6 ހަފްތާގެ ރެޖިމަންޓެއް ތަބާވާން ޖެހުނެވެ. މި ބަލިމީހުންނަށް ހަފްތާއަކު 500 ޔޫއައި (ގޮނާސީ-އެޗްޕީ) ގެ ސަބްކިއުޓަނިއަސް އިންޖެކްޝަން ދީފައިވެއެވެ. ފަރުވާ ނިމުނުއިރު އަދި އޭގެ 6 މަސް ފަހުން ފޮލޯއަޕް ހެދިއެވެ.

ކޮންމެ ފޮލޯއަޕްއެއްގައި ވެސް ޓެސްޓިސްގެ ވޮލިއުމް އަލްޓްރާސައުންޑް އަދި އަލްޓްރާސޮނިކް އިލާސްޓޯގްރަފީ އިން ވަޒަންކޮށް، ފަރުވާ ނުލިބުނު ބަލިމީހުންނާ އަޅާކިޔައިފައިވެ އެވެ. މި ނަތީޖާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި 45 ބަލިމީހުންނަށް ފަރުވާ ލިބިފައިވާއިރު، އެވްރެޖް އުމުރަކީ 18.0±9.7 މަސް އެވެ. 32 ބަލިމީހުންނަށް ޕޯސްޓޯޕަރޭޓިވް ހޯރމޯން ފަރުވާ ދީފައިވާއިރު، އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރެއް ނުވަތަ ވިތުޑްރަވަލް ކޭސްތަކެއް ވެސް ފެނިފައެއް ނުވެ އެވެ.

ހުރިހާ ބަލިމީހުން ވެސް ފޮލޯއަޕް ފުރިހަމަ ކުރި އެވެ. ދެ ގްރޫޕްގައި ވެސް ޓެސްޓިކިއުލަރ އެޓްރޮފީގެ ކޭސްއެއް ނުފެނެ އެވެ. ފަރުވާ ދިން ގްރޫޕްގައި %81 ބަލިމީހުން 6 މަސް ދުވަހު އާދައިގެ ބިސްގަނޑުގެ ސައިޒަށް ވާސިލްވިއިރު، އެހެން ބަލިމީހުންގެ ބިސްގަނޑުގެ ވޮލިއުމް އަދިވެސް ކުޑައެވެ. ފަރުވާ ނުލިބުނު ގްރޫޕްގައި %46 ބަލިމީހުންގެ ބިސްގަނޑުގެ އާދައިގެ ސައިޒަށް ވާސިލްވެފައިވެއެވެ. އޮޕަރޭޝަނަށްފަހު އިންސާނާގެ ކޮރިއޮނިކް ގޮނަޑޯޓްރޮޕިން (u-HCG) ބޭނުންކުރުމަކީ ބިސްގަނޑު ބޮޑުވުމާއި ތަރައްޤީވުމަށް ބާރުއަޅައިގެން ބިސްގަނޑުގެ ވޮލިއުމްއާއި ފުންކްޝަން ރަނގަޅުވެދާނެ ކަމެކެވެ ^[9]..

4. β-HCG ވެކްސިންގެ ދިރާސާގައި ބޭނުންކުރުން

އެންއައިއައި ބީޓާ-އެޗްސީޖީ ވެކްސިން އިން އިމިއުނައިޒް ކުރި ނަމަވެސް އެންޓި-އެޗްސީޖީ އެންޓިބޮޑީ ޓައިޓަރސް ނެތް އަންހެނުންގެ މައްޗަށް އެޗްސީޖީ ސްޓިމިއުލޭޝަން ޓެސްޓެއް ހަދައި، ލޭނާރުތަކުގެ ތެރެއިން އެޗްސީޖީ އަށް ކޯޕަސް ލޫޓިއަމް ދޭ ޖަވާބުގެ އިންޑިކޭޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ސީރަމް ޕްރޮޖެސްޓަރޯން ސެކްރެޝަން ސްޓިމިއުލޭޝަން ބޭނުންކުރުން. ނަތީޖާ ދައްކާގޮތުން ކޮންޓްރޯލް ގްރޫޕްގައި ގިނަ އަންހެނުންގެ އެޗްސީޖީ ސްޓިމިއުލޭޝަނަށްފަހު ޕްރޮޖެސްޓަރޯން ސެކްރެޝަން ލެވެލް ބެސަލް ލެވެލްއަށްވުރެ މާބޮޑުތަނުން މަތިވެފައިވާއިރު، އިމިއުނައިޒްޑް ގްރޫޕްގެ އަންހެނުންގެ ޕީކް ޕްރޮޖެސްޓަރޯން ލެވެލް ވެކްސިން ދިނުމަށްފަހު ބެސަލް ލެވެލްއަށްވުރެ މަތިވެފައި ނުވާތީ، ވެކްސިނުން އުފައްދާ އެންޓިބޮޑީތަކުން އެގްޒޯޖެނަސް އެޗްސީޖީގެ އަސަރު ހުއްޓުވޭނެކަން ހާމަވެއެވެ ^[10]..

ނިންމާލަމުން ދަންނަވާނަމަ، އެޗްސީޖީ އަކީ މެޑިކަލް ދާއިރާގައި، ޚާއްޞަކޮށް ނަސްލު އުފެއްދުމާ ގުޅުންހުރި ކަންކަމުގައި ބަދަލު ނުކުރެވޭ ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. ރިޕްރޮޑަކްޓިވް ފަރުވާގައި، އޯވިލޭޝަން ޑިސްއޯޑަރސްގެ ސަބަބުން ދަރިމައިނުވުން ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް އުއްމީދު ގެނެސްދީ، އޯވިލޭޝަން އަށް ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި އުފެދިދާނެ އެވެ. ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ އެލްއެޗް ރިސެޕްޓަރސް އާއި ގުޅިގެން އެންޓާގޮނިސްޓް ޕްރޮޓޮކޯލްގައި ހުންނަ އެލްއެޗް ލެވެލް އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައި، ފޮލިކިއުލަރ މެޗުރޭޝަން އަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ. ލޫޓިއަލް އިންސުފިޝަންސީ އަށް އެޗްސީޖީ އިން ކޯޕަސް ލޫޓިއަމް އިން ޕްރޮޖެސްޓަރޯން ނިކުތުމަށް ބާރުއަޅައި، ބަލިވެ އިނުމަށް އެހީތެރިވުމަށް އެކަށީގެންވާ ހޯރމޯން މާހައުލެއް ބެހެއްޓިދާނެ އެވެ. 

ގޮނަޑޯޓްރޮޕިން އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ނުފެތުރިގެން އުފެދޭ ފިރިހެން ހައިޕޮގޮނަޑިޒަމް އަށް އެޗްސީޖީ އިން ބިސްގަނޑުގައި ހުންނަ ލޭޑިގް ސެލްތައް ޓެސްޓޮސްޓިރޯން ސިންތެސިސްކޮށް ސެކްރެޓް ކުރުމަށް ބާރުއަޅައި، ބިސްގަނޑު ތަރައްގީކޮށް، ދެވަނަ ޖިންސީ ސިފަތައް ރަނގަޅުކޮށް، ބަލިމީހުންގެ ނަސްލީ މަސައްކަތްތަކާއި ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު މަތިކޮށްދެއެވެ. ހަމައެއާއެކު، އެޗްސީޖީ އަކީ މާބަނޑު ދުވަސްވަރުގެ ކުރީކޮޅު ދެމެހެއްޓުމުގައި މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، ކޯޕަސް ލޫޓިއަމް އިން ޕްރޮޖެސްޓަރޯން މެދުނުކެނޑި ނިކުތުމަށް ބާރުއަޅައި، ދަރިފުޅު އިންޕްލާންޓް ކުރުމާއި ތަރައްޤީވުން ކަށަވަރުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ކްލިނިކަލް ޑައިގްނޯސިސްގައި އެޗްސީޖީގެ މިންވަރު ދެނެގަތުމަކީ މާބަނޑު ދުވަސްވަރުގެ ކުރީކޮޅު ކަނޑައެޅުމާއި އެކްޓޮޕިކް ޕްރެގްނެންސީ ފަދަ އާދަޔާ ހިލާފު ބަލިވެ އިނުންތައް ދެނެގަތުމަށް މުހިންމު އަސާސެކެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ

ޗިނޭޑޫ ންވާބޫއޯބީ އަކީ އޮބްސްޓެޓްރިކްސް އެންޑް ގައިނެކޮލޮޖީ، ރިޕްރޮޑަކްޓިވް ބަޔޮލޮޖީ، ބަޔޯކެމިސްޓްރީ އެންޑް މޮލިކިއުލަރ ބަޔޮލޮޖީ، ކެމިސްޓްރީ، އަދި އޮންކޮލޮޖީގެ ދާއިރާއިން ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވާ ދިރާސާވެރިއެކެވެ. އޭނާ ވަނީ ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ސައުތު ފްލޮރިޑާ، ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ރޮޗެސްޓާ، އަދި މެމޯރިއަލް ސްލޯން ކެޓަރިން ކެންސަރ ސެންޓަރ ފަދަ މަޝްހޫރު ބައެއް މުއައްސަސާތަކާ ގުޅިވަޑައިގެންފަ އެވެ. އޭނާގެ ދިރާސާތަކުގައި ބޮޑަށް އަލިއަޅުވާލާފައިވަނީ ހިއުމަން ކޮރިއޮނިކް ގޮނަޑޯޓްރޮޕިން (އެޗްސީޖީ) ގެ ބަޔޮލޮޖިކަލް ފަންކްޝަންސް އަދި ކްލިނިކަލް އެޕްލިކޭޝަންސް ފަދަ މައުޟޫއުތަކަށެވެ. ޗިނޭޑޫ ންވާބޫއޯބީ ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ރިފަރެންސް އޮފް ސައިޓޭޝަން [2] ގައެވެ.

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] ކޯލް އެލް އޭ އެޗްސީޖީ، މިއަދުގެ ސައިންސްގެ އަޖައިބު[ޖޭ]. ރިޕްރޮޑަކްޓިވް ބަޔޮލޮޖީ އެންޑް އެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ، 2012،10.ޑީއޯއައި:10.1186/1477-7827-10-24.

[2] ންވާބޫއޯބީ ސީ، އާލިއަރ އެސް، ޝަޓްޒް އެފް، އެޓް އަލް. އެޗްސީޖީ: ބަޔޮލޮޖިކަލް ފަންކްޝަންސް އެންޑް ކްލިނިކަލް އެޕްލިކޭޝަންސް[ޖޭ]. އިންޓަރނޭޝަނަލް ޖާނަލް އޮފް މޮލިކިއުލަރ ސައިންސަސް، 2017،18(10).DOI:10.3390/ijms18102037.

[3] ވަންގް އެލް ކިއު.ފްރޯޒެން އެމްބްރިއޯ ޓްރާންސްފާ ޖެހިފައިވާ ބަލިމީހުންގެ ބަލިވެ އިނުމުގެ ނަތީޖާ ރަނގަޅުކުރުމަށް އެޗްސީޖީއާ ގުޅިގެން ޓީއީއޭއެސްގެ މެކޭނިޒަމް[D]. ހުބޭ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ޗައިނީސް މެޑިސިން، 2019.https://www.cnki.net/KCMS/detail/detail.aspx?dbcode=ސީއެމްއެފްޑީ&dbname=ސީއެމްއެފްޑީ201902&ފައިލްނަން=101912 5066.nh&uniplatform=އޯވަރސީ&v=QTnCAIS-wJGib0OYoJxNjPM5zq1_CXRCc9AInZJFOzSz7vB3VW3GLlaa3nmsoqAC.

[4] ޖިއާންގ އެކްސް.އެކްޓޮޕިކް ޕްރެގްނެންސީ ޑައިގްނޯސް ކުރުމުގައި ސީރަމް ޓޯޓަލް އެޗްސީޖީ އަދި β-އެޗްސީޖީ ލެވެލް ޑިޓަރމިނޭޝަންގެ ކްލިނިކަލް ސިގްނިފިކޭޝަން އެކްސްޕްލޯރޭޝަން[J]. އިންޓަރނޭޝަނަލް މެޑިސިން އެންޑް ހެލްތު ގައިޑެންސް ނިއުސް، 2001(6):47.DOI:10.3760/cma.j.issn.1007-1245.2001.06.033.

[5] ޝިއާއޯ ޑަބްލިއު.އެކްޓޮޕިކް ޕްރެގްނެންސީ ޑައިގްނޯސް ކުރުމުގައި ސީރަމް އެޗްސީޖީ، β-އެޗްސީޖީ، އަދި ޕްރޮޖެސްޓަރޯން ކޮމްބައިންޑް ޑިޓެކްޝަން ބޭނުންކުރުން[J]. އެކްސްޕެރިމެންޓަލް އެންޑް ލެބޯޓްރީ މެޑިސިން، 2020،38(2):354-356.DOI:10.3969/j.issn.1674-1129.2020.02.047.

[6] ބްރެއެންޑްލް ޑަބްލިއު.ކޮމްބައިންޑް ޖީއެންއާރްއެޗް އެނަލޮގްސް/އެޗްއެމްޖީ/އެޗްސީޖީ ޓްރީޓްމަންޓް[ޖޭ]. އާރކައިވްސް އޮފް ގައިނެކޮލޮޖީ އެންޑް އޮބްސްޓެޓްރިކްސް، 1989،245(1-4):931-935.DOI:10.1007/BF02417626.

[7] ބިއެނަރޓް އެމް، ހަބީބް ޕީ، ބަކް ވީ، އެޓް އަލް. އިންޓްރައުޓަރިން އެޗްސީޖީ އެޕްލިކޭޝަން ގެ ސަބަބުން އިންސާނާގެ ގައިގައި އެންޑޯތެލިއަލް ސެލް-ސެލް އެޑެޝަން މޮލިކިއުލްސް އެކްސްޕްރެޝަން އިތުރުވެއެވެ[J]. އާރކައިވްސް އޮފް ގައިނެކޮލޮޖީ އެންޑް އޮބްސްޓެޓްރިކްސް، 2021،304(6):1587-1597.DOI:10.1007/s00404-021-06031-9.

[8] އެންޑަސަން ސީ.ވައި، ފިޝަރ އާރ، ޖިއޮޖިއޯން ވީ، އެޓް އަލް. އެގްޒޯޖެނަސް ޕްރޮޖެސްޓަރޯން އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން ނެތި ލޫޓިއަލް ފޭސް ސަޕޯޓްގެ ގޮތުގައި މައިކްރޯ ޑޯޒް އެޗްސީޖީ: ސާރކިއުލޭޝަންގައި އެޗްސީޖީ ކޮންސެންޓްރޭޝަންގެ ހިސާބުގެ މޮޑެލިންގ އަދި އިންޓިޝިއަލް ކްލިނިކަލް އެކްސްޕީރިއަންސް[ޖޭ]. ޖާނަލް އޮފް އެސިސްޓެޑް ރިޕްރޮޑަކްޝަން އެންޑް ޖެނެޓިކްސް، 2016،33(10):1311-1318.DOI:10.1007/s10815-016-0764-7.

[9] ޒަމްޕިއެރީ އެން، މުރީ ވީ، ކެމޮގްލިއޯ އެފް އެސް.ޕޯސްޓޯޕަރޭޓިވް ޔޫސް އޮފް ހިއުމަން ކޮރިއޮނިކް ގޮނަޑޯޓްރޮފިން (u-HCG) އިންޕޭޝަންޓްސް ޓްރީޓްޑް ފޯރ އިންޓްރަބްޑޮމިނަލް ޔުނިލެޓަރަލް އަންޑެސްސެންޑް ޓެސްޓިސް[ޖޭ]. އެމެރިކަން ޖާނަލް އޮފް ކްލިނިކަލް އެންޑް އެކްސްޕެރިމެންޓަލް ޔޫރޮލޮޖީ، 2018،6(3):133-137.

[10] ޝަހާނީ އެސް.އެމް، ޕަޓޭލް ކޭ އެލް.ބީޓާ-އެޗްސީޖީ ވެކްސިން ދީފައިވާ އަންހެނުންނަށް އެޗްސީޖީ ސްޓިމިއުލޭޝަން ޓެސްޓް ބޭނުންކުރުން[ޖޭ]. ކޮންޓްރެސެޕްޝަން، 1991،44(4):453-460.ޑީއޯއައި:10.1016/0010-7824(91)90035-އީ.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައި ނުވާ އުފެއްދުންތަކެއް ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.