އެސްއެސް31 10އެމްޖީ

▎ އެސްއެސް-31 ސްޓްރަކްޗަރ

މަސްދަރު: ޕަބްކެމް

ސިކުއެންސް: އާރްއެކްސްކޭއެފް މޮލިކިއުލަރ ފޯމިއުލާ: C 32H 49N 9O5 މޮލިކިއުލަރ ވެއިޓް: 639.8ގ/މޮލް ސީއޭއެސް ނަންބަރު: 736992-21-5 ޕަބްކެމް ސީއައިޑީ: 11764719 ސިނޮނިމްސް: އެލަމިޕްރެޓައިޑް

▎ އެސްއެސް-31 ރިސާޗް

އެސްއެސް-31 ގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައިތޯ؟

އެސްއެސް-31 އަކީ ފެނުގައި ރައްކާކުރެވޭ، މީރުވަސްދުވާ ކެޝަނިކް، މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އަށް އަމާޒުކޮށްފައިވާ ޓެޓްރަޕެޕްޓައިޑެކެވެ (ސައްބާ އެޗް.އެން، 2022). އޭގެ ޚާއްޞަ ކެމިކަލް ސްޓްރަކްޗަރ ގެ ސަބަބުން ފަސޭހައިން ވަދެ، އެތެރޭގެ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭން އަށް ވަގުތީ ގޮތުން ލޮކަލައިޒް ވެވޭނެއެވެ. ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް، އެތެރޭގެ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭންގެ ބޮޑު ބައެއް ކަމަށްވާ ކާޑިއޯލިޕިން އާއި ގުޅިގެން، މިކަމުގެ ސަބަބުން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލްގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅު ކުރުމުގެ އަސަރު ކޮށްފާނެއެވެ.

މި ތަފާތު ކެމިކަލް ސްޓްރަކްޗަރަކީ އެކި ބަލިތަކަށް ފަރުވާކުރުމުގައި ބޭނުންކުރުމަށް ބިންގާއެއް ފޯރުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ގިނަ ބަލިތަކަކީ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑިސްފެންޝަން އާއި ގުޅިފައިވާ ބަލިތަކެއް ކަމަށްވާ ބާރތް ސިންޑްރޯމް، ހިތް ފެއިލްވުން، ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތައް ފަދަ ބަލިތަކެވެ. މައިޓޮކޮންޑްރިއަލްގެ މަސައްކަތް ދަށްވުމުން ސެލްގެ ހަކަތަ އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ނުލިބުމާއި، އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް އިތުރުވުމާއި، ނިއުރޯއިންފްލެމޭޝަން ފަދަ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވެ، އެކި ބަލިތައް ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ.

އެސްއެސް-31 ގެ ދިރާސާއާއި ތަރައްގީގެ މަގުސަދަކީ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލްއާ ގުޅުންހުރި މި ބަލިތަކަށް އަމާޒުކޮށް، މައިޓޮކޮންޑްރިއަލްގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކޮށް، ބަލިމީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރާއި ދިރިހުރުމުގެ ރޭޓް އިތުރުކޮށް ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ލުއިކުރުމެވެ. މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ބަޔޮލޮޖީއާ ބެހޭ ގޮތުން ކުރިއަށްދާ ފުން ދިރާސާތަކާއެކު، ބަލިތައް އުފެދުމާއި އުފެދުމުގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއާގެ މުހިންމުކަން މަޑުމަޑުން މީހުންނަށް ވަނީ ދެނެގަނެފައެވެ.

ދިރާސާވެރިން ހޯދި ހޯދުންތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑިސްފެންޝަން އަކީ އެކި ބަލިތަކުގެ ޕެތޯފިޒިއޮލޮޖިކަލް ޕްރޮސެސްތަކާ ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ. މިސާލަކަށް ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތަކުގައި ނިއުރޯނަލް މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑިސްފެންޝަން، ކްރޮނިކް ނިއުރޯއިންފްލެމޭޝަން، ވިހަ ޕްރޮޓީންތައް އެއްވެ، ނިއުރޯނަލް އެޕޮޕްޓޮސިސް ފަދަ މައްސަލަތައް ހުރެއެވެ ^[1] . ކްލިނިކަލް ރިސާޗަށް ވަނުމުގެ ކުރިން އެސްއެސް-31 ވަނީ ޕްރީކްލިނިކަލް ދިރާސާތަކެއް ފުޅާކޮށްފަ އެވެ. މި ދިރާސާތަކުގެ ތެރޭގައި ސެލް މޮޑެލްތަކާއި ޖަނަވާރު މޮޑެލްތަކުގެ މައްޗަށް ކުރެވުނު ތަޖުރިބާތައް ހިމެނޭއިރު، މި ބޭހުގެ ރައްކާތެރިކަމާއި، ފައިދާއާއި، ފާރމަކޯކިނެޓިކް ޕްރޮޕަޓީސް ވަޒަންކޮށްފައިވެއެވެ. މިސާލަކަށް ބާރތް ސިންޑްރޯމްގެ ދިރާސާގައި އެސްއެސް-31 އިން އިންޑައުސްޑް ޕްލޫރިޕޮޓެންޓް ސްޓެމް ސެލް މޮޑެލްތަކުގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ބަޔޯއެނަރޖެޓިކްސް އަދި މޯރފޮލޮޖީ ހަލުވިކަމާއެކު ރަނގަޅު ކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ދައްކާފައިވެއެވެ ^[2]..

ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތަކާ ބެހޭ ދިރާސާތަކުގައި އެސްއެސް-31 އިން ވަނީ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ނޭވާލުން އިތުރުކުރުމާއި، ނިއުރޯއިންފްލެމޭޝަން ހުއްޓުވުމާއި، ވިހަ ޕްރޮޓީންތައް ޖަމާވުން ހުއްޓުވުން ފަދަ އެތައް ޖަނަވާރެއްގެ މޮޑެލްތަކުގައި ނިއުރޯޕްރޮޓެކްޓިވް އަސަރުތަކެއް ދައްކާފައެވެ ^[1] . އެސްއެސް-31 އަކީ މިހާރުވެސް ބަލީގެ އެކި ދާއިރާތައް ހިމެނޭ ކްލިނިކަލް ދިރާސާތަކެއްގައި ބައިވެރިވެފައިވާ ކުންފުންޏެކެވެ.

ހާޓް ފެއިލިއަރ އަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ރެންޑަމްކޮށް، ޕްލޭސިބޯ ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލް އިން ދައްކާ ގޮތުގައި އެސްއެސް-31 އެއްފަހަރު އިންފިޝަން ކުރުމަކީ ރައްކާތެރި އަދި ރަނގަޅަށް ޓޮލަރޭޓް ކުރެވޭ ކަމެއް ކަމަށާއި، އެސްއެސް-31 ގެ މަތީ ޑޯޒް ދިނުމުން ލެފްޓް ވެންޓްރިކިއުލަރ ވޮލިއުމް ރަނގަޅު ކުރެވޭ ކަމަށާއި، މިއީ ހާޓް ފެއިލިއަރ އަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި އޭގެ ދައުރަށް ތާއީދު ކުރާ ކަމެކެވެ ^[3]..

އެކި ބަލީގެ މޮޑެލްތަކުގައި އެސްއެސް-31 ގެ އަމަލުކުރާ ވަކި މެކޭނިޒަމްތަކަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

1. ހެމޮރެޖިކް ޝޮކް އަދި އެއޯޓިކް ބެލޫން އޮކްލޫޝަންގެ މޮޑެލްގައި އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމް

ހެމޮރެޖިކް ޝޮކް އަދި އެއޯޓިކް ބެލޫން އޮކްލޫޝަން (REBOA) ގެ ސަބަބުން އުފެދޭ އިސްކެމިއާ-ރީޕަރފިއުޝަން އިންޖަރީ (IRI) ގެ މޮޑެލްގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑެމޭޖް އަކީ މައިގަނޑު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. އެސްއެސް-31 އަކީ ކްރިސްޓަލޮއިޑް ފްލޫޑް އަށް އޮންނަ ޑިމާންޑް ކުޑަކޮށްދީ ކިޑްނީ އާއި ހިތް ރައްކާތެރިކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް ސީރަމް ކްރިއޭޓިނިން، ޓްރޮޕޮނިން، އަދި އިންޓަރލިއުކިން-6 ގެ ކޮންސެންޓްރޭޝަން ދަށްކޮށްދޭ ނަމަވެސް ފައިނަލް ޕްލާސްމާ ލެކްޓޭޓް ކޮންސެންޓްރޭޝަން އަށް އެއްވެސް އަސަރެއް ނުކުރެއެވެ. އެސްއެސް-31 އިން މައިޓޮކޮންޑްރިއާ ރައްކާތެރިކޮށްދީގެން އައިއާރުއައި އަށް ލުއި ލިބި، ލޭއައުމަށްފަހު އައިއާރުއައި ޖެހިފައިވާ ބަލިމީހުންނަށް ފަރުވާގެ އާ މަގުތައް ހުޅުވިދާނެ ^{[4] .}.

2. ބާރތް ސިންޑްރޯމްގައި އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމް

ބާރތް ސިންޑްރޯމް އަކީ ކާޑިއޯމައިއޮޕެތީ، ސްކެލެޓަލް މަސްތައް ބަލިކަށިވުން، ބޮޑުވުން ލަސްވުން، އަދި ސައިކްލިކް ނިއުޓްރޯޕެނިއާ ފަދަ މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ އެކްސް ލިންކްޑް ޑިސްއޯޑަރެކެވެ. އެސްއެސް-31 އަކީ ފެނުގައި ރައްކާކުރެވޭ، މީރުވަސްދުވާ ކެޝަނިކް، މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އަށް އަމާޒުކޮށްފައިވާ ޓެޓްރަޕެޕްޓައިޑެއް ކަމަށާއި، މިއީ ބޭރު މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭން އަށް ވަދެ ކާޑިއޯލިޕިން އާއި ގުޅިފައިވާ ޓެޓްރަޕެޕްޓައިޑެކެވެ. އެއީ ހަކަތަ އުފެއްދުން ރަނގަޅުކޮށްދީ، ރިއެކްޓިވް އޮކްސިޖަން ސްޕީޝީސް މާގިނައިން އުފެދުން ހުއްޓުވައި، އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް ދަށްކޮށްދީ، ސެލްގެ ސިއްހަތު ކުރިއެރުވުމެވެ. ބާތު ސިންޑްރޯމްގެ އިންޑައުސްޑް ޕްލޫރިޕޮޓެންޓް ސްޓެމް ސެލްތަކާއި ކުޑަކުދިންގެ ކާޑިއޯމައިއޮޕެތީ ސިފަކުރެވޭ ޖެނެޓިކަލީ ގުޅުންހުރި އެހެން ބަލިތަކުގައި، އެސްއެސް-31 އިން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ބަޔޯއެނަރޖެޓިކްސް އަދި މޯރފޮލޮޖީ ވަރަށް އަވަހަށް ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ކާޑިއޯމައިއޯޕެތީ ޖެހިފައިވާ ޙާލަތްތަކުގައި ބާރތް ސިންޑްރޯމް ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައި އެސްއެސް-31 ބޭނުންކުރުމަށް އެތައް ދިރާސާތަކެއްގެ ނަތީޖާއިން ތާއީދު ލިބެއެވެ ^{[2] .}.

3. އޮޓޯސޯމަލް ޑޮމިނޭންޓް ޕޮލިސިސްޓިކް ކިޑްނީ ޑިޒީޒް (ADPKD) ގައި އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމް

އޮޓޯސޯމަލް ޑޮމިނޭންޓް ޕޮލިސިސްޓިކް ކިޑްނީ ޑިޒީޒް (އޭޑީޕީކޭޑީ) ގައި މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ސިސްޓް ކުރިއަރައި ދިއުން އިތުރަށް ގޯސްވާ ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ. ނަމަވެސް ބޮޑެތި މީހުންގެ އޭޑީޕީކޭޑީއަށް އެފްޑީއޭއިން ފާސްކޮށްފައިވާ ހަމައެކަނި ބޭސް ކަމަށްވާ ޓޮލްވަޕްޓަން އަކީ މާބަނޑު އޭޑީޕީކޭޑީ ބަލިމީހުންނަށް ރަނގަޅެއް ނޫން ކަމަށާއި އެއީ ދަރިފުޅަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުމެކެވެ. އެސްއެސް-31 އަކީ މައިޓޮކޮންޑްރިއާ ޕްރޮޓެކްޓިވް ޓެޓްރަޕެޕްޓައިޑް އެއް ކަމަށާއި، މިއީ މާބަނޑު Pkd1RC/RC މަސްތަކުގައި ކިޑްނީގެ ބަލި ކުރިއަރާ މިންވަރު ރަނގަޅުކޮށްދޭ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، ERK1/2 ފޮސްފޮރައިލޭޝަން ދަށްކޮށް، މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ސުޕަރކޮމްޕްލެކްސް އުފެދުން ރަނގަޅުކޮށްދޭ އެއްޗެއް ކަމަށް ވެސް ދިރާސާގައި ބުނެފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން އެސްއެސް-31 އިން ޕްލެސެންޓާ އާއި އުރަމަތީގެ ކިރު ހުރަސްކޮށް، އެއްވެސް ޓެރަޓޯޖެނިކް ނުވަތަ ގެއްލުން ހުރި އަސަރެއް ނުފެނި އުދުވާނީ އިންފެންޓައިލް ޕޮލިސިސްޓިކް ކިޑްނީ ޑިޒީޒް ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ. މި ޕްރީކްލިނިކަލް ދިރާސާތަކުން އެސްއެސް-31 ގެ ޕޮޓެންޝަލް ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކަށް ތާއީދު ލިބެއެވެ ^{[5] .}.

4. ހިތް ފެއިލްވުމުގައި އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމް

ހާޓް ފެއިލިއަރ (HF) ގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އަށް ނޭދެވޭ ބަދަލުތަކެއް އަންނަކަން އެނގެއެވެ. އެސްއެސް-31 އަކީ އިންސާނާގެ ހިތް ފެއިލްވުމުގެ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް އަދި ސުޕަރކޮމްޕްލެކްސް ފަންކްޝަންތަކަށް ހެޔޮ އަސަރުތަކެއް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. އެއީ ބަލިކަށިވެފައިވާ އިންސާނާގެ ހިތުގެ މައިޓޮކޮންޑްރިއާގައި އޮކްސިޖަން ފްލަކްސް، ކޮމްޕްލެކްސް އައި އަދި ކޮމްޕްލެކްސް އައިވީ އެކްޓިވިޓީސް، އަދި ސުޕަރކޮމްޕްލެކްސްތަކާ ގުޅިފައިވާ ކޮމްޕްލެކްސް އައިވީ އެކްޓިވިޓީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުކޮށްދީ، އިންސާނާގެ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ފަންކްޝަން ފެއިލްވުން ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ ^[6]..

ސިންގަލް ވެންޓްރިކަލް ކޮންޖެނިޓަލް ހާޓް ޑިޒީޒް (އެސްވީ ސީއެޗްޑީ) ހުންނަ ކުދިންގެ ކިބައިން ހާޓް ޓްރާންސްޕްލާންޓް ކުރުމަށް ކްލިނިކަލް އިންޑިކޭޝަންތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑިސްފެންޝަން ހުރިކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އެސްއެސް-31 އަކީ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ސުޕަރކޮމްޕްލެކްސް (ކޮމްޕްލެކްސް އައި، III، IV) ގެ މުޢާމަލާތް ރަނގަޅުކޮށްދޭ ކާޑިއޯލިޕިން އަށް އަމާޒުކޮށްގެން އުފައްދާ ޕެންޓަޕެޕްޓައިޑެކެވެ. އެސްވީ ސީއެޗްޑީ ހުންނަ ކުދިންގެ ހިތުގައި އެސްއެސް-31 އިން ކޮމްޕްލެކްސް އައި އެކްޓިވިޓީ އާއި މެކްސިމަމް ރެސްޕިރޭޝަން (އެމްއާރު) ރަނގަޅުކޮށްދޭއިރު، މިއީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ސުޕަރކޮމްޕްލެކްސް ރަނގަޅުކޮށްގެން އޭގެ އަސަރު ކުރާ ކަމެއް ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ ^[7]..

5. ހަކުރުބަލީގެ ނެފްރޮޕެތީގައި އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމް

ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ db/db މައުސް މޮޑެލްގައި ހަކުރުބަލީގެ ނެފްރޮޕެތީ (DKD) އާއި ގުޅިފައިވަނީ ރެނަލް އަދި ކާޑިއަކް ސުޕަރއޮކްސައިޑްގެ މިންވަރު ދަށްވުމާއެވެ. މައިޓޮކޮންޑްރިއާ ޕްރޮޓެކްޓިވް އެޖެންޓް އެސްއެސް-31 (އެމްޓީޕީ-131، އެސްއެސް-31، ނުވަތަ ބެންޑަވިއާގެ ނަމުން ވެސް ނަންދެވިފައިވާ) އަކީ ޑީބީ/ޑީބީ މަސްތަކުގައި ޕްރޮޓީންޔޫރިއާ، ކުޑަކަމުދާތަކެތީގެ H2O2، އަދި ގްލޯމެރައުލަރ މެސަންޖިއަލް މެޓްރިކްސް އެއްވުން އިތުރުވުން ވަރަށް ބޮޑަށް ހުއްޓުވައި، މި މަސްތަކުގައި ކިޑްނީގެ ސުޕަރއޮކްސައިޑް އުފެއްދުމުގެ މިންވަރު މުޅިން ރައްކާތެރިކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އަދި ޑީބީ/ޑީބީ މަސްތަކުގައި ޖުމްލަ ރެނަލް ލައިސޯކާޑިއޯލިޕިން އަދި މައިގަނޑު ލައިސޯކާޑިއޯލިޕިން ސަބްކްލާސްތައް މަދުކޮށް، ލައިސޯކާޑިއޯލިޕިން އެސިލްޓްރާންސްފެރޭޒް 1 ގެ އެކްސްޕްރެޝަން ރައްކާތެރިކޮށްދީ، މި ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގައި ޑީކޭޑީ ގުޅިފައިވަނީ ރެނަލް އަދި ކާޑިއަކް ސުޕަރއޮކްސައިޑްގެ މިންވަރު ދަށްވުމާއެވެ ކާޑިއޯލިޕިން ރިމޯޑެލިންގ ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ސުޕަރއޮކްސައިޑް ލެވެލް ^{[8] .}.

މި ހައިޕޮތެސިސް ޑައިގްރާމްގައި ނިއުރަލް މައިޓޮކޮންޑްރިއާ ކޮލިޓީ-ކޮންޓްރޯލަށް އެލަމިޕްރެޓައިޑްގެ ނިއުރޯޕްރޮޓެކްޓިވް އަސަރުތައް ޚުލާޞާކޮށްފައިވެއެވެ.

މަސްދަރު:ޕަބްމެޑް ^[1]

އެސްއެސް-31 އާއި ގުޅުންހުރި އެޕްލިކޭޝަންތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟

ބާރތް ސިންޑްރޯމްގައި ކާޑިއޯމައިއޮޕެތީ: ބާރތް ސިންޑްރޯމް އަކީ ކާޑިއޯމައިއޮޕެތީ، ސްކެލެޓަލް މަސްތައް ބަލިކަށިވުން، ބޮޑުވުން ލަސްވުން، އަދި ސައިކްލިކް ނިއުޓްރޯޕެނިއާ ފަދަ މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ އަދި ފުރާނައަށް ނުރައްކާވާ އެކްސް ލިންކްޑް ޑިސްއޯޑަރެކެވެ. ބަލިމީހުންނަށް ތުއްތު އިރު މަރުވުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވެ، ދިފާއީ ނިޒާމު ވަރަށް ބޮޑަށް ބަލިކަށިވުމާއެކު ކާޑިއޯމަޔޯޕެތީ ޖެހުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ. އެސްއެސް-31 އަކީ ބާރތް ސިންޑްރޯމް ހުންނަ ބަލިމީހުންގެ ކާޑިއޯމަޔޯޕެތީއަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ގޮންޖެހުންތަކާއި ފުރުސަތުތައް ވެސް ހުށަހަޅައިދޭ އެއްޗެކެވެ. އެތައް ދިރާސާތަކެއްގެ ނަތީޖާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި ބާތު ސިންޑްރޯމް ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް ހާއްސަކޮށް ކާޑިއޯމަޔޯޕެތީ ޖެހިފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވޭއިރު ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވޭނެ އެވެ. އެއީ ކާޑިއޯމައިއޮޕެތީ ކުރިއަރައި ދިއުމަށް ދިގުދެމިގެންދާ އަސަރެއް ކޮށް، މަޑުމަޑުން އަދި ސްޓްރަކްޗަރަލް ގޮތުން ގްލޯބަލް، ސެލްއުލަރ، އަދި މޮލިކިއުލަރ ލެވެލްގައި ފެއިލްވާ ކަނާތު ވެންޓްރިކަލްގެ ރިމޯޑެލިންގ ރިވަރސް ކޮށްފާނެ ކަމެކެވެ ^[2]..

ސިންގަލް ވެންޓްރިކަލް ކޮންޖެނިޓަލް ހާޓް ޑިޒީޒް: 

އުފަންވުމުގައި އެންމެ އާންމުކޮށް ދިމާވާ ހިތުގެ ބައްޔަކީ އުފަންވުމުގައި ދިމާވާ އެންމެ އާންމު އުނިކަމެއް ކަމަށާއި، ސީރިއަސް ސިންގަލް ވެންޓްރިކަލް ކޮންޖެނިޓަލް ހާޓް ޑިޒީޒް އަކީ ތުއްތު ކުދިންގެ ހިތް ބަދަލުކުރުމުގެ މައިގަނޑު އިޝާރާތެއް ކަމަށާއި، މިވަގުތު ސިއްހީ ފަރުވާގެ ގޮތްތައް ވަރަށް މަދު ކަމަށެވެ. ސިންގަލް ވެންޓްރިކަލް ކޮންޖެނިޓަލް ހާޓް ޑިޒީޒް ހުންނަ ކުދިންގެ ހިތުގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑިސްފެންޝަން ހުންނަކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވާއިރު، މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އަށް އަމާޒުކޮށްފައިވާ ޕެޕްޓައިޑް އެސްއެސް-31 އިން ހިތުގެ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ފުންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ. މި ބޭހުގެ ސަބަބުން މަޔޯކާޑިއަލް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށް، ޓްރާންސްޕްލާންޓް ކުރުމުގެ ކުރިއެރުން ލަސްކޮށްދޭ ޤާބިލުކަމާ ބެހޭގޮތުން އިތުރު ދިރާސާތައް ކުރަންޖެހެއެވެ ^{[7] .}.

ލެބަރގެ ހެރިޑިޓަރީ އޮޕްޓިކް ނިއުރޯޕެތީ: 

ދިރާސާއަކުން ވަނީ ލެބަރސް ހެރިޑިޓޭރީ އޮޕްޓިކް ނިއުރޯޕެތީ ޖެހިފައިވާ ބަލިމީހުންނަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި އެސްއެސް-31 ގެ ޓޮޕިކަލް ބޭނުންކުރުމުގެ ރައްކާތެރިކަމާއި، ކެތްތެރިކަމާއި، ޕޮޓެންޝަލް އެފިސިކޭޝަން ވަޒަންކޮށްފައެވެ. ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެސްއެސް-31 ރަނގަޅަށް ޓޮލަރޭޓް ކުރެވުނު ނަމަވެސް ޕްރައިމަރީ ވިޝުއަލް އެފިސިކޭޝަން އެންޑްޕޮއިންޓަށް ނުފޯރައެވެ. ނަމަވެސް އޯޕަން ލޭބަލް އެކްސްޓެންޝަން ޕީރިއަޑްގައި ވިޝުއަލް ފަންކްޝަން އިވެލުއޭޓް ކުރުމާއި ޕޯސްޓް ހޮކް އެނަލިސިސް އިން ސެންޓްރަލް ވިޝުއަލް ފީލްޑްގެ މީން ޑިވިއޭޝަން އަށް ހިތްވަރު ލިބޭ ކުރިއެރުންތަކެއް ފެނިފައިވާއިރު، މިއީ އިތުރަށް ދިރާސާ ކުރަން ޖެހޭ ކަމެއް ^{[9] .}.

ޓްރޮމެޓިކް އޮޕްޓިކް ނިއުރޯޕެތީ: 

މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އަށް އަމާޒުކޮށްގެން އުފައްދާފައިވާ ކުޑަ މޮލިކިއުލް ޓެޓްރަޕެޕްޓައިޑް އެއް ކަމަށްވާ އެސްއެސް-31 (އެމްޓީޕީ-131) ޓިއުމަރ ނެކްރޮސިސް ފެކްޓަރ އިންހިބިޓަރ އިޓަނަރސެޕްޓް އާއި ގުޅިގެން ބޭނުން ކުރުމުން މަސްތަކުގައި އޮޕްޓިކް ނާރވް ޓްރޮމާއަށްފަހު ރެޓިނަލް ގޭންގްލިއަން ސެލްތަކަށް ނިއުރޯޕްރޮޓެކްޓެންޓެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވިދާނެކަން ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައެވެ. ސަބްކިއުޓަނިއަސް އިޓަނަރސެޕްޓް ނުވަތަ އެމްޓީޕީ-131 އެކަނި އަދި އެދެމެދުން އެއްކޮށްލުމުން ރެޓިނަލް ގޭންގްލިއަން ސެލްތަކުގެ ދިރިހުރުމުގެ ރޭޓް އިތުރުކުރެވޭ ނަމަވެސް، މިދެންނެވި ސެލްތައް އެއްކޮށް ބޭނުންކުރިއިރު ސިނަޖިސްޓިކް އަސަރެއް ނުފެނެއެވެ ^[10]..

ސްޕައިނަލް ކޯޑް އިންޖަރީ: އެސްއެސް-31 (އެސްއެސް-31) އަކީ ލޭ-ސިކުނޑީގެ ހުރަސް މިނިވަންކަމާއެކު ހުރަސްކޮށްލެވޭ އާ އެރޮމެޓިކް ކެޝަނިކް ޕެޕްޓައިޑެކެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެސްއެސް-31 އިން ސްޕައިނަލް ކޯޑް އިންޖަރީއަށްފަހު ފަންކްޝަނަލް ރިކަވަރީ ކުރިއަރުވައި، cPLA2 މެދުވެރިކޮށް އޮޓޯފޭޖިކް ޑެމޭޖް އިންހިބިޓްކޮށް، ލައިސޯސޯމަލް މެމްބަރޭން ޕަރމިއޭބިލިޓީ އިތުރުވުން ހުއްޓުވައި، ޕައިރޮޕްޓޮސިސް އިންހިބިޓްކޮށް، އަދި މިއީ ޕޮޓެންޝަލް ކްލިނިކަލް އެޕްލިކޭޝަން ވެލިއު އެއް ލިބިފައިވާ އެއްޗެކެވެ ^[11]..

ނިއުރޯއިންފްލެމޭޝަން އަދި ކޮގްނިޓިވް އިމްޕެއަރމަންޓް: 

އުމުރުން ދުވަސްވީ ކުދިންގެ ގައިގައި ލިޕޯޕޮލިސެކަރައިޑް އިން ސިސްޓަމިކް އިންފްލެމޭޝަން އަދި ނިއުރޯއިންފްލެމޭޝަން އުފެދިދާނެ ކަމަށާއި، ފަރުވާއަށް އެސްއެސް-31 ބޭނުން ކުރެވިދާނެ ކަމަށް ވެސް ޑރ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ހިޕޯކެމްޕަލް ނިއުރޯއިންފްލެމޭޝަން ހުއްޓުވުމަކީ ހިޕޯކެމްޕަސްގައި އިންފްލެމޭޓަރީ ރިސްޕޮންސް ކުޑަކުރުމުގެ އިތުރުން ހިޕޯކެމްޕަސް އާއި ގުޅުންހުރި ސަރަހައްދުތަކުގައި ސިކުނޑީގެ ފަންކްޝަނަލް ކަނެކްޓިވިޓީ ރަނގަޅުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. އެސްއެސް-31 އިން އަވަހަށް އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ ފަރުވާ ދިނުމަކީ ލިޕޯޕޮލިސެކަރައިޑް އިންޑައުސްޑް ނިއުރޯއިންފްލެމޭޝަންގެ އަސަރު ކުޑަކުރުމަށް ދިގުދެމިގެންދާ އަސަރެއް ކުރާ ކަމެކެވެ ^[12]..

އޮޓޯސޯމަލް ޑޮމިނޭންޓް ޕޮލިސިސްޓިކް ކިޑްނީ ޑިޒީޒް: 

އޮޓޯސޯމަލް ޑޮމިނޭންޓް ޕޮލިސިސްޓިކް ކިޑްނީ ޑިޒީޒްގައި ބަލިވެ އިނުމަކީ ސިސްޓް ކުރިއަރައި ދިއުން އިތުރަށް ގޯސްވާ ކަމެއް ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. މައިޓޮކޮންޑްރިއާ ޕްރޮޓެކްޓިވް ޓެޓްރަޕެޕްޓައިޑް SS-31 އިން މާބަނޑު Pkd1^{RC/RC} މަސްތަކުގައި ކިޑްނީގެ ބަލި ކުރިއެރުން ރަނގަޅުކޮށްދޭއިރު، ERK1/2 ފޮސްފޮރައިލޭޝަން ދަށްކޮށް މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ސުޕަރކޮމްޕްލެކްސް އުފެދުން ރަނގަޅުކޮށްދޭކަން ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައެވެ. އެސްއެސް-31 އަކީ ޕްލެސެންޓާ އާއި އުރަމަތީގެ ކިރު ހުރަސްކޮށް، އެއްވެސް ޓެރަޓޯޖެނިކް ނުވަތަ ގެއްލުން ހުރި އަސަރެއް ނުފެނި ތުއްތު ކުދިންގެ ޕޮލިސިސްޓިކް ކިޑްނީގެ ސީރިއަސް ބަލި ރަނގަޅުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ ^{[5] .}.

ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތައް: 

އެސްއެސް-31 އަކީ މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އަށް އަމާޒުކޮށްގެން އުފައްދާފައިވާ ކުޑަ މޮލިކިއުލް ޓެޓްރަޕެޕްޓައިޑެއް ކަމަށާއި، މިއީ މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އާއި ގުޅުންހުރި އެކި ބަލިތަކުގައި ފަރުވާގެ އަސަރުތަކާއި ރައްކާތެރިކަން ދައްކާފައިވާ އެއްޗެކެވެ. ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތަކުގައި އެސްއެސް-31 އިން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ނޭވާލުން އިތުރުކޮށް، މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ބަޔޯޖެނެސިސް ރެގިއުލޭޓަރސް އަދި ޓްރާންސްލޮކޭޓަރ ފެކްޓަރސް މެދުވެރިކޮށް ނިއުރޯނަލް މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ބަޔޯޖެނެސިސް އެކްޓިވޭޓްކޮށް، މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ފިއުޝަން އިތުރުކޮށް، މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ފިޝަން އިންހިބިޓްކޮށް، މައިޓޯފޭޖީ އިތުރުކޮށް، ނިއުރޯނަލް އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް، ނިއުރޯއިންފްލެމޭޝަން ދަށްކޮށް، ނިއުރޯނަލް ޕްރޮޓީން އެއްވުން ހުއްޓުވައިދެއެވެ އެޕޮޕްޓޮސިސް، އަދި ނިއުރޯނަލް ސަރވައިވަލް ޕަތްވޭސް އިތުރުކުރުން. އެހެންކަމުން އެސްއެސް-31 އިން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ރެސްޕިރޭޝަން، ބަޔޯޖެނެސިސް، ފިއުޝަން، އަދި ނިއުރޯނަލް ސަރވައިވަލް ޕަތްވޭސް އިތުރުކުރުމުގެ އިތުރުން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ފިޝަން، އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް، ނިއުރޯއިންފްލެމޭޝަން، ވިހަ ޕްރޮޓީންތައް އެއްވެ، ނިއުރޯނަލް އެޕޮޕްޓޮސިސް ހުއްޓުވައިދީގެން ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތައް ކުރިއަރައި ދިއުން ހުއްޓުވޭނެ ^{[1] .}.

ސާރކޯޕެނިއާ: އެސްއެސް-31 އިން 8 ހަފްތާ ފަރުވާ ދިނުމުން އުމުރުން ދުވަސްވީ އަންހެން މަސްތަކުގެ ކަށިގަނޑުގެ މަސްތަކުގައި ޕްރޮޓީން ފޮސްފޮރައިލޭޝަނަށް އަންނަ އުމުރާ ގުޅިގެން އަންނަ ބަދަލުތައް ބައެއް ގޮތްގޮތުން ފަހަތަށް ޖައްސާލެވޭކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވާއިރު، މިއީ ކަށިގަނޑުގެ މަސްތަކުގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުވުމާއި ޕްރޮޓީން އެސް-ގްލޫޓާތިއޮނައިލޭޝަނަށް އަންނަ ބަދަލުތައް އަލުން އައުމާ އެއްގޮތް ކަމެކެވެ ^[13]..

މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އަށް އަމާޒުކޮށްގެން އުފައްދާ ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި އެސްއެސް-31 އަކީ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް އާ ސްޓްރެޓެޖީއެއް ފޯރުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. މައިޓޮކޮންޑްރިއާގެ އޮނިގަނޑާއި ވަޒީފާ ރައްކާތެރިކޮށްދީގެން، އެލްއެޗްއޯއެން އަދި ބާރތް ސިންޑްރޯމް ފަދަ ބަލިތަކުގައި ކްލިނިކަލް ވެލިއު ދައްކާފައިވާއިރު، ޚާއްޞަކޮށް އެކިއުޓް އޮޕްޓިކް ނިއުރޯޕެތީގައި ބޮޑު ފައިދާއެއް ދައްކާފައިވެއެވެ. މިއީ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑިސްފެންޝަން އާއި ގުޅުންހުރި އެކި ބަލިތައް ކަމަށްވާ ހިތް ފެއިލްވުމާއި ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތަކަށް ފަރުވާގެ އަސަރު ކުރާ އަދި އަލާމާތްތަކަށް ލުއި ލިބި ބަލި ކުރިއަރައި ދިއުން ލަސްކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ

ދަނޭޝްގާ އެން އަކީ ތައުލީމީ ދާއިރާގައި ނުފޫޒުގަދަ އިލްމުވެރިއެއް ކަމަށާއި، އޭނާގެ ތައުލީމީ ކެރިއަރަކީ ޔުނިވާސިޓީ އޮފް އަޔަވާ އާއި އޮރެގަން ސްޓޭޓް ޔުނިވާސިޓީއާ ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައިވާ ކެރިއަރެކެވެ. އޭނާގެ ދިރާސާ ދާއިރާތަކަކީ ފުޅާ އަދި ފުން ދާއިރާތަކެއް ކަމަށާއި، ޖެރިއޭޓްރިކްސް އަދި ޖެރޮންޓޮލޮޖީ، ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ސިސްޓަމް އެންޑް ކާޑިއޮލޮޖީ، ބަޔޯކެމިސްޓްރީ އަދި މޮލިކިއުލަރ ބަޔޮލޮޖީ، ސެލް ބަޔޮލޮޖީ، އަދި އޮންކޮލޮޖީ ފަދަ އެތައް ދާއިރާތަކެއް ހިމެނޭ ދާއިރާތަކެއް ކަމަށެވެ. ޖެރިއޭޓްރިކްސް އަދި ޖެރޮންޓޮލޮޖީގެ ދާއިރާއިން ދަނޭޝްގަރ އެން އަކީ މުސްކުޅިވުމުގެ ބަޔޮލޮޖިކަލް މެކޭނިޒަމްތަކާއި މުސްކުޅިވުމާ ގުޅުންހުރި ބަލިތަކަށް ފައިދާހުރި އިންޓަރވެންޝަންތައް ހޯދުމަށް ވައުދުވެ، ދިރާސާތަކުގެ ތެރެއިން އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރާއި ސިއްހީ ފެންވަރު ރަނގަޅު ކުރުމުގެ އުންމީދުގައެވެ.

ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ސިސްޓަމް އަދި ކާޑިއޮލޮޖީގެ ދާއިރާއިން އޭނާ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކުގެ ޕެތޯޖެނެސިސް، ޑައިގްނޯސްޓިކް މެތޯޑްސް، އަދި ފަރުވާގެ ސްޓްރެޓެޖީތަކާ ބެހޭ ގޮތުން ފުން ދިރާސާތަކެއް ކުރައްވައި، ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމާއި ފަރުވާ ދިނުމުގައި އެހީތެރިވެދެއެވެ. ބަޔޯކެމިސްޓްރީއާއި މޮލިކިއުލަރ ބަޔޮލޮޖީގެ ދާއިރާއިން އޭނާ ފޯކަސް ކުރައްވަނީ ބަޔޯމޮލިކިއުލްތަކުގެ އޮނިގަނޑާއި، ވަޒީފާއާއި، މުއާމަލާތްތަކަށް، މޮލިކިއުލަރ ފެންވަރުގައި ދިރިއުޅުމުގެ ހަރަކާތްތަކުގެ ސިއްރުތައް ހާމަކޮށް، ބަލިތައް ދެނެގަނެ ފަރުވާކުރުމަށް ތިއަރީ އަސާސެއް ހޯދައިދިނުމަށެވެ. ސެލް ބަޔޮލޮޖީގެ ދާއިރާއިން ދަނޭޝްގާރ އެން އިން ސެލްތަކުގެ އޮނިގަނޑާއި ވަޒީފާއާއި ދިރިއުޅުމުގެ ހަރަކާތްތަކުގެ ގާނޫނުތަކަށް ފޯކަސްކޮށް، ސެލް ސިގްނަލް ޓްރާންސްޑަކްޝަން އަދި ސެލް ސައިކަލް ރެގިއުލޭޝަން ފަދަ މުހިއްމު ޕްރޮސެސްތައް ދިރާސާކޮށް، ބަލިތަކުގެ ސެލްގެ މެކޭނިޒަމްތައް ދިރާސާކުރުމަށް މުހިންމު ފިލާވަޅުތަކެއް ލިބިގެންދެއެވެ. އޮންކޮލޮޖީގެ ދާއިރާއިން އޭނާ ވައުދުވެވަޑައިގަންނަވަނީ ޓިއުމަރު އުފެދުމާއި އުފެދުމުގެ މެކޭނިޒަމްތަކުގެ ދިރާސާތަކުގެ އިތުރުން ޓިއުމަރުތައް ދެނެގަނެ ފަރުވާ ދިނުމާއި، ޓިއުމަރުގެ އަވަހަށް ފާހަގަކުރެވޭ މާކެރުތަކާއި އާ ފަރުވާގެ އަމާޒުތައް ހޯދައި، ޓިއުމަރު ބަލިމީހުންނަށް އާ އުއްމީދެއް ގެނެސްދިނުމަށެވެ. ދަނޭޝްގަރ އެން ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރިފަރެންސް [5] ގައެވެ.

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] ންހޫ އެންޓީ، ޝިއާއޯ އެސް، ލިއު ވައި، އެޓް އަލް. ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޝަންގައި ކުޑަ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް އަށް އަމާޒުކޮށްފައިވާ ޓެޓްރަޕެޕްޓައިޑް އެލަމިޕްރެޓައިޑްގެ ނިއުރޯޕްރޮޓެކްޓިވް އިފެކްޓްސް[J]. ފްރޮންޓިއަރސް އިން އިންޓެގްރޭޓިވް ނިއުރޯސައިންސް، 2022،15.ޑީއޯއައި:10.3389/fnint.2021.747901.

[2] ސައްބާ އެޗް ނ.އެލަމިޕްރެޓައިޑް ފޯރ ބާރތް ސިންޑްރޯމް ކާޑިއޯމައިއޮޕެތީ: ގްރެޑިއުއަލް ރީބިލްޑިންގ އޮފް އަ ފެއިލްޑް ޕަވަރ ގްރިޑް[ޖޭ]. ހާޓް ފެއިލިއަރ ރިވިއުސް، 2022،27(5):1911-1923.DOI:10.1007/s10741-021-10177-8.

[3] ޑައުބަރޓް އެމް.އޭ، ޔޯ އީ، ޑަން ޖީ، އެޓް އަލް. ހާޓް ފެއިލިއަރ ޓްރީޓްމަންޓްގައި ނޮވެލް މައިޓޮކޮންޑްރިއާ-ޓާގެޓިންގ ޕެޕްޓައިޑް އެލަމިޕްރެޓައިޑްގެ ރެންޑަމް، ޕްލޭސިބޯ-ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލް[J]. ސާރކިއުލޭޝަން-ހާޓް ފެއިލްވުން، 2017،10(12).DOI:10.1161/CIRCHEARTFAILURE.117.004389.

[4] ޕަޓެލް އެން، ޖޯންސަން އެމްއޭ، ވަޕްނިއާސްކީ އެން، އެޓް އަލް. އެލަމިޕްރެޓައިޑް އިން ހެމޮރެޖިކް ޝޮކްގެ ސްވައިން މޮޑެލްއެއްގައި އިސްކެމިއާ-ރީޕަރފިއުޝަން އިންޖަރީ ލުއިކޮށްދެއެވެ[J]. ސައިންޓިފިކް ރިޕޯޓްސް، 2023،13(1).ޑީއޯއައި:10.1038/s41598-023-31374-5.

[5] ދަނޭޝްގާރ އެން، ލިއަންގް ޕީ، ލާން އާރްއެސް، އެޓް އަލް. މާބަނޑު ދުވަސްވަރު އެލަމިޕްރެޓައިޑް ފަރުވާ ދިނުމުން ޕީކޭޑީ1 މީއުޓޭޝަން ހުންނަ މައިންނާއި ނިއޯނޭޓަލް މަސްތަކުގައި ޕޮލިސިސްޓިކް ކިޑްނީ ޑިޒީޒް ކުރިއަރާ މިންވަރު ރަނގަޅުވެއެވެ[J]. ކިޑްނީ އިންޓަނޭޝަނަލް، 2022،101(5):906-911.ޑީއޯއައި:10.1016/ޖޭ.ކިންޓް.2021.12.006.

[6] ޗެޓްފީލްޑް ކޭސީ، ސްޕަރަގްނާ ޖީސީ، ޗާއު އެސް، އެޓް އަލް. އެލަމިޕްރެޓައިޑް އިން ފެއިލްވަމުން އަންނަ އިންސާނާގެ ހިތުގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ[J]. ޖެކް-ބެސިކް ޓު ޓްރާންސްލޭޝަނަލް ސައިންސް، 2019،4(2):147-157.DOI:10.1016/j.jacbts.2018.12.005.

[7] ގާސިއާ އޭ، ޖޮންޝަރ އާރ، ސްޕަރަގްނާ ޖީ، އެޓް އަލް. އެލަމިޕްރެޓައިޑް އިން ސިންގަލް ވެންޓްރިކަލް ހާޓް ޑިޒީޒް ހުންނަ ކުދިންގެ ކާޑިއަކް މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ[J]. ޖާނަލް އޮފް ކާޑިއަކް ފެއިލިއަރ، 2023،29(4):661.

[8] މިޔަމޮޓޯ އެސް، ޒާންގް ޖީ، ހޯލް ޑީ، އެޓް އަލް. އެލަމިޕްރެޓައިޑް (MTP-131) އިން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ސުޕަރއޮކްސައިޑްގެ މިންވަރު އަލުން ހޯދުމަކީ ހަކުރުބަލީގެ ކިޑްނީގެ ބަލި ކުރިއަރައިދިއުމުން db/db މަސް ރައްކާތެރިކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.[J]. ދަ ޖާނަލް އޮފް ބަޔޮލޮޖިކަލް ކެމިސްޓްރީ، 2020،295(21):7249-7260.DOI:10.1074/jbc.RA119.011110.

[9] ކަރަންޖިއާ އާރ، ކަޕްލެންޑް އެސްޖީ، ގާސިއާ އެމް، އެޓް އަލް. އެލަމިޕްރެޓައިޑް (އެމްޓީޕީ-131) ޓޮޕިކަލް އޮފްތަލްމިކް ސޮލިއުޝަން ފޯރ ދަ ޓްރީޓްމަންޓް އޮފް ލެބަރސް ހެރިޑިޓޭރީ އޮޕްޓިކް ނިއުރޯޕެތީ[ޖޭ]. އިންވެސްޓިގޭޓިވް އޮފްތަލްމޮލޮޖީ އެންޑް ވިޝުއަލް ސައިންސް، 2019،60(9).

[10] ޓްސޭ ބީސީ، ޑްވޮރިއަންޗިކޯވާ ޖީ، ޓާއޯ ޑަބްލިއު، އެޓް އަލް. މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޓާގެޓެޑް ތެރަޕީ ވިތު އެލަމިޕްރެޓައިޑް (އެމްޓީޕީ-131) އަކީ އެކިއުޓް ސެޓިންގްގައި ޓްރޮމެޓިކް އޮޕްޓިކް ނިއުރޯޕެތީއަށް ޓިއުމަރ ނެކްރޮސިސް ފެކްޓަރ އިންހިބިޝަން އަށް އެޑްޖަންޓް އެއްގެ ގޮތުގައި[J]. އެކްސްޕެރިމެންޓަލް އައި ރިސާޗް، 2020،199.DOI:10.1016/j.exer.2020.108178.

[11] ޒާންގް އެޗް، ޗެން ވައި، ލީ އެފް، އެޓް އަލް. އެލަމިޕްރެޓައިޑް އިން ޓްރޮމެޓިކަލީ އިންޖަރޑް ސްޕައިނަލް ކޯޑްގައި ޕައިރޮޕްޓޮސިސް ލުއިކޮށްދެނީ cPLA2 އިންޑައުސްޑް ލައިސޯސޯމަލް މެމްބަރޭން ޕަރމިއޭބިލައިޒޭޝަން އިންހިބިޓްކޮށްގެން[J]. ޖާނަލް އޮފް ނިއުރޯއިންފްލެމޭޝަން، 2023،20(1).ޑީއޯއައި:10.1186/s12974-023-02690-4.

[12] ލިއު ވައި، ފޫ އެޗް، ވޫ ވައި، އެޓް އަލް. އުމުރުން ދުވަސްވީ ކުދިންގެ ލިޕޯޕޮލިސެކަރައިޑް އިން ދިގުދެމިގެންދާ ނިއުރޯއިންފްލެމޭޝަން އަށް ފަހު އެލަމިޕްރެޓައިޑް (SS-31) އިން ހިޕޯކެމްޕަސް އަދި އެހެނިހެން ގުޅުންހުރި ސަރަހައްދުތަކުގައި ފަންކްޝަނަލް ކަނެކްޓިވިޓީ ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ[J]. ފްރޮންޓިއަރސް އިން އެޖިންގ ނިއުރޯސައިންސް، 2021،13.ޑީއޯއައި:10.3389/fnagi.2021.600484.

[13] ކެމްޕެލް އެމްޑީ، މާޓިން-ޕެރޭޒް އެމް، އެގަރޓްސަން ޖޭޑީ، އެޓް އަލް. އުމުރުން ދުވަސްވީ އަންހެން މަސްތަކުގައި ސްކެލެޓަލް މަސްތަކުގެ ފޮސްފޯޕްރޮޓީއޯމް އަށް އެލަމިޕްރެޓައިޑްގެ އަސަރުތައް[J]. ޖެރޯސައިންސް، 2022،44(6):2913-2924.ޑީއޯއައި:10.1007/s11357-022-00679-0.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.