ލިޔުނީ ކޯސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް 
27 ދުވަސް ކުރިން
މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.
މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.
އޯވަރވިއު
ގްރޯތް ހޯރމޯން ޑެފިޝަންސީ (GHD) އަކީ ގްރޯތް ހޯރމޯން (GHD) އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ސެކްރެޝަން ނުވުމުން ނުވަތަ ޑިސްފެންޝަން ވުމުން ދިމާވާ ބޮޑުވުމާއި ތަރައްގީވުމުގެ އުދަނގޫއެކެވެ. އެންޓިރިއަރ ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑް އިން ނިކުންނަ ޕެޕްޓައިޑް ހޯރމޯން އެއް ކަމަށްވާ ޖީއެޗް އަކީ ކުޑަކުދިންގެ ކުރިއެރުމާއި ތަރައްޤީގައި ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ހޯރމޯނެކެވެ. ޖީއެޗްޑީއަށް ޕްރައިމަރީ ފަރުވާގެ ގޮތުގައި ޕެޕްޓައިޑް ރިޕްލޭސްމަންޓް ތެރަޕީ އަކީ ކްލިނިކަލް ޕްރެކްޓިސްގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ތައާރަފްކޮށްފައިވާ ފަރުވާއެކެވެ.
ފޮޓޯ 1 ގްރޯތް ހޯރމޯން އާއި އެހެނިހެން ހޯރމޯންތަކުގެ ސަބަބުން ކަށިގަނޑަށް ކުރާ އަސަރު.
ގްރޯތް ހޯރމޯންގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ފަންކްޝަންސް
(1) ކުރިއެރުމާއި ތަރައްޤީ ކުރިއެރުވުން
ސްކެލެޓަލް ގްރޯތް: ޖީއެޗް ސީދާ ކަށިތަކުގެ ގްރޯތް ޕްލޭޓްތަކުގައި އަމަލުކޮށް، ކާޓިލޭޖް ސެލްތައް ގިނަވުމާއި ތަފާތުވުން ސްޓިމިއުލޭޓްކޮށް، ކާޓިލޭޖް މެޓްރިކްސް ސިންތެސިސް އާއި ކެލްސިފިކޭޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް، ލޮންޖިޓިއުޑިނަލް ކަށި ބޮޑުވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ. މިސާލަކަށް ދިގު ކަށިތައް ބޮޑުވުމުގެ ތެރޭގައި ޖީއެޗް ގެ ސަބަބުން އެޕިފިޒިއަލް ކާޓިލޭޖް ސެލްތައް މެދުނުކެނޑި ބައިބައިވެ، ކާޓިލޭޖް ސެލްތަކުގެ އަދަދު އިތުރުވެ، ކަށި ދިގުވުން ދުއްވާލައެވެ.
ގުނަވަންތައް ބޮޑުވުން: ޖީއެޗް އަކީ މުޅި ހަށިގަނޑުގައި ވެސް ތަފާތު ޓިޝޫތަކާއި ގުނަވަންތައް ބޮޑުވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އެއީ މަސްތަކުގެ ސެލްތައް ގިނަވުމާއި ޕްރޮޓީން ސިންތެސިސް އަށް ބާރުއަޅައި، މަސްތަކުގެ މާސް އިތުރުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ؛ އެއީ ފުރަމޭއާއި ކިޑްނީ ފަދަ އެތެރޭގެ ގުނަވަންތައް ބޮޑުވެ ތަރައްޤީވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، އެ ގުނަވަންތަކުގެ އާދައިގެ މަސައްކަތްތައް ދެމެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ. މިސާލަކަށް މަސްތަކުގެ ޓިޝޫގައި ޖީއެޗް އިން ގުޅުންހުރި ޖީންތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން އަޕްރެގްޔުލޭޓްކޮށް، މަސްތަކުގެ ފައިބަރުތައް ބޮޑުވުމާއި ހައިޕަރޓްރޯފީ އަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ.
(2) މެޓަބޮލިކް ޕްރޮސެސްތައް ރެގިއުލޭޓްކުރުން
ގްލޫކޯޒް މެޓަބޮލިޒަމް: ޖީއެޗް އިން ގްލޫކޯޒް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަކީ ނިސްބަތުން ކޮމްޕްލެކްސް ކަމެކެވެ. އެއީ ޕެރިފެރަލް ޓިޝޫތަކުން ގްލޫކޯޒް ބޭނުންކުރުމާއި ބޭނުންކުރުން ހުއްޓުވައި، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު މަތިވެދާނެ ކަމެކެވެ؛ އަދި ފުރަމޭގެ ގްލައިކޯޖަން ބްރޭކްޑައުން އަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު އިތުރަށް އިތުރުކޮށްދެއެވެ. ދިގުމުއްދަތަކަށް ޖީއެޗްގެ އަމަލުން ނުސީދާ ގޮތެއްގައި އިންސިއުލިން ކަހަލަ ގްރޯތް ފެކްޓަރ-1 (IGF-1) ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދެއެވެ.
ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް: ޖީއެޗް އިން ފެޓް ބްރޭކްޑައުން އަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ހަށިގަނޑަށް ހަކަތަ ފޯރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި ހިލޭ ފެޓީ އެސިޑް ދޫކުރުން އިތުރުކޮށްދެއެވެ. އަދި ފެޓް ޓިޝޫ ޖަމާވުން މަދުކޮށްދީ، ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ސަރުބީ އާންމު ގޮތެއްގައި ބެހިގެން ދިއުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ. ބައެއް ދިރާސާތަކުގައި ގްރޯތް ހޯރމޯން ޑެފިޝަންސީ (ޖީއެޗްޑީ) ހުންނަ ކުދިންނަށް ޖީއެޗް ރިޕްލޭސްމަންޓް ތެރަޕީ ދިނުމަށްފަހު ހަށިގަނޑުގައި ސަރުބީގެ މިންވަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެފައިވާއިރު، މިއީ ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް ކުރިއެރުވުމުގައި ޖީއެޗްގެ ދައުރާ ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ.
ޕްރޮޓީން މެޓަބޮލިޒަމް: ޖީއެޗް އަކީ ޕްރޮޓީން ސިންތެސިސް އަށް މުހިންމު ރެގިއުލޭޓަރެކެވެ. އެއީ އެމިނޯ އެސިޑްތައް ސެލްތަކަށް ވަނުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ޕްރޮޓީން ސިންތެސިސް އަވަސްކޮށްދީ، ޕްރޮޓީން ބްރޭކްޑައުން ހުއްޓުވައި، ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ޕްރޮޓީންގެ މިންވަރު އިތުރުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ކުޑައިރު ބޮޑުވުމާއި ތަރައްޤީވުމުގެ ތެރޭގައި މި އަސަރަކީ މަސްތަކާއި ކަށިތައް ފަދަ ޓިޝޫތައް އާދައިގެ ބޮޑުވުމާއި މަރާމާތު ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ.
ކުޑަކުދިންގެ ގްރޯތް ހޯރމޯން ދަށްވުން
(1) ޕެތޯޖެނެސިސް
އުފަންވުމުން ދިމާވާ ކަންތައްތައް: ޖީއެޗްޑީގެ ބައެއް ބަލިމީހުންނަށް ޖެނެޓިކް ކަންތައްތަކުގެ ސަބަބުން ދިމާވެއެވެ. ވަކި ޖީން މީއުޓޭޝަންތަކުގެ ސަބަބުން ޖީއެޗް ސިންތެސިސް، ސެކްރެޝަން ނުވަތަ އެކްޝަން ޕްރޮސެސްތަކަށް އަސަރު ފޯރުވައެވެ. އާންމު ޖެނެޓިކް ޑިފެކްޓްތަކުގެ ތެރޭގައި ގްރޯތް ހޯރމޯން ޖީން (GH1) ގައި ހުންނަ މުއުޓޭޝަންތައް ހިމެނޭއިރު، މިއީ ޖީއެޗް ސިންތެސިސް އަށް ގެއްލުން ލިބިދާނެ ކަމެކެވެ؛ ޕްރޮޕް1 އަދި ޕީއޯޔޫ1އެފް1 ފަދަ ޕިޓޫއިޓަރީ ޑިވެލޮޕްމަންޓާ ގުޅުންހުރި ޖީންތަކުގައި ހުންނަ މުއުޓޭޝަންތަކުގެ ސަބަބުން އެންޓިރިއަރ ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑްގެ އާދައިގެ ތަރައްޤީއަށް އަސަރުކޮށް، އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ޖީއެޗް ސެކްރެޝަން ނުވެދާނެއެވެ.
ހޯދާފައިވާ ކަންތައްތައް: ސިކުނޑީގެ ޓިއުމަރު، އިންފެކްޝަން، އަދި ޓްރޮމާ ފަދަ ހޯދާފައިވާ ކަންތައްތައް ވެސް ޖީއެޗްޑީ ޖެހިދާނެއެވެ. ކްރެނިއޯފަރިންޖިއޯމާސް ފަދަ ސިކުނޑީގެ ޓިއުމަރުތަކުން ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑް ނުވަތަ ހައިޕޮތެލަމަސް ކޮމްޕްރެސްކޮށް، ޖީއެޗް ސެކްރެޝަނަށް އަސަރުކޮށްފާނެ އެވެ؛ އެންސެފަލައިޓިސް ނުވަތަ މެނިންޖައިޓިސް ފަދަ އިންޓްރަކްރެނިއަލް އިންފެކްޝަންތަކުގެ ސަބަބުން ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑް ނުވަތަ ހައިޕޮތެލަމަސްގެ ނިއުރޯއެންޑޮކްރައިން ސެލްތަކަށް ގެއްލުން ލިބި، އާދަޔާ ހިލާފަށް ޖީއެޗް ސެކްރެޝަން ވެދާނެ އެވެ؛ ބޮލުގެ ޓްރޮމާ، ޚާއްޞަކޮށް ޕިޓޫއިޓަރީ ސްޓޯކް ނުވަތަ ހައިޕޮތެލަމަސް އަށް ގެއްލުން ލިބޭ ޓްރޮމާތަކުން ވެސް ޖީއެޗް ސެކްރެޝަން އަށް ރެގިއުލޭޓަރީ މަގުތަކަށް ބުރޫއަރާ، ޖީއެޗްޑީ އަށް މަގުފަހިވެދާނެއެވެ.
އިޑިއޮޕެތިކް ފެކްޓަރސް: ޖީއެޗްޑީ ބަލިމީހުންގެ ބައެއް މީހުންނަށް ދެނެގަނެވޭ ސަބަބެއް ނެތް ކަމަށާއި، އެއީ އިޑިއޮޕެތިކް ޖީއެޗްޑީ ޖެހިފައިވާ ކަމަށް ގިންތިކުރެވިފައިވާ ބައެކެވެ. މި ބަލިމީހުންގެ ހައިޕޮތެލަމިކް-ޕިޓޫއިޓަރީ ފަންކްޝަންގައި ކުޑަކޮށް އާދަޔާ ހިލާފު ކަންތައްތަކެއް ހުރެދާނެ ނަމަވެސް މި އާދަޔާ ހިލާފު ކަންތައްތަކަކީ ކަނޑައެޅިގެން ޑައިގްނޯސް ކުރެވޭ ވަރަށް ބޮޑު އާދަޔާ ހިލާފު ކަންތައްތަކެއް ނޫނެވެ. މިހާރު ބެލެވޭ ގޮތުގައި އިޑިއޮޕެތިކް ޖީއެޗްޑީ އަކީ ހައިޕޮތެލަމިކް ނިއުރޯޓްރާންސްމިޓަރ ނުވަތަ ނިއުރޯ ރެގިއުލޭޓަރީ ފަންކްޝަން އަށް ބުރޫއެރުމާ ގުޅުން ހުރި ކަމެއް ކަމަށް ވެދާނެ އެވެ.
(2) ކްލިނިކަލް މެނިފެސްޓޭޝަންސް
ގްރޯތް ރިޓަރޑޭޝަން: މިއީ ޖީއެޗްޑީގެ އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކްލިނިކަލް މެނިފެސްޓޭޝަން އެވެ. ކުއްޖާގެ އިސްކޮޅު ބޮޑުވުމުގެ ރޭޓް އެކުވެރިންނަށް ވުރެ މާ ލަސްވެ، އަހަރަކު ބޮޑުވުމުގެ ރޭޓް ގިނަ ފަހަރަށް 5 ސެންޓިމީޓަރަށް ވުރެ ދަށްވެއެވެ. ކުއްޖާ މުސްކުޅިވަމުންދާ ވަރަކަށް އެކުވެރިންނާ އިސްކޮޅުގެ ތަފާތު މަޑުމަޑުން އިތުރުވެ، ކުރު އުސްމިން ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް ފާހަގަ ކުރެވެ އެވެ. މިސާލަކަށް އާދައިގެ ކުދިން ފުރާވަރުވުމުގެ ކުރިން އަހަރަކު ގާތްގަނޑަކަށް 5-7 ސެންޓިމީޓަރު ބޮޑުވާއިރު، ޖީއެޗްޑީ ބަލިމީހުން ބޮޑުވެވޭނީ އެންމެ 2-3 ސެންޓިމީޓަރެވެ.
ޕީ ރޯޕޯޝަނަލް ބޮޑީ ބިލްޑް: ޖީއެޗްޑީ ހުންނަ ކުދިންގެ އުމުރު ކުރު ނަމަވެސް، އާންމުކޮށް ހަށިގަނޑުގެ ބިލްޑް ނިސްބަތްވެއެވެ. މިއީ އާއިލީ ކުރު އުސްމިނާ ތަފާތު ކަމެއް ކަމަށާއި، މިއީ ކުދިންގެ އަތްފައިގެ ދިގުމިން ނިސްބަތުން ބޮޑުކަން ދައްކާފާނެ ކަމެކެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް ޖީއެޗްޑީ ހުންނަ ކުދިންގެ މޫނުމަތިން ފެންނަނީ ކުޑަކުއްޖެއް ފަދައިން ކަމަށާއި، ހަށިގަނޑުގެ ސައިޒާ ނިސްބަތުން ނިސްބަތުން ބޮޑު ބޮލެއް ހުންނަ ކަމަށެވެ. ޖީއެޗްޑީ ހުންނަ ބައެއް ކުދިންގެ މެޓަބޮލިކް އެބްނޯމަލިޓީސް ވެސް ހުރެދާނެ، ހަށިގަނޑުގައި ސަރުބީގެ އިންސައްތަ އިތުރުވުމާއި މަސްތަކުގެ މާސް ދަށްވުން؛ ބައެއް މީހުންނަށް ޖިންސީ ތަރައްޤީ ލަސްވެ، ފުރާވަރު ފެށުން ލަސްވުމާއި، ދެވަނަ ޖިންސީ ސިފަތައް ތަރައްޤީވުން ލަސްވުން ފަދަ ކަންކަން ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ؛ މީގެ އިތުރުން ޖީއެޗްޑީ ހުންނަ ކުދިންނަށް އުނގެނުމުގައި ދަތިވުމާއި ސަމާލުކަން ކުޑަވުން ފަދަ ނިއުރޯލޮޖިކަލް މައްސަލަތައް ދިމާވެދާނެ ކަމަށާއި މިއީ ގްރޯތް ހޯރމޯންގެ ސަބަބުން ނިއުރޯލޮޖިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓަށް ކުރާ އަސަރާއި ގުޅުން ހުރި ކަންކަމެވެ.
(3) ގޮތްތައް
ލެބޯޓްރީ ޓެސްޓްތަކެވެ
ގްރޯތް ހޯރމޯން ސްޓިމިއުލޭޝަން ޓެސްޓް: ޖީއެޗް ސެކްރެޓް ކުރެވެނީ ޕަލްސް ތަކުގައި ކަމަށްވާތީ، ޖީއެޗް ލެވެލް ވަޒަން ކުރުމަށް ރެންޑަމް ލޭގެ ސާމްޕަލް ނެގުމަކީ އޭގެ ސެކްރެޝަން ސްޓޭޓަސް ޞަރީޙަކޮށް ދައްކުވައިދޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެހެންކަމުން ގްރޯތް ހޯރމޯން ސްޓިމިއުލޭޝަން ޓެސްޓެއް ހަދަން ޖެހެއެވެ. އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރާ ސްޓިމިއުލޭޝަން ބޭސްތަކުގެ ތެރޭގައި އިންސިއުލިން، އާޖިނިން، އަދި ކްލޮނިޑައިން ހިމެނެއެވެ. ސްޓިމިއުލޭޝަން ޑްރަގް ދިނުމުން ޖީއެޗް ސެކްރެޝަން ރިސްޕޮންސް ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި 10 μg/L އަށް ވުރެ ދަށުގައި ޖީއެޗް ޕީކް ހުރުމުން ޕާޝިއަލް ޖީއެޗް ދަށްވުން ދައްކާއިރު، 5 μg/L އަށް ވުރެ ދަށުގައި ޖީއެޗް ޕީކް ހުރުމަކީ މުޅިން ޖީއެޗް ދަށްވުން ކަމަށް ދައްކައެވެ.
އިންސިއުލިން ލައިކް ގްރޯތް ފެކްޓަރ-1 (IGF-1) އަދި އިންސިއުލިން ލައިކް ގްރޯތް ފެކްޓަރ ބައިންޑިންގ ޕްރޮޓީން-3 (IGFBP-3) ވަޒަންކުރުން: އައިޖީއެފް-1 އަދި އައިޖީއެފްބީޕީ-3 ގެ މިންވަރަކީ ޖީއެޗް ސެކްރެޝަން އާއި ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައިވާ މިންވަރެކެވެ. ޖީއެޗްޑީ ހުންނަ ކުދިންގެ ތެރޭގައި އައިޖީއެފް-1 އަދި އައިޖީއެފްބީޕީ-3 ގެ މިންވަރު އާންމުކޮށް ހުންނަނީ އެމީހުންގެ އުމުރަށް ބަލާއިރު އާންމު މިންވަރަށް ވުރެ ދަށުގަ އެވެ. އައިޖީއެފް-1 ގެ މިންވަރަށް ވެސް އުމުރާއި ނިއުޓްރިޝަނަލް ސްޓޭޓަސް ފަދަ ކަންކަމުގެ އަސަރު ކުރާތީ، މިކަންކަން ޑައިގްނޯސް ކުރާއިރު ފުރިހަމައަށް ވިސްނަން ޖެހެ އެވެ.
ޕެޕްޓައިޑް ރިޕްލޭސްމަންޓް ތެރަޕީ
ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިޕްލޭސްމަންޓް ތެރަޕީއަށް ބޭސް ހޮވުން
ރިކޮމްބިނޭންޓް ހިއުމަން ގްރޯތް ހޯރމޯން (rhGH): ކްލިނިކަލް ޕްރެކްޓިސްގައި ޖީއެޗްޑީއަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް މިހާރު އެންމެ ގިނައިން ބޭނުންކުރާ ޕެޕްޓައިޑް ބޭހަކީ rhGH އެވެ. އެއީ ޖެނެޓިކް އިންޖިނިއަރިން ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކޮށްގެން އުފައްދާފައިވާ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، ގުދުރަތީ ޖީއެޗް އާއި އެއްގޮތް އެމިނޯ އެސިޑް ސިކުއެންސެއް އެކުލެވޭ އެއްޗެކެވެ. ފްރީޒް ޑްރައިޑް ޕައުޑަރ އިންޖެކްޝަން އާއި ފެން އިންޖެކްޝަން ފަދަ ތަފާތު ފޯމިއުލޭޝަންތަކުގައި rhGH ލިބެން ހުރެއެވެ. ބައެއް ދިރާސާތަކުގައި ޖީއެޗްޑީ ހުންނަ ކުދިންނަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ރިކޮމްބިނޭންޓް ހިއުމަން ގްރޯތް ހޯރމޯން އެކިއުސް ސޮލިއުޝަންސް ބޭނުންކުރުމުން ރަނގަޅު ފަރުވާގެ ނަތީޖާތަކެއް ލިބިފައިވާއިރު، ބަލިމީހުންގެ އިސްކޮޅު ބޮޑުވުމުގެ ރޭޓް ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައިވެއެވެ.
ދިގު މުއްދަތަކަށް އަމަލުކުރާ ގްރޯތް ހޯރމޯން: ބަލިމީހާގެ ކޮމްޕްލައިންސް ރަނގަޅު ކުރުމަށްޓަކައި ދިގު މުއްދަތަކަށް އަމަލުކުރާ ގްރޯތް ހޯރމޯން އުފެއްދިއެވެ. ދިގު މުއްދަތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ގްރޯތް ހޯރމޯންތައް އުފައްދަނީ ހަށިގަނޑުގައި rhGH ގެ ހަފް ލައިފް ދިގުކުރުމަށް ކެމިކަލް ގޮތަކަށް ބަދަލުކޮށްގެން ކަމަށާއި، އެކަމުގެ ސަބަބުން އިންޖެކްޝަން ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު ކުޑަވެގެންދާ ކަމަށެވެ. ޕޮލިއެތިލިން ގްލައިކޮލް މޮޑިފައިޑް ރިކޮމްބިނޭންޓް ހިއުމަން ގްރޯތް ހޯރމޯން (ޕީއީޖީ-އާރްއެޗްޖީއެޗް) އަށް ހަފްތާއަކު އެއް އިންޖެކްޝަން ޖެހުމުން ބަލިމީހުންނަށް އިންޖެކްޝަން ޖެހުމުގެ ބުރަ ވަރަށް ބޮޑަށް ކުޑަވެގެންދެއެވެ. ޕީއީޖީ-އާރްއެޗްޖީއެޗް އިން ޖީއެޗްޑީ ހުންނަ ކުދިންނަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ދުވާލަކު އާރްއެޗްޖީއެޗް އިންޖެކްޝަން ދިނުމާ އެއްވަރުގެ ފައިދާއާއި ރައްކާތެރިކަން ދައްކައެވެ.
އެހެން ޕެޕްޓައިޑް ބޭސްތަކާ ބެހޭ ދިރާސާތަކުގެ ކުރިއެރުން: rhGH އާއި އޭގެ ދިގު މުއްދަތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ފޯމިއުލޭޝަންތަކުގެ އިތުރުން މިހާރު ދަނީ އާ ޕެޕްޓައިޑް ބޭސްތަކެއް އުފެއްދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. މިސާލަކަށް ޖީއެޗް ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓްކުރާ ނުވަތަ ޖީއެޗްގެ އަމަލު އިތުރުކުރާ ވަކި ޕެޕްޓައިޑް މާއްދާތަކަކީ ޖީއެޗްޑީއަށް އާ ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައި އުފެދިދާނެ މާއްދާތަކެކެވެ.
(2) ފަރުވާގެ ނަތީޖާ
އިސްކޮޅު އިތުރުވުން: އިސްކޮޅު އިތުރުވުމަކީ ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިޕްލޭސްމަންޓް ތެރަޕީގެ ފައިދާ ވަޒަންކުރުމަށް އެންމެ ސީދާ އިންޑިކޭޓަރެވެ. ގަވާއިދުން ކުއްޖާގެ އިސްކޮޅު ވަޒަންކޮށް، އިސްކޮޅު ބޮޑުވާ މިންވަރު ހިސާބުކޮށް، ފަރުވާގެ ކުރިން ހުރި މިންވަރާ އަޅާކިޔައިގެންނެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ފަރުވާ ދިނުމުގެ ފުރަތަމަ 6-12 މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އިސްކޮޅު ބޮޑުވުމުގެ ރޭޓް ވަރަށް ބޮޑަށް އަވަސްވެ، އޭގެ ފަހުން މަޑުމަޑުން ސްޓެބިލައިޒް ވެއެވެ. ދިރާސާތަކުގައި ގްރޯތް ހޯރމޯން އިން 6 މަސް ދުވަހު ފަރުވާ ދިން ޖީއެޗްޑީ ބަލިމީހުންގެ އިސްކޮޅު ބޮޑުވުމުގެ ރޭޓް ފަރުވާގެ ކުރިން އަހަރަކު 3 ސެންޓިމީޓަރުން އަހަރަކު 8 ސެންޓިމީޓަރަށް އިތުރުވެފައިވެއެވެ.
ކަށީގެ އުމުރަށް އަންނަ ބަދަލުތައް: ކަށީގެ އުމުރަކީ ކަށިގަނޑު ފުރިހަމަވުމުގެ މުހިންމު ނިޝާނެކެވެ. ގްރޯތް ހޯރމޯން ތެރަޕީގެ ސަބަބުން ކަށީގެ އުމުރަށް ވަކި އަސަރެއް ކޮށްފާނެ އެވެ. ފަރުވާ ދިނުމުގެ ތެރޭގައި ކަށީގެ އުމުރު ގަވާއިދުން މިންކުރަން ޖެހޭނީ ކަށީގެ އުމުރު ބޮޑުވާ ރޭޓް ބެލުމަށެވެ. ކަށީގެ އުމުރު ބޮޑުވުން އިސްކޮޅު ބޮޑުވުމާ އެއްގޮތްވާން ޖެހޭނީ ކަށީގެ އުމުރު ދުވަސް ކުރިން ކުރިއަރައި ގްރޯތް ޕްލޭޓްތައް އަވަހަށް ބަންދުވުމުން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައެވެ.
އައިޖީއެފް-1 ގެ މިންވަރު: އައިޖީއެފް-1 ގެ މިންވަރަކީ ގްރޯތް ހޯރމޯން ތެރަޕީގެ ފައިދާ ވަޒަންކުރުމަށް މުހިންމު ބަޔޯކެމިކަލް އިންޑިކޭޓަރެކެވެ. ގްރޯތް ހޯރމޯން ތެރަޕީއަށްފަހު އާންމުކޮށް އައިޖީއެފް-1 ގެ މިންވަރު އިތުރުވެ، ފަރުވާގެ ފައިދާއާ ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައިވެއެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި އައިޖީއެފް-1 ގެ މިންވަރު އާދައިގެ ރޭންޖުގެ މަތީ ލިމިޓްގައި ނުވަތަ އާދައިގެ ރޭންޖަށް ވުރެ ކުޑަކޮށް މަތީގައި ބެހެއްޓުމަކީ ފަރުވާގެ ރަނގަޅު ފައިދާއެއް ކަމަށް ދައްކައެވެ.
ފިޒިކަލް އިންޑިކޭޓަރުތަކަށް އަންނަ ބަދަލުތައް މޮނިޓަރ ކުރުމުގެ އިތުރުން ގްރޯތް ހޯރމޯން ތެރަޕީގެ ސަބަބުން ކުއްޖާގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރަށް ކުރާ އަސަރު ވެސް ވަޒަން ކުރަން ޖެހެ އެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ކުއްޖާގެ ނަފްސާނީ ޙާލަތާއި، އިޖުތިމާޢީ ހުނަރާއި، ތަޢުލީމީ ފެންވަރު ހިމެނެއެވެ. އެފެކްޓިވް ގްރޯތް ހޯރމޯން ތެރަޕީއަށްފަހު ކުއްޖާގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް އިތުބާރު ރަނގަޅުވެ، އިޖުތިމާއީ ހަރަކާތްތައް އިތުރުވެ، ތައުލީމީ ނަތީޖާ ރަނގަޅުވެ، ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެއެވެ.
ނިންމުން
ކުޑަކުދިންގެ ގްރޯތް ހޯރމޯން ދަށްވުމަކީ ބޮޑުވުމާއި ތަރައްގީއަށް ވަރަށް ބޮޑަށް އަސަރުކުރާ ސީރިއަސް ހާލަތެއް ކަމަށާއި، އޭގެ ތެރޭގައި ކޮމްޕްލެކްސް އަންޑަލައިން މެކޭނިޒަމްތަކާއި ތަފާތު ކްލިނިކަލް މެނިފެސްޓޭޝަންތައް ހުންނަ ކަމަށެވެ. ޕެޕްޓައިޑް ރިޕްލޭސްމަންޓް ތެރަޕީ، ޚާއްސަކޮށް ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިޕްލޭސްމަންޓް ތެރަޕީ އަކީ ޖީއެޗްޑީއަށް ޕްރައިމަރީ ފަރުވާއަކަށް ވެފައިވެއެވެ.
މަސްދަރުތައް
[1] ވެރިކޯ އޭ، ކްރޮކޯ އެމް، ކަސަލިނީ އީ، އެޓް އަލް. އެލްޖީޖީ-40 އެވެ. ލޯ ގްރޭޑް ގްލިއޯމާއަށް ވެމުރަފެނިބް އިން ތެރަޕީ ދޭ ކުދިންގެ ގްރޯތް ހޯރމޯން ބަދަލުކުރުން[J]. ނިއުރޯ-އޮންކޮލޮޖީ، 2022،24(ސަޕްލިމެންޓް_1):i97.DOI:10.1093/neuonc/noac079.352.
[2] ސަވެންޑަލް އެލް، ބަޓެލިނޯ ޓީ، ހޮޖްބީ އާރްއެމް، އެޓް އަލް. ޖީއެޗްޑީ ހުންނަ ކުދިންގެ ތެރޭގައި ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ސޮމާޕެސިޓަން އާއި ދުވާލަކު ޖީއެޗް އިން ޖީއެޗް ބަދަލުކުރުމުގެ ފައިދާ: 3 އަހަރުގެ ނަތީޖާ ރިއަލް 3[ޖޭ] އިންނެވެ. ޖާނަލް އޮފް ކްލިނިކަލް އެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ އެންޑް މެޓަބޮލިޒަމް، 2022،107(5):1357-1367.DOI:10.1210/clinem/dgab928.
[3] ކަބަލެރޯ-ވިލާރާސޯ ޖޭ، އަގުއަޑޯ އާރ، ކަނޭޓޭ އެމްޑީ، އެޓް އަލް. ގްރޯތް ހޯރމޯން ދަށް ކުދިންނަށް ހޯރމޯން ރިޕްލޭސްމަންޓް ތެރަޕީ: ދިފާޢީ ނިޒާމުގެ ޕްރޮފައިލަށް ކުރާ އަސަރު[J]. އާރކައިވްސް އޮފް ފިޒިއޮލޮޖީ އެންޑް ބަޔޯކެމިސްޓްރީ، 2021،127(3):245-249.DOI:10.1080/13813455.2019.1628070.
[4] ވަންގް ސީ، ހޫއަންގް އެޗް، ޒާއޯ ސީ، އެޓް އަލް. ގްރޯތް ހޯރމޯން ދަށް ކުދިންގެ ގްލޫކޯޒް އަދި ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ޕެގިލެޓެޑް ރިކޮމްބިނޭންޓް ހިއުމަން ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިޕްލޭސްމަންޓް ތެރަޕީގެ އަސަރު[J]. އެނަލްސް އޮފް ޕެލިއޭޓިވް މެޑިސިން، 2021،10(2):1809-1814.DOI:10.21037/apm-20-871.
[5] ވިޓްކޯވްސްކާ-ސެޑެކް އީ، ސްޓެލްމަސްޗިކް-އެމްލް އޭ، ކުޗާރސްކާ އޭއެމް، އެޓް އަލް. ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިޕްލޭސްމަންޓް ތެރަޕީގެ ތެރޭގައި ކުޑަކުދިންގެ ޓައިޕް އައި ކޮލަޖަންގެ ވިޓަމިން ޑީ އާއި ކާބޮކްސީ-ޓާމިނަލް ކްރޮސް-ލިންކްޑް ޓެލޯޕެޕްޓައިޑް އާއި ދެމެދު ގުޅުން.[ޖޭ]. އެޑްވާންސެސް އިން އެކްސްޕެރިމެންޓަލް މެޑިސިން އެންޑް ބަޔޮލޮޖީ، 2018،1047:53-60. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:27770255 ގައި ޑރ.
