ލިޔުނީ ކޯސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް 
1 މަސް ކުރިން
މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.
މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.
ޑަރމޯފިން އަކީ ވަކި ބާވަތްތަކުގެ ކަނޑުމަހުގެ ހަންގަނޑުން އެކަހެރި ކުރެވޭ ވަރުގަދަ އޮޕިއޯއިޑް ޕެޕްޓައިޑެކެވެ.
ޑަރމޯފިންގެ ތަދުކެނޑުމުގެ އަސަރުތަކުގެ މެކޭނިޒަމް
އޮޕިއޯއިޑް ރިސެޕްޓަރސް އާއި މުޢާމަލާތްކުރުން
ޑަރމޯފިން މުހިންމު ގޮތެއްގައި އޭގެ ތަދުކެނޑުމުގެ އަސަރުތައް ކުރަނީ μ-އޮޕިއޯއިޑް ރިސެޕްޓަރ (MOP) އާއި މުޢާމަލާތުކޮށްގެންނެވެ. μ-އޮޕިއޯއިޑް ރިސެޕްޓަރަކީ އޮޕިއޯއިޑް ރިސެޕްޓަރ އާއިލާގެ މުހިއްމު މެމްބަރެއް ކަމަށާއި، ތަދު މޮޑިއުލޭޝަންގައި ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ރިސެޕްޓަރެކެވެ. ޑަރމޯފިން އާއި އޭގެ އެނަލޮގްސް ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް އެމްއޯޕީ ރިސެޕްޓަރ އާއި ގުޅި، ލޮކަކަށް ފިޓްވާ ކީ އާއި އެއްގޮތަށް، ޑައުންސްޓްރީމް ސިގްނަލިންގ މަގުތައް އެކްޓިވޭޓް ވެއެވެ. [Cys (ATTO 488) 8] ATTO488 އަށް ބިނާކޮށް އުފައްދާފައިވާ އާ ފްލޫރެސްސެންޓް ޑަރމޯފިން އެނަލޮގް އެއް ކަމަށްވާ ޑަރމޯރފިން - އެންއެޗް2 (DermATTO488) އިންސާނާގެ އެމްއޯޕީ ރިސެޕްޓަރސް އެކްސްޕްރެސްކުރާ HEK އަދި CHO ސެލްތަކާ ގުޅިގެން ޑަރމޯރފިން އާއި އެއްގޮތް ބައިންޑިންގ ސިފަތައް ދައްކައެވެ. އެއީ ޖީ ޕްރޮޓީން ބައިންޑިންގ ސްޓިމިއުލޭޓްކޮށް، ޖީޓީޕީγ[35S] ބައިންޑިންގ ޕްރޮމޯޓްކޮށް، އެކަމުގެ ސަބަބުން ގުޅުންހުރި ސިގްނަލް ޓްރާންސްޑަކްޝަން އެކްޓިވޭޓްކޮށް، އެންމެ ފަހުން ރިހުން ސިގްނަލް ޓްރާންސްމިޝަން ހުއްޓުވާ އެއްޗެކެވެ. އަދި ޑަރމޯފިން އިން އީއާރްކޭ1/2 ފޮސްފޮރައިލޭޝަން ސްޓިމިއުލޭޓްކޮށް، އިންޓްރާސެލިއުލަރ ބަޔޮލޮޖިކަލް ޕްރޮސެސްތަކަށް އިތުރަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައި، ތަދުކެނޑުމުގެ އަސަރުތައް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގައި ބައިވެރިވެއެވެ.
ސްޕައިނަލް ކޯޑް ލެވެލްގައި ރިހުން ސިގްނަލް ޓްރާންސްމިޝަން ހުއްޓުވުން
ތަޖުރިބާ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޑަރމޯފިން އިން ސްޕައިނަލް ކޯޑް ލެވެލްގައި ރިހުން ސިގްނަލް ޓްރާންސްމިޝަން ވަރަށް ބޮޑަށް ހުއްޓުވައެވެ. ތަޖުރިބާތަކުގައި 0.16 މިލިގްރާމް/ކިލޯ ޑަރމޯފިން ލޭހޮޅިތަކަށް ދިނުމުން ޞިއްޙަތު ރަނގަޅު ވޮލަންޓިއަރުންގެ ނޮސިސެޕްޓިވް ފްލެކްޝަން ރިފްލެކްސް ތްރެޝްހޯލްޑް ވަރަށް ބޮޑަށް އަދި ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި އިތުރުވެ، މި އަސަރު ފުރިހަމައަށް ދިގުދެމިގެންދާ ސްޕައިނަލް ކޯޑް އިންޖަރީ ލިބިފައިވާ މީހުންގެ ގައިގައި ވެސް ފެނިފައިވެއެވެ. މި ޙަރަކާތުގެ މެކޭނިޒަމް ގުޅިފައިވަނީ ޑަރމޯފިން އިން ސްޕައިނަލް ކޯޑްގެ ތެރޭގައި ނިއުރޯޓްރާންސްމިޓަރ ރިލީޒް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމާ ނުވަތަ ސްޕައިނަލް ކޯޑް ނިއުރޯންތަކަށް ސީދާ ޢަމަލުކުރުމާއެވެ. ސްޕައިނަލް ކޯޑަކީ ރިހުން ސިގްނަލް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް މުހިންމު ހަބެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރާ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، ޑަރމޯފިންގެ ވަޒީފާ މޮޑިއުލޭޓް ކުރުމުން ސިކުނޑިއަށް ތަދު ސިގްނަލްތައް މައްޗަށް ފޮނުވުން ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ހުއްޓުވައި، ތަދުކެނޑުމުގެ އަސަރުތައް ޙާޞިލުކުރެއެވެ.
ޔުނިކް ރިސެޕްޓަރ އެކްޝަން ސިފަތަކެވެ
ނެލޮކްސޯން އިން މޯފިން އަދި އޮޕިއޯއިޑް އެނަލޮގްސްގެ އަސަރުތައް މުޅިން ދެކޮޅު ހެދި ނަމަވެސް، ނޮސިސެޕްޓިވް ސްޕައިނަލް ރިފްލެކްސްތަކަށް ޑަރމޯފިންގެ އިންހިބިޓޯރީ އަސަރު ބައެއް ގޮތްގޮތުން (ގާތްގަނޑަކަށް 50%) ރިވަރސް ކުރެވޭނެއެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ ޑަރމޯފިން އިން ތަދުކެނޑުމަށް ބާރުއަޅާއިރު ސްޕައިނަލް އޮޕިއޯއިޑް ރިސެޕްޓަރސްގެ އެކި ގްރޫޕްތަކާ މުޢާމަލާތްކުރާ ކަމާއި، އޭގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމް ސަގާފީ އޮޕިއޯއިޑް ބޭސްތަކާ ތަފާތު ކަމެވެ. މި ގޮތަށް އަމަލުކުރުމުގެ ސަބަބުން ތަދުކެނޑޭ ބޭސްތަކުގައި ވަކި ފައިދާތަކެއް ލިބިގެންދާއިރު، ސަގާފީ އޮޕިއޯއިޑް ބޭސްތަކާ ގުޅުންހުރި އާންމު ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ކުޑަކުރުން ފަދަ ފައިދާތަކެއް ލިބިގެންދެއެވެ.
ޖަނަވާރުތަކުގެ ތަޖުރިބާތަކުގައި ޑަރމޯފިންގެ އެނަލްޖީސިކް ޕާފޯމަންސް
މަލްޓިޕަލް އެނިމަލް މޮޑެލްތަކުގައި އެފެކްޓިވް އެނަލްޖީޒިއާ
އެކި ޖަނަވާރުތަކުގެ ރިހުން މޮޑެލްތަކުގައި ޑަރމޯފިން އިން ދައްކާފައިވަނީ ތަދުކެނޑުމުގެ ވަރުގަދަ އަސަރުތަކެކެވެ. ޓޭލް-ފްލިކް، ހޮޓް ޕްލޭޓް، ޓޭލް ޕިންޗް، ފޯމަލިން، އަދި އެސިޓިކް އެސިޑް ރިތިންގ ޓެސްޓް ފަދަ ތަޖުރިބާތަކުގައި ޑަރމޯފިން އާއި އެއާ ގުޅުންހުރި ޕެޕްޓައިޑްތައް އިންޓްރާޕެރިޓޯނިއަލް އިން ދިނުމުން ޖަނަވާރުތަކުގެ ރިހުން ނާޒުކުކަން ދަށްވެ، ރިހުން ތެރެސްހޯލްޑް އިތުރުވެއެވެ. މި ތަޖުރިބާތަކުން ތަފާތު މިންވަރާއި ވައްތަރުގެ ރިހުން ސިމިއުލޭޓްކޮށް، ޑަރމޯފިންގެ ތަދުކެނޑުމުގެ ޤާބިލުކަން ފުރިހަމައަށް ސައްޙަކޮށްފައިވެއެވެ. ހޮޓް ޕްލޭޓް ޓެސްޓުގައި ޖަނަވާރުތަކަށް ޑަރމޯފިން ދިނުމަށްފަހު، ފަޔަށް ފިރުމާލުމުގެ ނުވަތަ ފުންމާލުމުގެ ލެޓެންސީ މުއްދަތު ވަރަށް ބޮޑަށް ދިގުވެ، ތަމަލް ސްޓިމިއުލޭޝަނަށް ރިހުން ދޭ ޖަވާބު ބަލިކަށިވެފައިވާކަން ދައްކައެވެ.
ތަދުކެނޑޭ އެހެން ބޭސްތަކަށްވުރެ އަޅާކިޔުމުގެ ފައިދާތައް
މޯފިން ފަދަ ސަގާފީ ތަދުކެނޑުމަށް ބޭނުންކުރާ ބޭސްތަކާ އަޅާބަލާއިރު ޑަރމޯފިން އިން ވަކި ކަންކަމުގައި ބޮޑެތި ފައިދާތަކެއް ދައްކައެވެ. ޖަނަވާރުގެ މޮޑެލްތަކުގައި، އިންޓްރާސެރެބްރޯވެންޓްރިކިއުލަރ އަށް ދިނުމަށްފަހު، ޑަރމޯފިން އިން މޯފިންއަށްވުރެ މާ ޚިޔާރުކުރެވޭ އަދި ވަރުގަދަ ތަދުކެނޑުމުގެ އަސަރުތައް ފެނިފައިވާއިރު، އޭގެ ޢަމަލު ދިގުދެމިގެންދެއެވެ. ބައެއް ސިންތެސިސްޑް ޑަރމޯރފިން ޓެޓްރަޕެޕެޓައިޑްސް އިން ވެސް ތަދުކެނޑުމުގެ ހަރަކާތް މަތިވެފައިވާއިރު، މަސްތަކުގައި އިންޓްރާސެރެބްރޯވެންޓްރިކިއުލަރ ނުވަތަ ހަމުގެ ދަށުން ދިނުމަށްފަހު މޯފިންގެ ތަދުކެނޑުމުގެ ބާރު ގާތްގަނޑަކަށް 1،500 ގުނަ އަދި 17 ގުނަ ހުރެއެވެ. މި ފައިދާތަކުގެ ސަބަބުން ތަދުކެނޑުމުގެ ފަރުވާގައި ޑަރމޯފިންގެ ކްލިނިކަލް އެޕްލިކޭޝަންތަކަށް އުއްމީދީ ކުރިއެރުންތަކެއް ލިބިގެންދާއިރު، ސަގާފީ ތަދުކެނޑުމުގެ ބޭސްތަކުގެ އުނިކަންތައްތައް ކަމަށްވާ ތަދުކެނޑުމުގެ ފައިދާ ނުވަތަ މުއްދަތު ހަމަނުވުން ފަދަ ކަންކަން ހައްލުކުރެވޭނެއެވެ.
ރިސާޗް އެންޑް އެޕްލިކޭޝަން އެކްސްޕްލޯރޭޝަން އޮފް ޑަރމޯފިން އިން އިންސާނުން
ކްލިނިކަލް ޓްރައިއަލްގެ ކުރީގެ ނަތީޖާ
1985 ވަނަ އަހަރު ޕޯސްޓޯޕަރޭޓިވް ޕޭން އަށް ޑަރމޯފިން ބޭނުންކުރުމާ ބެހޭ ގޮތުން ރެންޑޮމައިޒްޑް، ޕްލޭސިބޯ ކޮންޓްރޯލްޑް ކްލިނިކަލް ޓްރައިއަލް އިން ދައްކާފައިވާ ގޮތުގައި އިންޓްރާތެކަލް އިންޖެކްޝަން މެދުވެރިކޮށް ޑަރމޯފިން ދިނުމުން ތަދުކެނޑުމުގެ ފައިދާ ޕްލޭސިބޯ އާއި މޯފިން (ރެފަރެންސް ކޮމްޕައުންޑެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ) އަށް ވުރެ މާ ބޮޑަށް ކުރިއަރާފައިވެއެވެ. މި ލޭންޑްމާކް ދިރާސާއިން ތަދުކެނޑުމުގައި ޑަރމޯފިންގެ ކްލިނިކަލް އެޕްލިކޭޝަން އަށް މުހިންމު ސަޕޯޓިން ހެކިތަކެއް ލިބި، ޕޯސްޓޮޕަރޭޓިވް ޕޭން މެނޭޖްމަންޓްގައި އޭގެ އިންތިހާ ޕޮޓެންޝަލް ފާހަގަކޮށްލެވުނެވެ.
ޕޮޓެންޝަލް އެޕްލިކޭޝަން ސީނަރީސް
ޕޯސްޓޯޕަރޭޓިވް ޕޭން މެނޭޖްމަންޓް: ސާޖިކަލް ޓްރޮމާގެ ސަބަބުން ޕޯސްޓޮޕަރޭޓިވް ޕޭން ބޮޑުވެ، ބަލިމީހުންގެ ރަނގަޅުވުމާއި ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރަށް ވަރަށް ބޮޑަށް އަސަރު ފޯރުވައެވެ. ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުގެ ކުރީކޮޅު ޕޯސްޓޯޕަރޭޓިވް ރިހުން ކުޑަކުރުމުގައި ޑަރމޯފިންގެ ފައިދާ ދައްކާފައިވާތީ، ޕޯސްޓޮޕަރޭޓިވް އެނަލްޖީޝިއާ އަށް އުއްމީދީ އާ ގޮތެއްގެ ގޮތުގައި ޑަރމޯފިން ޕޮޒިޝަން ކުރެވެއެވެ. ސަގާފީ ޕޯސްޓޮޕަރޭޓިވް އެނަލްޖީސިކް ބޭސްތަކާ އަޅާބަލާއިރު، އޭގެ ޚާއްސަ މެކޭނިޒަމް އޮފް އެކްޝަން އަދި ފައިދާތައް - ބޭސް ޓޮލަރެންސް އާއި ޑިޕެންޑެންސްގެ ނުރައްކާ ކުޑަވުން ފަދަ - ބަލިމީހުންނަށް ލިބެނީ ރައްކާތެރި އަދި ފައިދާހުރި ތަދުކެނޑުމުގެ ހައްލެކެވެ.
ދިގުދެމިގެންދާ ތަދު ފަރުވާ: ދިގުމުއްދަތަކަށް ތަދުވާ ބަލިމީހުންނަށް، ޚާއްޞަކޮށް ސަގާފީ ތަދުކެނޑުމަށް ބޭނުންކުރާ ބޭސްތަކަށް ރައްދު ނުދޭ ނުވަތަ ބޮޑެތި ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ކުރާ ބަލިމީހުންނަށް ޑަރމޯފިން އަކީ އަގުހުރި ބަދަލު ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައި ވެދާނެއެވެ. ކެންސަރު ބަލިމީހުންގެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ރިހުން މެނޭޖްކުރުމުގައި މިހާރު ފަރުވާ ދިނުމުގެ އުސޫލުތަކުގައި އަދިވެސް ވަކި ލިމިޓެޝަންތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. ޑަރމޯފިން އުފެދުމަކީ މި ބަލިމީހުންގެ އާބާދީއަށް އާ އުއްމީދެއް ގެނެސްދޭ ކަމެކެވެ. އޭގެ ދިގުދެމިގެންދާ ތަދުކެނޑުމުގެ އަސަރުތަކުގެ ސަބަބުން ކެންސަރު ބަލިމީހުންނަށް ދިގުދެމިގެންދާ ތަދު ރަނގަޅަށް ކޮންޓްރޯލްކޮށް، ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ކުރެވޭނެ އެވެ.
ޕެލިއޭޓިވް ކެއާ: ޕެލިއޭޓިވް ކެއާ ސެޓިންގްސްގައި ބަލިމީހުންގެ ރިހުން ކުޑަކުރުމަކީ އެންމެ އިސްކަމެއްދޭ ކަމެކެވެ. ޑަރމޯފިންގެ ވަރުގަދަ ތަދުކެނޑުމުގެ ސިފަތަކުގެ ސަބަބުން ޕެލިއޭޓިވް ކެއާގައި އުމުރު ނިމުމުން ލިބޭ ރިހުން ކުޑަކުރުމަށް އުއްމީދީ ކެންޑިޑޭޓަކަށް ވެގެންދެއެވެ. އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ދިނުމާއި ޑޯޒް އެޖެސްޓްކުރުމުގެ ތެރެއިން، ބަލިމީހުންނަށް ލިބޭ ތަކުލީފުތައް މަދުކޮށްދީ، ދިރިއުޅުމުގެ އެންމެ ފަހު މަރުހަލާތަކުގައި އަރާމު އިތުރުކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.
ނިންމުން
ތަފާތު ތަދުކެނޑުމުގެ ނިޒާމެއް ހުންނަ އަދި ތަދުކެނޑުމުގެ މުހިންމު އަސަރުތަކެއް ކުރާ މާއްދާއެއްގެ ގޮތުގައި ޑަރމޯފިން އަކީ ރިހުން މެނޭޖްކުރުމުގެ ދާއިރާއިން އުއްމީދީ އެޕްލިކޭޝަންތަކެކެވެ.
މަސްދަރުތައް
[1] ޖިއާކޮމިޑީ ޑީ، ބާރޑް އެމްއެފް، މެކްޑޮނަލްޑް ޖޭ، އެޓް އަލް. μ-އޮޕިއޯއިޑް ޕެޕްޓައިޑް ރިސެޕްޓަރސް ދިރާސާކުރުމަށް އާ ވަސީލަތެއްގެ ގޮތުގައި [Cys(ATTO 488)8]Dermorphin-NH2 އިވެލުއޭޓްކުރުން[J]. ޕްލޮސް ވަން، 2021،16(4):e250011.DOI:10.1371/journal.pone.0250011.
[2] ހެސެލިންކް ޖޭ، ޝަޓްމަން އެމް އީ. ޖާނަލް އޮފް ޕޭން ރިސާޗް، 2018،11:2991-2995.DOI:10.2147/JPR.S186082.
[3] ގުޒެވަޓިކް އެލްއެސް، ވޮރޮނިނާ ޓީއޭ، އެމެލް'އިއަނޯވާ ޓީޖީ، އެޓް އަލް. ޑަރމޯފިން، [DPro6]-ޑަރމޯފިން، އަދި އެތަކެތީގެ ސީ-ޓާރމިނަލް ޓްރައިޕެޕްޓައިޑްސް[J] ގެ ތަދުކެނޑުމުގެ ހަރަކާތްތަކުގެ އަޅާކިޔުން ތަޙުލީލުކުރުން. އިޒްވް އަކާދު ނައުކް ސެރ ބައޮލް، 2007(5):577-582. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=ރިޓްރީވް&db=pubmed&dopt=އެބްސްޓްރެކްޓް&list_uids=18038625&query_hl=1
[4] ސަންޑްރިނީ ޖީ، ޑެގްލީ ޔޫއީ، ސަލްވަޑޯރީ އެސް، އެޓް އަލް. ޑަރމޯފިން އިން އިންސާނުންގެ ސްޕައިނަލް ނޮސިސެޕްޓިވް ފްލެކްޝަން ރިފްލެކްސް އިންހިބިޓް ކުރެއެވެ[J]. ބްރޭން ރިސާޗް، 1986،371(2):364-367.ޑީއޯއައި:10.1016/0006-8993(86)90376-8.
[5] ސަލްވަޑޯރީ އެސް، މަރަސްޓޯނީ އެމް، ބަލްބޮނީ ޖީ، އެޓް އަލް. ޕޮޒިޝަން 2[J] ގައި ޑީ-މެތިއަނިން އެސް-އޮކްސައިޑް އެކުލެވޭ ޑަރމޯފިން ޓެޓްރަޕެޕްޓައިޑްސް ސިންތެސިސް އަދި އޮޕިއޯއިޑް އެކްޓިވިޓީ. ޖާނަލް އޮފް މެޑިސިނަލް ކެމިސްޓްރީ، 1986،29(6):889-894.DOI:10.1021/jm00156a003.
ހަމައެކަނި ރިސާޗް ބޭނުންކުރުމަށް ލިބެންހުރި ޕްރޮޑަކްޓް:
