އެބަލޯޕެރަޓައިޑް 3އެމްޖީ

▎ އެބަލޯޕެރަޓައިޑް ސްޓްރަކްޗަރ

▎ އެބަލޯޕެރަޓައިޑް ރިސާޗް

އެބަލޯޕެރަޓައިޑްގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައިތޯ؟

އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް އަކީ ކަށީގެ މާސް ދަށްވުމާއި ކަށީގެ ޓިޝޫ މައިކްރޯއާކިޓެކްޗަރަލް ގޮތުން ގޯސްވުން ފަދަ އާންމު މަލްޓިފެކްޓޯރިއަލް ސިސްޓަމިކް ސްކެލެޓަލް ޑިސްއޯޑަރެކެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ކަށިތައް ފަޅައިގެން ދިއުން އިތުރުވެ، ފަޅައިގެން ދިއުމަށް ފަސޭހަވެ، އުނަގަނޑާއި ބުރަކަށި ފަޅައިގެން ދިއުމަކީ އާންމު ނަތީޖާތަކެކެވެ. އެއީ ބަލިމީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރަށް ވަރަށް ބޮޑަށް އަސަރުކޮށް، ނުކުޅެދުންތެރިކަމާއި މަރުވާ މީހުންގެ ނިސްބަތް އިތުރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ދުނިޔޭގެ މުސްކުޅިވުމުގެ އާބާދީ ހަލުވިވަމުންދާއިރު، އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސްގެ ހާލަތު ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ. ލަފާކުރެވޭ ގޮތުގައި 50 އަހަރުން މަތީގެ %42-56 އަންހެނުންނާއި %27-29 ފިރިހެނުންނަށް އޮސްޓިއޯޕޮރޮޓިކް ފްރެކްޗަރސް ކުރިމަތިވެ، މިއީ އާންމު ސިއްހަތުގެ އަވަސް މައްސަލައެކެވެ. ބިސްފޮސްފޮނެޓްސް އަދި ސެލެކްޓިވް އެސްޓްރޮޖެން ރިސެޕްޓަރ މޮޑިއުލޭޓަރސް (SERMs) ފަދަ ސަގާފީ އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް ފަރުވާތަކުން މުހިންމު ގޮތެއްގައި ކަށީގެ ޑެންސިޓީ ދަމަހައްޓަނީ އޮސްޓިއޯކްލާސްޓް މެދުވެރިކޮށް ކަށީގެ ރިސޯޕްޝަން ހުއްޓުވައިގެންނެވެ. ނަމަވެސް ކަށީގެ މާސް ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެ، ފަޅައިގެން ދިއުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑު ބަލިމީހުންނަށް އެމީހުންގެ ފައިދާ ކުޑައެވެ. ޕެރަތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން (ޕީޓީއެޗް) 1-34 ފްރެގްމެންޓް (ޓެރިޕެރަޓައިޑް) އަކީ އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކުރި ފުރަތަމަ އެނަބޮލިކް އެޖެންޓެއް ނަމަވެސް، ކަށީގެ ޑެންސިޓީ ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި އިތުރުކޮށް، ފަޅައިގެން ދިއުމުގެ ނުރައްކާ ކުޑަކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ.

މި ދަނޑިވަޅުގައި، މި އުނިކަންތަކުން ދުރުހެލިވެ، ވަރުގަދަ އެނަބޮލިކް އަސަރުތައް އެއްކޮށްލާ އާ ބޭސްތައް އުފެއްދުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ޕެރަތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން ރިލެޓެޑް ޕެޕްޓައިޑް (PTHrP) އެނަލޮގެއްގެ ގޮތުގައި އެބަލޯޕެރަޓައިޑް އިން ވަރުގަދަ އެނަބޮލިކް އެކްޓިވިޓީއެއް ހިފެހެއްޓޭއިރު، ކަށި ރިސޯޕްޝަނަށް ކުރާ އަސަރު ކުޑަކޮށް، ސީރަމް ކެލްސިއަމް ފްލޫކްޗުއޭޝަން އެންމެ ކުޑަކޮށް، އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް އަށް ބޭނުންތެރި ވެއެވެ.

އެބަލޯޕެރަޓައިޑް އަށް އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމްތަކަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

ޕެރަތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން ރިސެޕްޓަރ 1 (PTH1R) އާއި މުޢާމަލާތްކުރުން

ރިސެޕްޓަރ ސެލެކްޓިވް އެކްޓިވޭޝަން: އެބަލޯޕެރަޓައިޑް އަކީ ޕެރަތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން ރިސެޕްޓަރ 1 (PTH1R) ގެ ސެލެކްޓިވް އެގޮނިސްޓެކެވެ. ކަށިގަނޑާއި ކިޑްނީ ފަދަ ޓިޝޫތަކުގައި ހުންނަ ސެލްތަކުގެ މަތީގައި ޕީޓީއެޗް1އާރު ފުޅާދާއިރާއެއްގައި އެކްސްޕްރެސްވެ، ކަށީގެ މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގައި މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ. އެބަލޯޕެރަޓައިޑް ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް ޕީޓީއެޗް1އާރ އާއި ގުޅިގެން ކަށީގެ މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަށްޓަކައި އިންޓްރާސެލިއުލަރ ސިގްނަލިންގ މަގުތަކުގެ ސިލްސިލާއެއް ފަށައެވެ. ބައިންޑް ވުމުން އެޑެނިލޭޓް ސައިކްލޭޒް އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ސެލްއުލަރ ފަންކްޝަން އަދި މެޓަބޮލިޒަމް މޮޑިއުލޭޓް ކުރުމަށްޓަކައި އިންޓްރާސެލިއުލަރ ސައިކްލިކް އެމްޕީ (cAMP) އުފެއްދުން އިތުރުކޮށްދެއެވެ ^[1،2]..

އެހެން ލިގަންޑްތަކާ ތަފާތުތައް: ޕެރަތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން (PTH) އަދި ޕެރަތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން ރިލެޓެޑް ޕްރޮޓީން (PTHrP) ވެސް PTH1R އާއި ގުޅެއެވެ. ޕީޓީއެޗް، ޕީޓީއެޗްއާރުޕީ، އަދި އެބަލޯޕެރަޓައިޑް މި ހުރިހާ އެއްޗެއް ވެސް ޕީޓީއެޗް1އާރ މެދުވެރިކޮށް ސިގްނަލް ކުރި ނަމަވެސް، އެމީހުންގެ ޑައުންސްޓްރީމް ސިގްނަލިންގ މަގުތައް ތަފާތެވެ. ޕީޓީއެޗް އަދި ޕީޓީއެޗްއާރުޕީ އިން ޕީޓީއެޗް1އާރ ގެ އާރް^ޖީ (ޖީޓީޕީγއެސް-ސެންސިޓިވް) ސްޓޭޓަށް އެއްގޮތް އެފިނިޓީތަކެއް ދައްކައެވެ. ޓެރިޕެރަޓިޑް (ޓީޕީޓީޑީ، މާނައަކީ، 1–34 ޕީޓީއެޗް) ގައި ޕީޓީއެޗްއާރުޕީއަށްވުރެ R^0 (ޖީޓީޕީγއެސް-އިންސެންސިޓިވް) ސްޓޭޓަށް ހަތަރުގުނަ ބޮޑު އެފިނިޓީއެއް ހުރުމުން، ޓީޕީޓީޑީ އިން އިންޑައުސް ކުރާ ސީއެމްޕީ ސިގްނަލިންގ ދިގުދެމިގެންދެއެވެ. މިއާ ޚިލާފަށް ޕީޓީއެޗްއާރުޕީ(1–34) އިން އުފައްދާ އެބަލޯޕެރަޓައިޑް އަކީ ސްޓެބިލިޓީ އިތުރުކުރުމަށް އިންޖިނިއަރކޮށްފައިވާ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، އެނަބޮލިކް ވިންޑޯ ގެއްލުމާއި ޓީޕީޓީޑީ ބޭނުންކުރުމާ ގުޅުންހުރި ހައިޕަރކެލްސިމިއާ ފަދަ މައްސަލަތަކުން އަރައިގަންނަ އެއްޗެކެވެ. ޕީޓީއެޗްއާރުޕީ-ޕީޓީއެޗް1އާރ ކޮމްޕްލެކްސްގެ ޑިސޮސިއޭޝަން ރޭޓް ޕީޓީއެޗް-ޕީޓީއެޗް1އާރ ކޮމްޕްލެކްސްއަށްވުރެ އަވަސް ކަމުން، ޕީޓީއެޗްއާރުޕީގެ އޮސްޓިއޯޖެނިކް އަސަރުތަކާއެކު ޓީޕީޓީޑީއަށްވުރެ އެބްޒޯޕްޝަން މަދުވުމާއި ހައިޕަރކެލްސިމިއާ ވެސް ކުރިމަތިވެއެވެ. އެބަލޯޕެރަޓައިޑް އަށް މި ނިސްބަތުން ލިބޭ ފައިދާ ވާރުތަވެއެވެ ^[1،2،3]..

ކަށީގެ މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓް ކުރުން

އޮސްޓިއޯޖެނެސިސް ކުރިއެރުވުން: އެބަލޯޕެރަޓައިޑް އިން އޮސްޓިއޯބްލާސްޓްގެ ހަރަކާތްތެރިކަން އިތުރުކޮށް، ކަށި އުފެދުން ކުރިއެރުވުމަށްޓަކައި ކަށީގެ މެޓްރިކްސް ސިންތެސިސް އަދި ޑިޕޮސިޝަން އިތުރުކޮށްދެއެވެ. އޮސްޓިއޯބްލާސްޓްސް އިން ކޮލަޖަން އަދި އޮސްޓިއޯކެލްސިން ފަދަ ކަށީގެ މެޓްރިކްސް ކޮމްޕޯނެންޓްތައް ސިންތެސިސްކޮށް ސެކްރެޓްކޮށް، މަޑުމަޑުން މިނަރަލައިޒްވެ އާ ކަށީގެ ޓިޝޫއެއް އުފެދެއެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޕޯސްޓްމެނޮޕޮޒަލް އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް އަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި އެބަލޯޕެރަޓައިޑް އިން ޖުމްލަ އުނަގަނޑާއި ފީމޯރަލް ނެކް އަދި ލަމްބާ ސްޕައިން ފަދަ ތަންތަނުގައި ބޯން މިނަރަލް ޑެންސިޓީ (ބީއެމްޑީ) ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުކޮށްދެއެވެ. އޮސްޓިއޯބްލާސްޓް އާއި ގުޅުންހުރި ޖީންތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން ސްޓިމިއުލޭޓްކޮށް، އޮސްޓިއޯކެލްސިން އަދި ޓައިޕް އައި ކޮލަޖަން ފަދަ މުހިއްމު ޕްރޮޓީންތަކުގެ ސިންތެސިސް އަޕްރެގްޔުލޭޓް ކުރެއެވެ. މިއީ ޓްރެބިކިއުލަރ ތުކްނިންގ އަދި ކޯޓިކަލް ސްޓްރެންތްނިންގ އަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ސްކެލެޓަލް ސްޓްރެންތް އަދި ކޮލިޓީ އިތުރުކޮށްދޭއިރު ފްރެކްޗަރ ރިސްކް ކުޑަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ ^[1،2،3]..

ކަށި ރިސޯޕްޝަން ހުއްޓުވުން: އެބަލޯޕެރަޓައިޑް މުހިންމު ގޮތެއްގައި އެނަބޮލިކް އޭޖެންޓެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރާއިރު، ކަށި ރިސޯޕްޝަން އަށް ވެސް ބައެއް އިންހިބިޓޯރީ އަސަރުތައް ދައްކައެވެ. އެއީ އޮސްޓިއޮކްލާސްޓްސް - އެސިޑިކް މާއްދާތަކާއި ޕްރޮޓީއޮލައިޓިކް އެންޒައިމްތައް ދޫކޮށްގެން ކަށީގެ މިނަރަލް އަދި އޯގަނިކް މެޓްރިކްސް ގިރާލާ ކަށި ރިސޯޕްޝަން އަށް ޒިންމާވާ ސެލްތަކުގެ ޑިފެރެންޝިއޭޝަން އަދި އެކްޓިވިޓީ މޮޑިއުލޭޓް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. އެބަލޯޕެރަޓައިޑް އިން އޮސްޓިއޮކްލާސްޓް ޕްރިކަސަރ ސެލްތައް މެޗުއަރ އޮސްޓިއޯކްލާސްޓްސް އަށް ތަފާތުވުން މަދުކޮށް ނުވަތަ މެޗުއަރ އޮސްޓިއޯކްލާސްޓްސްގެ އުމުރު ކުރުކޮށްދީ، ކަށި ރިސޯޕްޝަން ރޭޓް ދަށްކޮށްދެއެވެ. ހަމައެއާއެކު، އޮސްޓިއޯބްލާސްޓްސް އާއި އޮސްޓިއޯކްލާސްޓްސް އާއި ދެމެދު ސިގްނަލިންގ މޮޑިއުލޭޓްކޮށް، ކަށި އުފެދުމާއި ރިސޯޕްޝަން އާއި ދެމެދު ޑައިނަމިކް އިކުއިލިބިލިޓީ ދަމަހައްޓައިދެއެވެ. މިސާލަކަށް ނިއުކްލިއަރ ފެކްޓަރ κB ލިގަންޑް (RANKL) ގެ އޮސްޓިއޯބްލާސްޓް އިން ސެކްރެޓް ކުރާ ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓަރ ދަށްކޮށްދީގެން އޮސްޓިއޮކްލާސްޓް އެކްޓިވޭޝަން އަދި ރިސޯޕްޓިވް އެކްޓިވިޓީ ދަށްކުރެއެވެ. ޓެރިޕެރަޓައިޑް އާއި ހިލާފަށް އެބަލޯޕެރަޓައިޑް އިން ރެންކްއެލް އުފެއްދުން މާބޮޑަށް އިތުރު ނުކުރާތީ، ފަހުގެ މަރުހަލާތަކުގައި ރިސޯޕްޝަން ފޯރމޭޝަން އޯވަރޓޭކް ވުމުން ދިމާވާ އެނަބޮލިކް ވިންޑޯ ގެއްލިގެން ދިއުން ހުއްޓުވައެވެ ^[1،2،3]..

ފޮޓޯ 1 ޕެރަތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން (ޕީޓީއެޗް)/ޓެރިޕެރަޓައިޑް އަދި ޕީޓީއެޗް އާއި ގުޅުންހުރި ޕެޕްޓައިޑް (ޕެރަތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން ޓައިޕް 1 ރިސެޕްޓަރ (PTH1R) ގެ ޕީޓީއެޗްއާރުޕީ/އެބަލޯޕެރަޓައިޑް އެކްޓިވޭޝަން) ގެ މޮޑެލް ^[4].

ކާޓިލޭޖް މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ކުރާ އަސަރު (އޮސްޓިއޯއާތުރައިޓިސް އާއި ގުޅުންހުރި ދިރާސާތަކުގައި)

ކާޓިލޭޖް މެޓްރިކްސް ސިންތެސިސް ކުރިއެރުވުން: އޮސްޓިއޯއާތުރައިޓިސް (އޯއޭ) ގައި ކުރެވުނު ދިރާސާތަކުން ދައްކާފައިވާ ގޮތުގައި އެބަލޯޕެރަޓައިޑް އިން ކާޓިލޭޖް އަށް ރައްކާތެރިކަމުގެ އަސަރެއް ކުރެއެވެ. އާޓިކިއުލަރ ކޮންޑްރޯސައިޓްސް އިން PTH1R އެކްސްޕްރެސް ކުރާއިރު، އެބަލޯޕެރަޓައިޑް އިން މި ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ކާޓިލޭޖް މެޓްރިކްސްގެ ކޮމްޕޯނެންޓްތައް ސިންތެސައިޒް ކުރުމަށް ކޮންޑްރޯސައިޓްސް ސްޓިމިއުލޭޓް ކުރެއެވެ. މިސާލަކަށް ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެބަލޯޕެރަޓައިޑް އިން ލުބްރިސިން (Prg4) އެކްސްޕްރެޝަން އިތުރުކޮށްދޭއިރު، މިއީ ކާޓިލޭޖްގައި ހުންނަ މުހިންމު އެކްސްޓްރާސެލިއުލަރ މެޓްރިކްސް ޕްރޮޓީން އެއް ކަމަށާއި، މިއީ ހުޅުތަކުގެ ލުބްރިކޭޝަން ދެމެހެއްޓުމަށާއި ފްރިކްޝަން ކުޑަކުރުމަށް މުހިންމު ޕްރޮޓީނެކެވެ. އަދި ކާޓިލޭޖް މެޓްރިކްސްގެ ޕްރައިމަރީ ކޮމްޕޮނެންޓް ކަމަށްވާ ޓައިޕް II ކޮލަޖަން ސިންތެސިސް އަށް މަގުފަހިކޮށްދޭއިރު، މިއީ ކާޓިލޭޖް ސްޓްރަކްޗަރަލް އަދި ފަންކްޝަނަލް އިންޓެގްރިޓީ ދެމެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗެކެވެ. މި ކާޓިލޭޖް މެޓްރިކްސް ކޮމްޕޯނެންޓްތަކުގެ ސިންތެސިސް އިތުރުކޮށްގެން، އެބަލޯޕެރަޓައިޑް އިން ހަލާކުވެފައިވާ ކާޓިލޭޖް ޓިޝޫ މަރާމާތުކޮށް ރައްކާތެރިކުރުމުގައި އެހީތެރިވެދީ، އޮސްޓިއޯއާތުރައިޓިސް ކުރިއެރުން ލަސްކޮށްދެއެވެ ^{[5] .}.

ކޮންޑްރޯސައިޓް ހައިޕަރޓްރޯފީ އަދި ޑިޖެނެރޭޝަން ހުއްޓުވުން: އެބަލޯޕެރަޓައިޑް އިން ކޮންޑްރޯސައިޓްތަކުގެ ހައިޕަރޓްރޯފިކް ޑިފެރެންޝިއޭޝަން ޕްރޮސެސް ދަމަހައްޓައިދެއެވެ. އޮސްޓިއޯއާތުރައިޓިސް ޕްރޮގްރެޝަންގެ ތެރޭގައި ކޮންޑްރޯސައިޓްސް އަށް ހައިޕަރޓްރޯފިކް ޑިފެރެންޝިއޭޝަން ކުރިމަތިވާއިރު، މިއީ ސެލް ވޮލިއުމް އިތުރުވުމާއި ޓައިޕް އެކްސް ކޮލަޖަން (Col10) ފަދަ ވަކި ހައިޕަރޓްރޯފީ މާކެރެއްގެ އެކްސްޕްރެޝަން މަތިވުމެވެ. މި ޕްރޮސެސްގެ ސަބަބުން ކާޓިލޭޖް މެޓްރިކްސް ގެއްލި ކާޓިލޭޖް ޑިޖެނެރޭޝަން އަށް މަގުފަހިވެއެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެބަލޯޕެރަޓައިޑް ފަރުވާ ދިނުމުން ކާޓިލޭޖް ޓިޝޫގައި ކޮލް10 އެކްސްޕްރެޝަންގެ އަޕްރެގްޔުލޭޝަން ލުއިކޮށްދޭއިރު، ބޮޑެތި ހައިޕަރޓްރޯފިކް ކަހަލަ ސެލްތަކުގެ އަދަދު މަދުވެއެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ ކޮންޑްރޯސައިޓް ހައިޕަރޓްރޯފިކް ޑިފެރެންޝިއޭޝަން ލަސްވެ، އާދައިގެ ކޮންޑްރޯސައިޓް ފީނޯޓައިޕް ދަމަހައްޓައި، މިކަމުގެ ސަބަބުން ކާޓިލޭޖް ރައްކާތެރިވެ، އޮސްޓިއޯއާތުރައިޓިސް ޕްރޮގްރެޝަން ލަސްވެދާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ ^{[5] .}.

އަބަލޯޕެރަޓައިޑްގެ އެޕްލިކޭޝަންތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟

އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް އަށް ފަރުވާ ދިނުން

ޕޯސްޓްމެނޮޕޮޒަލް އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް: ޕެރަތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން ރިސެޕްޓަރ 1 (PTHR1) ގެ ސެލެކްޓިވް އެގޮނިސްޓެއް ކަމަށްވާ އެބަލޯޕެރަޓައިޑް އަކީ އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ރަނގަޅު އެއްޗެކެވެ. އެއީ ކަށީގެ މިނަރަލް ޑެންސިޓީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުކޮށްދީ، ޕޯސްޓް މެނޮޕޮޒަލް އަންހެނުންގެ އާ ވަރޓެބްރަލް އަދި ނޮން ވަރޓެބްރަލް ފްރެކްޗަރސް ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު އަދި ނުރައްކާ ކުޑަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.

ފިރިހެން އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް: އޯކިޑެކްޓޮމައިޒްޑް ރޭޓްސް (އޯއާރްއެކްސް ރޭޓްސް، ފިރިހެން އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް މޮޑެލް) ބޭނުންކޮށްގެން ފިރިހެން އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސްއާ ބެހޭ ގޮތުން ޗަންޑްލަރ އެޗް ކުރި ދިރާސާގައި، އެބަލޯޕެރަޓައިޑް ފަރުވާގެ ސަބަބުން ޖުމްލަ ހަށިގަނޑު ހިމެނޭ ތަންތަނުގައި ޑައުއަލް އެނާޖީ އެކްސްރޭ އެބްސޯޕްޓިއޮމެޓްރީ (DXA) އަދި ޕެރިފެރަލް ކުއަންޓިޓޭޓިވް ކޮމްޕިއުޓެޑް ޓޮމޮގްރަފީ (pQCT) އިން މިންކުރެވޭ ބީއެމްޑީ ބޮޑުތަނުން އިތުރުވެފައިވެއެވެ. ކަކުލުގެ ބުރަކަށި، ފީމަރ، އަދި ޓިބިއާ އެވެ. އެއީ އޮސްޓިއޮކްލާސްޓްގެ އަދަދު އިތުރު ނުކޮށް ޓްރެބިކިއުލަރ ފޯރމޭޝަން، ކަށީގެ ވޮލިއުމް، އަދި މައިކްރޯއާކިޓެކްޗަރ ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުކޮށްދިން ކަމެކެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ އެބަލޯޕެރަޓައިޑް އަކީ ފިރިހެނުންގެ އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް އަށް ފަރުވާގެ ގޮތުން ލިބިދާނެ ފައިދާތަކެއް ލިބިފައިވާ އެއްޗެއް ކަމަށެވެ ^{[6] .}.

ޕޯސްޓް ޓްރޮމެޓިކް އޮސްޓިއޯއާތުރައިޓިސް (PTOA) ފަރުވާ: 16 ހަފްތާގެ ފިރިހެން C57BL/6 މަސްތަކުގައި މީޑިއަލް މެނިސްކަސް ޑިސްޓެބިލައިޒޭޝަން (DMM) ސާޖަރީ މެދުވެރިކޮށް ކަކުލުގެ ޕީޓީއޯއޭ އިންޑަކްޝަން އަށް ފަހު، ސާޖަރީއަށްފަހު 2 ހަފްތާ ފަހުން ފެށިގެން ދުވާލަކު 40 μg/kg އެބަލޯޕެރަޓައިޑް (ނުވަތަ ކޮންޓްރޯލްގެ ގޮތުގައި ސެލައިން) ގެ ސަބްކިއުޓަނިއަސް އިންޖެކްޝަން ދިނެވެ 6 ހަފްތާއެވެ. ޓިޝޫ އެނަލިސިސް ހެދީ 8 ހަފްތާގައެވެ. ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ސެލައިން ފަރުވާ ދިން ގްރޫޕާ އަޅާބަލާއިރު އެބަލޯޕެރަޓައިޑް ފަރުވާ ދިން ގްރޫޕުގައި ޑީއެމްއެމް އިންޑައުސްޑް އާޓިކިއުލަރ ކާޓިލޭޖް ލޮސް މަދުވެ، ޓިބިއަލް ސަރފޭސް ކާޓިލޭޖް ޓިޝޫ ރައްކާތެރިވެފައިވެ އެވެ. އިމިއުނޯހިސްޓޯކެމިކަލް އެނަލިސިސް އިން ހާމަވި ގޮތުގައި އެބަލޯޕެރަޓައިޑް ފަރުވާ ދިނުމުން ކާޓިލޭޖްގައި ޓައިޕް އެކްސް ކޮލަޖަން (Col10) ގެ އަޕްރެގްޔުލޭޝަން ކުޑަވެ، ނޮން ކެލްސިފައިޑް ކާޓިލޭޖް ސަރަހައްދުތަކުގައި ލުބްރިސިން (Prg4) އެކްސްޕްރެޝަން އިތުރުވެ، ބޮޑެތި ހައިޕަރޓްރޯފިކް ސެލްތަކުގެ އަދަދު މަދުވެއެވެ. އެބަލޯޕެރަޓައިޑް އިން ހައިޕަރޓްރޯފިކް ޑިފެރެންޝިއޭޝަން ލަސްކޮށް، މައުސް ޕީޓީއޯއޭ ގައި ކޮންޑްރޯޕްރޮޓެކްޓިވް އެފެކްޓެއް ކުރާ ކަމަށް ލަފާކޮށް، ޕީޓީއޯއޭ އަށް އާ ފަރުވާ ސްޓްރެޓެޖީއެއް ހުށަހަޅައެވެ ^{[5] .}.

އެލްވިއޯލާ ބޯން ރިޖެނެރޭޝަން: ޕޯސްޓް އެކްސްޓްރެކްޝަން އެލްވިއޯލާ ބޯން ރިސޯޕްޝަން ގެ ސަބަބުން އޭގެ ފަހުން އޯތޮޑޮންޓިކް ޓޫތް މޫވްމަންޓް (OTM) ނުވަތަ އިމްޕްލާންޓް ބެހެއްޓުމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ހުރަސްއެޅެއެވެ. ޓޭން ބީ އިން ސިންތެސިސް ކުރި ބަޔޯޑިގްރޭޑަބަލް، ބައިފަންޝަނަލް ބަޔޯއެކްޓިވް ކެލްސިއަމް ފޮސްފޭޓް ނެނޯބްލޮސަމްސް (އެންއެފް) ލޯޑްޑް ވިތު އެބަލޯޕެރަޓައިޑް (އޭބީއެލް)، އޭބީއެލް@އެންއެފްސް ގެ ނަމުން ނަންދެވިފައިވެއެވެ. މި މާއްދާއިން ދައްކުވައިދެނީ ޕޯރަސް ލޭޔަރޑް ސްޓްރަކްޗަރ އާއި، މަތީ ޑްރަގް އެންކެޕްސުލޭޝަން އެފިޝަންސީއާއި، މޮޅު ބަޔޯކޮމްޕެޓިބިލިޓީއެކެވެ. އޭބީއެލް ފުރަތަމަ ދޫކޮށްލީ ސްޓެމް ސެލްތައް ރިކްރޫޓް ކުރުމަށް ކަމަށާއި، އޭގެ ފަހުން އިން ސިޓޫ އިންޓަރފޭޝަލް މިނަރަލައިޒޭޝަން އަށް Ca⊃2;+ އަދި PO4⊃3; މިކަމުގެ ސަބަބުން އޯޓީއެމް އަށް ގެއްލުމެއް ނުލިބި މޯރފޮލޮޖިކަލީ އަދި ފަންކްޝަނަލީ އެކްޓިވް އެލްވިއޯލާ ބޯން ކާމިޔާބުކަމާއެކު ރިސްޓޯރ ކުރެވުނެވެ ^[7]..

ރިފްރެކްޓަރީ ހައިޕޯޕެރަތައިރޮއިޑިޒަމް (އެޗްޕީޓީ): ޗަމްސެޑިން އާރް ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި އައިޓްރޯޖެނިކް އެޗްޕީޓީ ޖެހިފައިވާ އުމުރުން 39 އަހަރުގެ އަންހެނަކު މަތީ ޑޯޒް ވިޓަމިން ޑީ، ކެލްސިއަމް ސަޕްލިމެންޓްސް، އަދި ރިކޮމްބިނޭންޓް ޕީޓީއެޗް (އާރްޕީޓީއެޗް) އިންޖެކްޝަން ދިން ނަމަވެސް ސީރަމް ކެލްސިއަމްގެ މިންވަރު އާދައިގެ މިންވަރަކަށް ނުލިބުނެވެ. ގާތުން މޮނިޓަރިންގ އާއި ޕާސަނަލައިޒްޑް ޑޯޒިންގ އާއި އެކު ސިމްޕްލިސިޓީ ޕެޗް މެދުވެރިކޮށް ހަމުގެ ދަށުން އެބަލޯޕެރަޓައިޑް ދިނުމަށްފަހު، 2 މަސް ފަހުން އޭނާގެ ސީރަމް ކެލްސިއަމް 9 މިލިގްރާމް/ޑީއެލް ގައި ސްޓޭބަލް ވެފައި ހުއްޓެވެ. 4 މަސް ވީއިރު ހައިޕޮކެލްސިމިއާ އެޕިސޯޑް ނުހިމެނޭ ގޮތަށް އާދައިގެ ސީރަމް ކެލްސިއަމް ބެހެއްޓިއިރު މަޑުމަޑުން އަނގައިން ކެލްސިއަމް އާއި ވިޓަމިން ޑީ ސަޕްލިމެންޓް ކުރުން މަދުކުރަމުން ދިޔައެވެ ^{[3] .}.

ސްޕައިނަލް ފިއުޝަން ޕްރޮމޯޓްކުރުން: ސާވިކަލް-ތޮރެސިކް ރިވިޝަން ސާޖަރީގައި ސާވިކަލް އިންސްޓޭބިލިޓީގެ ތާރީޚެއް ހުރި އަދި ގިނަ ފަހަރަށް ސާވިކަލް ސާޖަރީތައް ނާކާމިޔާބުވެފައިވާ ބަލިމީހުންގެ ސްޕައިނަލް ފިއުޝަން ޕްރޮމޯޓް ކުރުމަށް އެބަލޯޕެރަޓައިޑް ބޭނުންކުރިއެވެ. ޕަރިޚް އެސް އެޓް އަލް. ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި 66 އަހަރުގެ އަންހެން ބަލިމީހަކު އޮޕަރޭޝަނަށް ފަހު ދެ ހަފްތާ ފަހުން ދުވާލަކު 80 އެމްސީޖީގެ އެބަލޯޕެރަޓައިޑް ފަރުވާ ފެށީ ޕްލޭންކޮށްފައިވާ 12 ހަފްތާގެ ކޯހަކަށެވެ. 3 އަދި 6 މަސް ދުވަހުގެ ސާވިކަލް ސީޓީ ސްކޭންތަކުން ސާވިކަލް-ތޮރަސިކް ފިއުޝަން ރަނގަޅަށް ރަނގަޅުވެފައިވާއިރު ނޮންޔޫނިއަންގެ އެއްވެސް އަލާމާތެއް ނުފެނެއެވެ ^{[8] .}.

ނިންމުން

އެބަލޯޕެރަޓައިޑްގެ ކްލިނިކަލް އެޕްލިކޭޝަން މަރުކަޒުކޮށްފައިވަނީ އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށެވެ. މިއީ ޕޯސްޓް މެނޮޕޮޒަލް އަންހެނުންނަށް އޯސްޓިއޯޕޮރޮސިސް ޖެހިފައިވާ އަންހެނުންނަށް ފްރެކްޗަރ ރިސްކް ބޮޑު ނުވަތަ އެހެން ތެރަޕީތަކަށް ރައްދު ނުދީ، ބޯން މިނަރަލް ޑެންސިޓީ (ބީއެމްޑީ) ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުކޮށް، ވަރޓެބްރަލް އަދި ނޮން ވަރޓެބްރަލް ފްރެކްޗަރ ރިސްކް ކުޑަކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ފިރިހެން އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް އަށް ބަލާއިރު، ޖަނަވާރުތަކުގެ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެތައް ތަނެއްގައި ބީއެމްޑީ އިތުރުވެ، ކަށީގެ މައިކްރޯއާކިޓެކްޗަރ ރަނގަޅުވެފައިވާއިރު، މިއީ ފަރުވާގެ އަގު ލިބިދާނެ ކަމުގެ ނިޝާނެވެ. ޕޯސްޓް ޓްރޮމެޓިކް އޮސްޓިއޯއާތުރައިޓިސްގައި ކާޓިލޭޖް ގެއްލުން މަދުކޮށްދީ ކާޓިލޭޖް ރައްކާތެރި ކުރުމަށްޓަކައި ކޮންޑްރޯސައިޓް ހައިޕަރޓްރޯފީ ހުއްޓުވައެވެ. އެލްވިއޯލާ ބޯން ރިޖެނެރޭޝަންގައި މި ބޭސް ލޯޑްކޮށްފައިވާ އޭބީއެލް@އެންއެފްސް މެޓީރިއަލްސް އިން ކަށި ރިޖެނެރޭޝަން ކުރިއަރުވައި، ޕޯސްޓް އޯތޮޑޮންޓިކް ބޯން ރިޕޭއަރ އަށް ހައްލެއް ހުށަހަޅައެވެ. އަދި ރިފްރެކްޓަރީ ހައިޕޮޕެރަތައިރޮއިޑިޒަމް އާއި ސްޕައިނަލް ފިއުޝަން ޕްރޮމޯޝަންގައި ބޭނުން ކުރުމަށް ވެސް ދިރާސާތަކުން ތާއީދު ކުރެ އެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ

ބިން ޓީ އަކީ ޕެކިން ޔުނިވާސިޓީގެ ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ކެމިސްޓްރީގެ ރިސާޗަރެއް ކަމަށާއި އޭނާ އަކީ ނޭނޯމެޓީރިއަލްސް އާއި ބަޔޯމެޑިކަލް އިންޖިނިއަރިންގައި އެތަކެތީގެ އެޕްލިކޭޝަންތަކަށް ޚާއްސަ ރިސާޗަރެކެވެ. އޭނާގެ މަސައްކަތް ފޯކަސް ކުރަނީ ޓާގެޓްޑް ޑްރަގް ޑެލިވަރީ އާއި ޓިޝޫ ރިޖެނެރޭޝަން އަށް ފަންކްޝަނަލް ނެނޯސްޓްރަކްޗާސް ޑިޒައިންކޮށް ސިންތެސިސް ކުރުމަށެވެ. ޓާން ވަނީ ލީޑިން ސައިންޓިފިކް ޖާނަލްތަކުގައި ގިނަ ޕަބްލިކޭޝަންތަކެއް ކޯ-އޮތޯރިޓްކޮށް، ނޭނޯމެޑިސިން އާއި ރިޖެނެރޭޓިވް ތެރަޕީސް އަށް ކުރިއެރުންތަކެއް ހޯދައިދީފަ އެވެ. ބިން ޓީ ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރިފަރެންސްގައެވެ [7].

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] ޝަރލީ އެމް.އަބަލޯޕެރަޓައިޑް: ފުރަތަމަ ގްލޯބަލް އެޕްރޫވަލް. މަސްތުވާތަކެތި 2017؛ 77(12): 1363-1368.ޑީއޯއައި: 10.1007/s40265-017-0780-7.

[2] ސްލީމަން އޭ، ކްލެމެންޓްސް ޖޭއެން. އެބަލޯޕެރަޓައިޑް: އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް އަށް އާ ފާމަކޯލޮޖިކަލް އޮޕްޝަނެކެވެ. އެމެރިކަން ޖާނަލް އޮފް ހެލްތު-ސިސްޓަމް ފާމަސީ 2019؛ 76: 130-135.https://api.semanticscholar.org/CorpusID:59338650.

[3] ޗަމްސެޑިން އާރ، މަތީން އޭ، އަލްޒޯހައިލީ އޯ. އެންޑޮކްރައިން ޕްރެކްޓިސް 2023؛ 29: އެސް57-އެސް58.ޑީއޯއައި: 10.1016/ޖޭ.އީޕްރަކް.2023.03.131.

[4] ތޮމްޕްސަން ޖޭސީ، ވަންޑަރމަން އެން، އެންޑަސަން ޕީއޭ، ފްރީޑްމަން ބީއޭ. އަބަލޯޕެރަޓައިޑް އެންޑް ދަ ސްޕައިން: އެ ނެރެޓިވް ރިވިއު. ކްލިނިކަލް އިންޓަރވެންޝަންސް އިން އެޖިންގ 2020؛ 15: 1023-1033. ޑީއޯއައި:10.2147/ސީއައިއޭ.އެސް227611.

[5] ލޭންޑްގްރޭވް އެސް، އިޝީ ޓީ، މޭނާޑް އާރ، އެޓް އަލް. 302 ޕޯސްޓްޓްރޮމެޓިކް އޮސްޓިއޯއާތުރައިޓިސް އަށް އާ ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައި އެބަލޯޕެރަޓައިޑް. ޖާނަލް އޮފް ކްލިނިކަލް އެންޑް ޓްރާންސްލޭޝަނަލް ސައިންސް 2022؛ 6: 53. ޑީއޯއައި:10.1017/ސީޓީއެސް.2022.166.

[6] ޗަންޑްލަރ އެޗް، ލަންސްކޭ ބީ، ވަރެލާ އޭ، އެޓް އަލް. އާ އޮސްޓިއޯއެނަބޮލިކް ޕީޓީއެޗްއާރުޕީ އެނަލޮގް އެއް ކަމަށްވާ އެބަލޯޕެރަޓައިޑް އިން އޯކިއެކްޓޮމައިޒްޑް ރޭޓްސް ގައި ކަށި ރިސޯޕްޝަން އިތުރު ނުކޮށް ކަށި އުފެދުން އިތުރުކޮށް ކޮރޓިކަލް އަދި ޓްރެބިކިއުލަރ ބޯން މާސް އާއި އަރކިޓެކްޗަރ އިތުރުކޮށްދެއެވެ. ކަށި 2019؛ 120: 148-155.ޑީއޯއައި: 10.1016/ޖޭ.ބޯން.2018.10.012.

[7] ޓަން ބީ، ވޫ ވައި، ވަންގް އާރ، އެޓް އަލް. ބަޔޯޑިގްރޭޑަބަލް ނެނޯފްލާވަރސް ވިތު އެބަލޯޕެރަޓައިޑް ސްޕޭޝިއޯޓެމްޕަރަލް މެނޭޖްމަންޓް އޮފް ފަންކްޝަނަލް އެލްވިއޯލާ ބޯން ރިޖެނެރޭޝަން. ނޭނޯ ލެޓަރސް 2024. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:267655299.

[8] ޕަރިޚް އެސް، ލުބިޓްޒް އެސްއީ، ޝަރްމާ އޭ. ޖާނަލް އޮފް ދަ އެންޑޮކްރައިން ސޮސައިޓީ 2020؛ 4(ސަޕްލިމެންޓް_1): 365.ޑީއޯއައި: 10.1210/ޖެންޑްސޯ/ބީވީއޭ046.108.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައި ނުވާ އުފެއްދުންތަކެއް ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.