Cocer Peptides দ্বারা 
1 মাস আগে
এই ৱেবছাইটত প্ৰদান কৰা সকলো প্ৰবন্ধ আৰু পণ্যৰ তথ্য কেৱল তথ্য প্ৰচাৰ আৰু শৈক্ষিক উদ্দেশ্যৰ বাবেহে।
এই ৱেবছাইটত প্ৰদান কৰা সামগ্ৰীসমূহ কেৱল ইন ভিট্ৰ’ গৱেষণাৰ বাবেহে উদ্দেশ্য কৰা হৈছে। ইন ভিট্ৰ’ গৱেষণা (লেটিন ভাষাত: *কাঁচত*, অৰ্থাৎ কাঁচৰ বস্তুত) মানৱ শৰীৰৰ বাহিৰত কৰা হয়। এই সামগ্ৰীসমূহ ঔষধ নহয়, আমেৰিকাৰ খাদ্য আৰু ঔষধ প্ৰশাসনৰ (FDA) অনুমোদন পোৱা নাই, আৰু কোনো চিকিৎসাজনিত অৱস্থা, ৰোগ বা ৰোগ প্ৰতিৰোধ, চিকিৎসা বা নিৰাময়ৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব নালাগে। এই সামগ্ৰীসমূহ মানুহ বা প্ৰাণীৰ শৰীৰত যিকোনো ৰূপত প্ৰৱেশ কৰাটো আইনৰ দ্বাৰা কঠোৰভাৱে নিষিদ্ধ।
জীৱন বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত বাৰ্ধক্য সদায়েই এক প্ৰধান গৱেষণা বিষয় হৈ আহিছে। বয়স বৃদ্ধিৰ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত গৱেষণা গভীৰ হৈ থকাৰ লগে লগে বয়স বৃদ্ধি বিৰোধী প্ৰক্ৰিয়াত নিকোটিনামাইড এডেনিন ডাইনিউক্লিঅ’টাইড (NAD+)ৰ ভূমিকাই ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰিছে। কোষৰ ভিতৰত বহুতো মূল শাৰীৰিক প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে জড়িত সহ-এনজাইম হিচাপে NAD+ বয়স বৃদ্ধিৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত হোৱা দেখা গৈছে।
চিত্ৰ ১ এন এ ডিৰ জৈৱিক কাৰ্য্য। এন এ ডি এ চিৰ্টুইন, পি এ আৰ পি আৰু বিভিন্ন ৰেডক্স এনজাইমৰ জৰিয়তে শক্তিৰ ভাৰসাম্য, চাপৰ প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু কোষীয় হোমিঅ’ষ্টেছিছ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।
NAD+ ৰ শাৰীৰিক কাৰ্য্যৰ আভাস
NAD+ হৈছে কোষত ব্যাপকভাৱে উপস্থিত থকা এটা সহ-এনজাইম, ই বিভিন্ন মূল শাৰীৰিক প্ৰক্ৰিয়াত অংশগ্ৰহণ কৰে। ই প্ৰধানকৈ কোষৰ ভিতৰত দুটা ৰূপত থাকে: অক্সিডাইজড ৰূপ (NAD+) আৰু হ্ৰাস কৰা ৰূপ (NADH), যিবোৰে আন্তঃৰূপান্তৰিত হ’ব পাৰে। এই গতিশীল ভাৰসাম্য স্বাভাৱিক কোষীয় বিপাকীয় ক্ৰিয়া আৰু কাৰ্য্যক্ষমতা বজাই ৰখাৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।
১) শক্তি বিপাকীয় ক্ৰিয়া: কোষীয় শ্বাস-প্ৰশ্বাসত NAD+ য়ে কেন্দ্ৰীয় ভূমিকা পালন কৰে। শক্তি বিপাকীয় ক্ৰিয়াৰ পথ যেনে গ্লাইকোলাইছিছ, ট্ৰাইকাৰ্বক্সিলিক এচিড চক্ৰ, আৰু অক্সিডেটিভ ফছফৰাইলেচনত NAD+ এ ইলেক্ট্ৰন গ্ৰহণকাৰী হিচাপে কাম কৰে, বিপাকীয় ছাবষ্ট্ৰেটৰ অক্সিডেচনৰ সময়ত মুক্ত হোৱা ইলেক্ট্ৰন গ্ৰহণ কৰি NADH গঠন কৰে। ইয়াৰ পিছত NADH এ ইলেক্ট্ৰন মাইট’কণ্ড্ৰিয়াল শ্বাস-প্ৰশ্বাসৰ শৃংখললৈ স্থানান্তৰিত কৰে, য’ত অক্সিডেটিভ ফছফৰাইলেচনে এডিন’চাইন ট্ৰাইফছফেট (ATP) উৎপন্ন কৰে, যিয়ে কোষটোৰ বাবে শক্তি প্ৰদান কৰে। এই প্ৰক্ৰিয়াই নিশ্চিত কৰে যে কোষবোৰে নিজৰ স্বাভাৱিক শাৰীৰিক কাৰ্য্যকলাপ যেনে কোষৰ বৃদ্ধি, বিভাজন আৰু মেৰামতি বজাই ৰাখিবলৈ অহৰহ পৰ্যাপ্ত শক্তি লাভ কৰিব পাৰে।
গ্লাইকোলাইছিছৰ সময়ত ৩-ফছফ’গ্লিচাৰেটে ৩-ফছফ’গ্লিচাৰেট ডিহাইড্ৰ’জেনেজৰ ক্ৰিয়াৰ অধীনত হাইড্ৰ’জেন পৰমাণু NAD+ লৈ স্থানান্তৰিত কৰি NADH আৰু ১,৩-ডাইফছফ’গ্লিচাৰেট উৎপন্ন কৰে। তাৰ পিছত NADH এ মাইট’কণ্ড্ৰিয়াৰ শ্বাস-প্ৰশ্বাসৰ শৃংখলৰ জৰিয়তে ইলেক্ট্ৰন অক্সিজেনলৈ স্থানান্তৰিত কৰে, শেষত পানী উৎপন্ন কৰে আৰু ATP সংশ্লেষণৰ সংযোজন কৰে। ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে NAD+ কোষীয় শক্তি বিপাকীয় ক্ৰিয়াৰ এক অপৰিহাৰ্য উপাদান, আৰু ইয়াৰ ঘনত্বৰ পৰিৱৰ্তনে শক্তি উৎপাদনৰ কাৰ্যক্ষমতাক প্ৰত্যক্ষভাৱে প্ৰভাৱিত কৰে।
২) ডি এন এ মেৰামতি: NAD+ হৈছে পলি(ADP-ribose) পলিমেৰেজ (PARP) পৰিয়ালৰ বাবে এটা ছাবষ্ট্ৰেট। PARP এ ক্ষতিগ্ৰস্ত DNA স্থান চিনাক্ত কৰি বান্ধ খাই থকাৰ পিছত ই NAD+ক ছাবষ্ট্ৰেট হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি ADP-ribose গোটসমূহ নিজৰ বা অন্য প্ৰটিনলৈ স্থানান্তৰিত কৰে, পলি(ADP-ribose) (PAR) শৃংখল গঠন কৰে। এই পি আৰ শৃংখলবোৰে ডি এন এ মেৰামতিৰ লগত জড়িত প্ৰটিনৰ শৃংখলা, যেনে ডি এন এ লাইগেজ আৰু ডি এন এ পলিমেৰেজ নিয়োগ আৰু সক্ৰিয় কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত ডি এন এ মেৰামতি প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হয়। যেতিয়া কোষবোৰ অতিবেঙুনীয়া বিকিৰণ বা ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ দৰে কাৰকৰ ফলত হোৱা ডি এন এৰ ক্ষতিৰ সন্মুখীন হয়, তেতিয়া PARP-NAD+ ব্যৱস্থাই ক্ষতিগ্ৰস্ত ডি এন এ মেৰামতি কৰি জিন’মিক স্থিৰতা বজাই ৰাখিবলৈ দ্ৰুতভাৱে প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰে। যদি NAD+ ৰ মাত্ৰা অপৰ্যাপ্ত হয়, তেন্তে PARP কাৰ্য্যকলাপ বাধাপ্ৰাপ্ত হয়, যাৰ ফলত DNA মেৰামতিৰ ক্ষমতা হ্ৰাস পায়, জিন'মিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি পায়, আৰু কোষীয় বয়স বৃদ্ধি আৰু ৰোগৰ আৰম্ভণি ত্বৰান্বিত হয়।
৩) প্ৰটিনৰ অনুবাদৰ পিছৰ পৰিৱৰ্তন: NAD+ এ চিৰ্টুইন পৰিয়ালৰ প্ৰটিনৰ অনুঘটকীয় বিক্ৰিয়াতো অংশগ্ৰহণ কৰে। ছাৰ্টুইন হৈছে NAD+-নিৰ্ভৰশীল ডিএচিটাইলেজৰ এটা শ্ৰেণী যিয়ে প্ৰটিনৰ ওপৰত থকা লাইচিনৰ অৱশিষ্টৰ পৰা এচিটাইলৰ পৰিৱৰ্তন আঁতৰাব পাৰে। এই ডিএচিটাইলেচন পৰিৱৰ্তনে অসংখ্য প্ৰটিনৰ কাৰ্য্যকলাপ, স্থিৰতা আৰু উপকোষীয় স্থানীয়কৰণ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে, যাৰ ফলত কোষীয় বিপাকীয় ক্ৰিয়া, চাপৰ প্ৰতিক্ৰিয়া, বয়স বৃদ্ধি আৰু অন্যান্য শাৰীৰিক প্ৰক্ৰিয়াক প্ৰভাৱিত কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, SIRT1 এ ডিএচিটাইলেচন পৰিৱৰ্তনৰ জৰিয়তে p53 আৰু FOXOৰ দৰে ট্ৰান্সক্ৰিপচন ফ্যাক্টৰৰ কাৰ্য্যকলাপ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত কোষ চক্ৰ, এপ’প্টোছিছ আৰু এন্টিঅক্সিডেন্ট চাপ প্ৰক্ৰিয়াক প্ৰভাৱিত কৰিব পাৰে। যেতিয়া কোষবোৰ মানসিক চাপৰ সন্মুখীন হয়, তেতিয়া SIRT1 এ NAD+ গ্ৰহণ কৰি p53 ডিএচিটাইলেট কৰে, যাৰ ফলত p53 ৰ ট্ৰান্সক্ৰিপচনেল কাৰ্য্যকলাপ বাধা দিয়ে, এপ’প্টোছিছৰ সংঘটন হ্ৰাস কৰে আৰু কোষীয় জীয়াই থকাৰ ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰে।
বয়স বৃদ্ধিৰ সময়ত NAD+ৰ মাত্ৰাৰ পৰিৱৰ্তন
অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে বয়সৰ লগে লগে শৰীৰৰ একাধিক কলা আৰু কোষত NAD+ৰ মাত্ৰা ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস পায়। স্তন্যপায়ী, নেমাটোড, আৰু ফলৰ মাখিকে ধৰি বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ এই হ্ৰাস পোৱা গৈছে, যাৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে বয়স বৃদ্ধিৰ প্ৰক্ৰিয়াত NAD+ৰ মাত্ৰা হ্ৰাস পোৱাটো এটা সংৰক্ষিত পৰিঘটনা হ’ব পাৰে।
১) কলা-নিৰ্দিষ্ট পৰিৱৰ্তন: বয়সৰ লগে লগে NAD+ ৰ মাত্ৰা হ্ৰাস পোৱাৰ পৰিসৰ আৰু ব্যৱস্থা বিভিন্ন কলাত ভিন্ন হ’ব পাৰে। কংকালৰ পেশীত বয়স বৃদ্ধিৰ লগে লগে NAD+ জৈৱসংশ্লেষণ পথত থকা মূল এনজাইমৰ কাৰ্য্যকলাপ হ্ৰাস পায়, যাৰ ফলত NAD+ সংশ্লেষণ হ্ৰাস পায়। CD38ৰ দৰে NAD+ গ্ৰহণকাৰী এনজাইমৰ প্ৰকাশ আৰু কাৰ্য্যকলাপ বৃদ্ধি পায়, NAD+ৰ অৱক্ষয় ত্বৰান্বিত কৰে আৰু শেষত কংকালৰ পেশীত NAD+ৰ মাত্ৰা যথেষ্ট হ্ৰাস পায়। যকৃতত সংশ্লেষণ আৰু অৱক্ষয় পথৰ পূৰ্বে উল্লেখ কৰা পৰিৱৰ্তনৰ উপৰিও বয়স বৃদ্ধিয়ে NAD+ পৰিবহণ প্ৰক্ৰিয়াতো প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে, যাৰ ফলত আন্তঃকোষীয় NAD+ বিতৰণৰ ভাৰসাম্যহীনতা আহি পৰে আৰু ইয়াৰ ফলপ্ৰসূ ঘনত্ব আৰু অধিক হ্ৰাস পায়।
২) বয়সৰ লগত জড়িত ৰোগৰ সৈতে সম্পৰ্ক: NAD+ৰ মাত্ৰা হ্ৰাস পোৱাটো বয়সৰ লগত জড়িত বিভিন্ন ৰোগৰ আৰম্ভণি আৰু অগ্ৰগতিৰ লগত ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত। হৃদযন্ত্ৰৰ ৰোগত বয়স বৃদ্ধিৰ ফলত হোৱা মায়োকাৰ্ডিয়াল কোষৰ NAD+ৰ মাত্ৰা হ্ৰাস পালে শক্তি বিপাকীয় ক্ৰিয়াৰ বিকাৰ, অক্সিডেটিভ চাপ বৃদ্ধি, আৰু মায়োকাৰ্ডিয়াল কোষৰ এপ’প্টোছিছৰ সৃষ্টি হয়, যাৰ ফলত হৃদযন্ত্ৰৰ বিসংগতিৰ সৃষ্টি হয়। এলঝেইমাৰ ৰোগ আৰু পাৰ্কিনছন ৰোগৰ দৰে স্নায়ুৰ অৱক্ষয়ী ৰোগত স্নায়ুকোষীয় NAD+ৰ মাত্ৰা হ্ৰাস পালে ডি এন এ মেৰামতি আৰু প্ৰটিনৰ হোমিঅ’ষ্টেছিছত প্ৰভাৱ পৰে, যাৰ ফলত স্নায়ুৰ বিষাক্ত প্ৰটিনৰ একত্ৰীকৰণ আৰু স্নায়ুকোষৰ মৃত্যু হয়। ডায়েবেটিছৰ দৰে বিপাকীয় ৰোগবোৰো NAD+ৰ মাত্ৰা হ্ৰাসৰ সৈতে জড়িত, কিয়নো NAD+ৰ অভাৱে ইনচুলিন নিঃসৰণ আৰু ইনচুলিনৰ সংবেদনশীলতাত ব্যাঘাত জন্মায়, যাৰ ফলত তেজৰ গ্লুক’জৰ অস্বাভাৱিক নিয়ন্ত্ৰণ হয়।
যিবোৰ ব্যৱস্থাৰ দ্বাৰা NAD+ৰ মাত্ৰা হ্ৰাস পালে বাৰ্ধক্য বৃদ্ধি পায়
১/ **শক্তি বিপাকীয় বিকাৰ**: কোষীয় শক্তি বিপাকীয় ক্ৰিয়াত NAD+ য়ে মূল ভূমিকা পালন কৰে। বয়স বৃদ্ধিৰ লগে লগে NAD+ ৰ মাত্ৰা হ্ৰাস পালে শক্তি বিপাকীয় ক্ৰিয়াৰ পথ বিকল হৈ পৰে আৰু ATP উৎপাদন হ্ৰাস পায়। ই কেৱল স্বাভাৱিক কোষীয় শাৰীৰিক কাৰ্য্যকলাপত প্ৰভাৱ পেলোৱাই নহয়, ক্ষতিপূৰণমূলক সঁহাৰিৰ শৃংখলাও সূচনা কৰে, যেনে অত্যধিক মাইট’কণ্ড্ৰিয়াৰ প্ৰসাৰ আৰু কাৰ্য্যকৰী অস্বাভাৱিকতা। মাইট’কণ্ড্ৰিয়া হৈছে কোষীয় শক্তিকেন্দ্ৰ; যেতিয়া NAD+ অপৰ্যাপ্ত হয়, মাইট'কণ্ড্ৰিয়াল শ্বাস-প্ৰশ্বাস শৃংখলৰ কাৰ্য্যক্ষমতা বিকল হয়, যাৰ ফলত ইলেক্ট্ৰন পৰিবহণৰ সময়ত প্ৰতিক্ৰিয়াশীল অক্সিজেন প্ৰজাতি (ROS)ৰ উৎপাদন বৃদ্ধি পায়। অত্যধিক ROS এ মাইট’কণ্ড্ৰিয়াৰ ডি এন এ, প্ৰ’টিন আৰু লিপিডক আক্ৰমণ কৰি মাইট’কণ্ড্ৰিয়াৰ গঠন আৰু কাৰ্য্যকলাপ আৰু অধিক বিঘ্নিত কৰি কোষৰ বয়স বৃদ্ধি ত্বৰান্বিত কৰা এক দুষ্ট চক্ৰৰ সৃষ্টি কৰে।
চিত্ৰ ২ বয়স বৃদ্ধিয়ে NAD বিপাকীয় ক্ৰিয়াত কেনে প্ৰভাৱ পেলায় তাৰ প্ৰস্তাৱিত ব্যৱস্থা। বয়স বৃদ্ধিয়ে NAD সংশ্লেষণ আৰু অৱক্ষয়ৰ মাজৰ ভাৰসাম্য বিঘ্নিত কৰে, যাৰ ফলত বিভিন্ন কলাত NADৰ মাত্ৰা হ্ৰাস পায়।
২) ডি এন এৰ ক্ষতিৰ সঞ্চয়: PARP ৰ বাবে ছাবষ্ট্ৰেট হিচাপে NAD+ ৰ মাত্ৰা হ্ৰাসে ডি এন এ মেৰামতিৰ ক্ষমতা দুৰ্বল কৰে। যেতিয়া ডি এন এৰ ক্ষতি সময়মতে ফলপ্ৰসূভাৱে মেৰামতি কৰিব নোৱাৰি, তেতিয়া ই জিন’মিক অস্থিৰতাৰ সৃষ্টি কৰে, বৃহৎ সংখ্যক মিউটেচন আৰু ক্ৰম’জমৰ অস্বাভাৱিকতা জমা হয়। এই জিনীয় ক্ষতিই স্বাভাৱিক কোষীয় শাৰীৰিক কাৰ্য্যকলাপত বাধা দিয়ে, কোষৰ প্ৰসাৰ, পাৰ্থক্য আৰু এপ’প্টোছিছত প্ৰভাৱ পেলায়, যাৰ ফলত কোষীয় বয়স বৃদ্ধি পায়। ডি এন এৰ ক্ষতিই কোষৰ ভিতৰত বাৰ্ধক্য সম্পৰ্কীয় সংকেত পথ যেনে p53-p21 আৰু p16INK4a-Rb পথকো সক্ৰিয় কৰে, যাৰ ফলত কোষীয় বাৰ্ধক্যৰ সংঘটন আৰু অধিক প্ৰৰোচিত হয়।
৩) চেনেচেন্স-সম্পৰ্কীয় সংকেত পথৰ ডিছৰেগুলেচন: NAD+-নিৰ্ভৰশীল চিৰ্টুইন পৰিয়ালৰ প্ৰটিনে চেনেচেন্স-সম্পৰ্কীয় সংকেত পথ নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। NAD+ ৰ মাত্ৰা হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে চাৰ্টুইনৰ কাৰ্য্যকলাপ বাধাপ্ৰাপ্ত হয়, যাৰ ফলত তলৰ লক্ষ্য প্ৰটিনৰ ডিএচিটাইলেচন পৰিৱৰ্তন হ্ৰাস পায়। SIRT1 কাৰ্য্যকলাপ হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত p53 অতি এচিটাইলেটেড অৱস্থাত থাকে, যাৰ ফলত p53 ৰ ট্ৰান্সক্ৰিপচনেল কাৰ্য্যকলাপ বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত কোষ চক্ৰ বন্ধ আৰু এপ'প্টোছিছ হয়; একে সময়তে, SIRT1 দ্বাৰা FOXO ট্ৰান্সক্ৰিপচন ফ্যাক্টৰৰ দুৰ্বল ডিএচিটাইলেচনে কোষৰ এন্টিঅক্সিডেন্ট চাপ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা আৰু বিপাকীয় নিয়ন্ত্ৰণত প্ৰভাৱ পেলায়। ইয়াৰ উপৰিও, অন্যান্য sirtuin পৰিয়ালৰ সদস্য যেনে SIRT3 আৰু SIRT6 ৰ কাৰ্য্যকলাপৰ পৰিৱৰ্তনেও মাইট'কণ্ড্ৰিয়াৰ কাৰ্য্য, জিন'মিক স্থিৰতা আৰু প্ৰদাহজনিত প্ৰতিক্ৰিয়াত প্ৰভাৱ পেলায়, সামূহিকভাৱে কোষীয় বয়স বৃদ্ধিৰ অগ্ৰগতিৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।
NAD+ ৰ মাত্ৰা বৃদ্ধিৰ বাবে বয়স বৃদ্ধি বিৰোধী কৌশল
NAD+ ৰ মাত্ৰা হ্ৰাস আৰু বয়স বৃদ্ধিৰ মাজৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্কক লক্ষ্য কৰিলে NAD+ ৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি কৰি বয়স বৃদ্ধিত বিলম্ব কৰাৰ কৌশল গৱেষণাৰ হটস্পটত পৰিণত হৈছে।
১) NAD+ পূৰ্বসূৰীৰ পৰিপূৰক: NAD+ পূৰ্বসূৰী পৰিপূৰক কৰাটো NAD+ ৰ মাত্ৰা বৃদ্ধিৰ এটা সাধাৰণ পদ্ধতি। সাধাৰণ NAD+ পূৰ্বসূৰীসমূহৰ ভিতৰত নিকোটিনামাইড (NAM), নিকোটিনামাইড মনোনিউক্লিঅ’টাইড (NMN), আৰু নিকোটিনামাইড ৰাইব’চাইড (NR) আদি অন্তৰ্ভুক্ত। এই পূৰ্বসূৰীবোৰ কোষৰ ভিতৰত নিৰ্দিষ্ট বিপাকীয় পথৰ জৰিয়তে NAD+ লৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি, যাৰ ফলত ইয়াৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি পায়।
নিকোটিনামাইড (NAM): NAM হৈছে ভিটামিন বি ৩ৰ এটা প্ৰকাৰ যিটো নিকোটিনামাইড ফছফ’ৰাইব’চাইলট্ৰেন্সফেৰেজ (NAMPT)ৰ ক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে নিকোটিনামাইড মনোনিউক্লিঅ’টাইড (NMN)লৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি, যিটো তাৰ পিছত NAD+ সংশ্লেষণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উচ্চ মাত্ৰাৰ NAM পৰিপূৰকে NAMPT কাৰ্য্যকলাপক প্ৰতিক্ৰিয়াত বাধা দিব পাৰে, যাৰ ফলত ইয়াৰ NAD+ৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি কৰাৰ ক্ষমতা সীমিত হয়। দীৰ্ঘদিনীয়া উচ্চ মাত্ৰাৰ NAM ব্যৱহাৰে ছালৰ ৰঙা পৰাৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে, কিন্তু উপযুক্ত মাত্ৰাত NAM এ ফলপ্ৰসূভাৱে আন্তঃকোষীয় NAD+ৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে, শক্তি বিপাকীয় ক্ৰিয়া উন্নত কৰিব পাৰে, আৰু DNA মেৰামতিৰ কাৰ্য্য বৃদ্ধি কৰিব পাৰে।
নিকোটিনামাইড মনোনিউক্লিঅ’টাইড (NMN): NMN হৈছে NAD+ জৈৱসংশ্লেষণ পথৰ প্ৰত্যক্ষ পূৰ্বসূৰী। অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে মৌখিক এন এম এন দ্ৰুতভাৱে শোষিত হৈ এন এ ডি+লৈ ৰূপান্তৰিত হয়, যাৰ ফলত বিভিন্ন কলাত এন এ ডি+ৰ মাত্ৰা ফলপ্ৰসূভাৱে বৃদ্ধি পায়। পশুৰ পৰীক্ষাত এন এম এন পৰিপূৰক হিচাপে বয়সৰ লগত জড়িত বিপাকীয় বিকাৰ, হৃদযন্ত্ৰৰ বিসংগতি, আৰু স্নায়ুৰ অৱক্ষয়ী ৰোগত যথেষ্ট উন্নতি হোৱা দেখা গৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে, বয়সীয়াল এন্দুৰত এনএমএন পৰিপূৰকে গতিশীল ক্ষমতা উন্নত কৰে, ইনচুলিনৰ সংবেদনশীলতা বৃদ্ধি কৰে, হৃদযন্ত্ৰৰ বয়সৰ লগত জড়িত ৰোগজনিত পৰিৱৰ্তন হ্ৰাস কৰে আৰু জ্ঞানমূলক কাৰ্য্যকলাপ বৃদ্ধি কৰে। ইয়াৰ উপৰিও এন এম এন এ মাইট’কণ্ড্ৰিয়াৰ জৈৱজন্মক প্ৰসাৰিত কৰা, মাইট’কণ্ড্ৰিয়াৰ কাৰ্য্য বৃদ্ধি কৰা আৰু অক্সিডেটিভ চাপৰ ফলত হোৱা ক্ষতি হ্ৰাস কৰা দেখা গৈছে।
নিকোটিনামাইড ৰাইব’চাইড (NR): NR হৈছে আন এটা ফলপ্ৰসূ NAD+ পূৰ্বসূৰী যিটো নিকোটিনামাইড ৰাইব’চাইড কাইনেজ (NRK) দ্বাৰা ফছফৰাইলেচনৰ জৰিয়তে NMN লৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি, যিটো তাৰ পিছত NAD+ সংশ্লেষণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এন এম এনৰ দৰেই এন আৰ ৰ সৈতে পৰিপূৰক হিচাপে গ্ৰহণ কৰিলে আন্তঃকোষীয় এন এ ডি+ৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি পাব পাৰে, বিপাকীয় কাৰ্য্য উন্নত কৰিব পাৰে আৰু বয়স বৃদ্ধিত বিলম্ব ঘটাব পাৰে। বয়সীয়াল এন্দুৰত এন আৰ পৰিপূৰকে বিপাকীয় আৰু চাপৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ পথ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিব পাৰে, চাৰ্কেডিয়ান ঘড়ী জিন BMAL1 ৰ ক্ৰ’মেটিন-বান্ধি ৰখা ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে, মাইট’কণ্ড্ৰিয়াৰ শ্বাস-প্ৰশ্বাসৰ ছন্দ আৰু চাৰ্কেডিয়ান কাৰ্য্যকলাপ পুনৰুদ্ধাৰ কৰিব পাৰে আৰু বয়সীয়াল এন্দুৰৰ শাৰীৰিক অৱস্থা আংশিকভাৱে কনিষ্ঠ এন্দুৰৰ অৱস্থালৈ ঘূৰাই আনিব পাৰে।
চিত্ৰ ৩ NAD+ উদ্ধাৰ পথ আৰু নিকোটিনামাইড ৰাইব'চাইড (NR) NAD+ লৈ ৰূপান্তৰ দেখুওৱা মডেল।
২) NAD+ বিপাকীয় এনজাইমৰ নিয়ন্ত্ৰণ:
NAD+ চিনথেজ সক্ৰিয়কৰণ: NAD+ জৈৱসংশ্লেষণ পথত NAMPT হৈছে হাৰ সীমিত কৰা এনজাইম, আৰু বৃদ্ধি পোৱা কাৰ্য্যকলাপে NAD+ সংশ্লেষণক প্ৰসাৰিত কৰিব পাৰে। কিছুমান প্ৰাকৃতিক যৌগ যেনে ৰেচভেৰাট্ৰল আৰু এপিজেনিনে NAMPT সক্ৰিয় কৰা দেখা গৈছে, যাৰ ফলত NAD+ উৎপাদন বৃদ্ধি পায়। ৰেচভেৰাট্ৰল হৈছে আঙুৰৰ ছাল, ৰেড ৱাইন আৰু অন্যান্য উদ্ভিদত পোৱা পলিফেনলিক যৌগ। ই পৰোক্ষভাৱে SIRT1-PGC-1α সংকেত পথ সক্ৰিয় কৰি NAMPT প্ৰকাশক উৰ্ধ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত NAD+ৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি পায়। ৰেচভেৰাট্ৰল চিকিৎসাই শক্তি বিপাকীয় ক্ৰিয়া উন্নত কৰে, অক্সিডেটিভ চাপৰ ক্ষতি হ্ৰাস কৰে আৰু বয়সীয়াল এন্দুৰৰ আয়ুস বৃদ্ধি কৰে।
NAD+ গ্ৰহণ কৰা এনজাইমসমূহক বাধা দিয়া: CD38 হৈছে এটা প্ৰধান NAD+ গ্ৰহণকাৰী এনজাইম যাৰ প্ৰকাশ আৰু কাৰ্য্যকলাপ বয়সৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত NAD+ ৰ অৱক্ষয় ত্বৰান্বিত হয়। CD38 কাৰ্য্যকলাপ বাধা দিলে NAD+ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পায় আৰু আন্তঃকোষীয় NAD+ মাত্ৰা বজাই ৰাখে। কিছুমান সৰু অণুৰ যৌগ যেনে ৭৮c আৰু এপিজেনিনে চিডি৩৮ৰ কাৰ্য্যকলাপক বাধা দিয়াৰ কথা কোৱা হৈছে। চিডি৩৮ ইনহিবিটাৰ ব্যৱহাৰ কৰিলে NAD+ৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি পাব পাৰি আৰু বয়সৰ লগত জড়িত শাৰীৰিক বিসংগতিৰ উন্নতি হ’ব পাৰে, যেনে হৃদযন্ত্ৰৰ কাৰ্য্যক্ষমতা বৃদ্ধি আৰু বিপাকীয় বিকাৰ উন্নত কৰা।
৩) জীৱনশৈলীৰ হস্তক্ষেপ: জীৱনশৈলীৰ কাৰকে NAD+ ৰ মাত্ৰাকো যথেষ্ট প্ৰভাৱিত কৰে।
ব্যায়াম: নিয়মিত ব্যায়ামে NAD+ জৈৱসংশ্লেষণ পথক উদ্দীপিত কৰে আৰু NAD+ৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি কৰে। এৰোবিক ব্যায়াম আৰু শক্তি প্ৰশিক্ষণ দুয়োটাই কংকালৰ পেশীত NAMPTৰ প্ৰকাশ আৰু কাৰ্য্যকলাপ বৃদ্ধি কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত NAD+ সংশ্লেষণ বৃদ্ধি পায়। ব্যায়ামে NAD+ বিপাকীয় ক্ৰিয়া সম্পৰ্কীয় জিনৰ প্ৰকাশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে, মাইট’কণ্ড্ৰিয়াৰ কাৰ্য্যকলাপ উন্নত কৰিব পাৰে, আৰু কোষীয় এন্টিঅক্সিডেন্ট ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে। বৃদ্ধ জনসংখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত মধ্যমীয়া ব্যায়ামে পেশীত NAD+ৰ পৰিমাণ ফলপ্ৰসূভাৱে বৃদ্ধি কৰিব পাৰে, পেশীৰ শক্তি আৰু মটৰ কাৰ্য্যক্ষমতা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে, আৰু বয়স বৃদ্ধিৰ প্ৰক্ৰিয়াটো লেহেমীয়া কৰিব পাৰে।
খাদ্যৰ নিষেধাজ্ঞা: খাদ্যৰ নিষেধাজ্ঞা, যেনে কেলৰি নিষেধাজ্ঞা (CR) আৰু মাজে মাজে উপবাস (IF) বাৰ্ধক্য লেহেমীয়া কৰাৰ বাবে ফলপ্ৰসূ কৌশল হিচাপে বহুলভাৱে স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত। এই খাদ্যৰ আৰ্হিবোৰে NAD+ বিপাকীয় ক্ৰিয়া নিয়ন্ত্ৰণ কৰি নিজৰ বয়স বৃদ্ধি বিৰোধী প্ৰভাৱ প্ৰয়োগ কৰে। চি আৰ আৰু আই এফে ছাৰ্টুইন পৰিয়ালৰ প্ৰটিন যেনে SIRT1 সক্ৰিয় কৰে, NAD+ সংশ্লেষণ আৰু ব্যৱহাৰক প্ৰসাৰিত কৰে। খাদ্যৰ নিষেধাজ্ঞাই অক্সিডেটিভ চাপ হ্ৰাস কৰিব পাৰে, বিপাকীয় কাৰ্য্য উন্নত কৰিব পাৰে, বয়সৰ লগত জড়িত ৰোগৰ সম্ভাৱনাও হ্ৰাস কৰিব পাৰে। পশুৰ পৰীক্ষাত দীৰ্ঘম্যাদী কেলৰিৰ নিষেধাজ্ঞাই NAD+ৰ মাত্ৰা যথেষ্ট বৃদ্ধি কৰিব পাৰে আৰু একাধিক প্ৰজাতিৰ আয়ুস বৃদ্ধি কৰিব পাৰে।
NAD+ স্তৰ বৃদ্ধিৰ বয়স বৃদ্ধি বিৰোধী প্ৰভাৱ
১) পশুৰ পৰীক্ষাত বয়স বৃদ্ধি বিৰোধী প্ৰভাৱ: বহুতো পশুৰ পৰীক্ষাই নিশ্চিত কৰিছে যে NAD+ৰ মাত্ৰা বৃদ্ধিয়ে বয়স বৃদ্ধিৰ প্ৰক্ৰিয়াটো যথেষ্ট লেহেমীয়া কৰিব পাৰে আৰু বয়সৰ লগত জড়িত শাৰীৰিক অক্ষমতা উন্নত কৰিব পাৰে।
উন্নত বিপাকীয় কাৰ্য্য: বয়সীয়াল এন্দুৰত এন এম এন বা এন আৰৰ পৰিপূৰক হিচাপে ইনচুলিনৰ সংবেদনশীলতা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে, তেজৰ গ্লুক’জৰ মাত্ৰা নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে আৰু লিপিড বিপাকীয় ক্ৰিয়াৰ বিকাৰ উন্নত কৰিব পাৰে। NAD+ প্ৰিকাৰচৰ পৰিপূৰকে এডিপ’জ কলাত ফেটি এচিডৰ অক্সিডেচন বৃদ্ধি কৰিব পাৰে, চৰ্বি জমা হোৱা হ্ৰাস কৰিব পাৰে, আৰু মেদবহুলতাৰ লগত জড়িত ৰোগৰ সম্ভাৱনা কম কৰিব পাৰে। NAD+ ৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি কৰিলে যকৃতৰ বিপাকীয় কাৰ্য্যও উন্নত হ’ব পাৰে, ঔষধ আৰু বিষাক্ত পদাৰ্থৰ বাবে যকৃতৰ বিষমুক্তকৰণ ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰিব পাৰি, আৰু যকৃতৰ শাৰীৰিক কাৰ্য্যকলাপ স্বাভাৱিক বজাই ৰাখিব পাৰি।
হৃদযন্ত্ৰৰ কাৰ্য্য সুৰক্ষা: বয়স বৃদ্ধিৰ সময়ত হৃদযন্ত্ৰৰ তন্ত্ৰত গাঁথনিগত আৰু কাৰ্য্যকৰী পৰিৱৰ্তন ঘটে, যেনে মায়োকাৰ্ডিয়াল হাইপাৰট্ৰফি আৰু ৰক্তবাহী নলীৰ স্থিতিস্থাপকতা হ্ৰাস। NAD+ পূৰ্বসূৰীৰ সৈতে পৰিপূৰক হিচাপে গ্ৰহণ কৰিলে হৃদযন্ত্ৰৰ সংকোচন আৰু শিথিলতা কাৰ্য্য উন্নত হ'ব পাৰে, মায়োকাৰ্ডিয়াল ফাইব্ৰ'ছিছ হ্ৰাস পাব পাৰে, আৰু অক্সিডেটিভ চাপৰ ক্ষতি হ্ৰাস কৰিব পাৰে। প্ৰাণীৰ আৰ্হিত এন এম এন বা এন আৰ ৰ পৰিপূৰক হিচাপে গ্ৰহণ কৰিলে ৰক্তচাপ হ্ৰাস পায়, ভেছকুলাৰ এণ্ডোথেলিয়াল কাৰ্য্য উন্নত হয় আৰু হৃদযন্ত্ৰৰ ৰোগৰ সম্ভাৱনা হ্ৰাস পায়। মায়োকাৰ্ডিয়াল ইনফাৰ্কচন মডেলত NAD+ৰ মাত্ৰা বৃদ্ধিয়ে মায়োকাৰ্ডিয়াল কোষৰ জীয়াই থকা আৰু মেৰামতি কৰাত সহায় কৰিব পাৰে, ইনফাৰ্কচনৰ আকাৰ হ্ৰাস কৰিব পাৰে আৰু হৃদযন্ত্ৰৰ কাৰ্য্যক্ষমতা উন্নত কৰিব পাৰে।
স্নায়ুৰক্ষামূলক প্ৰভাৱ: স্নায়ুৰ অৱক্ষয়ী ৰোগৰ মডেলত NAD+ৰ মাত্ৰা বৃদ্ধিয়ে উল্লেখযোগ্য স্নায়ুৰক্ষামূলক প্ৰভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰে। অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে এন এম এন বা এন আৰৰ সৈতে পৰিপূৰক হিচাপে গ্ৰহণ কৰিলে জ্ঞানমূলক কাৰ্য্যক্ষমতা উন্নত হ’ব পাৰে, স্নায়ুৰ প্ৰদাহ হ্ৰাস পাব পাৰে আৰু স্নায়ুবিষাক্ত প্ৰ’টিনৰ একত্ৰীকৰণ হ্ৰাস পাব পাৰে। এলঝেইমাৰ ৰোগৰ মাউছ মডেলত NAD+ পূৰ্বসূৰীৰ সৈতে পৰিপূৰক হিচাপে গ্ৰহণ কৰিলে β-এমাইল’ইড উৎপাদন হ্ৰাস পাব পাৰি, টাউ প্ৰটিনৰ অত্যধিক ফছফৰাইলেচন ৰোধ কৰিব পাৰি, নিউৰনক ক্ষতিৰ পৰা ৰক্ষা কৰিব পাৰি আৰু তাৰ ফলত শিক্ষণ আৰু স্মৃতিশক্তি ক্ষমতা উন্নত হ’ব পাৰে।
বৰ্ধিত আয়ুস: বিভিন্ন আৰ্হি জীৱত NAD+ৰ মাত্ৰা বৃদ্ধিয়ে আয়ুস বৃদ্ধি কৰা দেখা গৈছে। নেমাটোড আৰু ফলৰ মাখিত জেনেটিক মেনিপুলেচন বা NAD+ পূৰ্বসূৰীৰ সৈতে পৰিপূৰক হিচাপে NAD+ৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি কৰিলে ইহঁতৰ আয়ুস যথেষ্ট বৃদ্ধি পাব পাৰে। মাউছৰ পৰীক্ষাত এনএমএন বা এনআৰৰ দীৰ্ঘম্যাদী পৰিপূৰকেও বৰ্ধিত আয়ুসৰ দিশত ধাৰা দেখুৱাইছিল যদিও এই প্ৰভাৱ বিভিন্ন অধ্যয়নত ভিন্ন হ'ব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে এই তথ্যসমূহে জীৱনকালত NAD+ৰ মাত্ৰা বৃদ্ধিৰ ইতিবাচক প্ৰভাৱৰ ইংগিত দিয়ে।
উপসংহাৰ
কোষৰ ভিতৰত এটা অপৰিহাৰ্য সহ-এনজাইম হিচাপে NAD+ এ শক্তি বিপাকীয় ক্ৰিয়া, ডি এন এ মেৰামতি, আৰু প্ৰটিনৰ অনুবাদৰ পিছৰ পৰিৱৰ্তন আদি মূল শাৰীৰিক প্ৰক্ৰিয়াত অপৰিহাৰ্য ভূমিকা পালন কৰে। বয়স বৃদ্ধিৰ লগে লগে NAD+ৰ মাত্ৰা হ্ৰাস পোৱাটো বাৰ্ধক্য প্ৰক্ৰিয়া আৰু বয়সৰ লগত জড়িত বিভিন্ন ৰোগৰ আৰম্ভণি আৰু অগ্ৰগতিৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত। NAD+ৰ মাত্ৰা বৃদ্ধিৰ কৌশল, যেনে NAD+ পূৰ্বসূৰীৰ পৰিপূৰক, NAD+ বিপাকীয় এনজাইম নিয়ন্ত্ৰণ কৰা, আৰু জীৱনশৈলীৰ হস্তক্ষেপে পশুৰ পৰীক্ষাত উল্লেখযোগ্য বয়স বৃদ্ধি বিৰোধী প্ৰভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিছে, য'ত বিপাকীয় কাৰ্য্যৰ উন্নতি, হৃদযন্ত্ৰ আৰু স্নায়ুতন্ত্ৰৰ সুৰক্ষা, আৰু আয়ুস বৃদ্ধি আদি অন্তৰ্ভুক্ত।
উৎসসমূহ
[1] চুবানাভা এছ, ট্ৰিবাক জে টি. নিয়মিত ব্যায়ামে কংকালৰ পেশীৰ এন এ ডিৰ পৰিমাণ বাৰ্ধক্যৰ সৈতে জড়িত হ্ৰাসৰ পৰা ফলপ্ৰসূভাৱে সুৰক্ষা দিয়ে[J]। পৰীক্ষামূলক জেৰণ্ট’লজী, ২০২৩,১৭৩:১১২১০৯.ডিঅ’আই:১০.১০১৬/জে.এক্সজাৰ.২০২৩.১১২১০৯।
[2] সোমা এম, লালাম এছ কে. বয়স বৃদ্ধি, দীৰ্ঘায়ু আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া অৱস্থাৰ চিকিৎসাৰ বাবে ইয়াৰ সম্ভাৱনাত নিকোটিনামাইড মনোনিউক্লিঅ'টাইডৰ (NMN) ভূমিকা[J]। আণৱিক জীৱবিজ্ঞান প্ৰতিবেদন, ২০২২,৪৯(১০):৯৭৩৭-৯৭৪৮.ডিঅ’আই:১০.১০০৭/এছ১১০৩৩-০২২-০৭৪৫৯-১।
[3] কাৰি এ, হোৱাইট ডি, চেন ৱাই. NAD(+) বায়'চিন্থেটিক এনজাইমক লক্ষ্য কৰি সৰু অণু নিয়ন্ত্ৰক[J]। কাৰেণ্ট মেডিচিনেল কেমিষ্ট্ৰি, ২০২২,২৯(১০):১৭১৮-১৭৩৮.ডিঅ’আই:১০.২১৭৪/০৯২৯৮৬৭৩২৮৬৬৬২১০৫৩১১৪৪৬২৯।
[4] ইউয়ান ৱাই, লিয়াং বি, লিউ এক্স, ইত্যাদি। NAD+ক লক্ষ্য কৰি লোৱা: হৃদযন্ত্ৰৰ বয়স বৃদ্ধি কৰাত বিলম্ব কৰাটো এটা সাধাৰণ কৌশল নেকি?[J]। কোষ মৃত্যু আৱিষ্কাৰ, ২০২২,৮। https://api.semanticscholar.org/কৰ্পাছআইডি:২৪৮৩৯৩৪১৮
[5] লেভিন ডি চি, হং এইচ, ৱেইডেমেন বি জে, ইত্যাদি। NAD(+) এ PER2 নিউক্লিয়াৰ ট্ৰেন্সলকেচনৰ জৰিয়তে কাউণ্টাৰ এজিং[J] লৈ চাৰ্কেডিয়ান ৰিপ্ৰগ্ৰেমিং নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। আণৱিক কোষ, ২০২০,৭৮(৫):৮৩৫-৮৪৯.ডিঅ’আই:১০.১০১৬/জে.মলচেল.২০২০.০৪.০১০।
[6] ফাং ই এফ, হাউ ৱাই, লাউট্ৰুপ এছ, ইত্যাদি। NAD(+) বৃদ্ধিয়ে মাইট'ফেজি পুনৰুদ্ধাৰ কৰে আৰু ৱাৰ্নাৰ চিনড্ৰমত ত্বৰান্বিত বয়স বৃদ্ধি সীমিত কৰে[J]। প্ৰকৃতি যোগাযোগ, ২০১৯,১০(১):৫২৮৪.DOI:১০.১০৩৮/s৪১৪৬৭-০১৯-১৩১৭২-৮।
[7] ইয়াকু কে, ওকাবে কে, নাকাগাৱা টি. এন এ ডি বিপাকীয় ক্ৰিয়া: বয়স বৃদ্ধি আৰু দীৰ্ঘায়ুৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰভাৱ[J]। এজিং ৰিচাৰ্চ ৰিভিউ, ২০১৮,৪৭:১-১৭.ডিঅ’আই:১০.১০১৬/জে.আৰ.২০১৮.০৫.০০৬।
[8] চতুৰ্বেদী পি, ত্যাগী এছ চি. NAD(+) : হৃদযন্ত্ৰ আৰু কংকালৰ পেশীৰ পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু বয়স বৃদ্ধিৰ ক্ষেত্ৰত এজন ডাঙৰ খেলুৱৈ[J]। জাৰ্নেল অৱ চেলুলাৰ ফিজিঅ'লজি, ২০১৮,২৩৩(৩):১৮৯৫-১৮৯৬.ডিঅ'আই:১০.১০০২/জেচিপি.২৬০১৪।
কেৱল গৱেষণামূলক ব্যৱহাৰৰ বাবে উপলব্ধ সামগ্ৰী:
