لەلایەن Cocer Peptides 
25 ڕۆژ لەمەوبەر
هەموو ئەو بابەت و زانیارییە بەرهەمانەی کە لەم ماڵپەڕەدا پێشکەش دەکرێن تەنیا بۆ بڵاوکردنەوەی زانیاری و مەبەستی پەروەردەییە.
ئەو بەرهەمانەی لەم ماڵپەڕەدا دابینکراون تەنها بۆ لێکۆڵینەوە لە ناو ئامێری پشکنیندا دانراون. توێژینەوەکانی ناو ئامێری پشکنینی دەرەکی (بە لاتینی: *لە شووشەدا*، واتە لە کەلوپەلی شووشەدا) لە دەرەوەی جەستەی مرۆڤ ئەنجام دەدرێت. ئەم بەرهەمانە دەرمان نین، لەلایەن ئیدارەی خۆراک و دەرمانی ئەمریکا (FDA) پەسەند نەکراون و نابێت بۆ ڕێگریکردن، چارەسەرکردن، یان چارەسەرکردنی هیچ حاڵەتێکی پزیشکی، نەخۆشی، یان نەخۆشییەک بەکاربهێنرێن. بە پێی یاسا بە توندی قەدەغەیە کە ئەم بەرهەمانە بە هەر شێوەیەک بێت بخرێتە ناو جەستەی مرۆڤ یان ئاژەڵەوە.
قەڵەوی و تێکچوونەکانی گۆڕانکاری خۆراکی پەیوەندیدار بەوەوە بوونەتە پرسێکی تەندروستی گشتی جیهانی، ئەمەش وایکردووە گەڕان بەدوای دەستێوەردانی سەلامەت و کاریگەردا گرینگ بێت. لە کاتێکدا هۆرمۆنی گەشەی مرۆڤ (hGH) توانای چارەسەرکردنی قەڵەوی نیشان دەدات، نیگەرانییەکانی سەلامەتی بەکارهێنانی درێژخایەنی سنووردار دەکەن. AOD9604، پارچەیەکی پێپتید لە ناوچەی C-کۆتایی hGH (Tyr-hGH177-191)، دەرکەوتووە کە خاوەنی چالاکیی کەمکردنەوەی چەوری hGH بەبێ کاریگەرییە نەرێنییەکانی. توێژینەوەکانی ئەم دواییە لەسەر ئەرکەکانی فراوانتر بوون، لەگەڵ کاریگەرییەکانی دژە ئۆکسێنەر و پشتگیری گۆڕانکاری خۆراک وەک بوارە سەرەکییەکانی توێژینەوە سەریان هەڵداوە.
وێنە 1 بڵاوبوونەوەی قەڵەوی لە گەورەساڵانی ئەمریکا (20-74 ساڵ).
1. کاریگەری دژە ئۆکسێنەری AOD9604
پەیوەندی نێوان فشاری ئۆکسجینی و نەخۆشی
فشاری ئۆکسجینی ئاماژەیە بۆ ئەو حاڵەتەی کە لە ژێر هاندەری زیانبەخشی جۆراوجۆردا، جەستە بڕێکی زۆر لە جۆرەکانی ئۆکسجینی کارلێککەر (ROS) و جۆرەکانی نایترۆجینی کارلێککەر (RNS) بەرهەم دەهێنێت، کە دەبێتە هۆی زیانەکانی ئۆکسجینی زیاتر لە توانای جەستە بۆ پاککردنەوەی ئەم جۆرانە. ئەم ناهاوسەنگییە لە نێوان سیستەمی ئۆکسجین و دژە ئۆکسێنەردا دەبێتە هۆی تێکچوونی شانەکان. چەندین نەخۆشی، لەوانە نەخۆشیەکانی دڵ و خوێنبەرەکان، شەکرە، نەخۆشیەکانی تێکچوونی دەمارەکان و نەخۆشیەکانی جگەری چەوری ناکحولی (NAFLD)، پەیوەندییەکی نزیکیان بە فشاری ئۆکسجینیەوە هەیە. لەم حاڵەتە نەخۆشیانەدا، بەرزبوونەوەی ئاستی ROSی ناو خانەیی هێرش دەکاتە سەر بایۆمۆلیکیولەکانی وەک چەوری، پڕۆتین و DNA، کە دەبێتە هۆی تێکچوونی کارکردنی خانەیی و مردن.
AOD9604 میکانیزمی کارکردنی دژە ئۆکسێنەر
AOD9604 کاریگەرییەکانی خۆی بە ڕێکخستنی سیستەمی ئەنزیمەکانی دژە ئۆکسێنەری ناو خانەیی بەکاردەهێنێت. سوپەر ئۆکساید دیسموتاز (SOD)، گلوتاتیون پەرۆکسیداز (GPx)، و کاتالاز (CAT) ئەنزیمە دژە ئۆکسێنەرە گرنگەکانی ناو خانەن کە دەتوانن ROS ڕزگار بکەن و هاوسەنگی ڕیدۆکسی ناو خانەیی بپارێزن. AOD9604 لەوانەیە دەربڕین یان چالاکیی ئەم ئەنزیمە دژە ئۆکسێنەرانە بەرز بکاتەوە، بەمەش تواناکانی بەرگری دژە ئۆکسێنەری خانەیی بەرز بکاتەوە. لە لایەکی دیکەوە، ڕەنگە AOD9604 ڕاستەوخۆ بەشداری لە کۆکردنەوەی ڕادیکاڵە ئازادەکاندا بکات. ڕەنگە هەندێک گروپ لە پێکهاتەی گەردیلەییدا توانای گرتنی ROS و RNSیان هەبێت، بەمەش زیانەکانیان بە خانەکان کەم دەکەنەوە.
لە توێژینەوەیەکدا کە مۆدێلێکی مشکی نەخۆشی چەوری جگەری ناکحولی بەکارهێنا، چارەسەرکردن بە AOD9604 بووە هۆی کەمبوونەوەی بەرچاو لە ئاستی مالۆندیالدەهید (MDA) لە شانەکانی جگەردا. MDA بەرهەمی پەرۆکسیدبوونی چەورییە، و کەمبوونەوەی ئاستی ئاماژەیە بۆ کەمبوونەوەی فشاری ئۆکسجینی. چالاکیی SOD و GPx لە جگەردا زیاد بوو، ئەمەش ئەوە پیشان دەدات کە AOD9604 ڕەنگە زیانەکانی فشاری ئۆکسجینی کەم بکاتەوە بە بەرزکردنەوەی چالاکیی ئەنزیمەکانی دژە ئۆکسێنەر. ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە AOD9604 کاریگەری ئەرێنی هەیە لەسەر باشترکردنی دۆخی فشاری ئۆکسجینی جگەر، بەڵگەی تاقیکاری بۆ بەکارهێنانی لە چارەسەرکردنی نەخۆشییە پەیوەندیدارەکاندا دابین دەکات.
2. کاریگەرییەکانی پشتگیری میتابۆلیکی AOD9604
کاریگەری لەسەر میتابۆلیزمی چەوری
AOD9604 کاریگەرییەکی ڕێکخراوەیی بەرچاو لەسەر میتابۆلیزمی چەوری نیشان دەدات. لە مۆدێلێکی مشکی قەڵەودا، دەرزی درێژخایەنی ناو زراو بە AOD9604 بووە هۆی کەمبوونەوەی کێشی جەستە و چەوری جەستە. ئەم کاریگەرییە ڕەنگە پەیوەندی بە ڕێڕەوی β-ئەدرێنەرژیکەوە هەبێت، بە تایبەتی وەرگری β(3)-ئەدرێنەرژیک (β(3)-AR)، وەرگری سەرەکی چەوری شلکردنەوە لە خانە چەورییەکاندا. دوای 14 ڕۆژ لە بەڕێوەبردنی AOD9604 لە مشکە قەڵەوەکاندا، ئاستی دەربڕینی β(3)-AR RNA زیاد بوو، ئاستی سەرکوتکراوی β(3)-AR RNA لە مشکە قەڵەوەکاندا گەڕاندەوە بۆ ئاستێک کە بەراورد دەکرێت بە مشکە لاوازەکان، بەمەش چەوری شلبوونەوەی بەرەوپێش دەبات و هەستیاری چەوریی بەرز دەکاتەوە. لە مشکە ناکاوتەکانی β(3)-AR، بەکارهێنانی درێژخایەنی AOD9604 شکستی هێنا لە بەرهەمهێنانی هەمان گۆڕانکاری کێش و کاریگەرییەکانی بەرزکردنەوەی چەوری وەک لە مشکە کۆنترۆڵکراوەکانی جۆری کێویدا، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە β(3)-AR ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕێت لە ڕێکخستنی میتابۆلیزمی چەوری AOD9604. لە تاقیکردنەوە توندەکاندا، AOD9604 هێشتا خەرجکردنی وزە و ئۆکساندنی چەوری لە مشکەکانی β(3)-AR جینی ناکاوت زیاد دەکات، ئەمەش پێشنیار دەکات کە AOD9604 ڕەنگە کاریگەری لەسەر میتابۆلیزمی چەوریش هەبێت لە ڕێگەی ڕێڕەوی ترەوە.
وێنەی 2 کاریگەری یەک ژەمی ڕۆژانەی ناو زراو (ip)ی خوێ، AOD9604، یان هۆرمۆنی گەشەی مرۆڤ (hGH) لەسەر گۆڕانکاری کێشی جەستە لە مشکی نێری لاواز C57BL/6J (A) یان مشکی قەڵەو (ob/ob) (B) لە ماوەی 14 ڕۆژدا.
کاریگەری لەسەر میتابۆلیزمی کاربۆهیدرات
لە ڕووی میتابۆلیزمی کاربۆهیدراتەوە، AOD9604 جیاوازییەکی بەرچاوی لەگەڵ hGH هەیە. تاقیکردنەوە کلینیکیەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە AOD9604 هیچ کاریگەرییەکی لەسەر ئاستی IGF-1 لە سیرۆمدا نییە، ئەمەش ئەو گریمانەیە پشتڕاست دەکاتەوە کە لە ڕێگەی IGF-1ەوە کارناکات. ئەنجامەکانی تاقیکردنەوەی بەرگەگرتنی گلوکۆزی زارەکی دەریانخست کە بە پێچەوانەی hGH، AOD9604 کاریگەری نەرێنی لەسەر میتابۆلیزمی کاربۆهیدرات نییە. ئەمەش بەو مانایەیە کە AOD9604 دەتوانێت میتابۆلیزمی چەوری ڕێکبخات بەبێ ئەوەی دەستوەردان بکات لە میتابۆلیزمی ئاسایی کاربۆهیدرات، ئەمەش سوودێکی ناوازە پێشکەش دەکات لە باشترکردنی دۆخی میتابۆلیزم.
کاریگەری لەسەر میتابۆلیزمی جگەر
لە توێژینەوەکان لەسەر مشکەکان کە نەخۆشی جگەری چەوری ناکحولییان هەیە، AOD9604 نەک تەنها کاریگەری لەسەر میتابۆلیزمی چەوری هەیە بەڵکو دۆخی میتابۆلیزمی گشتی جگەر ڕێکدەخات. جگە لە کەمکردنەوەی فشاری ئۆکسجینی، AOD9604 لەوانەیە چەوری جگەر باشتر بکات بە ڕێکخستنی دەربڕینی جینەکانی پەیوەست بە دروستکردنی چەوری، گواستنەوە و میتابۆلیزم لە جگەردا. دەتوانێت کاریگەری لەسەر دەربڕینی ئەنزیمە سەرەکییەکانی وەکو ترشی چەوری سینتاز (FAS) و ئەسیتیل-CoA کاربۆکسیلاز (ACC) هەبێت، کەمکردنەوەی دروستکردنی ترشی چەوری لە جگەردا، بەرەوپێشبردنی ئۆکساندنی ترشی چەوری β، و بەم شێوەیە کەمبوونەوەی کەڵەکەبوونی چەوری جگەر.
3. بەکارهێنانی پۆتانسێلی دوو کرداری AOD9604
بەکارهێنان لە قەڵەوی و نەخۆشییە گۆڕانکارییە پەیوەندیدارەکان
بە لەبەرچاوگرتنی کاریگەرییەکانی دژە ئۆکسێنەر و پشتگیری گۆڕانکارییەکانی AOD9604، بەهای بەکارهێنانی پۆتانسێلی هەیە لە چارەسەرکردنی قەڵەوی و نەخۆشییە گۆڕانکارییە پەیوەندیدارەکانی وەک جۆری دووەمی شەکرە و نەخۆشی جگەری چەوری ناکحولی. بۆ نەخۆشە قەڵەوەکان، AOD9604 دەتوانێت میتابۆلیزمی چەوری بەرەوپێش ببات و چەوری جەستە کەم بکاتەوە و هەستیاری ئەنسۆلین باشتر بکات، بەمەش یارمەتی کۆنترۆڵکردنی گلوکۆزی خوێن دەدات. بۆ ئەو نەخۆشانەی کە نەخۆشی جگەری چەوری ناکحولییان هەیە، دەتوانێت هەم زیانەکانی فشاری ئۆکسجینی جگەر کەم بکاتەوە و هەم میتابۆلیزمی چەوری جگەر ڕێکبخات، کە بە ئەگەرێکی زۆرەوە وەک ستراتیژییەکی نوێ بۆ باشترکردنی کارکردنی جگەر و خاوکردنەوەی پێشکەوتنی نەخۆشییەکە.
بەکارهێنان لە خۆراکی وەرزشیدا
هەروەها لە بواری خۆراکی وەرزشیدا، تایبەتمەندی دژە ئۆکسێنەر و پشتگیری میتابۆلیکی AOD9604 سەرنجڕاکێشە. لە کاتی ڕاهێنانی چڕی بەرزدا، وەرزشوانان بڕێکی زۆر لە ROS بەرهەم دەهێنن، کە دەبێتە هۆی تێکچوونی فشاری ئۆکسجینی، لەکاتێکدا داواکاری میتابۆلیزمی وزە زیاد دەکات. AOD9604 دەتوانێت یارمەتی پاککردنەوەی ROS بدات، ماندوێتی ماسولکەکان و زیانەکانی کەم بکاتەوە، لە هەمان کاتدا ئۆکساندنی چەوری بەرەوپێش دەبات بۆ وزە، بەمەش بەرگەگرتنی وەرزشکردن و توانای چاکبوونەوە بەرز دەکاتەوە. هەرچەندە AOD9604 کاریگەری دژە ئۆکسێنەر و پشتگیری میتابۆلیکی نایاب نیشان دەدات، بەڵام سەلامەتییەکەی لە هەموو شتێک گرنگترە. چەندین لێکۆڵینەوە سەلامەتی AOD9604 یان هەڵسەنگاندووە. لە شەش تاقیکردنەوەی هەڕەمەکی، دوو کوێر، کۆنتڕۆڵکراوی پلاسیبۆ، AOD9604 هیچ کاریگەرییەکی لەسەر ئاستی IGF-1ی سیرۆم نەبوو، هیچ کاریگەرییەکی نەرێنی لەسەر میتابۆلیزمی کاربۆهیدرات نەبوو، و هیچ دژەتەنێکی دژە-AOD9604 دەستنیشان نەکرا. هیچ نیشانەیەکی کشانەوە یان ڕووداوێکی نەرێنی توندی پەیوەست بە وەرگرتنی AOD9604 ڕاپۆرت نەکرا. لە توێژینەوەکانی ژەهراویبوونی درێژخایەن لە مشک و مەیموونی سینۆمۆڵگوسدا، بەڕێوەبردنی درێژخایەنی زارەکی AOD9604 سەلامەتی گشتی خۆی نیشان دا، بەبێ ئەوەی هیچ نیشانەیەکی ژەهراویبوونی جینۆتیکی هەبێت.
وێنەی 3 تێکچوونی AOD9604 لە ناو ئامێری پشکنیندا لە پلازمای مشکدا لە پلەی گەرمی ژووردا. دوای ٥٦ خولەک پێپتیدەکە بە تەواوی لەناو دەچێت. نیوە تەمەنی نزیکەی ٤ خولەکە. دەرکەوتنی پارچە کورتکراوەکانی ئەمینۆ-کۆتایی AOD9604 (-xaa) نیشان دەدرێت.
4. ئەنجام
AOD9604، وەک پارچەیەکی پێپتید کە دوو کردارە ناوازەکانی هەیە، یارمەتیدەرە لە دژە ئۆکسێنەر و پشتگیری گۆڕانکاری گۆڕانکاری. کارکردنی دژە ئۆکسێنەرەکەی یارمەتی کەمکردنەوەی زیانەکانی شانەکان دەدات کە پەیوەندییان بە فشاری ئۆکسجینیەوە هەیە، لە کاتێکدا کارکردنی پشتگیری میتابۆلیکی بە شێوەیەکی ئەرێنی میتابۆلیزمی چەوری و کاربۆهیدرات و جگەر ڕێکدەخات. ئەمەش وا دەکات لە چارەسەرکردنی قەڵەوی و نەخۆشییە میتابۆلیکی پەیوەندیدارەکان و هەروەها لە خۆراکی وەرزشیدا گرنگ بێت.
سەرچاوەکان
[1] دێهباشی م، فاتی م، حوسێنی ئێس ئاڕ ئەی، و هاوکارانی. اثر هشت هفته تمرین استقامتی و تزریق قطعهپولیتیک هورمون ڕشد (AOD9604) بر آنزیمهای کبد و CK18 موشهای سوری القاء شده به کبد چرب غیرالکلی ناشی از ڕژیم غذای پر چرب، ٢٠٢١[C]. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:236556287. ئەم بەرهەمە زانستییە
[2] EMIM، Kenley D L. سەلامەتی و میتابۆلیزمی AOD9604، پێکهاتەیەکی خۆراکی نوێ بۆ باشترکردنی تەندروستی میتابۆلیزم [J]. گۆڤاری هێلکەدان و میتابۆلیزم، 2014، 4:64-77. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:67761634. ئەم بەرهەمە زانستییە
[3] ستێر هـ، ڤۆس ئی، کێنلی دی ل. سەلامەتی و بەرگەگرتنی هێکسادکاپێپتیدی AOD9604 لە مرۆڤدا [J]. گۆڤاری هێلکەدان و میتابۆلیزم، 2013،3:7-15. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:56559133. ئەم بەرهەمە زانستییە
[4] مێلنیکۆڤا I، Wages D. چارەسەرەکانی دژە قەڵەوی[J]. پێداچوونەوەکانی سروشت دۆزینەوەی دەرمان، 2006، 5(5):369-370.DOI:10.1038/nrd2037.
[5] هێفرنان م، سامێرز ئاڕ جەی، تۆربورن ئەی، و هاوکارانی. کاریگەرییەکانی GHی مرۆڤ و پارچە چەورییەکەی (AOD9604) لەسەر میتابۆلیزمی چەوری دوای چارەسەری درێژخایەن لە مشکە قەڵەوەکان و مشکی بێتا(3)-AR ناک ئاوت[J]. ئەندۆکرینۆلۆژی، ٢٠٠١، ١٤٢(١٢):٥١٨٢-٥١٨٩.دۆی:١٠.١٢١٠/ئێندۆ.١٤٢.١٢.٨٥٢٢.
بەرهەمێک کە تەنها بۆ بەکارهێنانی توێژینەوە بەردەستە:
