ލިޔުނީ ކޯސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް 
2 މަސް ކުރިން
މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.
މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.
ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި ބަރުދަން އިތުރުވުމާއި، ފަލަވުމާއި، ހަކުރުބަލި ފަދަ މެޓަބޮލިކް ބަލިތަކުގެ ހާލަތު އިތުރުވަމުންދާއިރު، މިއަށްވުރެ ފައިދާހުރި ފަރުވާގެ ބޭސްތައް ހޯދުމަކީ މެޑިކަލް ދާއިރާގައި ހޫނު މައުޟޫއަކަށް ވެއްޖެއެވެ. މާޒްޑޫޓައިޑް އަކީ އާ ޑައުއަލް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި އެއްފަހަރާ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އާއި ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓް ކުރެވޭ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، ބަރުދަން ލުއިކުރުމާއި ލޭގައި ހަކުރު ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގައި ޚާއްޞަ ދައުރެއް އަދާކުރާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
ފޮޓޯ 1 މަޒްޑޫޓައިޑްގެ ކެމިކަލް ސްޓްރަކްޗަރ.
މަޒްދޫޓިޑޭގެ އޯވަރވިއު
މަޒްޑޫޓައިޑަކީ މެޓަބޮލިކް ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ބޭނުންކުރާ އާ ބޭހެއް ކަމަށްވާ ޖީއެލްޕީ-1/ގްލޫކަގަން ޑައުއަލް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެކެވެ. ފާއިތުވި ދެތިން ދިހަ އަހަރު ތެރޭގައި މެޓަބޮލިކް ބަލިތަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން ބޭސް އުފެއްދުމުގެ ކުރިއެރުން ކުރިއަށް އެބަދެއެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓްސް އަދި ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓްސް އެކަނި ބޭނުންކުރުމުން ވަކި ފަރުވާގެ އަސަރުތަކެއް ފެނިފައިވީނަމަވެސް، އެތަކެތީގެ އަމިއްލަ ލިމިޓެޝަންތަކެއް ވެސް ހުރެއެވެ. މިއަށްވުރެ ރަނގަޅު ފަރުވާއެއް ހޯދުމަށްޓަކައި ދިރާސާވެރިން ވަނީ އެއްފަހަރާ އެތައް އަމާޒަކަށް އަމަލުކުރެވޭނެ ބޭސްތައް އުފެއްދުމަށް ފޯކަސްކޮށް، މާޒްޑޫޓައިޑް އުފެއްދުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީފަ އެވެ. އޭގެ ތަރައްޤީގެ ޕްރޮސެސްގައި ޕްރީކްލިނިކަލް ދިރާސާތަކާއި މަލްޓި ސްޓޭޖް ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތައް ކުރިއަށް ގެންގޮސް، މަޑުމަޑުން އޭގެ ސަލާމަތާއި ފައިދާ ސައްޙަކޮށްފައިވެއެވެ.
މެކޭނިޒަމް އޮފް އެކްޝަން
(1) ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓް ކުރުން
ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ހޯމޯސްޓޭސިސް ރެގިއުލޭޓްކުރުން: ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ ގޮހޮރުގެ އެލް ސެލްތަކުން ނިކުންނަ ޕެޕްޓައިޑް ހޯރމޯނެކެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓް ކުރުމަށްފަހު މަޒްޑޫޓައިޑް އިން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޓް ކުރަނީ އެތައް މަގެއް މެދުވެރިކޮށެވެ. އެއީ ޕެންކްރިއޭޓިކް β ސެލްތަކުން އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް، އިންސިއުލިން ސެންސިޓިވިޓީ އިތުރުކޮށް، ގްލޫކޯޒް ނެގުމާއި ބޭނުންކުރުން އަވަސްކޮށްދީ، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އެއީ ޕެންކްރިއޭޓިކް α ސެލްތަކުން ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވައި، ހެޕަޓިކް ގްލޫކޯޒް އައުޓްޕުޓް މަދުކޮށް، ލޭގެ ގްލޫކޯޒްގެ ސްޓެބިލިޓީ އިތުރަށް ދެމެހެއްޓޭ އެއްޗެކެވެ.
ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްކުރުން: މަޒްޑޫޓައިޑް އިން ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ނާރުތަކުގެ ނިޒާމަށް އަމަލުކޮށް، ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްކޮށްދެއެވެ. މިއީ ބަނޑުގައި ކާނާ ހިފެހެއްޓުން ދިގުދެމިގެންދާއިރު، ފުރިހަމަކަން އިތުރުވެ، ކާނާ ކެއުން މަދުކޮށް، ބަރުދަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ.
ކާހިތްވުން ރެގިއުލޭޓްކުރުން: ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޝަނަށްފަހު ސެންޓްރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމަށް ސިގްނަލްތައް ފޮނުވައި، ހައިޕޮތެލަމިކް ފީޑިންގ ސެންޓަރަށް އަމަލުކޮށް، ނިއުރޯޕެޕްޓައިޑް ވައި (NPY) އެކްސްޕްރެޝަން ދަށްކުރުމާއި ޕްރޯޕިއޯމެލަނޯކޯޓިން (POMC) އެކްސްޕްރެޝަން އިތުރުކުރުން ފަދަ ނިއުރޯޕެޕްޓައިޑްސް ސެކްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ފުރިހަމަކަމުގެ އިހުސާސް އުފެދި ކާނާ ކެއުން މަދުވެއެވެ.
(2) ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރސް އެކްޓިވޭޓްވުން
ހަކަތަ ޚަރަދުކުރުން ކުރިއެރުވުން: މަޒްޑޫޓައިޑް އިން ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓް ކުރުމުން ފެޓް ބްރޭކްޑައުން އާއި ފެޓީ އެސިޑް އޮކްސިޑޭޝަން އަށް މަގުފަހިކޮށްދީ ހަކަތަ ޚަރަދު އިތުރުވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން އަންކަޕްލިންގ ޕްރޮޓީން 1 (UCP1) ގެ އެކްސްޕްރެޝަން އަޕްރެގްޔުލޭޓްކޮށް، ބްރައުން އެޑިޕޯސް ޓިޝޫގައި ތަރމޯޖެނެސިސް ޕްރޮމޯޓްކޮށް، ހަށިގަނޑުގެ ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް އިތުރަށް އިތުރުކޮށްދީ، ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.
ގްލޫކޯޒް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކުރުން: ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރސް އެކްޓިވޭޓްވުމުން ހެޕަޓިކް ގްލައިކޯޖެނޮލައިސިސް އަދި ގްލޫކޯނިއޯޖެނެސިސް ކުރިއަރުވައެވެ. ނަމަވެސް މަޒްޑޫޓައިޑްގެ ނުފޫޒުގެ ދަށުން މި ޕްރޮމޯޝަނަލް އިފެކްޓަކީ ހަމައެކަނި ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު މަތިކޮށްދޭ ކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި އޭގެ ބަދަލުގައި ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޝަން އިފެކްޓްސް އާއި ސިނަޖިސްޓިކް އިންޓަރެކްޝަން މެދުވެރިކޮށް ލޭގެ ގްލޫކޯޒްގެ ސީދާ ރެގިއުލޭޝަން ހާސިލްކުރާ ކަމެކެވެ. ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު މަތިވުމުން، ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޝަން މެދުވެރިކޮށް މެދުވެރިވާ ހައިޕޮގްލައިސެމިކް އަސަރު ގިނަވެއެވެ؛ ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ދަށްވުމުން، ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޝަންގެ ސަބަބުން މެދުވެރިވާ ހައިޕަރގްލައިސެމިކް އެފެކްޓުން ހައިޕޮގްލައިސެމިއާ ހުއްޓުވައެވެ.
(3) ސިނަޖިސްޓިކް މެކޭނިޒަމް
މަޒްޑޫޓައިޑް އިން އެއްފަހަރާ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އާއި ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރސް ވެސް އެކްޓިވޭޓް ކުރެއެވެ. މި ދެ ރިސެޕްޓަރ އިން އެކްޓިވޭޓް ކުރާ ސިގްނަލިންގ މަގުތައް ސިނަޖިސްޓިކަލީ މަސައްކަތް ކުރަނީ މިއަށްވުރެ ފުރިހަމަ އަދި ވަރުގަދަ މެޓަބޮލިކް ރެގިއުލޭޓަރީ އެފެކްޓެއް އުފެއްދުމަށެވެ. ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ ގޮތުން ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޝަން އިން ކާހިތްވުން ދަމަހައްޓައި ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްކޮށް ހަކަތަ ބޭނުންކުރުން މަދުކޮށްދޭއިރު ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޝަން އިން ހަކަތަ ޚަރަދުކުރުން ކުރިއަރުވައެވެ. ދެ ރިސެޕްޓަރުގެ ސިނަޖިސްޓިކް އެކްޝަންގެ ސަބަބުން ބަރުދަން ކުޑަކުރުން މާ ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ހާސިލްވެއެވެ. ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގެ ގޮތުން ބަލާއިރު، ދެ ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޝަންގެ އަސަރުތައް އެކަކު އަނެކަކަށް ކޮމްޕްލިމެންޓް ވެގެން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް އާންމު ރޭންޖުގެ ތެރޭގައި ބެހެއްޓުމާއި މާބޮޑަށް އުފުލުންތަކުން ސަލާމަތްވެއެވެ.
3. ފިޒިއޮލޮޖިކަލް އިފެކްޓްސް
(1) ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ކުރާ އަސަރުތައް
ކްލިނިކަލް އެވިޑެންސް: ގިނަ ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުން ދައްކާފައިވާ ގޮތުގައި މަޒްޑޫޓައިޑްގެ ސަބަބުން ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ބޮޑެތި އަސަރުތަކެއް ކުރެ އެވެ. ގައި މާ ބަރުދަން ނުވަތަ ފަލަ ބޮޑެތި މީހުންނަށް އަމާޒުކޮށްގެން ކުރި ދިރާސާތަކުގައި 24 ހަފްތާގެ ތެރޭގައި މާޒްޑޫޓައިޑް ފަރުވާ ދިނުމުން (ގިނަވެގެން 6 މިލިގްރާމްގެ ޑޯޒް) އެވްރެޖްކޮށް 6.7%–11.3% އަށް ބަރުދަން ލުއިވެފައިވާއިރު، ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގެ ބަރުދަން %1.0 އިތުރުވެފައިވެއެވެ. އެކި ޑޯޒް ގްރޫޕްތަކުގެ ތެރެއިން 4.5 މިލިގްރާމް އަދި 6 މިލިގްރާމްގައި މާޒްޑޫޓައިޑް އިން ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަސަރުތައް މާ ބޮޑަށް ފެނިފައިވާއިރު، ޕްލޭސިބޯއާ އަޅާބަލާއިރު ފަރުވާގެ ތަފާތުތައް ހުރީ -7.7% އާއި -12.3% އާއި ދެމެދުގައެވެ (P < 0.0001). 680 ބައިވެރިން ބައިވެރިކޮށްގެން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ސިސްޓަމެޓިކް ރިވިއުއަކާއި މެޓާ އެނަލިސިސްއެއްގައި ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގައި ޕްލޭސިބޯއަށްވުރެ މާޒްޑޫޓައިޑް އިން ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް ލިބިފައިވާއިރު، މީން ޑިފެރެންސް (އެމްޑީ) އަކީ -6.22% (95% ކޮންފިޑެންސް އިންޓަވަލް [CI]: -8.02% އިން -4.41%) އެވެ.
ފޮޓޯ 2 ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނުގެ އެފިސިކޭޝަން އެންޑްޕޮއިންޓްސް. a 24 ވަނަ ހަފްތާގައި ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނަށް ބޭސްލައިނުން ބަދަލުވާ އިންސައްތަ ބ ވަގުތު ފާއިތުވަމުންދާ ވަރަކަށް ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނަށް ބޭސްލައިނުން ބަދަލުވާ އިންސައްތަ.
(2) ގްލައިސެމިކް ރެގިއުލޭޝަންގެ އަސަރުތައް
ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންނަށް ކުރާ އަސަރު: ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންނަށް މާޒްޑޫޓައިޑް އިން ހީމޯގްލޮބިން އޭ1ސީ (HbA1c) އާއި ރޯދައަށް ހުންނަ ލޭގައި ހުންނަ ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ވަރަށް ރަނގަޅަށް ދަށްކޮށްދެއެވެ. ގުޅުންހުރި ރެންޑޮމައިޒްޑް، ޑަބަލް ބްލައިންޑް، ޕްލޭސިބޯ ކޮންޓްރޯލްޑް ފޭސް 2 ކްލިނިކަލް ޓްރައިއަލްއެއްގައި، ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންގެ ތެރެއިން 20 ހަފްތާ ވަންދެން މާޒްޑޫޓައިޑް ފަރުވާ (ގިނަވެގެން 6 މިލިގްރާމްގެ ޑޯޒްގައި) ލިބުނުއިރު، ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގައި %0.03 ގެ ބަދަލެއް ފެނިފައިވެއެވެ ޕްލޭސިބޯއާ އަޅާބަލާއިރު (P < 0.0001) އެވެ. ބަލިމީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެފައިވާއިރު، އެވްރެޖް ޕަސެންޓް ބަދަލު ޑޯޒަށް ބަރޯސާވާ ގުޅުމެއް ފެނިފައިވާއިރު، -7.1% އަށް އަރާފައިވެއެވެ.
ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގައި ލިބޭ ފައިދާތައް: މަޒްޑޫޓައިޑް އިން ލޭގެ ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދިނުމުގެ އިތުރުން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ބަދަލުވުން ރަނގަޅުކޮށްދީ ހައިޕޮގްލައިސެމިކް އިވެންޓްތަކުގެ ނުރައްކާ ކުޑަކޮށްދެއެވެ. ސަގާފީ އެންޓިޑައިބެޓިކް ބޭސްތަކާ އަޅާބަލާއިރު، އޭގެ ޑައުއަލް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް މެކޭނިޒަމް އޮފް އެކްޝަން އިން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޝަން މާ ސީދާ އަދި ފުރިހަމަ ގޮތެއްގައި ހާސިލްކޮށް، ބަލިމީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރާއި ދިގު މުއްދަތުގެ ޕްރޮގްނޯސިސް ރަނގަޅުވެއެވެ.
(3) ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ އަދި މެޓަބޮލިކް އިންޑިކޭޓަރސް އަށް ކުރާ އަސަރު
ލޭގެ ޕްރެޝަރު ރެގިއުލޭޓް ކުރުން: މަޒްޑޫޓައިޑް އިން ސިސްޓޮލިކް އަދި ޑައިސްޓޮލިކް ބްލަޑް ޕްރެޝަރ ވެސް ދަށްކޮށްދެއެވެ. ސިސްޓަމެޓިކް ރިވިއުތަކާއި މެޓާ އެނަލިސިސްތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޕްލޭސިބޯއާ އަޅާބަލާއިރު މަޒްޑޫޓައިޑް އިން ސިސްޓޮލިކް ބްލަޑް ޕްރެޝަރު ދަށްކޮށްދެނީ އެވްރެޖްކޮށް -7.57 އެމްއެމްއެޗްޖީ (95% ސީއައި: -11.17 އިން -3.98 އެމްއެމްއެޗްޖީ) ގެ ތަފާތަކުން (އެމްޑީ) އެވެ؛ ޑައިސްޓޮލިކް ބްލަޑް ޕްރެޝަރ ދަށްކުރުމަށް އެމްޑީ ހުރީ -2.98 އެމްއެމްއެޗްޖީ (95% ސީއައި: -5.74 އިން -0.22 އެމްއެމްއެޗްޖީ) އެވެ. މިއީ މާޒްޑޫޓައިޑްގެ އެތައް މެކޭނިޒަމްތަކެއް ކަމަށްވާ ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކުރުމާއި، ޕެރިފެރަލް ވެސްކިއުލަރ ރެސިސްޓެންސް ދަށްކުރުމާއި، ވޯޓަރ-ސޯޑިއަމް ބެލެންސް ރެގިއުލޭޓް ކުރުން ފަދަ ކަންކަމަށް ނިސްބަތްވާ ކަމެއް ކަމަށް ވެދާނެއެވެ.
ލިޕިޑް ރެގިއުލޭޝަން: މަޒްޑޫޓައިޑް އިން ލިޕިޑް ޕްރޮފައިލްތައް ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ރެގިއުލޭޓް ކުރެއެވެ. އެއީ ޖުމްލަ ކޮލެސްޓްރޯލް (އެމްޑީ = -16.82%، 95% ސީއައި: -24.52 އިން -9.13%)، ޓްރައިގްލިސެރައިޑްސް (އެމްޑީ = -43.29%، 95% ސީއައި: -61.57 އިން -25.01%)، އަދި ލޯ ޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީން (އެމްޑީ = -17.07%، 95% ސީއައި: -25.54 އިން -8.60%) ދަށްކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ލެވެލްތަކުގައި ހުންނައިރު، ހައި ޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީން އަށް ވެސް ވަކި ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރެއް ކުރާއިރު (MD = -7.54%, 95% CI: -11.26 to -3.83%) އެވެ. މި އަސަރުތަކުގެ ސަބަބުން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކުގެ ނުރައްކާ ކުޑަވެ، ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ސިސްޓަމަށް ރައްކާތެރިކަމުގެ އަސަރު ކުރެއެވެ.
(4) ހައިޕަރޔޫރިސެމިއާ އަށް ކުރާ އަސަރުތައް
ޖަނަވާރުތަކުގެ ތަޖުރިބާގެ ހެކި: ހައިޕަރޔޫރިސެމިއާ (އެޗްޔޫއޭ) ރޭޓް މޮޑެލް ދިރާސާއެއްގައި، ހަމުގެ ދަށުން 0.05 މިލިގްރާމް/ކިލޯ އަދި 0.075 މިލިގްރާމް/ކިލޯގެ މަޒްޑޫޓައިޑް (ކޮންމެ 3 ދުވަހަކުން) އިންޖެކްޝަން ދިނުމުން ރޭޓްސްގެ ސީރަމް ޔޫރިކް އެސިޑް (އެސްޔޫއޭ) ގެ މިންވަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެއެވެ. އެޗްޔޫއޭ ގްރޫޕާ އަޅާބަލާއިރު މާޒް-އެމްޑީ އަދި މާޒް-އެޗްޑީ ގްރޫޕްގައި އެސްޔޫއޭ އަދި ސީރަމް ކްރިއޭޓިނިން (އެސްސީއާރު) ގެ މިންވަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެފައިވާއިރު، މާޒް-އެމްޑީ ގްރޫޕްގައި ވެސް ޔޫރިނަރީ ޕްރޮޓީން (ޔޫ-ޕްރޯ) ގެ މިންވަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން މަޒްޑޫޓައިޑް އިން އެޗްޔޫއޭ ރޭޓްސްގެ ރެނަލް ހިސްޓޮޕެތޮލޮޖިކަލް ބަދަލުތައް ރަނގަޅުކޮށްދިނެވެ.
ފޮޓޯ 3 ކ: ވަގުތު ފާއިތުވަމުންދާ ވަރަކަށް ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނަށް ބޭސްލައިނުން ބަދަލުވާ އިންސައްތަ. ބ: ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަމާޒުތަކަށް ވާސިލްވާ ބައިވެރިންގެ ނިސްބަތް.
އެޕްލިކޭޝަން ރިސާޗް
(1) ކްލިނިކަލް ޓްރައިއަލް ޕްރޮގްރެސް
ކުރީގެ ކްލިނިކަލް ޓްރައިއަލްސް: ކުރީކޮޅު ފޭސް 1 ގެ ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުގައި މުހިންމު ގޮތެއްގައި ވަޒަންކޮށްފައިވަނީ މާޒްޑޫޓައިޑްގެ ރައްކާތެރިކަމާއި، ކެތްތެރިކަމާއި، ފުރަތަމަ ފައިދާހުރި މިންވަރެވެ. ރެންޑޮމައިޒްޑް، ޕްލޭސިބޯ ކޮންޓްރޯލްޑް، މަލްޓިޕަލް ޑޯޒް އެސްކޭލޭޝަން ފޭސް 1ބީ ޓްރައިއަލްއެއްގައި މާ ބަރުދަން އިތުރު ނުވަތަ ފަލަ ބޮޑެތި މީހުންނަށް މާޒްޑޫޓައިޑްގެ ތަފާތު ޑޯޒް (10 މިލިގްރާމް އާއި ހަމައަށް) ދީފައިވެއެވެ. ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މި ޑޯޒް ރޭންޖުގެ ތެރޭގައި މަޒްޑޫޓައިޑް ރަނގަޅަށް ޓޮލަރޭޓް ކުރެވިފައިވާއިރު، ސީރިއަސް ނޭދެވޭ ކަމެއް ރިޕޯޓްކޮށްފައި ނުވާއިރު، ބަރުދަން ބޮޑުތަނުން ލުއިވެފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ.
ފޭސް 2 ކްލިނިކަލް ޓްރައިއަލް: ފޭސް 2 ގެ ކްލިނިކަލް ޓްރައިއަލް އިން މާޒްޑޫޓައިޑްގެ ފައިދާއާއި ރައްކާތެރިކަން އިތުރަށް ސައްހަކޮށްފައިވަނީ އެކި އާބާދީތަކުގައި ކަމަށް ވެސް ޑރ. ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލި ހުންނަ ޗައިނާގެ ބަލިމީހުންނަށް އަމާޒުކޮށްގެން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ފޭސް 2 ޓްރައިއަލްއެއްގައި މާޒްޑޫޓައިޑް އިން އެޗްބީއޭ1ސީ އާއި ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ދަށްކުރުމުގައި ބޮޑެތި އަސަރުތަކެއް ކުރާއިރު، ރައްކާތެރިކަން ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕާ އަޅާކިޔާއިރު ވެސް ހިމެނެ އެވެ. އާންމުކޮށް ދިމާވި ނޭދެވޭ އަސަރުތަކަކީ މުހިންމު ގޮތެއްގައި ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ރިއެކްޝަންތައް ކަމަށްވާ ބޭރަށްހިންގުން އަދި މޭނުބައިކުރުން ފަދަ މަޑު ރިއެކްޝަންތަކެކެވެ. ބަރުދަން އިތުރު ނުވަތަ ފަލަ ބޮޑެތި މީހުންނަށް އަމާޒުކޮށްގެން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ފޭސް 2 ޓްރައިއަލްއެއްގައި 24 ހަފްތާ ވަންދެން މާޒްޑޫޓައިޑް ފަރުވާ (6 މިލިގްރާމް އާއި ހަމައަށް) ދިނުމުން ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ ރަނގަޅު ފައިދާއާއި ރައްކާތެރިކަން ފެނިފައިވެއެވެ.
(2) އެހެން ބޭސްތަކާ އަޅާކިޔުމުގެ ދިރާސާތައް
ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓްސް އާއި އަޅާކިޔުން: ސަގާފީ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓްސް އާއި އަޅާބަލާއިރު، ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އަދި ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރސް ޑައުއަލް އެކްޓިވޭޓް ވުމުން ބަރުދަން ލުއިކުރުމާއި ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޝަނަށް މާޒްޑޫޓައިޑްގެ އަސަރު މާބޮޑަށް ކޮށްފާނެއެވެ. ބައެއް ދިރާސާތަކުގައި މާޒްޑޫޓައިޑް އިން ވަކި ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓްތަކަށް ވުރެ އެއް ފަރުވާގެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ބަރުދަން ލުއިކޮށް، ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގައި މޮޅު ސްޓެބިލިޓީއެއް ދައްކާފައިވެ އެވެ.
އެހެން އެންޓިޑައިބެޓިކް ބޭސްތަކާ އަޅާކިޔުން: ސަގާފީ އަނގައިން ބޭނުންކުރާ އެންޓިޑައިބެޓިކް ބޭސްތަކާ އަޅާބަލާއިރު، މަޒްޑޫޓައިޑް އިން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ދަށްކޮށްދިނުމުގެ އިތުރުން ބަރުދަން ލުއިކުރުމާއި ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ މެޓަބޮލިކް މާކެރސް ރަނގަޅުވުން ފަދަ އިތުރު ފައިދާތަކެއް ލިބިގެންދެއެވެ.
ނިންމުން
ޖީއެލްޕީ-1/ގްލޫކަގަން ޑައުއަލް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި މަޒްޑޫޓައިޑް އިން ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް، ލޭގެ ގްލޫކޯޒް، ލޭގެ ޕްރެޝަރު، އަދި ލޭގެ ލިޕިޑްސް ފުރިހަމައަށް ރެގިއުލޭޓް ކުރަނީ އެއްފަހަރާ މުހިންމު ދެ މެޓަބޮލިކް ރެގިއުލޭޓަރީ ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓްކޮށްގެންނެވެ. މާޒްޑޫޓައިޑް އަކީ ފަލަވުމާއި، ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލި، އަދި ހައިޕަރޔޫރިސެމިއާ ފަދަ މެޓަބޮލިކް ޑިސްއޯޑަރސް އަށް މުހިންމު ވައުދެއް ފުއްދައިދޭ އެއްޗެކެވެ.
މަސްދަރުތައް
[1] ޒާންގް ބީ، ޗެންގް ޒެޑް، ޗެން ޖޭ، އެޓް އަލް. ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ޗައިނާ ބަލިމީހުންނަށް މަޒްޑޫޓައިޑްގެ ފައިދާއާއި ރައްކާތެރިކަން: ރެންޑަމް، ޑަބަލް-ބްލައިންޑް، ޕްލޭސިބޯ-ކޮންޓްރޯލްޑް ފޭސް 2 ޓްރައިއަލް[J]. ހަކުރުބަލީގެ ކެއާ، 2024،47(1):160-168.ޑީއޯއައި:10.2337/dc23-1287.
[2] ނާލިސާ ޑީއެލް، ކުބޯއިއާ އެން، ޑަޔަބް އީ، އެޓް އަލް. ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންނާއި ހަކުރުބަލި ނޫން ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް މަޒްޑޫޓައިޑްގެ ފައިދާއާއި ރައްކާތެރިކަން: ރެންޑަމް ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލްތަކުގެ ސިސްޓަމެޓިކް ރިވިއުއާއި މެޓާ އެނަލިސިސް[J]. ފްރޮންޓިއަރސް އިން އެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ، 2024،15. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:267984513 ގައި ޑރ.
[3] ޖީ އެލް، ޖިއާންގް އެޗް، ޗެންގް ޒެޑް، އެޓް އަލް. ޗައިނާގެ ބަރުދަން އިތުރުވާ ބޮޑެތި މީހުން ނުވަތަ ފަލަ ބޮޑެތި މީހުންގެ ތެރެއިން މަޒްޑޫޓައިޑްގެ ފޭސް 2 ރެންޑޮމައިޒްޑް ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލް[J]. ނޭޗާ ކޮމިއުނިކޭޝަންސް، 2023،14(1):8289.ޑީއޯއައި:10.1038/s41467-023-44067-4.
[4] ޖިއާންގް އެޗް، ޒާންގް ވައި، ރެން ވައި އެސް 77-އެލްބީ: އެ ނޮވެލް ގްލޫކަގަން-ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 (ޖީއެލްޕީ-1އާރ) އަދި ގްލޫކަގަން (ޖީސީޖީއާރު) ރިސެޕްޓަރ ޑައުއަލް އެގޮނިސްޓް، މަޒްޑޫޓައިޑް (IBI362)، އެޓެނިއުއޭޓްސް ހައިޕަރޫރިސެމިއާ އިން ހައިޕަރޫރިސެމިކް ރޭޓްސް[J]. ހަކުރުބަލި، 2023. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:259452040
[5] ޖީ އެލް، ގާއޯ އެލް، ޖިއާންގް އެޗް، އެޓް އަލް. ބަރުދަން އިތުރު ނުވަތަ ފަލަވާ ޗައިނާގެ ބޮޑެތި މީހުންނަށް ޖީއެލްޕީ-1 އަދި ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރ ޑައުއަލް އެގޮނިސްޓް މަޒްޑޫޓައިޑް (IBI362) 9 މިލިގްރާމް އަދި 10 މިލިގްރާމްގެ ރައްކާތެރިކަމާއި ފައިދާ: ރެންޑަމްކޮށް، ޕްލޭސިބޯ ކޮންޓްރޯލްޑް، މަލްޓިޕަލް އެސެންޑިންގ ޑޯޒް ފޭސް 1ބީ ޓްރައިއަލް[J]. އިކްލިނިކަލްމެޑިސިން، 2022،54:101691.ޑީއޯއައި:10.1016/ޖޭ.އެކްލިންމް.2022.101691.
ހަމައެކަނި ރިސާޗް ބޭނުންކުރުމަށް ލިބެންހުރި ޕްރޮޑަކްޓް:
