SS31 50ملگم

▎ پێکهاتەی SS-31

▎ توێژینەوەی SS-31

پاشخانی توێژینەوەی SS-31 چییە؟

پاشخانی توێژینەوەکانی SS-31 لە تێگەیشتنێکی قووڵ لە تێکچوونی کارکردنی مایتۆکۆندریال و سنوورەکانی ڕێگا چارەسەرییەکانی ئێستا سەرچاوە دەگرێت. مایتۆکۆندریای گرنگە بۆ چالاکیی و کارکردنی خانەکان و تێکچوونی کارکردنیان پەیوەندی بە سەرهەڵدان و پێشکەوتنی نەخۆشییە جۆراوجۆرەکانەوە هەیە، وەک نەخۆشی گورچیلە، تێکچوونی تێکچوونی دەمارەکان و سستبوونی دڵ. لەم بارودۆخانەدا، نائاسایی لە بایۆجینێسیس، مۆرفۆلۆژی، کارکردن و گۆڕانکارییە داینامیکییەکانی مایتۆکۆندریالدا سەرهەڵدەدەن، کە مایتۆکۆندریای دەکاتە ئامانجێکی چارەسەری گرنگ. هەرچەندە چەندین دەرمانی ئامانجدار لە مایتۆکۆندریال بوونیان هەیە- لەوانەش تەواوکەری NAD+ وەک نیکۆتینامید مۆنۆنۆکلیۆتاید (NMN)، پێکهاتەی پارێزەری ئامانجدارکردنی مایتۆکۆندریال MitoQ، و هاوئەنزیمی دژە ئۆکسێنەر Q10- دەرمانە تەقلیدییەکان ڕووبەڕووی سنووردارکردنی کلینیکی دەبنەوە بەهۆی خراپی وەرگرتنی مایتۆکۆندریال یان ژەهراویبوونی بەرز. لە ئەنجامدا، پێویستییەکی زۆر هەیە بۆ پەرەپێدانی چارەسەری کاریگەرتر و ئامانجدار.

سستبوونی دڵ بەهۆی فشارەوە نوێنەرایەتی یەکێک لە هۆکارە سەرەکییەکانی سستبوونی دڵ دەکات لە ئاستی جیهانیدا، لەگەڵ فیزیۆلۆژیای نەخۆشیەکەی کە پەیوەندییەکی نزیک بە تێکچوونی کارکردنی مایتۆکۆندریال و ڕیشاڵی نێوان ماسولکەکانی دڵەوە هەیە. دیاریکردنی ڕێگا چارەسەرییە کاریگەرەکان بۆ باشترکردنی دەرئەنجامەکانی نەخۆش زۆر گرنگە. لە بەرامبەر ئەم پاشخانەدا، توێژەران SS-31 یان پەرەپێدا، کە دژە ئۆکسێنەرێکی نوێیە کە ئامانجی مایتۆکۆندریالە، بۆ چارەسەرکردنی پێداویستییە چارەسەرییەکان بۆ نەخۆشییە پەیوەندیدارەکان بە تێکچوونی کارکردنی مایتۆکۆندریال. بە تایبەتی کار لەسەر پەردەی ناوەوەی مایتۆکۆندریال دەکات، پێکهاتە و کارکردنی مایتۆکۆندریال جێگیر دەکات لە هەمان کاتدا فشاری ئۆکسجینی کەم دەکاتەوە، کاریگەری لە چەندین مۆدێلی نەخۆشیدا نیشان دەدات.

میکانیزمی کارکردنی SS-31 چییە؟

ڕێکخستنی کارکردنی پەردەی مایتۆکۆندریال

کارلێککردن لەگەڵ کاردیۆلیپین: ئیلامیپرێتاید پەردەی دەرەوەی مایتۆکۆندریال دەبڕێت و بە کاردیۆلیپینەوە دەبەسترێتەوە. کاردیۆلیپین پێکهاتەیەکی سەرەکی فۆسفۆلیپیدە لە پەردەی ناوەوەی مایتۆکۆندریال، ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕێت لە پاراستنی پێکهاتە و کارکردنی مایتۆکۆندریال. لە ڕێگەی ئەم کارلێکە، ئێلامیپریتاید وزەی زیندەیی و مۆرفۆلۆژی مایتۆکۆندریال باشتر دەکات. ئەم پرۆسەیە وەک بەرزبوونەوەی خێرای کارکردنی مایتۆکۆندریال لە خانە بنەڕەتییە فرەتوانا هاندەرەکاندا دەردەکەوێت، بە تایبەتی لە خانەکانی وەرگیراو لە نەخۆشانی تووشبوو بە نیشانەکانی بارت و نەخۆشییە بۆماوەییەکانی تری دڵ و ماسولکەکانی منداڵان ^[1]..

گۆڕینی تایبەتمەندییە فیزیاییەکانی پەردە: لێکۆڵینەوەکانی میچڵ دبلیو ئاماژە بەوە دەکەن کە ئێلامیپریتاید کارلێک لەگەڵ دوو چینە چەورییەکە دەکات، تایبەتمەندییە فیزیاییەکانی پەردەی مایتۆکۆندریال دەگۆڕێت، بەتایبەتی تایبەتمەندییە کارۆستاتیکییەکان لە ڕووکاری پەردەدا. ئەم پێپتیدە دابەش دەبێت بۆ ناوچەی ڕووکاری پەردە بە نزیکایەتی و چڕی بەستنەوە کە ڕاستەوخۆ پەیوەندی بە بارگەی ڕووکارەوە هەیە. لە کاتێکدا کە دوو چینە لامێلارەکە لە چڕیی بەرزی بەستنەوەدا ناسەقامگیر ناکات، گۆڕانکاری تێربوون لە کۆکردنەوەی چەوریدا هاندەدات، بەمەش کاریگەری لەسەر کارکردنی پەردەی مایتۆکۆندریال دەبێت ^[2]..

وێنەی 1 هۆکارەکانی کاریگەری لەسەر دابینکردن و داواکاری وزەی دڵ ^[1].

پاراستنی کۆئەندامی دەمار

بەرزکردنەوەی ئەرکی مەعریفی: لە مۆدێلێکی مشکدا کە بە چەوری پۆلیساکارید (LPS) هێنراوەتەوە بۆ تێکچوونی بیرەوەری، چارەسەری ئێلامیپریتاید تواناکانی فێربوون و بیرەوەری لە مەزەندەی ئاوی مۆریس (MWM) و تاقیکردنەوەکانی ترسی شوێنی مەرجداردا بە شێوەیەکی بەرچاو باشتر کرد. ئەم کاریگەرییە باشترکەرە ڕەنگە پەیوەندی هەبێت بە پاراستنی کارکردنی مایتۆکۆندریال، کەمکردنەوەی فشاری ئۆکسجینی، ڕێکخستنی ڕێڕەوی ئاماژەدانی فاکتەری دەمارە گەشەسەندوو (BDNF) کە لە مێشکەوە وەرگیراوە، و بەرزکردنەوەی ئاڵۆزی پێکهاتەی سیناپسی. چارەسەری LPS بووە هۆی تێکچوونی کارکردنی مایتۆکۆندریال، فشاری ئۆکسجینی، هەوکردن، ئەپۆپتۆزی دەمارەکان، و لەدەستدانی بڕبڕەی پشتی دێندریتی لە هیپۆکامپوسی مشکدا، لە کاتێکدا ئێلامیپرێتاید ئەم برینانەی کەمکردەوە، کە توانای لە ڕێگریکردن لە تێکچوونی کارکردنی دەمارە مەعریفیەکانی دەوروبەری نەشتەرگەری (PND) نیشان دەدات ^[3]..

ڕێگریکردن لە ئەپۆپتۆزی دەمارەکان: لە توێژینەوەکانی برینداربوونی بڕبڕەی پشت (SCI)، ئێلامیپریتاید چاکبوونەوەی کارایی بەرەوپێش دەبات بە سەرکوتکردنی پیرۆپتۆزی، بەرزکردنەوەی ئۆتۆفاژی، و کەمکردنەوەی ڕێگەپێدانی پەردەی لایسوزومی (LMP). ئۆتۆفاژی بەرز دەکاتەوە بە ڕێگریکردن لە فۆسفۆڕیلاسیۆنی cPLA2 لە هەمان کاتدا کەمکردنەوەی پیرۆپتۆزی و LMP. بەم شێوەیە، ئیلامیپرێتاید ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕێت لە چاککردنەوەی برینەکانی دەمارەکان لە ڕێگەی ڕێکخستنی چەندین پرۆسەی خانەیی، کەمکردنەوەی ئەپۆپتۆزی دەمارەکان، و پێشخستنی چاکبوونەوەی کارایی دەمارەکان ^[4]..

وێنە 2 ئیلامیپرێتاید (SS-31) فشاری ئۆکسجینی و وەڵامی هەوکردن کە بەهۆی LPSەوە لە هیپۆکامپوسی مشکدا هێنراوەتەوە لاواز کرد. ئاستی جۆرەکانی ئۆکسجینی کارلێککەر (ROS)، ئاستی مالۆندیالدەهید (MDA) و چالاکییەکانی c سوپەر ئۆکسیدی دیسموتاز (SOD) ^[3]..

بەکارهێنانی SS-31 چین؟

تێکچوونی دەمارەکان

چارەسەری نەخۆشی دەماری بینایی زەبراوی: نەخۆشی دەماری بینایی زەبراوی (TON) دەتوانێت ببێتە هۆی لەدەستدانی بینینی هەمیشەیی بەهۆی زەبر و زەنگی ئۆربیتاڵی بێدەنگ. توێژینەوەکان لێکۆڵینەوەیان لە کاریگەرییە دەمارەکانی SS-31 کردووە کە لەگەڵ ڕێگریکەری فاکتەری نەکرۆزی وەرەم (TNF) etanercept تێکەڵکراوە لەسەر خانەکانی گەنگلۆنی تۆڕەی چاو (RGCs) دوای برینداربوونی دەماری بینین. توێژینەوەکەى Tse BC بە بەکارهێنانی مۆدێلی TON کە بە سۆنەری مشک (SI-TON) دەریخستووە کە دەرزی SS-31 لە ناو پەرداخدا لەگەڵ دەرزی ژێر پێستی ئیتانێرسێپت و SS-31 بە شێوەیەکی بەرچاو مانەوەی RGC بە ڕێژەی 21% زیاد دەکات (p < 0.01) بە بەراورد لەگەڵ چاوە کۆنترۆڵکراوەکانی چارەسەرکراوی خوێی فۆسفات-بافەر (PBS). دەرزی تێکەڵاوی ژێر پێستی ئیتانێرسێپت و SS-31 مانەوەی RGC بە ڕێژەی 11% زیاد کرد (p < 0.05) بە بەراورد لەگەڵ کۆنتڕۆڵەکان؛ دەرزی ژێر پێستی ئیتانێرسێپت بە تەنیا مانەوەی RGC بە ڕێژەی 20% زیاد کرد (p < 0.01) بە بەراورد لەگەڵ کۆنتڕۆڵەکان؛ دەرزی ژێر پێستی SS-31 بە تەنیا مانەوەی RGC بە ڕێژەی 17% زیاد دەکات بە بەراورد لەگەڵ گروپی کۆنترۆڵ (p < 0.01). ئەم دۆزینەوانە ئاماژە بەوە دەکەن کە SS-31 کاریگەری پارێزەر لەسەر RGCs هەیە لە چارەسەرکردنی نەخۆشی دەماری بینایی زەبراوی، بەمەش تیژی بینین لە نەخۆشانی TON باشتر دەکات ^[5]..

باشتربوون لە نەخۆشییە تێکچوونی دەمارەکانی پەیوەست بە α-Synuclein: نەخۆشی پارکینسۆن و نەخۆشییە پەیوەندیدارەکانی سینوکلین پەیوەندییەکی نزیکیان بە تایبەتمەندیەکانی بەستنەوەی پەردە و کۆبوونەوەی α-synuclein هەیە. توێژینەوەکانی ستیفانیاک پشتڕاستی دەکەنەوە کە SS-31 دەتوانێت بە شێوەیەکی وابەستە بە ژەمە دەرمانەکە هەردوو جۆری کێوی و N-کۆتایی ئەسیتولکراوی α-سینوکلین لە کیسە بچووکەکانی تاک چینە بارگاوی نەرێنییەکانەوە بگۆڕێت، کۆبوونەوەی α-سینوکلین کە بەهۆی پەردەەوە هاندەدرێت، و مۆرفۆلۆژی ڕیشاڵییەکەی بگۆڕێت. سەرەڕای ئەوە، SS-31 جێگۆڕکێی سینوکلین لە کیسە بچووکەکانی تاک چینە بارگاوی نەرێنییەکان دەگەڕێنێتەوە، کۆبوونەوەی α-سینوکلین بەهۆی پەردەەوە ناهێڵێت، و مۆرفۆلۆژیای ڕیشاڵییەکەی دەگۆڕێت. سەرەڕای ئەوە، SS-31 دەتوانێت جێگۆڕکێی سینوکلین بگەڕێنێتەوە - لە کیسەی بچووکی یەک میلی بارگەی نەرێنی، کۆبوونەوەی α-SNIP کە بەهۆی پەردە هاندەری پەردەیە، و مۆرفۆلۆژی ڕیشاڵییەکەی بگۆڕێت. سەرەڕای ئەوە، SS-31 تێکچوونی کارکردنی مایتۆکۆندریاڵی لە خانەکانی دەمارە بلاستۆمادا گەڕاندەوە کە بە ئۆلیگۆمێرەکانی α-SNIP چارەسەرکراون و وەرگرتنی خانەیی ئەم ئۆلیگۆمێرانەی بلۆک کرد. ئەم دۆزینەوانە کاریگەرییە پارێزەرە فرەلایەنەکانی SS-31 دەردەخەن لە دژی تێکچوونی کارکردنی مایتۆکۆندریال کە بەهۆی کۆبوونەوەی α-synuclein هێنراوەتەوە، ئەمەش جێگیر دەکات بۆ کەمکردنەوەی نەخۆشییە تێکچوونی دەمارەکانی پەیوەست بە هەڵە تاودان و کۆبوونەوەی α-synuclein ^[6]..

دۆمەینی نەخۆشییەکانی دڵ و خوێنبەرەکان

باشترکردنی کارکردنی مایتۆکۆندریال لە نەخۆشانی سستبوونی دڵدا: گۆڕانکاری نەرێنی مایتۆکۆندریال ناسراوە کە لە نەخۆشانی سستبوونی دڵ (HF)دا هەیە. توێژینەوەکان شانە تازەکانی ژێرپەنجەیی شکستخواردوو و شکست نەهێنراوی دەرەوەی جەستەیان لە منداڵان و گەورەکان بە SS-31 چارەسەر کرد، پێوانەکردنی شلەی ئۆکسجینی مایتۆکۆندریال، چالاکیی ئاڵۆز (C)I و CIV، و چالاکیی بنەمای جێڵی کۆبوونەوەی سوپەرکۆمپلێکس. دۆزینەوەکانی چاتفیڵد دەریدەخەن تێکچوونی کارکردنی مایتۆکۆندریالەکان لە دڵی شکستخواردووی مرۆڤدا. دوای چارەسەرکردنی SS-31، شلەی ئۆکسجینی مایتۆکۆندریال، چالاکیی CI و CIV، و چالاکیی CIV پەیوەست بە کۆبوونەوەی سوپەرکۆمپلێکس بە شێوەیەکی بەرچاو باشتر بوو، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی SS-31 بە شێوەیەکی کاریگەر کارکردنی مایتۆکۆندریال لە دڵە شکستخواردووەکانی مرۆڤدا بەرز دەکاتەوە و دەتوانێت دەستوەردان بکات لە سستبوونی دڵ ^[7]..

چارەسەرکردنی نەخۆشی بارت نەخۆشی ماسولکەکانی دڵ: نەخۆشی بارت نەخۆشییەکی دەگمەنە و ئەگەری کوشندە هەیە کە پەیوەندی بە ئێکسەوە هەیە کە بە مردنی بەرزی کۆرپە و پێشکەوتن بۆ نەخۆشی ماسولکەکانی دڵ لەگەڵ تێکچوونی توندی سیستەمی بەرگری تایبەتمەندە. SS-31 تێتراپێپتیدێکی کاتیۆنی بۆنخۆشە کە لە ئاودا دەتوێتەوە، مایتۆکۆندریال ئامانجدارە کە بە ئاسانی دەچێتە ناوەوە و بە شێوەیەکی کاتی لە پەردەی ناوەوەی مایتۆکۆندریالدا جێگیر دەبێت. تەندروستی خانەکان بەرەوپێش دەبات و فشاری ئۆکسجینی کەم دەکاتەوە لە ڕێگەی بەرزکردنەوەی بەرهەمهێنانی وزە و سەرکوتکردنی دروستبوونی جۆرەکانی ئۆکسجینی کارلێککەری زۆر. توێژینەوەکانی سەبا دەریدەخەن کە SS-31 بە خێرایی وزەی زیندەیی و مۆرفۆلۆژی مایتۆکۆندریال لە خانە بنەڕەتییە فرەتوانا هاندەرەکاندا باشتر دەکات کە لە نەخۆشانی تووشبوو بە نەخۆشی بارت وەرگیراون. زانیارییەکانی مۆدێلی چەندین نەخۆشی ئاماژە بەوە دەکەن کە SS-31 بەڵێن دەدات وەک چارەسەرێکی پۆتانسێل بۆ نەخۆشانی تووشبوو بە نەخۆشی ماسولکەکانی دڵی نیشانەکانی بارت، کە کاریگەرییە بەرچاوەکانی بە تایبەتی لەو کەسانەدا نیشان دەدات کە تووشی نەخۆشی ماسولکەکانی دڵ بوون. لەوانەیە کاریگەرییەکی درێژخایەن لەسەر پێشکەوتنی نەخۆشی ماسولکەکانی دڵ هەبێت لە کاتێکدا کە وردە وردە لە ڕووی پێکهاتەییەوە دووبارە داڕشتنەوەی ژێرپەنجەی چەپی شکستخواردوو لە ئاستی جیهانی، خانەیی و گەردیلەییدا پێچەوانە دەکاتەوە ^[1]. .

دۆمەینی نەخۆشی ماسولکەیی و ئێسک و پروسکی: توانای چارەسەری نیشان دراوە لە نەخۆشی ڕیشاڵەکاندا. توێژینەوەکەی ژانگ ئێکس مۆدێلی نەخۆشی پەستانی سەرەوەی بڕبڕەی پشتی مشکی بەکارهێناوە، کە 126 مشکی (252 ئەندام) دابەشکردووە بۆ شەش گروپی تاقیکاری. ئەنجامەکانی ژانگ ئێکس ئاماژە بەوە دەکەن کە هێزی پچڕانی ڕیشاڵەکان دوای کاریگەری کەمیکردووە بە بەراورد بە ڕیشاڵە تەواوەکان. ئەم کەمبوونەوەیە بەشێکی پێچەوانە بووەوە دوای لابردنی گیرە، چارەسەری SS-31، یان چارەسەری تێکەڵ، لەگەڵ ڕەقبوون کە نەخشێکی هاوشێوەی نیشان دا. شیکاری بافتزانی نمرەی بەرزتری دەستکاریکراوی بۆنار لە گروپی کاریگەریدا دەرخست، لە کاتێکدا چارەسەری تێکەڵاو گۆڕانکارییە مۆرفۆلۆژییەکانی لە ڕیشاڵەکاندا بەشێکی پێچەوانە کردەوە. گروپی کاریگەری کەمبوونەوەی ژمارەی مایتۆکۆندریالەکان و گۆڕانی ڕێکخستن و چڕی کریستایان نیشان دا. دوای لابردنی گیرە و/یان چارەسەرکردنی SS-31، پێکهاتەی مایتۆکۆندریال و بڕی ئاسایی بووەوە، و مۆرفۆلۆژیای کریستا باشتر بوو. چالاکیی سوپەر ئۆکساید دیسموتاز (SOD) دوای کاریگەری کەمی کرد بە بەراورد لەگەڵ کۆنتڕۆڵەکان بەڵام بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد بوو دوای چارەسەرکردن، بە تایبەتی لە گروپی چارەسەری تێکەڵاودا. دەربڕینی جینی پەیوەست بە مایتۆکۆندریای لە گروپی کاریگەریدا کەمیکرد بەڵام دوای چارەسەرکردن سەرکەوتەوە. ئەمە ئەوە نیشان دەدات کە SS-31، وەک پارێزەرێکی مایتۆکۆندریال، کارکردنی مایتۆکۆندریال باشتر دەکات و چاکبوونەوەی ڕیشاڵەکان بەرەوپێش دەبات، لەگەڵ کاریگەری بەرزبوونەوەی کاتێک لەگەڵ لابردنی بەرکەوتنی ژێر ئەکرۆمیا تێکەڵ دەکرێت. توانای چارەسەری ئەرێنی هەیە بۆ نەخۆشی پەستانی سەرەوەی بڕبڕەی پشت [8].

ئەنجام

SS-31 (Elamipretide)، وەک تێتراپێپتیدێکی ئامانجدار بە مایتۆکۆندریال، پاراستنی کارکردنی مایتۆکۆندریال و چاککردنەوەی برینداربوونی فرە سیستەم بەدەست دەهێنێت. بە فۆسفاتیدیلسیرین لە پەردەی ناوەوەی مایتۆکۆندریالدا دەبەسترێتەوە، پێکهاتە و پۆتانسێلی پەردەکە جێگیر دەکات، چالاکیی ئاڵۆزی زنجیرە هەناسەدانەکان بەرز دەکاتەوە بۆ بەرەوپێشبردنی بەرهەمهێنانی ATP، و باشترکردنی میتابۆلیزمی وزەی خانەیی. لە هەمان کاتدا، درووستبوونی جۆرەکانی ئۆکسجینی کارلێککەری زۆر (ROS) سەرکوت دەکات، چالاکیی ئەنزیمەکانی دژە ئۆکسێنەر بەرز دەکاتەوە، و زیانەکانی فشاری ئۆکسجینی کەم دەکاتەوە. سەبارەت بە ڕێکخستنی هەوکردن، چالاککردنی ئینفلامازۆمی NF-κB و NLRP3 ڕێگری دەکات، کە دەردانی فاکتەری لایەنگری هەوکردن کەمدەکاتەوە. ڕێڕەوی ئۆتۆفاژی دەگۆڕێت، ئەپۆپتۆزی سەرکوت دەکات، و هۆمۆستاسیسی مایتۆکۆندریال لە ڕێگەی ڕێڕەوی پەیوەندیدارەوە دەپارێزێت. ئەم کردارانە کاریگەری سودبەخش دەبەخشن لە نەخۆشییەکاندا کە تێکچوونی کارکردنی مایتۆکۆندریالیان تێدایە لە سەرانسەری سیستەمی دڵ و خوێنبەرەکان، دەمار و ماسولکەیی و ئێسکەپەیکەرەکاندا.

دەربارەی نووسەر

ئەو مادانەی سەرەوە هەموویان لەلایەن کۆمپانیای Cocer Peptides لێکۆڵینەوە و دەستکاری و کۆکراونەتەوە.

نووسەری گۆڤاری زانستی

کاترین سی چاتفیڵد توێژەرە لە زانکۆی کۆلۆرادۆ لە قوتابخانەی پزیشکی، سەر بە بەشی پزیشکی منداڵان و پزیشکی/بەشی دڵ. ئەو گرنگی بە دڵی منداڵان و بایۆلۆجی مایتۆکۆندریال دەدات، لێکۆڵینەوە لە میکانیزمەکانی بنەمای کارکردنی دڵ و نەخۆشی دەکات. ئەو بەشدارییەکی بەرفراوانی لەم بوارەدا کردووە لە ڕێگەی بڵاوکراوە و هاوکارییە زانستییەکانەوە، و کارەکانی بە پێشخستنی تێگەیشتن لە فیزیۆلۆژیای دڵ و خوێنبەرەکان و ستراتیژییە چارەسەرییە ئەگەرییەکان ناسراوە. کاترین سی. چاتفیڵد لە ئاماژەی وەرگێڕانەکەدا هاتووە [7].

▎ وەرگێڕانی پەیوەندیدار

[1] سەباح هن. ئیلامیپرێتاید بۆ نەخۆشی ماسولکەکانی دڵی نیشانەکانی بارت: وردە وردە دووبارە بنیاتنانەوەی تۆڕی کارەبای شکستخواردوو. پێداچوونەوەکانی سستبوونی دڵ ٢٠٢٢؛ 27(5): 1911-1923.DOI: 10.1007/s10741-021-10177-8.

[2] میچڵ و، نگ ئی ئەی، تاموچی ج دی، و هاوکارانی. میکانیزمی کارکردنی گۆڕانکارییەکانی چارەسەری مایتۆکۆندریال SS-31 (Elamipretide): کارلێکەکانی پەردە و کاریگەرییەکانی لەسەر کارەبایی ڕووکار. بیۆرکسیڤ 2019. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:202016574.

[3] ژاو و، شو ز، کاو ج، و هاوکارانی. ئیلامیپرێتاید (SS-31) تێکچوونی کارکردنی مایتۆکۆندریال، تێکچوونی سیناپسی و بیرەوەری باشتر دەکات کە بەهۆی چەوری پۆلیساکاریدەوە لە مشکدا هێنراوە. گۆڤاری هەوکردنی دەمارەکان ٢٠١٩؛ 16(1): 230.DOI: 10.1186/s12974-019-1627-9.

[4] ژانگ هـ، چێن ی، لی ف، و هاوکارانی. ئیلامیپرێتاید پیرۆپتۆزی لە بڕبڕەی پشتی برینداردا کەم دەکاتەوە بە ڕێگریکردن لە ڕژانی پەردەی لایسوزۆمی بەهۆی cPLA2. گۆڤاری هەوکردنی دەمارەکان ٢٠٢٣؛ 20(1): 6.DOI: 10.1186/s12974-023-02690-4.

[5] تسێ بی سی، دڤۆریانچیکۆڤا گ، تاو و، و هاوکارانی. چارەسەری ئامانجدار بە مایتۆکۆندریال بە ئیلامیپرێتاید (MTP-131) وەک یارمەتیدەرێک بۆ ڕێگریکردن لە فاکتەری نەکرۆزی وەرەم بۆ نەخۆشی دەماری بینایی زەبراوی لە دۆخی تونددا. توێژینەوەی ئەزموونی چاو ٢٠٢٠؛ 199: 108178.DOI:10.1016/j.exer.2020.108178.

[6] Stefaniak E, Cui B, Sun K, Yan X, Teng X, Ying L. پێپتیدی چارەسەری SS-31 بەستنەوە و کۆبوونەوەی پەردەی $alpha$-Synuclein دەگۆڕێت و تێکچوونی کارکردنی مایتۆکۆندریال دەگەڕێنێتەوە. بیۆرکسیڤ 2024. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:271162443.

[7] چاتفیڵد کەی سی، سپاراگنا جی سی، چاو س، و هاوکارانی. ئیلامیپرێتاید کارکردنی مایتۆکۆندریال لە دڵی مرۆڤی شکستخواردوودا باشتر دەکات. جاک-بنەڕەت بۆ زانستی وەرگێڕان ٢٠١٩؛ 4(2): 147-157.DOI: 10.1016/j.jacbts.2018.12.005.

[8] ژانگ ئێکس، بۆین ئی، ژانگ م، سێتۆ ئێچ ئێچ، دێنگ ئێکس ئێچ، ڕۆدیۆ ئێس ئەی. SS-31 وەک پارێزەری مایتۆکۆندریال لە چارەسەرکردنی نەخۆشی ڕیشاڵی: هەڵسەنگاندن لە مۆدێلی نەخۆشی پەستانی سەرەوەی بڕبڕەی پشتی مشک. گۆڤاری نەشتەرگەری ئێسک و جومگە-بەرگی ئەمریکی ٢٠٢٢؛ 104(21): 1886-1894.DOI: 10.2106/JBJS.21.01449.

هەموو ئەو بابەت و زانیارییە بەرهەمانەی کە لەم ماڵپەڕەدا پێشکەش دەکرێن تەنیا بۆ بڵاوکردنەوەی زانیاری و مەبەستی پەروەردەییە.  

ئەو بەرهەمانەی لەم ماڵپەڕەدا دابینکراون تەنها بۆ لێکۆڵینەوە لە ناو ئامێری پشکنیندا دانراون. توێژینەوەکانی ناو ئامێری پشکنینی دەرەکی (بە لاتینی: *لە شووشەدا*، واتە لە کەلوپەلی شووشەدا) لە دەرەوەی جەستەی مرۆڤ ئەنجام دەدرێت. ئەم بەرهەمانە دەرمان نین، لەلایەن ئیدارەی خۆراک و دەرمانی ئەمریکا (FDA) پەسەند نەکراون و نابێت بۆ ڕێگریکردن، چارەسەرکردن، یان چارەسەرکردنی هیچ حاڵەتێکی پزیشکی، نەخۆشی، یان نەخۆشییەک بەکاربهێنرێن. بەپێی یاسا بە توندی قەدەغەیە کە ئەم بەرهەمانە بە هەر شێوەیەک بێت بخرێتە ناو جەستەی مرۆڤ یان ئاژەڵەوە.