لەلایەن Cocer Peptides 
1 مانگ پێش ئێستا
هەموو ئەو بابەت و زانیارییە بەرهەمانەی کە لەم ماڵپەڕەدا پێشکەش دەکرێن تەنیا بۆ بڵاوکردنەوەی زانیاری و مەبەستی پەروەردەییە.
ئەو بەرهەمانەی لەم ماڵپەڕەدا دابینکراون تەنها بۆ لێکۆڵینەوە لە ناو ئامێری پشکنیندا دانراون. توێژینەوەکانی ناو ئامێری پشکنینی دەرەکی (بە لاتینی: *لە شووشەدا*، واتە لە کەلوپەلی شووشەدا) لە دەرەوەی جەستەی مرۆڤ ئەنجام دەدرێت. ئەم بەرهەمانە دەرمان نین، لەلایەن ئیدارەی خۆراک و دەرمانی ئەمریکا (FDA) پەسەند نەکراون و نابێت بۆ ڕێگریکردن، چارەسەرکردن، یان چارەسەرکردنی هیچ حاڵەتێکی پزیشکی، نەخۆشی، یان نەخۆشییەک بەکاربهێنرێن. بە پێی یاسا بە توندی قەدەغەیە کە ئەم بەرهەمانە بە هەر شێوەیەک بێت بخرێتە ناو جەستەی مرۆڤ یان ئاژەڵەوە.
تێڕوانینێکی گشتی بۆ PE22–28
PE22–28 پێپتیدێکی 7 ترشی ئەمینییە کە لەسەر بنەمای لێکۆڵینەوە لە سپادین (PE 12–28) دیزاین کراوە. خەمۆکی، نەخۆشییەکی دەروونییە و نزیکەی ٢٠%ی دانیشتوانی جیهانی تووشی دەبێت، لە ئێستادا بە دەرمانی دژە خەمۆکی چارەسەر دەکرێت کە بەدەست کێشەکانی وەک دواکەوتنی دەستپێکردنی کارکردن و کاریگەرییە لاوەکییە توندەکانەوە دەناڵێنن. سپادین وەک پێپتیدێکی ناوخۆیی وەسف دەکرێت کە چالاکیی دژە خەمۆکی هەیە کە بە تایبەتی کەناڵی TREK-1 دەگرێت، بەڵام چالاکییەکەی لە ماوەی 7 کاتژمێردا دوای بەکارهێنانی نامێنێت. بۆ بەرزکردنەوەی سەقامگیری و بەردەستبوونی زیندەیی سپادین لە ناو جەستەدا، توێژەران هاوشێوەکان و وەرگیراوەکانی سکرین کرد، لێکۆڵینەوەیان لە بەرهەمەکانی تێکچوونی خوێنی سپادین کرد و لە کۆتاییدا PE22-28 یان دیزاین کرد.
وێنەی 1 تایبەتمەندی سپادین-ئەنالۆگ. (A–D) PE 22-28 وەک پێپتیدی نوێنەر بەکارهات بۆ تاقیکردنەوەی تایبەتمەندی سپادین-ئەنالۆگەکان لە بەرامبەر کەناڵەکانی تری K2P، TREK-2 (A)، TRAAK (B)، TRESK (C)، و TASK-1 (D).
کرداری PE22-28
کاریگەری لەسەر کەناڵەکانی TREK-1
توێژینەوەکانی ناو ئامێری پشکنینی دەرەکی بە بەکارهێنانی تەکنەلۆژیای پەچە-کلەمپ لەسەر خانەکانی hTREK-1/HEK دەریانخست کە PE22-28 تایبەتمەندی و نزیکایەتی باشتر بۆ کەناڵەکانی TREK-1 بە بەراورد لەگەڵ Spadin نیشان دەدات. زانیارییە تایبەتەکان نیشان دەدەن کە IC11 ی PE22-28 0.12 nM یە، لە کاتێکدا کە Spadin 40-60 nM یە. ئەمەش بەو مانایەیە کە لە ژێر هەمان بارودۆخدا، PE22-28 دەتوانێت بە شێوەیەکی کاریگەرتر کار لەسەر کەناڵی TREK-1 بکات لە چڕیی کەمتردا، بەمەش کاریگەرییە بایۆلۆژییەکانی بە وردیتر دەخاتە ڕوو. هەروەها توێژینەوەکە ئاماژەی بەوە کردووە کە لە ژێر هەمان بارودۆخدا، گۆڕانکاری جیاواز لە N- یان C-کۆتایی PE22-28 دەتوانێت چالاکیی کەناڵی TREK-1 بپارێزێت یان نەهێڵێت بەبێ ئەوەی کاریگەری لەسەر نزیکایەتییەکەی بۆ کەناڵی TREK-1 هەبێت. ئەم میکانیزمە ڕێکخراوە ناوازەیەی چالاکیی و نزیکایەتی کەناڵەکان ئاماژەی گرنگ بۆ لێکۆڵینەوەی زیاتر لە میکانیزمی کارکردن و پەرەپێدانی دەرمانەکەی دابین دەکات.
کاریگەری دژە خەمۆکی لە ناو جەستەدا
چەسپاندنی مۆدێلی ڕەفتار: لە مۆدێلی ڕەفتاری خەمۆکی وەک تاقیکردنەوەی مەلەکردنی زۆرەملێ، تایبەتمەندییە دژە خەمۆکییەکانی PE22-28 و وەرگیراوەکانی پشتڕاستکرانەوە. ئەو مشکانەی کە بە هاوشێوەکانی سپادین چارەسەر کراون (لەوانەش PE22-28) کەمبوونەوەی بەرچاویان لە کاتی بێ جووڵەدا نیشان دا. کاتی بێ جووڵە نیشاندەرێکی گرنگی ڕەفتاری هاوشێوەی خەمۆکییە لە مشکدا لە کاتی تاقیکردنەوەی مەلەکردنی زۆرەملێدا، و کەمبوونەوەی کاتی بێ جووڵە ئاماژەیە بۆ کەمبوونەوەی ڕەفتاری هاوشێوەی خەمۆکی، ئەمەش ئەوە پیشان دەدات کە PE22-28 کاریگەری دژە خەمۆکی هەیە. لە تاقیکردنەوەی خۆراکدانی تازەیی-ڕێگریکراو دوای 4 ڕۆژ لە چارەسەری ژێر درێژخایەن، PE22-28 بە شێوەیەکی بەرچاو ماوەی وەستانی بۆ مشکەکان کەمکردەوە بۆ خواردنی گوللەی خۆراک. تاقیکردنەوەی خۆراکدانی تازەگەری-ڕێگریکراو شێوازێکی تاقیکارییە بۆ هەڵسەنگاندنی ئامادەیی مشکەکان بۆ خواردن لە ژینگەیەکی نوێدا. ماوەی کورتتری وەستان ئاماژەیە بۆ کەمبوونەوەی دڵەڕاوکێ و ڕەفتارەکانی پەیوەست بە خەمۆکی لە مشکدا، ئەمەش زیاتر کاریگەرییەکانی دژە خەمۆکی PE22-28 پشتڕاست دەکاتەوە.
کاریگەری لەسەر دروستبوونی دەمار و دروستبوونی سیناپتۆ: دوای تەنها 4 ڕۆژ لە چارەسەرکردن، PE22-28 و هاوشێوەکانی هاندەری دروستبوونی دەمار بوون، لەگەڵ G/A-PE22-28 کاریگەری بەرچاوی تایبەتی نیشان دا. دروستبوونی دەمار ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕێت لە دروستبوونی نەخۆشی خەمۆکی و وەڵامی چارەسەرکردن، و دروستبوونی دەمارە نوێیەکان یارمەتی باشترکردنی کارکردنی دەمارەکان و دۆخی باری دەروونی دەدات. لە دەمارەکانی قژ مشکدا، PE22-28 و وەرگیراوەکانی هەروەها دروستبوونی سیناپتۆجینیسیسیان بەرزکردەوە، وەک لە زیادبوونی ئاستی دەربڕینی PSD-95 پێوانە کرا. PSD-95 پرۆتینێکە کە پەیوەندی بە ناوچەی چڕی دوای سیناپسیەوە هەیە، و زیادبوونی ئاستی دەربڕین ئاماژەیە بۆ بەرزبوونەوەی دروستبوون و کارکردنی سیناپس، کە گواستنەوەی زانیاری لە نێوان دەمارەکان و دووبارە داڕشتنەوەی بازنەی دەماردا ئاسان دەکات، کە گرنگییەکی بەرچاوی هەیە بۆ باشترکردنی نیشانەکانی خەمۆکی.
سوودەکانی ماوەی کارکردن: بە بەراورد لەگەڵ سپادین، ماوەی کارکردنی PE22-28 و هاوشێوەکانی بە شێوەیەکی بەرچاو باشتر بووە. سپادین 7 کاتژمێر دوای بەکارهێنانی چالاکییەکانی لەدەست دەدات، لەکاتێکدا ماوەی کارکردنی PE22-28 دەتوانێت بگاتە 23 کاتژمێر. ماوەی درێژتری کارکردن بەو مانایەیە کە دەتوانرێت کاریگەرییە بایۆلۆژییەکانی بۆ ماوەیەکی درێژتر لە ناو جەستەدا بەردەوام بێت، کەمکردنەوەی فرێکوێنسیی بەڕێوەبردن و باشترکردنی پابەندبوونی نەخۆش، کە کاریگەری پراکتیکی گرنگی هەیە بۆ چارەسەری کلینیکی.
بەکارهێنانی PE22-28
بەکارهێنانی ئەگەری لە چارەسەرکردنی خەمۆکیدا: بە لەبەرچاوگرتنی ئەدای نایابی PE22-28 لە مۆدێلەکانی ڕەفتاری دژە خەمۆکیدا، میکانیزمی ناوازەی کارکردنی لەسەر کەناڵی TREK-1، و کاریگەرییە ئەرێنییەکانی لەسەر دروستبوونی دەمار و دروستبوونی سیناپتۆ، نوێنەرایەتی مۆلیکولەیەکی بەڵێندەر دەکات کە توانای جێگرتنەوەی سپادین لە چارەسەرکردنی خەمۆکیدا هەیە. سەرهەڵدانی PE22-28 بژاردەی چارەسەری نوێ بۆ خەمۆکی پێشکەش دەکات. بۆتە ئاراستەیەکی گرنگ بۆ پەرەپێدانی نەوەی داهاتووی دەرمانی دژە خەمۆکی. لە ڕێگەی لێکۆڵینەوە و پەرەپێدانی زیاتر، باشکردنی فۆرمولاسیۆنی دەرمانەکەی و شێوازەکانی بەڕێوەبردنی، چاوەڕوان دەکرێت بژاردەی چارەسەری کاریگەرتر بۆ نەخۆشانی تووشبوو بە خەمۆکی دابین بکات.
سەرچاوە
[1] دجیلانی ئەی، پیتری م، مۆرێنۆ س، و هاوکارانی. کورتکراوەی ئەنالۆگەکانی سپادین ڕێگرییەکی باشتری TREK-1، سەقامگیری لەناو جەستە و چالاکیی دژە خەمۆکی نیشان دەدەن [J]. سنوورەکان لە دەرمانسازی، 2017،8:643.DOI:10.3389/fphar.2017.00643.
بەرهەمێک کە تەنها بۆ بەکارهێنانی توێژینەوە بەردەستە:
