އެސްއެސް31 50އެމްޖީ

▎ އެސްއެސް-31 ސްޓްރަކްޗަރ

▎ އެސްއެސް-31 ރިސާޗް

އެސްއެސް-31 ގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައިތޯ؟

އެސްއެސް-31 ގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑް އުފެދިފައިވަނީ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑިސްފެންޝަން އާއި މިހާރު ހުރި ފަރުވާގެ ގޮތްތަކުގެ ލިމިޓެޝަންތައް ފުންކޮށް ދެނެގަތުމުންނެވެ. މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އަކީ ސެލްތަކުގެ ހަރަކާތްތަކާއި މަސައްކަތްތަކަށް މުހިންމު އެއްޗެއް ކަމަށާއި، އެތަކެތީގެ ޑިސްފެންޝަން ގުޅިފައިވަނީ ކިޑްނީގެ ބަލި، ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ޑިސްއޯޑަރސް، އަދި ހިތް ފެއިލްވުން ފަދަ އެކި ބަލިތައް ފެށުމާއި ކުރިއެރުމާ ކަމަށެވެ. މި ހާލަތްތަކުގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ބަޔޯޖެނެސިސް، މޯރފޮލޮޖީ، ފަންކްޝަން، އަދި ޑައިނަމިކް ބަދަލުތަކުގައި އާދަޔާ ހިލާފު ކަންތައްތަކެއް ކުރިމަތިވެ، މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އަކީ ފަރުވާގެ މުހިންމު އަމާޒަކަށް ވެގެންދެއެވެ. މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް އަށް އަމާޒުކޮށްގެން އުފައްދާ ބައެއް ބޭސްތައް ހުރި ނަމަވެސް- ނިކޮޓިނަމައިޑް މޮނޮނިއުކްލިއޯޓައިޑް (އެންއެމްއެން)، މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް އަށް އަމާޒުކޮށްފައިވާ ޕްރޮޓެކްޓިވް ކޮމްޕައުންޑް މައިޓޯކިއު، އަދި އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް ކޯއެންޒައިމް ކިއު10 ފަދަ އެންއޭޑީ+ ސަޕްލިމެންޓްތައް ހިމެނޭ- ސަގާފީ ބޭސްތަކަށް މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް އަޕްޓޭކް ދަށްވުމުން ނުވަތަ ވިހަ ބޮޑުވުމުން ކްލިނިކަލް ލިމިޓެޝަންތައް ކުރިމަތިވެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، މިއަށްވުރެ ފައިދާހުރި، އަމާޒުކޮށްގެން ފަރުވާތައް އުފެއްދުމުގެ ވަރަށް ބޮޑު ބޭނުންތެރިކަމެއް އެބައޮތެވެ.

ސްޓްރެސް އިންޑައުސްޑް ހާޓް ފެއިލިއަރ އަކީ ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި ހާޓް ފެއިލްވުމުގެ އަސާސީ އެއް ސަބަބު ތަމްސީލުކުރާ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، އޭގެ ޕެތޯފިޒިއޮލޮޖީ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑިސްފެންޝަން އަދި މަޔޯކާޑިއަލް އިންޓަސްޓިޝަނަލް ފައިބްރޯސިސް އާއި ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައިވާ ކަމަށެވެ. ބަލިމީހާގެ ނަތީޖާ ރަނގަޅު ކުރުމަށް ފައިދާހުރި ފަރުވާގެ ގޮތްތައް ދެނެގަތުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ. މި ހާލަތުގައި ދިރާސާވެރިން ވަނީ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑިސްފެންޝަން އާއި ގުޅުންހުރި ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ބޭނުންވާ އާ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޓާގެޓްޑް އެންޓިއޮކްސިޑެންޓެއް ކަމަށްވާ އެސްއެސް-31 އުފައްދާފައެވެ. މިއީ ޚާއްޞަކޮށް އެތެރޭގެ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭން އަށް އަމަލުކޮށް، މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ސްޓްރަކްޗަރ އާއި ފުންކްޝަން ސްޓޭބަލްކޮށްދޭއިރު އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް ދަށްކޮށް، ގިނަ ބަލިތަކުގެ މޮޑެލްތަކުގައި އޭގެ ފައިދާ ދައްކުވައިދޭ އެއްޗެކެވެ.

އެސްއެސް-31 ގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭން ފަންކްޝަން ރެގިއުލޭޓްކުރުން

ކާޑިއޯލިޕިން އާއި މުޢާމަލާތްކުރުން: އެލަމިޕްރެޓައިޑް ބޭރު މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭން ހުރަސްކޮށް ކާޑިއޯލިޕިން އާއި ގުޅެއެވެ. ކާޑިއޯލިޕިން އަކީ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭންގެ އެތެރޭގެ މުހިއްމު ފޮސްފޮލިޕިޑް ކޮމްޕޮނެންޓެއް ކަމަށާއި، މިއީ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލްގެ އޮނިގަނޑާއި ވަޒީފާ ދެމެހެއްޓުމުގައި ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. މި މުޢާމަލާތުގެ ތެރެއިން އެލަމިޕްރެޓައިޑް އިން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ބަޔޯއެނަރޖެޓިކްސް އަދި މޯރފޮލޮޖީ ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ. މި ޕްރޮސެސް ފާޅުވަނީ އިންޑައުސްޑް ޕްލޫރިޕޮޓެންޓް ސްޓެމް ސެލްތަކުގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ފަންކްޝަން ހަލުވިކަމާއެކު އިތުރުވުމުން، ޚާއްޞަކޮށް ބާރތް ސިންޑްރޯމް އަދި ވާރުތަވެފައިވާ އެހެން ކުޑަކުދިންގެ ކާޑިއޯމައިއޯޕެތީސް ޖެހިފައިވާ ބަލިމީހުންގެ ސެލްތަކުގައި ^{[1] .}.

މެމްބަރޭންގެ ފިޒިކަލް ޕްރޮޕަޓީތަކަށް ބަދަލު އައުން: މިޗެލް ޑަބްލިއުގެ ދިރާސާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި އެލަމިޕްރެޓައިޑް ލިޕިޑް ބައިލޭޔަރ އާއި މުޢާމަލާތުކޮށް، މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭންގެ ފިޒިކަލް ޕްރޮޕަޓީސް، ޚާއްޞަކޮށް މެމްބަރޭން އިންޓަރފޭސްގައި ހުންނަ އިލެކްޓްރޯސްޓޭޓިކް ޕްރޮޕަޓީސް ބަދަލުކުރެއެވެ. މި ޕެޕްޓައިޑް މެމްބަރޭން އިންޓަރފޭސް ރީޖަންއަށް ބެހިގެންދަނީ ސަރފޭސް ޗާޖާ ސީދާ ގުޅިފައިވާ އެފިނިޓީއާއި ބައިންޑިންގ ޑެންސިޓީއާއެކުގައެވެ. މިއީ މަތީ ބައިންޑިންގ ކޮންސެންޓްރޭޝަންތަކުގައި ލެމެލަރ ބައިލޭޔަރ ޑިސްޓެބިލައިޒް ނުކުރާ ނަމަވެސް، ލިޕިޑް ސްޓޭކިންގ އަށް ސެޗުރޭޝަން ބަދަލުތައް ގެނެސް، މިކަމުގެ ސަބަބުން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭން ފަންކްޝަނަށް އަސަރުކުރާ އެއްޗެކެވެ ^{[2] .}.

ފޮޓޯ 1 ކާޑިއަކް އެނާޖީ ސަޕްލައި އާއި ޑިމާންޑަށް އަސަރުކުރާ ކަންތައްތައް ^{[1] .}.

ނާރުތަކުގެ ނިޒާމު ރައްކާތެރިކުރުން

ކޮގްނިޓިވް ފަންކްޝަން އިތުރުކުރުން: ހަނދާން ނެތުމުގެ ލިޕޯޕޮލިސެކަރައިޑް (އެލްޕީއެސް) އިންޑައުސްޑް މައުސް މޮޑެލްއެއްގައި، އެލަމިޕްރެޓައިޑް ފަރުވާ ދިނުމުން މޮރިސް ވޯޓަރ މޭޒް (އެމްޑަބްލިޔުއެމް) އަދި ކޮންޑިޝަންޑް ޕްލޭސް ފީއާ ޓެސްޓްތަކުގައި އުނގެނުމާއި ހަނދާނުގެ ޤާބިލުކަން ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުވިއެވެ. މި ރަނގަޅުކުރުމުގެ އަސަރަކީ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ފަންކްޝަން ރައްކާތެރިކުރުމާއި، އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް ދަށްވުމާއި، ސިކުނޑިން އުފައްދާ ނިއުރޯޓްރޮފިކް ފެކްޓަރ (BDNF) ސިގްނަލިންގ މަގު ރެގިއުލޭޓްކުރުމާއި، ސިނެޕްޓިކް ސްޓްރަކްޗަރަލް ކޮމްޕްލެކްސިޓީ އިތުރުވުމާ ގުޅިފައިވާ އަސަރެއް ކަމަށް ވެދާނެއެވެ. އެލްޕީއެސް ފަރުވާ ދިނުމުން މައުސް ހިޕޯކެމްޕަސްގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑިސްފެންޝަން، އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް، އިންފްލެމޭޝަން، ނިއުރޯނަލް އެޕޮޕްޓޮސިސް، އަދި ޑެންޑްރިޓިކް ސްޕައިން ލޮސް އުފެދިފައިވާއިރު، އެލަމިޕްރެޓައިޑް އިން މި އަނިޔާތައް ލުއިކޮށްދީ، ޕެރިއޮޕަރޭޓިވް ނިއުރޯކޮގްނިޓިވް ޑިސްފެންޝަން (PND) ހުއްޓުވުމުގެ ގާބިލްކަން ދައްކާފައިވެއެވެ ^[3]..

ނިއުރޯނަލް އެޕޮޕްޓޮސިސް އިންހިބިޝަން: ސްޕައިނަލް ކޯޑް އިންޖަރީ (އެސްސީއައި) ދިރާސާތަކުގައި އެލަމިޕްރެޓައިޑް އިން ޕައިރޮޕްޓޮސިސް ދަމަހައްޓައި، އޮޓޯފޭޖީ އިތުރުކޮށް، ލައިސޯސޯމަލް މެމްބަރޭން ޕަރމިއޭބިލިޓީ (އެލްއެމްޕީ) ދަށްކޮށް ފަންކްޝަނަލް ރިކަވަރީ ކުރިއަރުވައެވެ. އެއީ ޕައިރޮޕްޓޮސިސް އަދި އެލްއެމްޕީ ކުޑަކޮށްދޭއިރު cPLA2 ފޮސްފޮރައިލޭޝަން އިންހިބިޓްކޮށްގެން އޮޓޯފޭޖީ އިތުރުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. މިގޮތުން، އެލަމިޕްރެޓައިޑް އަކީ ގިނަ ސެލްއުލަރ ޕްރޮސެސްތައް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ނިއުރޯނަލް އެޕޮޕްޓޮސިސް މަދުކޮށް، ނިއުރަލް ފަންކްޝަނަލް ރިކަވަރީ ކުރިއެރުވައިގެން ނިއުރޯލޮޖިކަލް އިންޖަރީތައް މަރާމާތުކުރުމުގައި ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ ^{[4] .}.

ފޮޓޯ 2 އެލަމިޕްރެޓައިޑް (SS-31) އިން މައުސް ހިޕޯކެމްޕަސްގައި އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް އާއި އެލްޕީއެސް އިން އުފެދޭ އިންފްލެމެޓަރީ ރިސްޕޮންސް ދަށްކޮށްދެއެވެ. a ރިއެކްޓިވް އޮކްސިޖަން ސްޕީޝީސް (ROS) ގެ މިންވަރު، b މެލޯންޑިއަލްޑައިޑް (MDA) ގެ މިންވަރު، އަދި c ސުޕަރއޮކްސައިޑް ޑިސްމިއުޓޭޒް (SOD) ގެ ހަރަކާތްތައް ^{[3] .}.

އެސްއެސް-31 ގެ އެޕްލިކޭޝަންތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟

ނިއުރޮލޮޖިކަލް ޑިސްއޯޑަރސް

ޓްރޮމެޓިކް އޮޕްޓިކް ނިއުރޯޕެތީއަށް ފަރުވާ: ޓްރޮމެޓިކް އޮޕްޓިކް ނިއުރޯޕެތީ (TON) ގެ ސަބަބުން ބްލަންޓް އޯބިޓަލް ޓްރޯމާގެ ސަބަބުން ދާއިމީ ގޮތެއްގައި ފެނުން ގެއްލިދާނެ އެވެ. ދިރާސާތަކުން ވަނީ އޮޕްޓިކް ނާރުތަކަށް އަނިޔާވުމުން ރެޓިނަލް ގޭންގްލިއަން ސެލްސް (އާރްޖީސީ) އަށް ޓިއުމަރ ނެކްރޮސިސް ފެކްޓަރ (ޓީއެންއެފް) އިންހިބިޓަރ އިޓަނަރސެޕްޓް އާއި ގުޅިގެން އެސްއެސް-31 ގެ ނިއުރޯޕްރޮޓެކްޓިވް އަސަރުތައް ތަހުގީގުކޮށްފައެވެ. މައުސް އަލްޓްރާސައުންޑް އިންޑައުސްޑް ޓޯން މޮޑެލް (SI-TON) ބޭނުންކޮށްގެން ޓީއެސްއީ ބީސީ އިން ކުރި ދިރާސާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި އެސްއެސް-31 އިންޓްރާވިޓްރިއަލް އިންޖެކްޝަން އާއި ސަބްކިއުޓަނިއަސް އިންޖެކްޝަން އާއި އެކު އިޓަނަރސެޕްޓް އަދި އެސްއެސް-31 އިން ފޮސްފޭޓް ބަފަރޑް ސެލައިން (ޕީބީއެސް) ފަރުވާ ދިން ކޮންޓްރޯލް ލޮލާ އަޅާބަލާއިރު އާރްޖީސީ ދިރިހުރުން %21 (p < 0.01) ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެއެވެ. އިޓަނަރސެޕްޓް އަދި އެސްއެސް-31 އެއްކޮށް ހަމުގެ ދަށުން އިންޖެކްޝަން ދިނުމުން ކޮންޓްރޯލް އާއި އަޅާބަލާއިރު އާރްޖީސީ ދިރިހުރުން %11 (p < 0.05) އިތުރުވެއެވެ؛ ހަމައެކަނި އިޓަނަރސެޕްޓް ހަމުގެ ދަށުން އިންޖެކްޝަން ދިނުމުން ކޮންޓްރޯލް އާއި އަޅާބަލާއިރު އާރްޖީސީ ދިރިހުރުން %20 (p < 0.01) އިތުރުވެއެވެ؛ ހަމައެކަނި އެސްއެސް-31 ހަމުގެ ދަށުން އިންޖެކްޝަން ދިނުމުން ކޮންޓްރޯލް ގްރޫޕާ އަޅާބަލާއިރު އާރްޖީސީ ދިރިހުރުން %17 އިތުރުވެއެވެ (p < 0.01). މި ހޯދުންތަކުން ދައްކާގޮތުގައި ޓްރޮމެޓިކް އޮޕްޓިކް ނިއުރޯޕެތީއަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި އެސްއެސް-31 އިން އާރްޖީސީތަކަށް ރައްކާތެރިކަމުގެ އަސަރެއް ކޮށް، މިކަމުގެ ސަބަބުން ޓޯން ބަލިމީހުންގެ ލޮލުގެ ފެނުމުގެ ބާރު ރަނގަޅުވެއެވެ ^{[5] .}.

α-ސައިނޫކްލިން އާއި ގުޅުންހުރި ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތަކުގައި ރަނގަޅުވުން: ޕާކިންސަން ބައްޔާއި އެއާ ގުޅުންހުރި ސައިނޫކްލިނޯޕެތީތަކަކީ α-ސައިނޫކްލިންގެ މެމްބަރޭން ބައިންޑިންގ އަދި އެގްރިގޭޝަން ޕްރޮޕަޓީސް އާއި ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައިވާ ބަލިތަކެކެވެ. ސްޓެފަނިއަކްގެ ދިރާސާއިން ކަށަވަރުވާ ގޮތުގައި އެސްއެސް-31 އަކީ ނެގެޓިވް ޗާޖް ކުރެވިފައިވާ ކުދި މޮނޯލޭޔަރ ވެސިކަލްތަކުން ވައިލްޑް ޓައިޕް އަދި އެން-ޓާރމިނަލް އެސިޓައިލެޓްޑް α-ސައިނޫކްލިން ވެސް ޑޯޒް ޑިޕެންޑެންޓްކޮށް ޑިސްޕްލޭސްކޮށް، މެމްބަރޭން އިންޑައުސްޑް α-ސައިނޫކްލިން އެގްރިގޭޝަން ހުއްޓުވައި، ފައިބްރިލަރ މޯރފޮލޮޖީ ބަދަލުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ، އެސްއެސް-31 އިން ނެގެޓިވް ޗާޖް ކުރެވިފައިވާ ކުދި މޮނޮލޭޔަރ ވެސިކަލްތަކުން ސައިނޫކްލިން ޑިސްޕްލޭސްވުން އަލުން ހޯދައި، މެމްބަރޭން އިންޑައުސްޑް α-ސައިނޫކްލިން އެގްރިގޭޝަން ހުއްޓުވައި، އޭގެ ފައިބްރިލަރ މޯރފޮލޮޖީ ބަދަލުކޮށްދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެސްއެސް-31 އިން ސިނޫކްލިންގެ ޑިސްޕްލޭސްމަންޓް - ނެގެޓިވް ޗާޖް ކުރެވިފައިވާ ކުދި ޔުނިލަމެލަރ ވެސިކަލްތަކުން - އަލުން ހޯދައި، މެމްބަރޭން އިންޑައުސްޑް α-SNIP އެގްރިގޭޝަން ހުއްޓުވައި، އޭގެ ފައިބްރިލަރ މޯރފޮލޮޖީ ބަދަލުކޮށްދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން އެސްއެސް-31 އިން α-އެސްއެންއައިޕީ އޮލިގޯމަރސް އިން ފަރުވާ ދިން ނިއުރޯބްލަސްޓޯމާ ސެލްތަކުގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ފުންކްޝަން ދަށްވެ، މި އޮލިގޯމާރސް ސެލްއުލަރ އަޕްޓޭކް ހުއްޓުވާފައިވެއެވެ. މި ހޯދުންތަކުން އެސްއެސް-31 އިން α-ސައިނޫކްލިން އެގްރިގޭޝަން އިންޑައުސްޑް މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑިސްފެންޝަން އާއި ދެކޮޅަށް ކުރާ މަލްޓިފޭސްޓެޑް ޕްރޮޓެކްޓިވް އެފެކްޓްސް އަށް އަލިއަޅުވާލާފައިވާއިރު، މިއީ α-ސައިނޫކްލިން މިސްފޯލްޑިންގ އަދި އެގްރިގޭޝަން އާއި ގުޅުންހުރި ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތައް ކުޑަކުރުމަށް ޕޮޒިޝަން ކުރާ އެއްޗެކެވެ ^[6]..

ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ޑިޒީޒް ޑޮމެއިން

ހާޓް ފެއިލިއަރ ބަލިމީހުންގެ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ފުންކްޝަން ރަނގަޅުކުރުން: ހާޓް ފެއިލިއަރ (HF) ބަލިމީހުންގެ ގައިގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް އަށް ނޭދެވޭ ބަދަލުތައް އަންނަކަން އެނގެއެވެ. ދިރާސާތަކުން އެސްއެސް-31 ޖެހިފައިވާ ކުޑަކުދިންނާއި ބޮޑެތި މީހުންގެ ތާޒާ އެކްސް ވިވޯ ފެއިލިންގ އަދި ނޮން ފެއިލިންގ ވެންޓްރިކިއުލަރ ޓިޝޫއަށް ފަރުވާދީ، މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް އޮކްސިޖަން ފްލަކްސް، ކޮމްޕްލެކްސް (ސީ)އައި އަދި ސީއައިވީ އެކްޓިވިޓީ، އަދި ސުޕަރކޮމްޕްލެކްސް އެސެމްބްލީގެ ޖެލް ބެސްޓް އެކްޓިވިޓީ ވަޒަންކޮށްފައިވެއެވެ. ޗެޓްފީލްޑްގެ ހޯދުންތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އިންސާނުންގެ ހިތްތައް ފެއިލްވުމުގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލްގެ މަސައްކަތް ދަށްވެއެވެ. އެސްއެސް-31 ފަރުވާއަށްފަހު މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް އޮކްސިޖަން ފްލަކްސް، ސީއައި އަދި ސީއައިވީ އެކްޓިވިޓީ، އަދި ސުޕަރކޮމްޕްލެކްސް އެސެމްބްލީއާ ގުޅުންހުރި ސީއައިވީ އެކްޓިވިޓީ ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުވެ، އެސްއެސް-31 އިންސާނާގެ ހިތްތައް ފެއިލްވުމުގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ފުންކްޝަން ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި އިތުރުކޮށްދީ، ހިތް ފެއިލްވުމުގައި ވެސް ތަދައްޚުލުވެދާނެ ކަމަށް ދައްކައެވެ ^[7]..

ބާރތް ސިންޑްރޯމް ކާޑިއޯމައިއޮޕެތީއަށް ފަރުވާ: ބާރތް ސިންޑްރޯމް އަކީ މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ އަދި މަރުވެދާނެ އެކްސް ލިންކްޑް ޑިސްއޯޑަރެއް ކަމަށާއި، މިއީ ތުއްތު ކުދިން މަރުވާ މިންވަރު މަތިވެ، ދިފާއީ ނިޒާމު ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެ ކާޑިއޯމަޔޯޕެތީއަށް ކުރިއަރާފައިވާ ބައްޔެކެވެ. އެސްއެސް-31 އަކީ ފެނުގައި ރައްކާކުރެވޭ، މީރުވަސްދުވާ ކެޝަނިކް، މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް އަށް އަމާޒުކޮށްފައިވާ ޓެޓްރަޕެޕްޓައިޑެއް ކަމަށާއި، މިއީ ފަސޭހައިން ވަދެ، އެތެރޭގެ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭން އަށް ވަގުތީ ގޮތުން ލޮކަލައިޒް ވާ އެއްޗެކެވެ. އެއީ ސެލްތަކުގެ ސިއްހަތު ކުރިއެރުވުމާއި ހަކަތަ އުފެއްދުން އިތުރުކޮށްދީ، މާ ބޮޑަށް ރިއެކްޓިވް އޮކްސިޖަން ސްޕީޝީސް އުފެދުން ދަމަހައްޓައިގެން އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް ކުޑަކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ސައްބާގެ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ބާތު ސިންޑްރޯމް ހުންނަ ބަލިމީހުންގެ އިންޑައުސްޑް ޕްލޫރިޕޮޓެންޓް ސްޓެމް ސެލްތަކުގައި އެސްއެސް-31 އިން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ބަޔޯއެނަރޖެޓިކްސް އަދި މޯރފޮލޮޖީ ވަރަށް އަވަހަށް ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ. މަލްޓިޕަލް ޑިޒީޒް މޮޑެލްތަކުގެ ޑޭޓާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި އެސްއެސް-31 އަކީ ބާރތް ސިންޑްރޯމް ކާޑިއޯމައިއޮޕެތީ ޖެހިފައިވާ ބަލިމީހުންނަށް ޕޮޓެންޝަލް ތެރަޕީއެއްގެ ގޮތުގައި ވައުދު ފުއްދައިދޭ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، ކާޑިއޯމަޔޯޕެތީ ޖެހިފައިވާ ބަލިމީހުންނަށް ވަކިން ފާހަގަކޮށްލެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރާ ކަމަށެވެ. އެއީ ކާޑިއޯމައިއޮޕެތީ ޕްރޮގްރެޝަނަށް ދިގުދެމިގެންދާ އަސަރެއް ކުރާއިރު، ގްލޯބަލް، ސެލްއުލަރ، އަދި މޮލިކިއުލަރ ލެވެލްގައި ފެއިލްވާ ލެފްޓް ވެންޓްރިކަލްސްގެ ރިމޯޑެލިންގ ޕްރޮގްރެސިވްލީ ސްޓްރަކްޗަރަލް ރިވަރސް ކޮށްފާނެ ކަމެކެވެ ^{[1] .} .

މަސްކިއުލޯސްކެލިޓަލް ޑިޒީސް ޑޮމެއިން: ޓެންޑިނޯޕެތީގައި ފަރުވާ ދިނުމުގެ ގާބިލްކަން ދައްކާފައިވެއެވެ. ޒާންގް އެކްސްގެ ދިރާސާގައި މައުސް ސުޕްރަސްޕިނެޓަސް ޓެންޑިނޯޕެތީ މޮޑެލްއެއް ބޭނުންކޮށްގެން 126 މަސް (252 އަތްފައި) ތަޖުރިބާގެ ހަ ގްރޫޕަކަށް ބަހާލާފައިވެ އެވެ. ޒާންގް އެކްސް އިން ލިބުނު ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޓެންޑަން ރަޕްޗާ ފޯސް ޕޯސްޓް އިމްޕެކްޓް އަށް ދަށްވެފައިވަނީ އިންޓެކްޓް ޓެންޑަންތަކާ އަޅާބަލާއިރު އެވެ. މި ދަށްވުން ބައެއް ގޮތްގޮތުން ފަހަތަށް ޖައްސާފައިވަނީ ކްލެމްޕް ނައްތާލުމަށްފަހު، އެސްއެސް-31 އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށްފަހު، ނުވަތަ ކޮމްބައިންޑް ތެރަޕީއަށްފަހު، ހަރުވުން ވެސް މިފަދަ އުސޫލެއް ފެނިގެން ދިޔައެވެ. ހިސްޓޮލޮޖިކަލް އެނަލިސިސް އިން އިމްޕެކްޓް ގްރޫޕްގައި މޮޑިފައިޑް ބޮނާރ ސްކޯރސް މަތިކަން ފާހަގަކުރެވުނުއިރު، ކޮމްބައިންޑް ތެރަޕީ އިން ޓެންޑަން އަށް އަންނަ މޯރފޮލޮޖިކަލް ބަދަލުތައް ބައެއް ގޮތްގޮތުން ރިވަރސް ކޮށްފައިވެއެވެ. މި އަސަރު ކުރި ގްރޫޕުން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް އަދަދު މަދުވެ، ކްރިސްޓޭގެ އޯގަނައިޒޭޝަން އަދި ޑެންސިޓީއަށް ބަދަލު އައިސްފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ. ކްލެމްޕް ނައްތާލުމާއި/ނުވަތަ އެސްއެސް-31 އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށްފަހު، މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ސްޓްރަކްޗަރ އާއި ކުއަންޓިޓީ ނޯމަލައިޒްވެ، ކްރިސްޓޭ މޯރފޮލޮޖީ ރަނގަޅުވިއެވެ. ސުޕަރއޮކްސައިޑް ޑިސްމިއުޓޭޒް (އެސްއޯޑީ) އެކްޓިވިޓީ ކޮންޓްރޯލްތަކާ އަޅާބަލާއިރު ޕޯސްޓް އިމްޕެކްޓް ދަށްވި ނަމަވެސް ފަރުވާއަށްފަހު ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައިވަނީ ޚާއްޞަކޮށް ކޮމްބައިންޑް ތެރަޕީ ގްރޫޕްގައެވެ. މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އާއި ގުޅުންހުރި ޖީން އެކްސްޕްރެޝަން އިމްޕެކްޓް ގްރޫޕްގައި ދަށްވި ނަމަވެސް ފަރުވާއަށް ފަހު ރިބައުންޑް ވެއެވެ. މިކަމުން ދައްކާގޮތުގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޕްރޮޓެކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި އެސްއެސް-31 އަކީ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލްގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކޮށްދީ، ޓެންޑަން ހީލިންގ އަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ އެއްޗެއް ކަމާއި، ސަބްއެކްރޮމިއަލް އިމްޕިންގމަންޓް ރިމޫވަލް އާއި ގުޅިގެން އޭގެ ފައިދާ އިތުރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. މިއީ ސުޕްރަސްޕިނެޓަސް ޓެންޑިނޯޕެތީ އަށް ޕޮޒިޓިވް ތެރަޕީޓިކް ޕޮޓެންޝަލް އެއް ލިބިފައިވާ އެއްޗެކެވެ [8].

ނިންމުން

އެސްއެސް-31 (އެލަމިޕްރެޓައިޑް) އަކީ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް އަށް އަމާޒުކޮށްފައިވާ ޓެޓްރަޕެޕްޓައިޑެއްގެ ގޮތުގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ފަންކްޝަން ޕްރޮޓެކްޝަން އަދި މަލްޓި ސިސްޓަމް އިންޖަރީ ރިޕޭއާ ހާސިލްކުރާ އެއްޗެކެވެ. އެއީ އެތެރޭގެ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭންގައި ފޮސްފަޓިޑައިލްސެރިން އާއި ގުޅިގެން މެމްބަރޭންގެ ސްޓްރަކްޗަރ އާއި ޕޮޓެންޝަލް ސްޓޭބަލްކޮށް، އޭޓީޕީ އުފެއްދުން ކުރިއެރުވުމަށް ނޭވާލާ ޗޭން ކޮމްޕްލެކްސް އެކްޓިވިޓީ އިތުރުކޮށް، ސެލްއުލަރ އެނާޖީ މެޓަބޮލިޒަމް ރަނގަޅުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ހަމައެއާއެކު، މާބޮޑަށް ރިއެކްޓިވް އޮކްސިޖަން ސްޕީޝީސް (ROS) ޖެނެރޭޝަން ދަމަހައްޓައި، އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް އެންޒައިމް އެކްޓިވިޓީ އަޕްރެގްޔުލޭޓްކޮށް، އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސްގެ ގެއްލުން ކުޑަކޮށްދެއެވެ. އިންފްލެމެޓަރީ ރެގިއުލޭޝަން އާއި ބެހޭގޮތުން ބުނާނަމަ، މިއީ އެންއެފް-ކޭބީ އަދި އެންއެލްއާރުޕީ3 އިންފްލެމެޓަރީ އެކްޓިވޭޝަން ހުއްޓުވައި، ޕްރޯ-އިންފްލެމެޓަރީ ފެކްޓަރ ރިލީޒް ދަށްކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އެއީ އޮޓޯފޭޖީ މަގުތައް މޮޑިއުލޭޓްކޮށް، އެޕޮޕްޓޮސިސް ދަމަހައްޓައި، ގުޅުންހުރި މަގުތަކުގެ ތެރެއިން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ހޯމޯސްޓޭސިސް ބެލެހެއްޓުމެވެ. މި އަމަލުތަކުގެ ސަބަބުން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ، ނިއުރޯލޮޖިކަލް، އަދި މަސްކިއުލޯސްކެލިޓަލް ސިސްޓަމްތަކުގެ ތެރެއިން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑިސްފެންޝަން ހިމެނޭ ބަލިތަކުގައި ފައިދާހުރި އަސަރުތަކެއް ކުރެއެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ

ކެތުރިން ސީ ޗެޓްފީލްޑަކީ ޑިޕާޓްމަންޓްސް އޮފް ޕީޑިއަޓްރިކްސް އެންޑް މެޑިސިން/ޑިވިޝަން އޮފް ކާޑިއޮލޮޖީއާ ގުޅިފައިވާ ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ކޮލޮރާޑޯ ސްކޫލް އޮފް މެޑިސިންގެ ރިސާޗަރެކެވެ. އޭނާ ފޯކަސް ކުރައްވަނީ ކުޑަކުދިންގެ ކާޑިއޮލޮޖީ އާއި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ބަޔޮލޮޖީ އަށް ކަމަށާއި، ހިތުގެ މަސައްކަތްތަކާއި ބަލިތަކުގެ އަސްލު މެކޭނިޒަމްތައް ތަހުގީގު ކުރައްވަ އެވެ. އިލްމީ ޕަބްލިކޭޝަންތަކާއި ކޯލަބްރޭޝަންތަކުގެ ތެރެއިން މި ދާއިރާއަށް ގިނަ ޚިދުމަތްތަކެއް ކޮށްދެއްވާފައިވާ އިރު، ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ފިޒިއޮލޮޖީއާއި ޕޮޓެންޝަލް ތެރަޕީޓިކް ސްޓްރެޓެޖީތަކުގެ ވިސްނުން ކުރިއެރުވުމަށްޓަކައި އޭނާގެ މަސައްކަތް ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ކެތުރިން ސީ ޗެޓްފީލްޑް ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރެފަރެންސްގައެވެ [7].

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] ސައްބާ ހ. އެލަމިޕްރެޓައިޑް ފޯރ ބާރތް ސިންޑްރޯމް ކާޑިއޯމައިއޮޕެތީ: ފޭލްވެފައިވާ ޕަވަރ ގްރިޑެއް މަޑުމަޑުން އަލުން ބިނާކުރުން. ހާޓް ފެއިލިއަރ ރިވިއުސް 2022؛ 27(5): 1911-1923.ޑީއޯއައި: 10.1007/s10741-021-10177-8.

[2] މިޗެލް ޑަބްލިއު، އެންޖީ އީއޭ، ޓަމުޗީ ޖޭޑީ، އެޓް އަލް. މޮލިކިއުލަރ މެކޭނިޒަމް އޮފް އެކްޝަން އޮފް މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ތެރަޕިއުޓިކް އެސްއެސް-31 (އެލަމިޕްރެޓައިޑް): މެމްބަރޭން އިންޓަރެކްޝަންސް އެންޑް އިފެކްޓްސް އޮން ސަރފޭސް އިލެކްޓްރޯސްޓޭޓިކްސް. ބައޮރކްސިވް 2019. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:202016574.

[3] ޒާއޯ ޑަބްލިއު، ޒޫ ޒެޑް، ކާއޯ ޖޭ، އެޓް އަލް. އެލަމިޕްރެޓައިޑް (SS-31) އިން މަސްތަކުގައި ލިޕޯޕޮލިސެކަރައިޑް ގެ ސަބަބުން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑިސްފެންޝަން، ސިނެޕްޓިކް އަދި މެމޮރީ އިމްޕެއަރމަންޓް ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ. ޖާނަލް އޮފް ނިއުރޯއިންފްލެމޭޝަން 2019؛ 16(1): 230.ޑީއޯއައި: 10.1186/s12974-019-1627-9.

[4] ޒާންގް އެޗް، ޗެން ވައި، ލީ އެފް، އެޓް އަލް. އެލަމިޕްރެޓައިޑް އިން ޓްރޮމެޓިކަލީ އިންޖަރޑް ސްޕައިނަލް ކޯޑްގައި ޕައިރޮޕްޓޮސިސް އަށް ލުއި ލިބިދެނީ cPLA2 އިންޑައުސްޑް ލައިސޯސޯމަލް މެމްބަރޭން ޕަރމިއޭބިލައިޒޭޝަން އިންހިބިޓްކޮށްގެންނެވެ. ޖާނަލް އޮފް ނިއުރޯއިންފްލެމޭޝަން 2023؛ 20(1): 6.ޑީއޯއައި: 10.1186/s12974-023-02690-4.

[5] ޓްސޭ ބީސީ، ޑްވޮރިއަންޗިކޯވާ ޖީ، ޓާއޯ ޑަބްލިއު، އެޓް އަލް. އެކިއުޓް ސެޓިންގްގައި ޓްރޮމެޓިކް އޮޕްޓިކް ނިއުރޯޕެތީއަށް ޓިއުމަރ ނެކްރޮސިސް ފެކްޓަރ އިންހިބިޝަންގެ އެޑްޖަންޓެއްގެ ގޮތުގައި އެލަމިޕްރެޓައިޑް (MTP-131) ބޭނުންކޮށްގެން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޓާގެޓެޑް ތެރަޕީ. އެކްސްޕެރިމެންޓަލް އައި ރިސާޗް 2020؛ 199: 108178.ޑީއޯއައި:10.1016/ޖޭ.އެކްސަރ.2020.108178.

[6] ސްޓެފަނިއަކް އީ، ކުއީ ބީ، ސަން ކޭ، ޔަން އެކްސް، ޓެންގް އެކްސް، ޔިންގް އެލް. ބައޮރކްސިވް 2024. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:271162443.

[7] ޗެޓްފީލްޑް ކޭސީ، ސްޕަރަގްނާ ޖީސީ، ޗާއު އެސް، އެޓް އަލް. އެލަމިޕްރެޓައިޑް އިން ފެއިލްވަމުން އަންނަ އިންސާނާގެ ހިތުގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ. ޖެކް-ބެސިކް ޓު ޓްރާންސްލޭޝަނަލް ސައިންސް 2019؛ 4(2): 147-157.ޑީއޯއައި: 10.1016/ޖޭ.ޖޭސީބީޓީއެސް.2018.12.005.

[8] ޒާންގް އެކްސް، ބޯވެން އީ، ޒާންގް އެމް، ސެޓޯ އެޗްއެޗް، ޑެންގް އެކްސްއެޗް، ރޯޑިއޯ އެސްއޭ. ޓެންޑިނޯޕެތީއަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޕްރޮޓެކްޓެންޓެއްގެ ގޮތުގައި އެސްއެސް-31: މުއުރިން ސުޕްރަސްޕިނެޓަސް ޓެންޑިނޯޕެތީ މޮޑެލްއެއްގައި އިވެލުއޭޝަން. ޖާނަލް އޮފް ބޯން އެންޑް ޖޮއިންޓް ސާޖަރީ-އެމެރިކަން ވޮލިއުމް 2022؛ 104(21): 1886-1894.ޑީއޯއައި: 10.2106/ޖޭބީޖޭއެސް.21.01449.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައި ނުވާ އުފެއްދުންތަކެއް ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.